Skip to main content

Full text of "Arsacidarum imperium, sive, Regum Parthorum historia : ad fidem numismatum accommodata"

See other formats


m 




m 



^Vm;ti 4, 



"83 



~A'ft' 









ma 



m 



•WK 



«1 






REGUM 



PONTI, BOSPHORL 



ET BITHYNIjE 



H I S T O R I A. 



AC H.EM EN I D ARUM 

IMPERIDM. 

SIV E 

REGDM 

PONTI, BOSPHORI, 

ET BITHYNI.E 

H I S T O R I A. 

Ad fidem Numifmatum accommodata. 

Per J. FOT FAILLANT, BelloV. DoBorem Medicum, 
<sr Rcgis Antiauarium, ac Serenijfimi Cenomanenjium Ducis 

Ga^ct Pr<efe£lum. 

TOMUS SECUNDUS, 




PARISIIS, 

Siimptibus CAROLi Moette Bibliopolae , via vulgo de ta BwcUrie , 
ad infigne San£H Alcxii , prope Pontem Santti Michaelis. 

M. D C C X X V. 

Cum *4f>probatione & Privilegio Retii.. 





AD LECTOREM. 

w gy ENTU M eft jam ad ACHJEMZNl-* 



DARUM Hiftoriam. Hoc comprehen-^ 
duntur nomine Ponti, Bofphorf, Thra j 
'cise Sc Bithyniae-Reges : qui omnes , uC 
&ipfi ARSACIDiE, ad ACHiEMENEM Heroem , 
Perfei nTium, originem referebant. 

Prius Volumen ARSACIDARUM Hiftorfam , & 
guaecumcjue ad eam fpecTiant,. complecTkur. In hoc 
pofteriori Volumine eadem plane ufus methodo Doc- 
tiflimus VAILLANTIUS, Hiftoriam quoque ACHM-- 
MENIDARUM per Nummos, quotquot haclenus 
inveniri potuere , contexutt. 

Totius autem hujus Operis rationem, > ERvrorTfi 
Lector, paucis tibi reddamus necefte eft. Ordituf 
VAILLANTIUS a Ponti Regibus : auorum Hiftoriam- 



a 



AD LECTOREM. 

perfecjuitur ab ARTABAZE, Regni Pontici Concl:- 
tore ad mortem ufcjue MITHRIDATIS VI, cogno- 
mine EUPATORIS , qui ukimus Ponti Regum fuit, 
Unde liquet .ouadringentos ac viginti fex annos Pon- 
ticum ftetifle Imperium: quippe quod anno Urbis 
conditse ducentefimo fexagefimo ocTavo , ante 
CHRISTUM vero natum quadringentefimo ocloge- 
fimo fexto ab ARTABAZE conditum fuerit 5 ac tan- 
dem MITHRIDATIS VI. morte extinctum anno 
Urbis conditac fexcentefimo nonagefimo cjuarto. Reges 
autem Ponti undecim duntaxat numero recenfentur. 
A Ponticis Regibus tranfit VAILLANTIUS ad 
Reges Bofphori Sz Thracia?. Hi octodecjm nume- 
rantur : quorum primus PHARNACES III. a Pom- 
peio Magno Rex Bofphori renuntiatus : ultimus vero 
Anonymus, filius , ut putatur , RHESCUPORIS 
Tertii. Quod quidem argumento eft Regnum Bofphor 
ri, cjuod anno Urbis conditsc fexcentefimo nona- 
geftmo primo, ante CHRISTUM fexageflmo 
tercio, fumpferat exordium , ac circa annum Urbis 
conditae noningentelimum auinquagefimum cjuintum 



AD L ECTO R E M. 

finem habueratj annos circiter ducentos & quatuor 
fupra fexaginta ftetiffe. 

Tertium obtinent locum Bkhyniae Reges , numero 
fantummodo decem. Horum primus DiEDALSUS , 
Bithynici Regni Conditor: Poftremus vero NICQ- 
MEDES III. cognomine EPIPHANES : qui, abfcjue 
liberis moriens , Populo Romano Regnum teflamento 
relicjuir. Hoc paclo Bithynia , Juris Romani facla ; 
Afiae Provinciae fuperaddita eft , atque eidem Procon-< 
fuli fubjecta. Is tunc temporis erat M. Junius Silanus. 
Itaque Bithynicum Regnum plus cjuam trecentos an- 
eos ftetit. Siquidern anno ab Urbe condita trecen- 
telimo feptuagefimo primo, ante CHRISTUM vero 
trecentefimo oclogefimo tertio a' DitoALSO con^ 
ditum fuerat, & anno Urbis conditae fexcentefimo 
feptuagefimo nono ; una cum NICOMEDE III. fine 
Libcris defunclo , finitufh eft. 

Agmen claudit Bithyniae Romanorum Provinciae 
Hiftoria : quam huic Operi VAILLANTIUS adte- 
xendam non fine causa putavit. Cui quidem Hiftorias 
fubjungendosquoquelndices duos cenfuimus :alterun> 



A D L£ CT R E M.. 
Audlorum in hoc ..Opere laudatorumj alterum Rc* 
rum gx Nummis defumptarum. 

Tota hse.c efl Hiftoriarum in hoc fecundo Ope- 
rum Pofthumorum VAILLANTH Volumine contem- 
tarum feries. Atque heic finem dicendi faciam , 
Erudite Lej:tor, 

JS T c longt) jcrmcne morer tua tempora j 
in iegendis hifce Hiftoriis mukp utilips fane im- 
pendenda. Vall 



, 



. 







ii:l IMtSiMiiiiiiiiiii^iiiiii 
CANON CHRONOLOGICUS 

REGUM PONTI. 



ANNI. 
A. C. V. C. 

4§5 268 ARTABAZI a Dario regnum Ponti conceflum eft 

In prrclio pugnans cadit. 
480 274 Aninymus , loco Artabazis regnavit. 
474 2 9° Rhodoeates, Anonimo parn iuccelTit. 
402 352 Mithridates 1. pro patre Rhodobate regno Pontj 

potitur. 
363 39 l Ariobarzakes pofl obitum Mithridatis patris tz-* 

gnat. 
357 4*7 M ITHRIDATES U. di&us CtiiTes , regnat morte patris 

Ariobarzanis. 
306 448 Coniervarur in Ponto ab Antigono. 
302 4J2 Mithridates III. patri fuccedit. 
301 4^3 Antigonus praelio fupjratus occiditur. 
2.66 488 Mith idates partem Cappadociae & Paphlagoni» Lttr 

vadir. 
2.6 1 489 Mithridates IV. mortuo Mithridate regnat. 
223 531 Antiocho Laodicen filiam, in uxorem concedic. 
21 $ 519 Achceus capitur Sardis, ab Antiocho excruciatur. 
183 571 Pharnaces mortuo patre , Pontici regni habenaf 

fufcipit. 
154 600 Mithridates V. mortuo patre Ponti regimen alTumit, 

Evergetes dictus. 
I48 606 Copiis adjuvat Romanos contra Carthaginenfes. 

623 Romanis auxiUum fert contra Ariltonicum. 
130 624 Perpena prxlio vincit Arifronicum capitque. 
J2y 625 Aquilius , mortuo Perpena ducit Romam Arifronicurr^ 
333 631 Mithridates VI. Eupatot & ultiraus , patri fuccedit' 
60 694 Mithridatis mors. 



CANON CHRONOLOGICUS. 



REGUM BOSPHORI. 



ANNI. 
A. C. V. C. 

6$ 69 1 Pharnaces III. Rex primus Bofphori a Pompeio no- 
minatus. 
Mithridati Pergameno , Ccefar dat Bofphori regnum. 
47 7°7 Afander, non Regis fed Ethnarchee tantum Bofphori 
nomen aflumpfit. 
Afander inedia. reliquit Dincemi uxori Bofphorum. 
Scribonius nubit Dinami, & Bofphori regno potitur. 
39 l l S Darius filius Pharnacis , Pontum recuperat, iibi ab 
Afandro ereptum. 

20 72 $ Mjthridates VII. filius aut Darii nepos. 

Ejus filius a Caligula obtinet Bofphori regnum. 

2 1 743 Polemo in Ponti parte in Bofphoro & in Cilicke parte 

regnat. 

Poft Chr. 

17 770 Pvthoridis ReginaPolemoni fucceditin Ponti & Bof- 

phori regnis. Nubit cum Archelao. 
.38 791 Polemo II. potitur regnis Ponti & Bofphori. 
51 804 Mithridates VIII. Bofphori regnum a Caligula recipit. 
Cotys Thraciae Rex, nubente vidua Mithndatis VII. 
Armeniam obtinet. 
107 861 Cotys Rex Bofphori efficitur. 
x 15 869 Ininthimaeus Cotyi fuccedit in regno Bofphori. 

Rhefciporis I. Bofphori Regis vita ignoratur, nepos Ar- 

menice Cotyis Regis. Regnavit fub Adriano. 
Rhaemetalces , duo fuerunt Reges , unus Thracice , alrec 
Bofphori. Sub Antonino regnante, Rhefpoxidis fi.- 
lium fuiife probatur. 
Anonymus, de nomine ignotus. 
124 877 Cotys II. Anonymo fuccedit. 
140 85)5) Rhefcyporis II. poft Cotym regnat in Bofphoro , filius 

Cotyis. 
195 95 * Rhefcyporis III. fuccelTu Rhefcypori fecundo, 
Anonymi varii. 



CANON CHRONOLOGICUS; g 



REGUM BITHYNI^:. 



ANNI. 

A. Ch. V. C. 

3$3 37 * D^dalsus primus Bithyniae Rex. 

37 8 37^ Botyrus fuccedit Daedalfo, & cjus creditur filius. 

334 420 Bias mortuo patre Botyro regnat in Bithynia. 

328 425 Zypoetes poft patrem Biam, Bithyniae habenas fufcipit.' 

Urbem condidit Zypoetem. 
281 473 Nicomedes Zypoetis natu maximus pro eo regnatia 

Bithynia. 
278 47^ Gallorum auxilio pellit fratrem ea parte Bithyniae quam 

invaferat. 
24 j- j-op Nicomedes diti Zeli, & ea mortua Azetse nubit. 

Filiorum curatores elegit , & conftituit Ptolemaeum & 

Antigonum. 
241 j 13 Zelas Nicomedis ex primo matrimonio filius , invadic 

Bithyniam. 
241 J13 Zelas in Gallos irrumpit , condit Zelam in Cappadocia, 
231 3-23 Infidiis adortus Gallo-Grsecos , occifus eft. 
229 525" Pkusias poft patrem Zelam ejus regno potitur. 
208 f4C) Prufias Attalofocero, adverfus ./Etolos, in bello focius 

eft. 

20 5 549 ^ ace * nter F mu PP um & iEtolos inita, Prufias arma vertis 

in Cianos. 
203 yjr Philippus & Antiochus TEgyptum interpartiri cogitanc. 
aoo 5^4 Philippus Cherfonefum Thracice in poteftatem redigir t 

& Abydam expugnat. 
l 91 551 Prufeus in obfidione Heraclese vulneratus , ab ea defiftiti 
1 po 564 Prufias ab Antiocho deficit , & paulo poft moritur. 
186 568 Prusias II. loco patris regnat in Bithynia. 
jg^ |tTp Prufias terra marique vincitur ab Eumene. 

Annibalis arte claffis navalis Eumenis profligatur. 
J84 570 Fugit Eumenes, ejus pedeftres copiasdebellat Annibal. 
Annibal ne in manu Romanorum incidat , vencno fc 

interficit. 
J78 $76 Perfeus pofcit a Romanis ut Rex Macedonise appel- 

letur. 
i€g 585 PruGas Romanis mittit legatos de pace inter eos & Peti 

feum ineunda. 

o4 ij 



$ CANON CHRONOLOGICUS. 

ANKI 
A. C. V. C. 

365 5%9 Senatus mittit Legatos ad inquirendum confiliis Antio- 

chi & Eumenis. 
164. fOO Antiochus Rex Syriae , T 
\ s % y 9 6 Eumenes Pergam* Rex, j «onuntur. 
Ij2 602 Legati conantur cundtos ab ejus focictate avertere , & 

Attalo favere. 
* fi 603 Senatus mittit Legatos qui de pace agant inter Prufiam 

& Attalum. 
ij"0 604 Prufias odiofus fubditis , mittit filium Romam in ea 

manfurum. Mors ejus. 
149 605 Nicomedes II. interfe&o patre in Bithynia regnat. 
133 621 CralTus Ariftonicum Pergami invaforena bello appetit, 
131 623 Craffus quamvis a multis Regibus auxiliatus vincitur& 

necatur. 
130 6*24 Perpenna fuperat & capit Ariftonicum & remunerat Re- 

ges auxiliatores. 
324 ^30 Mithndates & Nicomedes Paphlagoniam invadunt , & 
inter fe partiuntur. 
Mithridates abnuit reddere Paphlagoniam juffu Senatus, 
& Galatiatn occupat. 
123 ^3 1 Nicomedes videt Roroanos , & dat partemPaphlagoniae 
filio fuo. 
Interfedto juffu Mithridatis Ariarathe , Nicomedes Cap- 
padociam invaJit. 
303 6$l Nicomedes denegat auxiliari Mario Cimbris beltum 
inferenti. 
$3 66 1 Senatus aufert Cappadociam Mithridati , &PaphIago- 
niam Nicomedi. 
Sylla competlit Nicomedem ad reftituendam Pylasmeni 
Cappadociam. 
92 662 Nicomedes filii Socratis infidiis e vivis tollitur. 

Bithyni regro pellunt Socratem & dant Nicomedi. 
Nicomedes III. patri fuccedit in regno Bithynrae, 
Nicomedes a Senatu Rex confirmatus cognomenEupa* 
toris fumit. 
51 663 Per Legatos queritur Romar de invafa Bithyaia a fuo 
fraire. 
Senatus mittit Legatos, qui illi & Ariobaraani regna 

reftitui faciant. 
Nicomedes in ditionem Mithridatis irrumpit & depo- 
pulatur. 
90 664 Mithridates frultia ligat » queiitux de Nicomeda 



CANON CHRONOLOGICUS. : 5 

ANNI. 
A. C. V. C. 

Senatus denegat Mithridatis Legatispetitiones, eumque 
minantur. 
80 66$ Pergami duces paratus inftruunt cum Nicomede contra 
Mithridatem. 
Mithridates fe ad bellum parat copias undique cogendo. 
Nicomedes praelio fuperatur a Mithridate. 
Mithridates totam Nicomedis ditionem invadit. 
S8 666 Sylla mittitur ad bellum contra Mithridatem. 
85 669 Simbria profpere pugnat cum Mithridatis filio & Re« 
gem fugat. 
Mithridates Archelai opera pacem pofcit a Sylla. 
84 670 Colloquuntur de pace Sylla & Mithridates in Afia; 
Sylla concedit pacem Mitbiidati , qui recedit in reg- 
num. 
$3 6-ji Murena Afiae Prsetor pacem frangit cum Mithridate. 

Senatus jubet Murenam abftinere armis contra Mithfi* 
datem. 
gi 673 Murenaab J^fia revocatnr, & ejus loco mittitur. 
Julius Csefar mittitur in Bithyniam. 
Julius proftrat^e Nicomedi pudicitiae accufatur. 
Nicomedes moritur , & Bithynia potiuntui Homani 5 




STEMMA 

PONTI REGUM 

EX STIRPE ACH/EMENIDARUM. 



ARTABAZES. 

I 

Anonymus. 

I 

RHODOBATES. 

I 

MITHRIDATES. 

I 
ARIOBARZANES. 

I 

MITHRIDATES CtifTej. 

I 
MITHRIDATES III. 

I 

MITHRIDATES IV. 

I 

PHARNACES. 

I 
MITHRIDATES Evergetes V. 

| 
MITHRIDATES Eupator VI. 



7 

<t*4 *J+^cVfiJ** J*KLi+9JJ#KJ*^t+?cT+K*.**f) 

DE PONTI REGNO 

PRCEMIUM- 

D£ Po/tf* Regno dicluris } neceffarium nobis Videtur^ 
tllius quodammodo amplitudtnem & circumfcriptio- 
nem indicare , ut totam hanc regwnem } in qua Reges ex 
Ackemenidarum Jitrpe procreati , tmperare cceperunt, Letlor 
pr<& oculis habensj rerum de quibus nobis eritfermo, majorem 
tn animo fpeciem conferVare pofftt. 

Pontus quidem illo tempore , Bitbyni<e ab occafu } &* Pa- 
phlagonne ab ortu conterminus tantum fuit , Pbrygix majori 
ex meridie <&r Ponto-Euxino ex Jeptcntrione appofitus. 

' Hunc k Mari Pontico nomen affumpfijje quidam rcfe- 
runt : alii yero a quodam Rege hujus regionis , cui nomen 
erat Pontus , diSiutn futjje contendunt : huic fententne faltere 
yidetur , quod etfi Paphlagoriia <t& Cappadacia etiam Mari 
Euxino alluantur , illa tantum regio , Pontus appelletur , 
riifii hos Regcs antiquos totam tllam Pontici Marts oram 
tenuiffe dixerimus , quam tandcm Mithridates Eupator po- 
tcfiati Juct fubjecit , ficut & Colchidem : unde poft eum duo 
regna Z? dua deinde Provinci<e faSi,e funt , quarum una 
Pontus proprie , altera ycrb Pontus Polomoniacus. 

Ante Achjemenidas y qui tantum fub Dario Ht/lajpis fi/io 
in hac regione , quam nominant Pontum } regnarunt : Florus 
altos Regcs fic nominat lib. 3. cap. $. Pontic,e gentcs } in- 
quit , ad Scptentrtonem tn finijlrum jacent , d Pontico cog- 
nominatct Mari : harum gentium atque regionum Rex anti~ 
quifjbnus Artheas. Pontum etiam Nereifltum nomtnat Eu* 
febtus lib. Prazpar. Evang. 



S PROEMIUM. 

Cappadociam , ait Strabo , Perfe in duas diyiferunt Satra- 
pias , earum altcram proprie Cappadociam <jr Cappadociam 
ad Taurum, adebque magnam Cappadociam mncuparunt : 
a/teram , Pontum fiye Cappadociam Ponttcam , lib. 12. pag. 
534. unde , ut inquit Reinerus Reinejius lib. dePonciRo- 
gibus , ita tum primum regionts h&c appellatio ejje yere 
ccepcrit. 

■ Sub Cyro hanc CappadociA diyifionem fuiffe faclam 
eruitur ex Bibliotheca Photti lib. ji. nam tbi Cappadoa<t 
Reges adCyrum Perjarum Regem referre genus contendunt 
mu/tt, & cognationem Jic enumcrant: Cambyfis Cyrt patris 
fororem fuijfe germanam , Atojfam. Ex ea <£<r Pharnace 
Cappadocta Rege natum futjfe P^edaganum, qui /uam Jiir- 
pem propagayit ufque ad Anapham ? cui Jub Dario Hifiaf- 
pts jilio propter yirtutem conajjum fuijfe tradunt Cappado- 
cid, Prinapatum , utPerfis trtbuta non penderct : nam Cap- 
padocitf Reges ultimi , tllum Anapham Juijfe unum e Jcpiem 
Perjarum procenbus , qut Magum ocaderunt , ajjirmant. 

Darius autem Hijiajpts Jilius, unus ctiam exjeptem magna- 
tibus , qut Magum interjecerant , cum ad Perjarum regnum 
eyeclus fuiffet , tllud m yiginti Proyincias , quas Perjk 
Satrapias yocant , anno imperii fui Jecundo partitus cji , e a- 
rumque fingu/is pr.efides prxfecit , inter quas Pontt Satra- 
ptam tn gratiam Artaba^js , quem cjusfiltum ex priore ma- 
trimonio cum Gobria filia natum Jufpicamur , lub trtbuti 
nomtne in regnum erexit , ex quo Pontt Regum progemes 
yfque ad Mtthrtdatem Eupaiorem tllius prinapatus u/timum, 
per Jeriem Monarchiam promanayit , ut ex /equentibus HiJ- 
torue Pontia regnt ex Achrtmenidarum Jlirpe , Annahbus 
patebit. 

j&CH^MENIDARUM 




ACHiEMENIDARUM 

I M P E R I U M- 

SIV E 

REGUM PONTI, BOSPHORI: 

THRACI^, ET BITHYNIiE 

HISTORIA. 



REG ES P NTI. 

ARTABAZES, REX PONTI PRIMUS, 
e ftirpe Acha:menidarum. 



^mmmmmm^ 



RTABAZES, Ponti Rex primus , Sc 
quidem ex Achxmenidarum {tirpe,renun- 
tiatur a recentionbus ex fequentibus Flori 
verbis. Pontica; gentes ad Septentrionem 
in mare finiftrum jacenc , a Pontico co- 
gnominatas mari. Harum gentium atque regionum 
Rex antiquiflimus Artheas j poft Artabazes, a feptem 

A 




«ftuTEinn, 



2 ARTABAZES. 

Perfis oriundus : inde Mithridates omnium Ionge ma- 
ximus. Lib. 3. cap. 5. 

Cum Florus proxime Artheac , qui fuit ex alia Pro- 
fapia, fubjungat Artabazem , unde novam poft illum 
llirpem indicare videtur j recle de eo intelligi poteft, 
cui Darius Hiftafpis filius,Ponticum regnum conceflerit: 
adde quod poft Artabazem , Mithridatem Eupatorem 
fcilicet genus duxifle affirmat Hiftoricus ; fic primum 
regni Pontici auclorem, Sc ultimum hujus Monarchiae 
Principem indicat, ex Achacmenidarum nempe ftirpe, 
ciim addit hunc genitum eiTe e feptem illis Perfarum 
Nobilibus. 

In eandem de Mithridatis ultimi Regis Ponti origi- 
ne ab uno e feptem viris illuftribus dedudta. , qui 
Magum interfecerunt , fententiam abit Sext. Aurelius 
Victor his verbis: Mithridates Rex Ponti oriundus a 
feptem Perfis. InYtta Mithrid. Im6 Polybius longe ante , 
loquendo de illius Mithridatis proavo, nempe Mithri- 
date nomine cjuarto, ait: Mithridates hic genus fuum 
referebat ad unum e feptem illis Perfis , cjui Magum 
occiderunt : tributumcjue jam olim majoribus fuis a 
Dario dominatum ad Euxinum Pontum , perpetuo 
exinde confervaverat. Lib. $* pag. 388. 

Aflentire non poiliim Reinero Reineccio, cjui unum 
ex feptem iftis Magnatibus Ponti Regem fuifle exifti- 
mare mavult , quam horum alterutrius filium , pra?fer- 
tim cum inter illos cpos Ctefias numerat, Onopham, 
Idernem, Norodobatem, Mardonium, Barifem , Ar- 
taphernem , & Darium Hyftafpis , vel quos appellat 
Herodotus, Otanem , Hydarnem , Megabyfum , Go^ 
briam , Afphatimem, Intaphernem & Darium > nomerj 
Artabazis non legetur. 



ARTABAZES, 3 

Neque obflat hic , ait Reineccius, quod non repe- 
riatur id viri nomen apud Ctefiam & Herodotum. Fieri 
enim potuk, ut quod haberet ille proprium, Herodo- 
tus vel Ctefias , retulerit 5 Florus vero inquit quod of- 
ficium ei dediflet, quo modo id Perficarum rerum 
Scriptoribus eft ufitatiflimum : Sc fcimus , Jubjungit 
Reineccius, efle hanc caufam prxcipuam, quodPer- 
farum Monarchx adeo difcrepantibus nominibus re- 
feruntur in Litteris Sacris &Gra:corum Hiftoriis; fic 
ille lib. de Reo-no Pontico. 

Polybius a Dario Ponti regnum fuifle concefliim. 
majoribus Mithridatis narrat fupra. Sed recle Appia- 
nus Mithridatis Eupatoris ftirpem a Dario Hiftafpis 
Perfarum Rege deduclam , fic refert > K«j Mjj^i^ttjs 

Et Mithridatcs qui obiit , undccimus cjl a Dario Perjarum 
Rege. Sicvindicantur Polybius 8t Sext. Viclor, qui ad 
unum e feptem viris Regis hujus genus referunt , cum 
a Dario deductam PontiRegum ftirpem narrant. 

Darius natus 41. annos ad Perfiirum regnum per- 
venit , cum jam tres filios ex Amyfe Gobria? filia. fufce- 
piifet. Horum natu, maximus erat Artabazes, quem 
Herodotus appellat Artabazanem , quod idem efle 
videtur : huic ut jam Regis filio Darius pater Ponti 
Satrapiam Imperium a fe in viginti partes partitum 
concefliife videtur. 

Quid vero Artabazes toto Imperii patris decurfu ege- 
rit, prorsus ignoratur, ufque diim hic comparat ex- 
peditionem aut contra iEgyptios aut contra Athenien- 
£&s : tunc enim, inquitHerodotus, ingens inter ejus libe- 

ros de principatu excrta diflentio eft p quoniam ex in-. 

A ij 



4 ARTABAZES. 

flituto Perfarum oportebat ita demum ire in expedi- 

tionem , cum regni fuccefforem declaraffet j erant au- 

tem Dario jam antequamregnaret, liberi tres, e priore 

uxore Gobricc filia. fufcepti , & poft partum regnum, 

alii quatuor ex Atoffa Cyri filia. Lib. 7. ift Poljmnia 

initio. 

Superiorum maximus-natu erat Artabazanes,poflerio- 
rum Xerxes. Qui ciim ex eadem matre non effent, dif- 
ceptabant 3 Artabazanes quidem , quod omnis paterna; 
fobolis ipfe maximus natu foret , cum apud univerfos 
homines fit inftitutum , ut maximus natu liberorum 
obtineat principatum. Xerxes vero, e6 quod ipfe Atofsa 
genitus efTet , filia Cyri, qui Perfis libertatem acqui- 
fifTet. Hunc Darius declaravit Regem , ficcjue litem 
diremit. Id. ibicL 

Ut tamen Artabazem feu Artabazanem confola- 
retur , ei Ponti Satrapiam in regni titulum cum tri- 
buto erexiffe videtur ; cjuamvis jam Cappadocia a 
prifcis Regibus in duas Satrapias , nimirum in Cappa- 
dociam proprie dictam, Sc in alteram Pontum nomi- 
natam divifa fuifTet. Jam Pharnaces in regnum Cap- 
padociam habuerat , cujus pronepos Anaphas tributi 
remiffionem a Dario nuper obtinuerat, eo cjuod fuiflet 
ex feptem viris cjui Magum interfecerant 5 ut habetur 
in Photii bibliotheca cap. 31. pag. 205-8. Ita illae duse 
Satrapisc in regna funt erecla: , unde nempe Ariara- 
thes Cappadociae Rex, Sc Mithridates Eupator Ponti 
Rex originem traxiffe gloriabantur. 

Quod Ponti regnum Artabazi filio concefferit Da- 
rius Hiflafpis , confirmant cjuae ab Appianoreferuntur, 
fcilicet divitiarum illius & regia: fupelledtilis Mithri- 



ARTABAZES. * 

datis ultimi in thefauris a Pompeio reperti j partem a 
Dario Hiftafpis filio, fucceffonbus per manus fuiffe 
traditam. lib. de bel. Mithr.pa*. 25-1. <jr 252. Unde pro- 
batur Eupatorem Darii fuccefforem fuiffe, Sc ab illo 
originem traxiffe 5 & iterum Appianus in triumpho 
illius Regis , inter varia ornamenta , leclum Darii 
Hiftafpis rilii, & fellam acfceptrum Eupatoris effe tra- 
ducta memorat, pag. 252. Quomodo enim hcec a 
Dario Hiflafpis ad Mithridatem perveniifent , nifi 
a flrirpis auclore ? Quod fi Ponti Reges ab alio cruam 
ab uno e feptem iftis Principibus genus duxiffent, illa 
procul dubio per Darium in manus eorum non per- 
veniffent. 

Sed ad Imperii contentionem inter fratres rever- 
tamur> hanc Juftinus ex Trogo narrat, Sc pro Arta- 
bazane Herodoti, Artemenem primogenitum , Ne- 
clius vero ex M. S. Ariemenem appellat : hoc certa- 
men , incjuit, concordi animo, ad patruum fuum 
Artaphernem , veluti ad domeflicum judicem , defe- 
runtj quidomi cognita causa Xerxem propofuit: ade6- 
que fraterna contentio fuit , ut nec viclor infultave- 
rit , nec viclus doluerit. Lib. 2. cap. 10. 

Hiftoriam vero hujus contentionis aliter refert Plu- 
tarchus : Mortuo Dario , inquit , alii regnum Ariameni, 
ut ejus natu maximo, deferebant 3 alii Xerxi, cjui ex 
Atoila Cyri rilia , Dario jam regnante , natus erat. 
Defcendit itacjue Ariamenes e Media , non bellico 
apparatu , fed placide ad judicium. Xerxes venienti 
occurrit fratri, eumcrue falutavit, Sc illi dona mific. 
Inftante ver6 judicii die, Perfc, communi fentenda, 
Artabanum Danijratrem judicem defignarunt. Causi 



6 ARTABAZES. 

cognita 3 Artabanus pronuntiavit Xerxi regnum con- 
yenire. Ariamenes autem, ftatim profiliens , fratrem 
adoravit, dextraque apprehenfum , in folium collo- 
cavir. Exinde , primo apud eum loco habitus , bene- 
volum fe pracbuic. Ltb. Yliu. §i\a.&\<pU$. 

Qui Plutarchum & Juftinum fequi malunt , Artaba- 
zis feu Artabazanis gratia SatrapiamPonti, in regnum 
a fratre Xerxe erectam fuiffe , exiftimant, ut regia 
dignitate fratrem ita ornatum , fibi novo hoc titulo 
deviuciret ; cum alioqui inter eos qui genere 
funt pares , impares autem fortuna & dignitate , fa- 
cile aunulatio exiftat , quac deinde in rebellionem & 
feditionem erumpere fa:pe affolet, ut poftea. in Arta- 
xerxe Mnemone , & Dario Juniore videbitur : imo 
fraternum illorum fupradicli Autores amorem maxi- 
me celebrant. 

Nec alium Darii fratrem referre Herodotum , cum 
Artabazanem nominat , exiftimandum j cum , cjuem 
Trogus & Plutarchus Ariemenem nuncupant , idem 
e(Te videatur filius Darii natu maximus , qui ab 
his Ariemenes nomineproprio dicitur, dum adkuc eflet 
Satrapa , & ab Herodoto Artabazanes appellatur , 
pofteaquam Rex a fratre diclus eft , quod a Perfica- 
rum rerum Scriptoribus eft ufitatiiTimum , ut fupra 
obfervavimus. 

Cum Artabazes in: Ponti regnum profedturus dif- 
cefilt , a patre aut fratre plurimam Sc pretiofam fu- 
pellcclilem., de qua Appianus loquimr, accepifle vi- 
detur j qua: a fucceftorious fuis Pcnti Regibus diligen- 
tcr Sc accurare ad demonftrandam luam a Dario ori- 
ginem fervata eft. Hujus Principis currus a Vielore 



ARTABAZES. 7 

Pompeio in triumpho ejus de Mithridate Eupatore 
tranflatum fuiffe jam fupra vidimus. 

Quomodo denique Artabazes ab Achapmenidis ori- 
ginem duxerit , ut plurimi tradunt Hiftorici , ab He- 
rodoto difcendum eft> ut enim illum Darii rilium 
opinamur, Darius fuit Hiftafpis, cjui fuit Arfamis , 
cjui fuit Arrianmis , cjui fuit Zeifpei , cjui Cyri , qui 
fuit Cambifis, cjui fuit Achacmenis filius. lib.y. in Po» 
lymnia verjus initium. De cjuo tradit yElianus. Audio 
Achxmenem Perfam quoque , a quo nobilis Periarum 
Profapia defcendit , Acjuilac alumnum fuiffe. Lib. 12. 
tap. 21. 

Ciim Xerxes Perfarum Rex bellum Graecis illatu- 
rus eflet , tres , alii cjuatuor annos , in colligendis co- 
piis , ut terra marique eos adoriretur , confumpfit, 
Artabazes fratri in hac tanta expeditione non defuit, 
ex Herodoto : Ionicx quidem, incjuit , claflfi , Sc Cariee 
Artabazanes ex Dario Sc filia Gobriac genitus prasfuit. 
lib. 7. in Polymnia circa mcdium. Plutarchus addit, pro 
gloria fratris navaliapud Salaminem pra^clare pup-nans 
cecidk.Lib. Ylm $i\*hAq>i%s. Quod confirmatHerodotus. 
In eo prarlio , inquit, ciim alii multi Sc illuftres viri, 
tamPerfarum Medorumque , cjuam aliorum fociorum 
decubuere, tum vero Dux Artabazanes,/?cr quo Aria- 
bi^nes in praMis codicibus Jubftitutus eft , Darii hlius , Xer- 
xifque fraterj e Gra:cis pauci. Ub. 8. in Urania circa 
viedium. 

Itacjue fi in Artabaze anni regni ab illo tempore nu- 
merentur , fex tantum reperientur ex cjuo Pontire^num 
apatre Dario obtinuit,aut certe ab eo quo illud a Xerxe 
fratre accepit j nam eorum controverfiam de Imperio 



8 ARTABAZES. 

Perfarum obtinendo,paul6 ante obitum Darii inter fra- 
tres ortam , & ab ipfo patre judicatam fuille , referC 
Herodotus, quia Salaminenfis pugna commilla eft anno 
fexto Imperii Xerxis j li vero a Satrapia Ponti a patre 
Dario huicconceifa anni computentur, erunt 40. nam 
Darius anno Imperii fui lecundo illud in Satrapias 
diviiit : & flc fublatis duobus de triginta & fex , quos 
regnavit, fupererunt 34. anni , cjuibus additis fex de 
regno Xerxis , aderunt 40. completi. 

Artabafis nomen a Floro prolatum, potius quam 
illud Artabazanis , ab Herodoto productum , pro 
primo Ponti Rege accepimus , cjuia Florus Artabazem 
Ponti Regem nominat , Herodotus ver6 non aliter 
quam Artabajzanem Darii natu maximum appellat. 




ANONYMUS 



ANONYMUS II. 

OUIS, mortuo Artabaze Ponti Rege, in illius 
regnum fuccefTerit , Hiftoncorum ejus aevi pe- 
nuna , penitus. ignoratur : quod fi Ctefias qui iifdem , 
quibus Xenophon temporibus vixit , & Artaxerxis 
Mnemonis Medicus fuit , hiiloria fupereffet, prccul 
dubio nos ifte edoceretj fcripfit enim Perflca viginti 
tribus libris : de his ha?c leguntur in excerptis Pht tii$ 
a. feptimo autem libro , inquit , de Perficis rebus agit : 
ac in fepcimo , octavo, nono, decimo , undecimo, 
duodecimo & decimo-tertio , quae adCyrum & Cam- 
byfem , & Magum illum Dariumque & Xerxem fpec- 
tant , commemorat : fed quae illius fcriptoris nobis 
fuperfunt pauca admodum funt, eaque in Epitomen 
exiguam redacla. 

Porro etli iftius Regis nomen , qui Artabazi fuc- 
ceflQt , deperditum fit , plerique tamen eum Artabazis 
filium fuiffeconjiciunt,quando quidem Hiftoriae Scrip- 
tores Mithridatem Eupatorem ultimum Ponti Regem 
ut & Mithridatem hujus proavum ex feptem viris, 
qui Magum occiderunt, originem traxifleprotulerunt. 

Sed quoad eorum Regum numerum fpectat , vi- 

tiofi Appiani codices in errorem ita recentiores indu- 

xerunt, ut plurimos Reges defiderari qui ab Artabaze 

xegnaruntufqueadRodobatem Reincceius & Hennin- 

ges qui de Ponti Regibus fcripferunt , exiftimarint , 

eorumque qui fub Xerxe & Artaxerxe Longimano 

Perfarum Monarchiis degebant , nomina effe deperdica 

xecte autumant. 

B 



io ANONYMU S. 

Sic ergo habetur in illis corruptis Appiani Ma- 

nufcriptis : Kcti o M&e/SbLTYii a.7tih-Aaxtv , ejqofJV^-res «V ex. 
A*fe'ia iy vSo.^zv Yltpoxov BacnAeas , oySboi cfCxTro Mifif^™ Ttf 
MaxeJ^oy&jy a.Tn^a.VToi Tt , Jtet) XTyo-a,/Avts thv twtixav a.f^v. Qtd 
obiit Jexuts- decimus ejus Jlirpis a Dario Perfarum Re>e uttime , uilavus 
a Mithridate illo, qui primits defertis Macedonibus , Pontici Regni fitit 
cenditor. App. pag. 249. 

Alexander Tollius, qui Appiani Hiftoriam notis 
illuftravit , ad hanc paginam fic fcribit. Locus hic fce- 
diflime corruptus , nifi corrigeretur , poiTet omnibu& 
Chronologis crucem flgere. Narh fi Mithridates Eu- 
pator decimus fextus a Dario Codomano ultimo Per- 
farum Rege fuit, quem vicit Alexander , quo modo' 
fuit oclavus a Mkhridate fundatore feu Ctifte , cjui 
Alexandro Sc Antigono Alexandri duci fuit contem- 
poraneus , Sc fic contemporaneus etiam ipfi , cujus 
octavus nepos Eupator dicitur, certe ha?cfunt ftJVfa?*.- 
Rurfus eum male octavum facit a Mithridate Ctifte , 
cjuem fupra hujus libri fextum tanttim facit. Sic ille 
in Appian. de bcllts Mtthrid. pag. 249. 

Sic vero totum hunc locum reftituit Vir doc"tus : 

fLxxaL\Sxxa.Toi uv a.7nt>i Ao./>eiV ? T^o-TrSs' Yltfauv B&cjAe&s, txtvi 
ct^d v Ma,xtSb\av aVofuvTos t% xcJi xtiaa.iu.iiy ( fic lego , non 
5t77jffK/UeW ) tw TIovtixmv aj»^«y. Sextus decimus a Dario Hifajpis 
Terfarum Rege , Jextus verb a, Mkhridate , qui k Macedonibus defecit, 
& qtti fitndavit Rcgnum Ponticum. 

Recle Tollius rVaW* vocem , qua? convenit Darioy 
cum fuerit Hiftafpis filius, pro corrupta J<J*V*> quar 
ultimum fonat , reftituit : imo verbum oySoos irj 
ixTos optime mutavit, quem numerum a Mithridate 
Ctifte ad Eupatorem ipfe Appianus agnoverat , 8c fic 
apud Reinneccium & Henningem intrufos Mithri- 
datem & ejus filium Pharnacem Reges ut oelavum 
immerum implerent, recidit. 



ANONYMUS; *T 

tocum Tollius haud penitus tamen lanavit , dum 
nobis decimi-fexti numerum relicjuit, fed totamhanc 
Ponti Regum feriem magis implicuit ; nam dum op- 
time duos a Ctifte Reges refcindit, anteriores adduo- 
decim auget. Hunc nodum tamen folutu prima fronte 
difficilem , facile folviifet, una littera in prima voce 
mucata, nimirum fi pro «JowqJ&cjaos, jextus-dccimus ,refti- 
tuiflet tvxat&yams undecimus , qui verus eft Regum 
Ponti numerus, ut in eorum ftemmate operis hujus 
initio appofito patet. 

Artabazes , ut fupra vidimus , in pugna ad Salami- 
nem commiila, Olympiade^^interreclus' eft; ScMi- 
thridates nomine primus , ejus pronepos , pro Cyro 
juniore militavit anno 5. Olympiadis 54. Igitur anni 
folummodo 75. effluxere inter hoc temporis fpatium , 
quo duo Reges, Anonymus hic, de cjuo nobis tunc eft 
fermo , <& ejus filius Rhodobates, pater Mithridatis 
primi , regnare potuerunt 5 iiquidem hic Mithridates 
plufquam 6. annos , ut infra videbimus , Principatum 
obtifluit. 



afci^ 




Bij 



IS 



RHODOBATES III 

I^y HODOBATES tertius Ponti Rex, renun- 
^^ tiandus nobisvidetur, juxtaferiem Appiani Mi- 
thridatem Eupatorem a Dario Hiftafpis filio undeci- 
mum Ponti Monarcham referentis. Quin autem Rho- 
dobates filius fuerit iftius Regis , cujus nomen nobis 
pro incomperto reliclum eft , nullus eft dubitandi lo- 
cus , ciim illud plane conftet ex Hiftoricis , qui ultimum 
Ponti Principem ab uno e feptem viris illis , qui Ma- 
gum occiderunt, originem duxifle afferunt. 

Porro hujus , non magis quam patris , gefta ad 
noftram notitiam pervenere, Scriptorum iftius tem- 
poris inopia j ambos Ponti regnum tenuifle fub Xerxe r 
Artaxerxe Mnemone, & Dario Notho tantummodo 
conjicimus , cum Mithridates cognomine jfilius fub 
initio Artaxerxis Mnemonis principatum Ponti occu- 
parit , ut in ejus vita videbimus. 

Xerxes quidem 29. Artaxerxes Longimanus 41. Da- 
rius vero Nothus 15». annos imperaruntj at cum Ar- 
tabazes mortuus fit in pugna Salaminiaca , anni fuper- 
funt75. ufque ad initium regni Artaxerxis Mnemonis, 
inter quod temporis fpatium filius Artabazis 8c Rho- 
dobates regnarunt , fed quotille annis , cpotque hic 3 
feorllm quifque fumtus, regnaverint ? e fpiflis tenebris 
eruere nobis non licet. 

De Rhodobate nihil habetur, nifi quod Diogenes 
Laertius, qui fub Antonino Pio degebat, refert//£. 5.- 
pag. j6. ex primo Commentariorum Phavorini , qui 
fub Hadriano fcripfit , Michridatem Perfem Rhodoba- 



RHODOBATE S. 1 r? 

tis filium fuiffe. Rhodobatis autem nomen In ullo alio 
Scriptore nufquam occurrit j quod tamen optandum 
efTet & de Rhodobatis patre, cujus utinam nomen a 
quodam Autore recitaretur , ut omnium Ponti Regum 
nomina faltem edoceremur , fi eorum gefta ignora- 
mus. 




MITHRIDATES IV- 

QUIN Mitridates fuerit Rhodobatis iilius non 
dubitare finit fequens Diogenis La-ertii locus , 
iib. 3. pag. j6. Mi$tA£tlT»s PoSbfZxr* TlipoY.s- Nec 
Regis, necSatrapac titulum fibiaflumit, eoquodPer- 
farum MonarchcC fubditus efTet, fed fe folummodo 
Perfen , quafi ejus dignitas hoc verbo contineretur a 
nominat : nam folo Regis nomine Perfarum Reges 3, 
Demofthene, aliifque Scriptoribus Graccis defignari 
fa:pe obfervantur. Verum pofteaquam iiPrincipes Re- 
gis titulum ufurpaffent, Perfarum Monarchae, fe Re- 
gQs Regum nuncuparunt, qua- appellatio Perfarum lin- 
gua Saansaan dicla eft. 

Nec minus ptimis Ponti Regum temporibus eorum 
Principatus , vocabatur Pontus , verura hacc regio ad- 
huc Cappadocia nuncupata erat, ut videre eft apud 
Xenophontem ita fcribentem. Pracerant autem hi di- 
tioni Regiac , cjuam.nos ingrefTi peragravimus j Lydix, 
Artimas : Phrygias , Artacamas : Lycaoniac 8c Cappa- 
dociac, Mithridates: Ciliciac, Syennefis &c. de Exp. Cyri 
lib. 7. pa*. 427. Xenophon hic Syennefin vocat Cili- 
cise Pra:fec~tum , cjuem antea Cilicisc Fegem nomina- 
vit lib. 1. pag. 14. Interim Epyanaxa Syennefis Cilicum 
Rejris uxor. Sic Mithridates, licet dicatur fupra Prac- 
feclus, tamen Ponti Rex erat. 

Mithridatem Ponticum confpirafTecum Cyro junjore 
contra Artaxerxem Mnemona Pcrfarum Regem ex 
eodem Xenophonte difcimus ; harc enim de illo referc. 
At illi toto cum agmine non venerunt, fed tantiim 



M I T H R I D A T E S. ** 

Ariscus , & Artaozus , Sc Mithridates , qui Cyro fide 
maxima. conjuncli fuerant. lib. 2. pag. 188. 

Darius Nothus duos habebat filios , Arfacem pri- 
mogenitum & Cyrum, cui etiamfi 20. tantiim annos 
nato , Ionix Pra:fec~tura fuerat a patre concefla 5 eo 
mortuo, cum Arfaces, diclus poftea Artaxerxes , 
regnum adeptus eflet , Cyrus multum indignatus fra- 
tri, quod fe illi pradatum iri fperaverat, regnandi 
cupiditate ardens, illi bellum intulit , ducens fecum 
Barbarorum decem Myriadas , & Gra?corum trede- 
cim milJia , quibus fe adjunxit Mithridates Ponticus $ 
hocque evenit Olymp. ^y. anno 4. imperii Artaxerxis 
Mnemonis. 

Cum jam Grascorum opera pene victor evafiflet, 
fortiter fed incaute dimicans , eft interemptus. Tunc 
Mithridates Artaxerxi per Tiffaphernem hujus Ducem 
reconciliatus eft , eum apud Principem forfan excu- 
fantem, quod invitus Cyrum fecutus eflet , cum per 
Lycaoniam juris fui agrum Grsccis diripiendum con- 
cefliffet , & folus cum miniftris venifTet. Xcnoph. lib. 1. 
pag. 248. 

Mithridates , ut Regis 8c Tiflaphernis gratiam fibi 
conciliaret , poft Clearchi pra^cipui Ducis Cyri mor- 
tem , Graccos auziliarios ad Regis partes trahere co- 
aatus , cum equitibus triginta circiter venit ad eos r 
ac Ducibus in locum unde poffet exaudiri, vocatis, 
hscc ait. "Equidem Cyro, Gra?ci,quemadmodum vo- <c 
bis conftat, fidelisfui , & vobis nunc, optimi, volo , " 
adeoquehic magno cum metu verfor. Itaque fi quid u 
vos confilii falutaris habere videro, ad vos me cura a 
rmniftris omnibus conferam. Quare quid vobis animi.^ 



11 M X T H R I D A T E S. 

„ fit , mihi Sc amico , 8c veftri ftudiofo 8c vobiicurm 
„proficifcendicupidoexponice. Xenopb. Ub. i.pag. $05'. 
„ Duces, redeliberata, ftatuerunt refpondendum efle 
„ verbis Cherifophi : Decrevimus per hanc regionem, 
„ qua m pacatiflime domum iter facere,G per alios liceat, 
„fin cjuis iter impediat , eum proviribus fortiter bello 
„petemus. Tumvero Mithridates oftendere nitebatur, 
„ nullam invito Rege falutis iniri poffe rationem: deque 
„hoc intellecrum eft fidem ei non habendam. Nam 
„ & Tiflapherni familiaris quidam fidei causa Mithri- 
„ dati aderat. Id. ibid. 

Proinde vifum eft Ducibus , nihil ftatui melius 
pofle , cpam fi quandiu fint in hoftico , bellum pra> 
conibus nulhs intervenientibus gererent. Nam illi ac- 
cedendo miJitum animos corrumpebant, atcjue inter 
alios Nicarchum Arcadem cohortis Prarfcctum , qui 
no6lu cum 20. hominibus difcefiit. Poft ha?c praniii , 
Zathen fluvium trajiciunt, & inftrucli pergunt , ju- 
mentis ac turba inermi in medium recepta. Ibid. pag. 
306". 

Non longe progrefTi cum effent , prodit iterum 
Mithridates , hic in confpeclum cum 200. ecjuitibus , 
fagittariis & funditoribus agilibus Sc expeditis admo- 
diirn 400. fimulans fe Graccis amicum accedere , cum 
propius abeftet, & fubito equites ipforum , Sc pedites 
partim emittebant tela, partim fundis noftros vulne- 
rabant. Tum vero vifum eft , perfequendum effe hof« 
tem. Id. ibid. 

Poftridie cum Gra?ci vallem cjuandam tranfiiflent, 
ofFert illis in confpectum fe rursiis Mithridates cum 

500. ecjuitibus, fagittariis & funditoribus 4000. Tot 

e.nim 



cc 

iC 



MITHRIDATES. 17 

cnim a TiSaphemfi pecierat & impocrarac, quippe- 
qui pollicicus fue*at fe , fi tantas iibi copias daret , in 
ejus poceftacem Graccos traditurum. Ecenim jam ipfi a 
contemptui erant, quod priore incurfu paucis infti uc- u 
tus, nihil detrimenti accepiliec , ac graviter fe laefiffe u 
Gr&cos arbitraretur. Ll ibtd. pag. 308. u 

Ciim ergo illi tranfica valle, ftadia circiter 8. ab u 
ea diftarenc : etiam Mkhridaces fuis cum copiis tran u 
fic. Erat enim pracceptum Graecis, quinam perfequi u 
hoftem cetrati deberent , quique gravis armaCurse mi- " 
lites i Sc mandacum equitibus , uc fidencer in eos pro- u 
veherencur : quippe fecucuras facis magnas copias. „ 
Jd. ibid. „ 

Jam Michridaces Grarcos adfecutus erac , ac fundae 
cum celis ad hoftem pertingebanc, cum fignum Gra> 
cis tuba datum eft : icaque mox ia hoftcin ilii curlu 
fcruntur , quibus hoc mandacum erat , equitibus etiam 
in adverfos fe fundencibus. Illi vero impetum haud 
luftinebant, fed ad vallem fe recipicbant tuga. Mul- 
tos hac in perfecucione Perfse pedices amilerunt , 
equites in valle vivi capci funt ad 18. Cacfos Graeci 
neminis juflu , fed fponce fua fcede lacerarunt , ut 
majori cum cerrore ab hoftibus fpectarentur j deinde 
Grasci fi^cure ad amnem Tigrim pervenerunc. Id. tbid. 

Mithridaces in Poncum reverfus eft Mnemonis be- 
Hdgrjitate , Perfarum enim Monarchae mites eruntj 
telie Herodoco , qui illos Regum filios in honore ha- 
•bere narrat , ac fi parentes forte defeciflenc , his ca- 
men principacus refticuere. Nihil aliud quam auod 
Regem pace fruencem decet , egic, illum ver6 Philo- 
fophiac Platonis operam plurimum dediffe nos docet 

C 



!8 MITHRIDATES. 

Phavorinus apud Diogencm Laertium, cjui Mithrida- 
tem Platonis Statuam locafle ita infcriptam tradit. 

MlTHRIDATES RhODOBATK FILIUS, 

Perses 

Musis Imaginem Platonis 

DIC A VIT. 
SlLANIONIS OPU5. 

Academia, locus erat nemorofus, ab Ahenis mille 
paflus diftans , ubi verfatus eft Plato, & Philofophiam 
magna. difcipulorum frecjuentia profitebatur i at 
cum ex illis quondam unus fuilfet Mitbridates , dum 
pace fruebatur, ibi Statuam hanc, Magiftro adhuc 
vivente , pofuit , a celeberrimo illo Statuario Athe- 
nienfi Silanione elaboratam, decpoPlinius: ineohoc 
mirabile fuit, quod nullo doctore nobilis fuit. Lib. 34. 8. 

Ariobarzanes Mithridatis filius, ea jam aetate, cjua 
regere Provinciam poflet, Phrygisc Satrapise ab Ar- 
taxerxe Mnemone honoris causa praeficitur , ficut pa- 
tri ejus Mithridati lonia fuerat jam concefla , de cjuo 
Xenophon. 

Philifeus Abydenus ab Ariobarzane Artaxerxis Sa- 
trapa , in Grseciam miffus , Thebanos eorumcjue fo- 
cios, Sc Lacedamionios , pacis componendjc gratia, 
Delphos evocavk. Ubi Thebanis non finentibus , ut 
Meffene Laceda?moniorum eflet in poteftate , offenfus 
ille , milites bis mille felecfiflimos ftipendio condu6tos 
Lacedemoniis relinquens , in Afiam rediit. Hellcn. lib. 
7. (jr Diodor. lib. 1$. pag. 4.94. 

Clearchus Heracleota, <jui fuerat etiam Platonis di£ 



i 



M I T H R I D A T E S. ij> 

cipulus, ab urbe in exilium pulfus eft ; at cum plebs 
novas tabulas (quibus debitores a?re alieno liberaren- 
tur ) & agrorum ex a?quo divifionem impotenter fla- 
gitaretj optimates a Timotheo Athenienfium Duce, 
mox ab Epaminonda Thebanorum petivere; utrifque 
negantibus, ad Clearchum exulem decurrunt. Tanta 
calamitatum neceflitas fuit, ut cui patriam interdixe- 
rant, eum ad tutelam patriae revocarent. Jujiin. Ub. 
16. cap. 4. 

Sed Clearchus facinorofior exilio redditus , & dif- 
fenfionem populi occafionem invadenda? tyrannidis 
exiftimans , primo tacitus cum Mithridate, civium 
fuorum hofte, colloquitur > 8c inita focietate pacifcitur, 
ut revocatus in patriam , prodita ei urbe , praefeclus 
ejus conftitueretur. Poftea autem infidias quas civibus 
paraverat, in ipfum Mithridatem vertit. Namqueciim 
velut arbiter civilis difcordia? , de exilio reverfus eflet, 
ftatuto tempore , quo urbem Mithridati traderet , ip- 
fum cum amicis fuis cepit, captumque , accepta in- 
genti pecunia dimifit , & fic fubitum fe ex focio fe- 
cit hoftem. U. ihid. 

Anno fequenti mortuus eft Olymp. 104. an. z. poft> 
quam regnaffet circiter annos 38. filiumque Ariobar- 
zanem principatus fucceflbrem reliquiftet. 



Ci; 



20 



ARIOBARZANES V 

ARIOBARZANES, Mithridatis filius, poft ejus 
mortem, etfi jam Phrygiae Satrapa, tamen Re- 
gno Ponti potitus eft, anno regni Artaxerxis Mnemo- 
nis quadragefimo primo. Lacedasmonii cum Artaxer- 
xe , quod MefTenios communi Grazcorum foedere com- 
prehendi mandaffet , bellum habuerunt > tanta in Perfas 
undique confpirationeexcitata,etiam Rex adbellumfefe 
inftruebat. Nam eodem tempore cum iEgyptiorum Re- 
ge, & Grsccis in Afia urbibus , Sc Lacedacmoniis , 
horumque adjutoribus Satrapis Sc Ducibus , qui mari- 
timas fub imperio oras tenebant , fimul belligerendum 
fuit. Nobiliflimi inter hoserant Ariobarzanes, Phrygia: 
Satrapes , qui Mithridatis patris demortui regno poti- 
tus erat , Maufolufque Princeps Cariae : cum quibus 
Orontes Myfia? , & Autophradates Lydiac Praefeclus , 
Sc de Ionium gente Lycii, Pifidsc , Pamphylii & Ci* 
lices, Sc prarter hos, Syri, ac Phaenices , cunclique 
fere maris Afiatici littora accolentes fefe conjunxerant. 
Diodor. Itb. tfiihag. 3-04. <S joy. 

Qui in Afia Regis jugum excufTerant, totius belH 
adminiftrationem Oronta? commiferunt. Ille donis & 
ftipendio manuum cumulatus , defeclores Perfarum in 
manus tradere tentavit. Autophrates Lydiac a fociis 
defecit, Maufolufque tandem cum claffe y quam ab- 
duxerat , fe fubduxit , atque ita folus Ariobarzanes 
Lacedacmoniorum focius bellum gerebat > jamque 
fubito AfTum , Seftum Sc Adramittium urbes cepe- 
lac , cum Autophradates & Cotys Paphlagonum, Prin- 



ARIOBARZANES. 21 

cipes , terra marique copiis ingentibus inftru&is , in 
Ariobarzanem irruunt. Autophradates Adramittium 
undique oppugnat, ciimque Ariobarzanes res necefla- 
rias ac milites in urbem optaret inducere, & ab op- 
pugnantibus tamen impediretur , mandatum dat Pce- 
leunti , qui obje<5tam infulam cum pra;fidio tenebat , 
ut fimularet fe eam Autophradata» proditurum 3 qua 
fraude deceptus Autophradates , claftem ad accipien- 
dam infulam mittit. Ariobarzanes interea dum naves 
ad infulam contendunt , eas prsevertens , magnam 
commeatuum ac militum copiam in urbem importat. 
Polj.cn. Stratagem. lib. 7. 

Autophradates poitea ad Aflum Ariobarzanem ob- 
fedit: Ccd fuperveniente ad auxilium Agefilao Lace- 
dxmoniorum Rege , tantis impar viribus , fuga inde 
difceflit. Cotys item, cum Seflum obfideret urbem 
Ariobarzanis , & ipfe foluta obfidione difceflit. Xenopb. 
Lib. de Agefilao pag. 66]. 

Autophradates , commiflo cum Agefilao ad Pac « 
torum fluvium pradio, fuit fuperatusj ac paulo poft'" 
Agefilaiis in patriam reverfus eft: cum veroidMem- « 
non accepit , Autophradates mifliis eft a Rege ut « 
beilo profequeretur eos qui defecerant. Certe , ut ait cc 
Cornelius Nepos , ejus opera hoftes cum caftra jam « 
intraflent, profligati fiint; exercitufque reliquus con- cc 
fervarus Regis eft. Qua ex re majoribus rebus pra% ct 
efle ccepit. Erat eo tempore Thyus Dinaftes Paphla- cc 
goniar antiquo genere a Pilarmene illo quem Ho- ct 
merus Troico bello a Patroclo interfeclum ait. Is ct 
Regi diclo audiens non erat j quamob caufam bello ct 
eum profequi conftituit : eique rei prazfecit Datamem ct 



22 ARIOBARZANES. 

„ propinquum Paphlagonis j namcjue ex fratre Sc fo- 
„ rore erant nati. Quam ob caufam Datames omnia 
„ primum experiri voluit , ut fine armis propincjuum 
„ ad officium reduceret. Ad quem cum venifTet fine 
„ pracfidio , cjuod ab amico nullas vereretur iniidias , 
„ pene interiit. Nam Thyus eum clam interflcere vo- 
„luit: ille fuga periculum evitavit, bellumque indixit 
„ Thyo. In cjuo cum ab Ariobarzane Prscfuclo Lydiae 
„ & Ionise totiufcjue Phrygia* defertus effet, nihilo 
„ fegnius perieveravit , vivumcjue Thyum cepit cum 
„ uxore & liberis , cjuem ad Regem duxit. Cornclms Ne- 
>y pos in Vita Datamis cap. 2. 

iEgyptii defecerant , & Rex eorum Tachon Age- 
fllaum Lacedaemonium in auxilium vocaverat. A Mne- 
mone autem cjui exercitum comparabat adverfus eos, 
Datames ob captum Thyum in admiratione habitus , 
bello i^Egyptiaco Imperator deflinatur : fed eam ob 
caufam Aulicorum invidiam incurrit 3 de cjuo moni- 
tus, conflituto Mandrode Magnete exercitus Duce, 
ipfe in Cappadociam revertitur. Id. ibid. 

Artaxerxes Mnemon Perfarum Rex obiit , ciim 45. 
annos imperium tenuifTet, cui Ochus filius junior in 
regno fuccedens , etam Artaxerxes appellatus eft. 
Dwdor. lib. i5-pag. 506. 

Datames conjunclam Cappadociaz fuac Paphlago- 
niam Thyi detentione aut morte vacuam occupat , 
celans cpa. voluntate eflet in Regem , clam cum Ario- 
barzaneiniit amicitiam , manum comparat, urbes mu- 
nitas fuis tuendas tradit , fed harc propter hyemale 
tempus minus prolpere fuccedebant. Corn. Nep. in Vit. 
Datam, 



ARIOBARZANES. 23 

Sinopem Paphlagonia? urbem oppugnans Datames, 
cum Iitceras accepiflet a Rege Ocbo fcilicet , ut ab op- 
pugnatione defifteret, leclam epiftolam adoravit, & 
facriflcia gratulatoria fecit, cjuafi magnum ab Rege 
commodum accepiffet , & nocte confcensa navi dif- 
cefllt. Polyan. lib. 6. 

Cum Diodorus dicat Datamem brevi poft tempore 
Regem per infidias interfeciffe , diutius ei fuiffe fu- 
perftitem ex iEmilio Probo conftat , cjui obfcuriora 
Datamisgefta, pleracjue libenter agnovit > ita Ufferius 
cum iis cjuac habentur explicata a Polyaeno in hoc 
feptimo libro, ad Ochi Artaxerxis tempora efte re- 
ferenda minime dubitat , lib. &. pag. iro. Quae omnia 
in his Scriptoribus difperfa in ordmem Chronologi- 
cum reducere fumus conatij harccjue epiftola , de cjua 
loquitur Probus , ciim in iEgyptum ire pararet, nobis 
eadem efTe videtur, cjuam coram Sinope recepit ex 
Polyamo. 

A Rege litterae funt ei miflae, ut Afpim aggrede- 
retur, cjui Cataoniam tenebat, cjuae gens jacet fupra 
Ciliciam confinis Cappadociae. Namcjue Afpis fakuo- 
fam regionem caftelliicjue munitam incolens, non fo- 
him imperio Regis non parebat, fed etiam finitimas 
regiones vexabatj & cjua? Regi portarentur, abripie- 
bat. Datames etfi longe aberat ab his regionibus, Sc 
majore negotio abftraheretur, tamen regiae voluntati 
morem gerendum putavit. Corn, Nep. in Vita Datam. 
cap. 4. 

Itacjue cum paucis , fed viribus fortibus, navem 
confcendit, exiftimans , id cjuod accidk, facilius fe 
imprudentem & imparatum parva manu opprcilurum, 



24 ARIOBARZANES. 

quam paratum quamvis magno exercitu. Hac dela- 
tus ia Ciliciam , egreifus inde , dies noclefcjue iter 
faciens, Taurum tranilit, eoque cju6 ftuduerat venit. 
Id. ibtd. 

Qua?rit quibus locis fit Afpis, cognofcit haud longe 
abefle, prottclumque eum venatum. Interim Datamis 
adventu comperto , Pifidam cum iis quos fecum ha- 
bcbat , ad refiftendum Afpi comparat. Id Datames 
ubi audivit, arma capit , iuos fecjui jubet, ipie equo 
concitato ad hoftem vehitur, cjuem procul Aipis conf- 
piciens ad fe ferentem pertimefcit, atque a conatu 
refiftendi deterritus , fefe dedit. Hunc Datames vmc- 
tum ad Regem duceadum tradit Mithndati Anolur- 
^anis filio. ld. ibid. 

Quomodo Mithridati Afpim dedilTet, fl ex Ace 
Phaenicias urbe , ubi dicunt illum navim confeendifle, 
fed ut Datames cum Ariobarzane Mithridatis patre, 
clam, ut diclumeft, amicidam inierat, fihum ut vi- 
rum fortem & amicum ex Sinope fecum abduxerat. 
Huic, ut fidebat, Afpim tradiditad Regemducendum. 
Hinc Pifida? ob raptum Jic Afpim ipforum focium 
belium Datatni inferre conftituerunt ,ev T entumfic def- 
cribit Cornelius Nepos. 

Audit Pifidas Dacames, cjuafdam copias adversus 

fe parare : filiumque eo Arfidxum cum exercitu mittit. 

Cadit in praelio adolefcens , proficifcitur eo pater cum 

Mithrobarxane focero; &, tjuamcjuam hic ad hoites 

transfugiffet , proditores & Pifidas profligavit. A patre 

tamen Schifmas maximus natu filius defcivit , atque 

adtranfiit, & de defeclione patris detulit. Idem tbidem 

caj>. 6 

Quo 



ARIOBARZANES, ir 

Quo nuntio Artaxerxes commotus , quod inteHige- 
bat libi cum viro forti ac ftrenuo negotium efTe , Au- 
tophradatem in Capp?dociam mittit. Datames autem 
inferior copiis , fuperior tamen omnibus pra?liis difce- 
debat. Autophradates cum bel!um duci majore Regis 
calamitate , «juarn adverfariorum vidcret, ad pacem 
atque amicitiam hortatus eft , ut cum Rege in gra- 
tiam rediret. Quam ille etfi non fidam fore putabat, 
tamen conditionem accepit , feque ad Artaxerxem 
Ochum Legatos miflurum dixit. Sicbellum, quod Rex 
adversiis Datamen fufceperat , fedatum : Autophra- 
dates in Phrygiam fe recepit. Id. Ibid. cap. 8. 

At Rex, quod implacabile odium in Datamen CuC- 
ceperat , poftquam bello eum opprimi non pofte anim- 
advertit , infidiis internxere ftuduit , quas ille pleraf- 
que vitavit. Hic tamen tam callidus vir extremo tem- 
pore captus eft Mithridatis Ariobarzanis filii dolo. Idem 
ibidem cap. 9. <{? 10. 

Mithridates ad Ochi aulam pervenerat. Illi Rex 
prarcepit ut Datamen occideret, aut faltem vivum 
libi adduceret : is pollicitus eft Regi fe eum interfec- 
turum , fi ei Rex promitteret ut cjuodcunque vellet, li- 
ceret impune facere, fidemcjue de ea re more Peria- 
rum dextra dediffet. Hanc ut accepit, redux fimulat 
fe fufcepiffe cum Rege inimicitiam , fecjue defectu- 
rum a. Rege Datami dixit. Hic ejus verbis credere 
noluit, nifl prius magnum damnum Regis ditipnj in- 
tulifTet. Corn. Nep. ibul. cap. 1 o. t? Poljuai. 

Mithridatcs ergo permiflu Ariobarzanis , qui fenex 
admodum erat , copias parat , Regis Provinciam ve- 
xat, caflella expugnat, & folo adsecjuat, vicos incen- 

D 



2 s A R I O B A R Z A N E S. 

dit , ingentem aufert przcdam , hujufcjue partem fuis 
difperfit , partem ad Datamen , tancjuam ad foaum 
mittit , denicjua complura caftella ei tradit. Hasc diii 
faciendo , perfualit homini , fe infinitum adversus 
Regem fufcepiffe bellum , cum nihilo magis , ne cjuam 
fufpicionem illi prscberet infidiarum , necjue collo- 
cjuium ejus petivit , necjue in confpeclum venire ftu- 
duit 5 fic abfens amicitiam gerebat , ut non beneficiis 
mutuis , fed odio communi , cjuod erga Regem fufce- 
perant , contineri viderentur. Id. ibid. cajy. 10. 

Id ciim fatis fe confirmaffe arbitratus eft , certiorem 
facit Datamen , tempus effe majores exercitus para- 
ri, Sc bellum cum Rege fuicipi j de tjua re fj ei videre- 
tur, cjuo vellet , in colloc|uium veniret. Probata re , 
collocjuendi tempus fumitur , locufque cjuo conveni- 
retur. Huc Mithridates cum uno cui maximam habe- 
bat fidem , ante alicjuot dies venit , compluribufcjue 
locis feparatim gladios obruit, eacjue loca dihgenter 
notat. Corn. Nep. ibid. cap. n. 

Ipfo autem collocjuendi die utricjue locum, cjui explo- 
rarent, atcjue lpfos fcrutarentur , mittunt : deinde ipfl 
funt congrefli. Hic cum alicjuandiu in colloquio fuif- 
fent, & diverfi difceiTifTent , jamque procul Datames 
abeffet , Mithridates , priufcjuam ad fuos perveniret > 
ne cjuam fufpicionem pararet , in eundem locum 
Rex vertitur ; atejue ibi, ubi telum erat pofitum, refe- 
dit, ut li a laffitudine cuperet accjuiefcere : Datamen- 
cjue revocavit , fimulansfe cjuiddamin collocjuio obli- 
tum j interim telum cjuod latebat , protulit , nudatum- 
cjue vagina , vefte texit : at Datami venienti ait , di~ 
gredientem fe animadvertiile locum cjuendam, cjui 



ARIOBARZANES. i 7 

jn confpeclu erat , ad caftra ponenda efle ido- 
neum. Quem cum digico monftrarec, Sc ille confpi- 
ceret, averfum ferro transfixit, priusque quam quif- 
quam polTec fuccurrere , interfecic. Id. tbid. cap. \ i. 

JVlithridates confugiens , reverfus evenit in Paphla- 
gonia , in cjuandam civitatem , ut longo icinere per- 
fequentes hoftes anteverteret , quotquot in ardibus 
reperiebat utenfilia, vafaque in publico vafis colloca- 
vit , & fub noclem ipfe fugam capefTit, perfequentes 
cum in urbem irruiffent, vafa in medio pofita confpi- 
cati ad rapinam convertebantur. Ducibus autem per- 
fecjui jubentibus,gerere noluerunc, non commodum effe 
raci , manifeftam utilicatem ex manibus dimiccere. 
Michridacesincereatemporismagna via confe<£ta evafit. 
Folyum. lib. 7. 

Ariobarzanes tunc temporis tranquille 8c quiete in 
Ponto regnaffe videtur, fiquidem narrat Athenseus 
illum invitaffe ad ccenam Aftydamam Milefium ter 
in Olympiis viclorem. Illeeo profej5lus, fcih voratu- 
rum omnia pollicitus eft, qua? cunclis effent pracpa- 
rata , 8c id pra?ftitit. Rogante vero Persa , fuis viri- 
bus dignum ut aliquid faceret , lecli vinculum prorsus 
«cneum mollivit ac fregit i eum , qua? novem convivis 
apud Ariobarzanem parata fuerant , folum abliguriifle 
fama percrebuit. lib. 10. cap. i. 

Artaxerxes Ochus Perfarum Rex , poftquam re- 
gnaffet 23. annis, mortuus eft: Bagoa: Eunuchi arci- 
bus , medici ad hoc opera ufi qui Regem curn eflet 
iEgypcius , ob ca:fum Apim odio profequebantur, 8c 
in locum demortui Principis filium ejus Arlem feu 
Arfamenem natu minimum Regem conftituic, inter- 

D ij 



28 ARIOBARZANES. 

fe<5lis omnibus aliis fratribus. Diodor. lib. \6. pa<r. $64'. 

Anno fequenti Ariobarzanes defunclus eft, poft> 
quam regnaifet 26. annosj apud Diodorum. 

Cui fucceflit filius Mithridates II. de quo hscc re- 
fert Xenophon. Nunc fi quis perinde ac Mithridates , 
patre Ariobarzane prodito, Regi quod expediat facere, 
hi vero funt , qui maximis honoribus ornantur. De 
Injltt Cyrt Itb. 8. pag. 23^. 










MITHRIDATES VL 

MITHRIDATES nomine II US , poft Ario- 
barzanis patris mortem, Ponti Regnum obti- 
nuit Olympiadis no*. anno 4 . dum Arfes Axtaxerxis 
Ochi filius Perfis anno 4 . imperabat , cui , ut pra:de- 
ceffores Reges , tributum pendebat. Philippus Mace- 
donise tunc prxerat ab anno 24. Sc ukimo hujus 
Olympiadis. 

Arfes feu Arfames,Bagoac Eunuchi infldiis,eadem cjua 
parens Ochus ratione , tertio Imperii anno fublatus eft, 
& Darius Codamannus ad Perfarum Imperium a Bagoa 
promovetur. Eodem annoin Macedonia Alexander,qui 
poftea diclus eft Magnus , Philippo patri fucceflir. Hic 
cum de bello Perfico confultaffet , primo vere anni 
regni fui tertii , ex Europa in Afiam copias trajecic 
per Hellefpontum ; & praclio ad Granicum Darii exer- 
citum profligavit , totamque Aiiam , minorem fcilicet, 
fubjugavit. 

Mithridates viclori regnum fubjecit, ut & plurimi 
in hoc tra<ftu Reges$ AlexandrumqueMagnum in ex- 
peditionibus fuis comitatus eft, ac poft iiiius mortem 
Antigono uni ex Ducibus ejus adhxfit, illumque in 
bello fecutus eftcontra Eumenem, quem Olymp. 116. 
comprehenfum Argyrafpides, vinclumque Antigono 
tradiderunt, qui poft Pythonis etiam mortem , Afiao 
dominus extitit. Jamcme ex Babylone in Phamiciam 
redierat Antigonus cum Mithridate, de quo hanc 
narrat hiftoriam. Plutarchus in Demetrio pag. 8.90. 

Mithridates Ariobarzanis , amicus erat Demetrii, 



5 o MITHRIDATES II. 

Sc propter ectatem familiaris. Hic in comitatu Anti- 
goni erat, nec erat, vel habebatur improbus : veriim 
ex fomnio quopiam venit Antigono in fufpicionem, 
Vifus eft fibi Antigonus amplurn 8c pulchrum campum 
inire, atque eum auri ramentis conferere : ex eo pri- 
mum exiurgere aurea mefTis j mox regreffus nihil nifi 
demefium culmum videre. Cum anxio & mcefto ani- 
mo eflet, audiviiTe quofdam dicentes, Michridatem 
in Pontum Euxinum fugere, afportantem auream mef- 
fem defecfam. Plutarch. tn Demetr. pa». %<jo. 

Hinc trepidans Antigonus , filio jurejurando adaclo 
taciturum vifum aperuit , ac fe prorsus de medio tol- 
!ere eum & interficere ftatuifTe. Quodut audivit De- 
metrius , oppido fuit ei acerbum , adolefcenticjue cum 
more fjo ipfum adiflet , ut otium fecum falleret , ver- 
bum facere aut voce id detegere jurisjurandi religicne 
dubitavit ; fed abduxit eum paulatim ab amicis , atque 
ubi foli fine arbitris fuerunt, hoftili in folo infpiciente 
illo defcripfic : fuge Mithridate. Id. ibid. De cjuo ille 
monitus, fex equicibus aufugit comitatus. Appian. pag. 
176. In Ciniftenam Ponti partem , in qua Ciniata 
caftellum munitum , Olgafiys montanis lubjeclum : 
cjua arce belli ufiis Mithridates is, qui CtiJJcs , id eft , 
Conditor , ufurpatus fuit , Ponti dominus eft faclus. 
St.ab. lib. 12. pag. >>6t. 

Communito , incjuit Appianus, quodam vico in 
Cappadocia, multis ad eum, dumMacedones atten- 
dunt alia negocia , dejicientibus , & Cappadociam 
ipfam, Sc finitimas gentes Ponticas obtinuit. Appian. 
pag. 176. 

Caffander, dum Antigonus in fuperiores Provin- 



MITHRIDATES II. 5i 

cias contra. Eumenem profeclus erat, fibi Afiam mi- 
norem vindicabat, quem ut reprimeret Antigonus , 
e Phxnicia in eam tranfivit 3 & cum mole belli gra- 
varetur CafTander, cum Ptolemaco, Seleuco 8c Lyh> 
macho focietatem contra Antigonum inivit. Dum vero 
per plures annos bello continuo una omnes diftineiv» 
tur, Mithridates Regnum fuum Ponti recuperat. 

Demetrius autem Mithridatis amicus Antigono pa- 
tri perfuafnTe videtur , ut regnum paternum illi non 
invideret : cui procul dubio confenfit Antigonus , ut 
ex Hiftoria & ex nummis colligitur. Id accidiiTe an- 
no tertio Olympiadis 118. 6c V. C. 448. demonftrat 
Epocha, quam a Regno fundato , ejus fucceflbres Reges 
in Numifmatis dinumerarunt 5 ideo Ctijles a Strabone 
appellatus eft Mithridates, cum prsefertim tributum a 
fuis prsedecefforibus folutum aboleverit. 

In amicitiam Antigoni redingratum fuifle Mithri- 
datem , fatis demonftrant Diodori verba in Olymp. 
3i5>. an. 3. Sub harc tempora , inquit Mithridates 
Imperio Antigoni fubditus , cum in CalTandri partes 
tranfiifle putaretur , ad Cium Myfiac , cujus ut & Ar- 
hinae, an potius Myrin& ? 3?. annos Princeps fuerat, 
interfeclus eft. lib. 20. pag. 751. 

Si Mithridates in Antigoni gratiam non rediifTet , at> 
illo longe femper ftetiffet , nec unquam ei coniidiiTet, 
Attamen Antigonus fomnii memor femper , illius vir- 
tutem extimelcebat , cjuare eum occidit inopinantem, 
cum jam recuperaffet Cium urbem Phrygia? , & My- 
rinam urbem iEolidis , quas Reges Ponti fui antecef- 
fores pofTederant. 

Mithridatem regnaffe 36. annos fcribit Diodorus, 



5i MITHRIDATES II. 

ut fupra jam indicavimus. At cum illius regni initium 
Diodorus ipfe aflignet poft patris Ariobarzanis mor- 
tern anno 4. Olympiadis 110. hb. \6. pag. S57< Efflu- 
xerunt ab illo tempore novem integra; Olympiades 
ex quatuor fingulae annis compofitac, quae integros 
triginta annos conficiunt. 

Mihi interea movet fcrupulum Lucianus , qui in 
M*5tjBOi8i'o(5 ex Hicronymo Cardiano & aliis Scriptoribus, 
refert ad annum ufque oclogefimum-quartum eum 
vixifTe. Plutarchus in Demetrio Sc Memnon cap. 37. 
<pi eum adolefcentem nominant Olympiadis n<5. an- 
no 2. cum tantiim ab hoc tempore annos oclodecim 
vixerit. 

Nobis examinandum fuperefl quod Plutarchus re- 
fert ab hoc Mithridate fundatore oclava fuccemone 
provenifle Mithridatem Eupatorem Ponti Regni ulti- 
mum , his verbis in Demetrio. Kotf to tS» HwaSi BxmAtaiy 

ytvos o^Soy\ <xy hxSh^ TlxvTccfitvov vtto PafMxlmv tmvoi 7npvT?tye. 
Regumquc Ponti ille Jlirpem qu& oklaVa ferme Juccejjione k 
Populo Romano ejl delcta, edidit. Cum tantum illa haud 
dubic fexta fuerit , in hoc Plutarchi codicevidetur re- 
ponendum pro oV<^°» > frr». 

Eundem Plutarchi vitiofi codicis errorem fecuti 
funt, qui in Appiano de . Mithridate libro pag. 145». 

fcripferunt, oySbii JCaTio Mi0*Jfet7oy jT? Mx/te^oW a.7roq'a.v- 
755 Ti , Jtetj 3tT«o"a.^t4;tt T>;v "XWtixm <*■?}*>■ Ocla^us d Jlltthn- 

date illo , qui primus , dcjcrtis Maccdmibus , Pontici Regni 
fuit conditor. Quod verus & fanus Appiani antea locus 
de fexta fucceffione illa prius affirmaverat his voci- 
bus : 0't Si vpysv tTtfoi (HTimpov , tuS to\ e'jtToc «t'770 t£ vpcl-cy 
mA&ScItoi; , to'i Pa^st/oij t7n\ifMm. llli autem regnarunt > 

aliits 



M IT H RI D A T E S II. 55 

aiius pojl alium , ufjue ad fextum , ci prtmo Mitbridate , 
aui cum Romanu bellum gefjit : ut per genuinam horum 
Regum Hiftoriam confirmabimus. 

Uli autem Plutarchi & Appiani codices corrupti in 
errorem induxerunt Reinerum Reineccium , qui H- 
belium de familia Regum Ponticorum ex ftirpe Achse- 
menidarum edidit Lipfiae anno 1570. Ut enim ocfto 
Regum numerum adimpleret poft Mithridatem III. 
novum inauditumque Mithridatem IV. cum ejus filio 
rucceflbre anonymo fubftituitj porro cum ea de Plu- 
tarcho Sc Appiano nota. Neutrum , inquit , ex his 
Scriptores nominantj fed familiae gradus hofce cum 
aliqua alterius ex ipfis nominis fignificatione , confer- 
vavere nobis Plutarchus & Appianus. Reineccius de Re*na 
Pontico pag. 110. 

Hieronymus Henninges hanc Reineccii de 06J0 
Regibus a Mithridate II. ufque ad Eupatorem fenten- 
tiam fecutus anno 159$. pro anonymo filio eum pro 
libito , Pbarnacem appellavit , fed quo jure & quo au- 
tore ? 

Mithridates namque II. filium fibi cogaorninem 
reliquit, de quo mox dicluri fumus. 




MITHRIDATES VIL 

MITRIDATES III. patri Mithridati II. in Ponti 
Regno fucceffit, ex Diodoro lib. 20. pa^. 721. 
Olympiadis np. an. 3. Seleucidarum 1 1. & V. C. 47$. 
Anno vero fecjuente Antigonus , crui parentem ejus 
occidere juflerat, ipfe in praslio ad ipfum Phrygiac 
contra Ptolem^cum , SeJeucum , Lyfimachum & Caf- 
fandrum Reges commiflo interfeclus eflj totumque 
illius Imperium Principes illi difcerpferunt. 

Licet vero de prxdae inter eos diviiione non om- 
nino conftet, Caflandro Sc Lyfimacho Europa vide- 
tur relicla , ita ut in Afia Minore nihil fibi arrogarent. 
Porro Lyfimaehus pcfl Geticum bellum clafle in Afiam 
trajiciens , urbes , cjua? Antigono Sc Demetiio parebant, 
occupavit. Plut.m Demetr. pa^. 502. Irao & Amaftrim 
Oxathris filiam , quam uxorem duxerat & dimiferat, 
cum Dionyfium Heracleac Ponti Tyrannum , cjui ei 
nupferat , mortuus efTec , vindicavic , Sc parricidas rilios 
Heracleac occidit. 

Tanta. potentia praditus tamcrue metuendus regu- 
lis erat Lyfimachus , ut Cium urbem quam poflide- 
bat Mithridates Fundator , Mithridati III. eripuerat, 
cjuietufcjue diu retinerec. Poftea, cum Seleucus &Ly- 
fimachus ultimi Alexandri M. Commilitones , foli ef- 
fent fiiperftites , in Phrygia , qux Hellefponto adja- 
cet, apud Compediam ex Porphjrio, certamen inter ie 
iniiftentj Lyfimacho viclo atcjue occifo, Seleucus 
Myrinam ad Mithridatem fpeclantem Lemniis reddi- 
dit , cjui eam vindicabanu 



MITHRIDATES III. 3 y 

Lemnii, ut gratiam Seleucoreferrent, qu6d eos non 
foliim a duro & acerbo Lyfimachi dominatu libe- 
raflet 5 verum etiam oppidum utrumcjue iuum , My- 
rinam fcilicet 6c Kephazftiada reddidiflet , templa 
Seleuco extruxerunt , Sc poculum , <pod libandi 
causa affundebant, dum ad epulas convenirent, Se-~ 
leuci Servatoris appeilarunt. Athcn&us Ub. 6. cap. i<s. 

Heraclienfes Ponti , audito Lyfimachi interitu , ejui 
Heraclitum illis pra?fecerat, illum captum in cuftodia 
detinuerunt i & milla ad Seleucum legatione, Pho- 
critum civitatis curatorem fecerunt. Mcmn. cap. 10. 

Interea Sdeucus Aphrodifium in urbes Phrygia? , 
ut Sc in eas , qua? adjacent Ponto, Procuratorem mi- 
fic. Hic r ebus, cjuarum causa venerat, confeclis, pofl re- 
ditum , in aliarum cjuidem civitatufn laude prolixus erat, 
Heraclienfes autem criminabatur utSeleuco parum ad- 
di6tos. Seleucus ergo hoc irritatus Legatos ad fe pro- 
feclos fiftidivit, & minis increpans terruit-5 cjuorum 
tamen unus Chameleon nihil his percufus , ita Re- 
gem appellavit: Hercules -j^ffm^ Seleuce tyijftbo autem 
Dorienfibus eum figniflcat cjui cfl fortior ) ; cjuam vo- 
cem cumRexnon intelligeret,concepta in ira perfiftens, 
fe avertit. Legatis igitur , necjue domum redire , necjue 
iHic manere, opera? pretium videbatur. Qua? cum Hera-* 
clienfibus nuntiarentur , tum ca?teris fe munierunr, 
tum copias auxiliares collegerunt , & per Legatos Mi- 
thridatem Ponti Regem , & Byzantinos Sc Chak 
cedoniosde ope ferenda follicitarunt Mema:, cap. 11. 

Seleuco mortuo Olympiadis 124. an. 2. V. C. 471. 
Antiochus Soter ejus filius ei fucceflit. Iscum ob ca?- 
dem Patrocli £r*fecfti fui a R^g^ 'Bich.ynia? , . Rex 

£ ij 



^6 MITHRIDATES III. 

eorum Nicomedes per Legatos fubfidium ab Hera- 
clienfibus petit & impetrat : gratiam fe relaturum , 
ubi in fimili necemtate tempusflagitet, pollicitus. Hac 
Reges occafione Cierum & Cium , & Thinidem ter- 
ram , multis expenfis ad fe reduxerunt. Amaftrim in- 
terea urbem ( quae & ipfa cum aliis adempta fuerat ) 
tam bello quam pretio recuperare dum percupiunt ,. 
fucceflu carent felice r propterea quod illam tenebat 
Eumenes , qui Ariobarzani , Mithridatis filio , gratis 
eam tradere, cjuam pecunia revendere Heraclienfibus 
mallet, vefania irae fuba<5tus. Id. cap. 17. 

Memnon Ariobar^anem appellat , cjuem ex Diodoro 
Mithridatem appellare debuiflet , nam alius fuit in Ponti 
Regum ferie , alius Ariobarzanes , cjui Mithridatis L 
filius fuit. Atcjue eum paulo ante appellat etiam Mi- 
thridatem. Itacjue ex vitiofis codicibus, hoc nomen 
intrufum fui-fle arbitramur , fi Diodoro fidem habea- 
musj qu6d ex ilUus regni tempore & fpatio confir- 
matur. 

Cum Ariarathes TV. Cappadocia? Rex filium Aria- 
rathem ex Memnone , admodum puerum relicjuiffet. 
cap. fil Mithridates hacufus occafione videtur , ut re- 
gni rines in Cappadociam propagaret. De cjuo Diodo- 
rus ha?c fcribit. Principatum Ponti filius Mithridates 
excepit, & magna ditionis parteauclus Cappadociam 
Sc Paphlagoniam gubemavit. lib. zo. pag. 7.9.1. cjuod de 
iflorum regnorum tantum parte intelligendum eft : ea- 
aue invafio pofteris azmulationis & contentionum 
perpetuarum cum vicinis hifce regnis caufam dedit. 

Mithridates III. poftcjuam regnaffet annos 36. uc 
nobis indicat Diadorus lib» 20. fupra citato, mortuui 



MITHRIDATES III. 37 

eft, reliclo filio ejufdem nominis Mithridate in pue- 
rili actate. Memn. Excerpt. cap. 25, Olymp. 120. an. 3. 
Seleucidarum 47. V. C. 488. 




MITHRIDATES VIII- 

MITHRIDATES ordine IV. ille eft quem codi- 
ces Memnonis haud dubie corrupti Ariobar^anis, 
non Mithridatis III. filium nominanc , de cjuo fic ha- 
bent. Nec longe p6ft e vita mortalium eximitur Ario- 
barzanes , hoc eji Mithridatcs , flliumque relincjuit Mi~ 
thridatem. Cui fententia? adftipulatur SimfoniuS;, Memn. 
cap. 25. cjui adhuc puer patri in Ponti Regno fucceflit 
anno regni in Syria Antiochi Sotens XVII. 

Quemadmodum autem hujus pater Mithridates III. 
aetatis puerilis Ariarathis IV. occafionem arripuerat , 
ut Cappadocia? illius- regni fines irrgrederetur , ad illos 
tra<5his fibi fubjiciendos j fimili cjuocjue ratione Gala- 
tsc , qui a duodecim circiter annis fedes in Afia qua> 
fiverunt , & Ponto quidem proximas, pueritix Mithri- 
datisIV. occafionem arripuere,ut in ejus ditionem ir- 
rumperent. De quo eventu Memnon. ihidcm loquitur 
his verbis lib. 2$. 

Cui , tdefl Mithridati, Iitescum Galatis intercefsere. 
Quam ob caulam, hi contempta pueri actate regnum 
ejus divexant : ciimcjue inopia rerum laborarent Re- 
gii , Heraclienfes eos fuftentant , frumento Amifum 
advecto > unde facilior eflet Mithridaticis viclus copia 
8c egeftatis medela. Propter hx.c iterum hoftiles in 
Heracleotarum copias mittunt, eamcjue depopulantur* 
ufque dum Heraclienfibus per Legatos mitigantur. 
Princeps autem Legatus erat Nyniphis Hiftoria? Scrip- 
tor j qui, ciim exercitum in commune aureis cjuin- 
gentis, Ducefcjue feorfum ducentis deliniviflet , ut a 



M I T H R I D A T E S IV. 39 

finibus diicederent , effecit. Memn. Itb. 2$. 

Circerum ifta Heraclicnfium a Mithridate defectio, 
illum poftea contra eos implacabilem ade6 reddidit , 
u: ipforum urbem aliquando occupare tentaverit. At 
huic urbi maxime inhiabat Prufias nomine primus , 
qui eam cepiffet, niii dum fcalis furfum nitebatur , la- 
pide cujufpiam de propugnaculis icfto crus fraclum 
habuilTet •> unde poftea, Claudus eft cognominatus. Ld. 
hb. 29. 

Antiocho Soteri mortuo in Syria, fucceflit ejus 
filius Antiochus cognomine Deus , poft cujus obitum 
6c annos rcgni 15. Seleucus Callinicus , cujus iiliam 
in uxorem habuifte nos edocet Juftinus, imperavic , 
eique pro dote Mithridati Eupatoris proavo Phrygiam 
Majorem fefe concefliiTe affirmat ipfe in concione 
quam ad milites habuit,his verbis. Nam beilum equr- 
dem jam tunc fecum ab illis geri cceptum > cum libi 
pupillo Majorem Phrygiam ademerint , quam patri 
fuo pracmium dati adversus Ariftonicum auxilii con- 
ceiTerant, gentemque, quam Sc proavo fuo Mithridati 
Seleucus Callinicus in dotem dediflet.. lib. 58. cap. 5. 

Sed cum filiae Seleuci Callinici nomen reticuerit 
Juftinus, liceat mihi ad Hiftoriam illuftrandam, illius 
appellationem indagare. Laodice, nomen eft apud Se- 
leucidas farpiiis ufurpatum , namque & Seleuci Nica- 
toris mater, erat Laodice. Antiochus Soter ejus filius, 
Laodicen habuit filiam fratri Antiocho Deo nuptam. 
Auguror fane hujus Regis filium Seleucum Callinicum 
habuiiTe riliam nomine Laodtcen, Mithridati noftro in 
uxorem datam , cum ipfe Mithridates duas filias ha- 
buerit, Laodtcen majorem Antiocho Magno, 6c mino- 



4 o MITHRIDATES IV. 

rem Achaso Regibus in uxores conceffas , ut infra vi- 
debimus. 

Antiochus Magnus, Seleuci Callinici filius junior, 
anno Seleucidarum 90. cum Seleuco Ceranno poft 
annum regni tertium mortuo fuccemlTet , ad Mithri- 
datem IV. cognatum fuum Ponti Regem , Legatos 
mifit, ut ipfius filiam & neptem in uxores depofce- 
rent. Ipforum peticioni Rex libenter affenfit , Sc Lao- 
dicen majorem filiam Legatis commiiit , an. Seleuci- 
dartim 92. ut narrat Polybius. lib. 5. pag. 388. 

Inter haec dum Antiochus Seleucias ad Zeugma 
agebat, SeleuciamadvenitDiognetus Navarchus Dux 
claffis , e Cappadocia ad Euxinum, Laodicen Mithri- 
datis Regis filiam ducens, virginem matrimonio An- 
tiochi deftinatam. Rex, cjuanto par erat comitatu, 
obviam progrediente, cum ingenti clientum turba , 
virginem excipit , ac flatim magnifice regioque appa- 
ratu omnium rerum nuptias celebrat. Peraclis nup- 
tiarum folemnibus, Rex Antiochiam venit , ibique 
Laodicen falutari Reginam jubet. Id. ibid. 

Paulo p6ft nempe Seleucidarum anno 93. Mithri- 
dates bellum Sinopenfibus indixit : cceperuntcjue ejus 
calamitatis , cjuam ad extremum funt experti , cjuafi 
fundamenta jaci, Sc occafiones nafci. Cum autem 
de auxilio ad hoc bellum Legatos ad Rhodiorum po- 
pulum mififfent , tres viri conftituti funt a Rhodiis, 
cpibus centum quadraginta drachmarum millia attri- 
buerunt, ut ex ea fumma Sinopenfibus neceffaria pa- 
rarent. Igitur tres viri doliorum vinidecem milliacom- 
paraverunt : capilli pra?parati fexaginta pondo fupra 
trecenta : nervorum praeparatorum centum viginti 

pondo 



MITHRIDATES IV. 4 f 

pondo : armaturas mille , aureorum fignatorum tria 
miilia: ad hacc catapeltas cjuaelapidesmitterent cjuatuor, 
Sc viros fimul, qui his recle uti fcirent j quibus rebus 
omnibus acceptis, Legati Sinopenfium domum redie~ 
runt. Id. lib. 4. pag. 321. 

Sinopenfes in metu, ne terra maricjue obfidere 
ipfos Mithridates aggrederetur, propterea apparacus 
omnes fuos ad illum metum referebant. Navigan- 
tibus ad Phailm occurrit ad dextram Sinope , in penin- 
fula cjuadam fita, cjua: longe inmare prominet. Hujus 
peninfula: fauces ( ea? duo non amplius patentftadia) 
cjuibus Afia? conjungitur, urbs ifta pofita in medio , 
plane interfepit; relicjua peninfula; pars inaltum pro- 
currit , ubique plana , 8c ex qua facillime in urbem 
fieri impetus queat, extrema tantum ad mare ab om- 
ni parte pra?rupta loca funt, ad quas difficillime navis 
pollit appellere : aditufque omnino paucos habet. 
H ibil 

Itaque metuentes Sinopenfes , ne Mithridates dif- 
pofitis ab ea parte , quac Afiam fpeclat tormentis , fi- 
militerque ab altera terras parte e regione hujus , ex- 
pofito e navibus milite in loca plana & ea quse urbi 
imminent , oppugnationem illius tentaret : ambitum 
peninfular, qua mari cingitur, munire inftituerunt : 
omnefque aditus ab ea parte fudibus ac vallis praeclu- 
dere inftiterunt : paritercjue ob eundem metum tela 
etiam Sc prarfidia in locis omnibus opportunis collo- 
carunt. Eft vero peninlulse hujus univerfas fpatium 
haud adeo magnum , & modico pracfidio facile de- 
fendi ipfa poteft. Id. ibid. 

Mithridates quidem bellum intulit Sinopenfibus y 

F 



42 MITHRIDATESIV. 

fed eorum urbis expugnatio Rhodiorum ope Sc auxi- 
lio fuit irrita. 

Acha?us Andromachi , cujus filiam duxerat uxorem 
Seleucus Ceraunus , erat filius 5 ideoque Antiochi 
Magni cognatus. Is inregionibus Afiae cis Taurumlate 
dominans rerum potiebatur, &Regis nomen afiump- 
ferat, Dynaftarum potentiflimus ac formidabilis. Le- 
gatos itaque ad Mithridatem Ponti Regem mittit, 
ut fibi filiam Laodicen minorem vellet in uxorem 
tradere : quod cum annuiflet Mithridates , facla eft 
Acha?i conjux. Sed Sardis , in quam urbem fe rece- 
perant ambo , altero obfidionis anno capiuntur ab 
Antiocho Magno, & Achazus ipfius juflii crudeliflimo 
aflicitur fupplicio. Laodice vero ejus avunculo Sc co- 
gnato Antiocho fe & arcem cum faclione fua permifit. 
Lib. 8. Seleucidarum anno 99. Urbis vero conditse 
540. 

Quonam tempore mortuus fit Mithridates , quotque 
annis regnaverit ignoratur , cum admodum fterilis fic 
Ponti Regum hiftoria. Quoniam tamen in re dubia fas 
eft conje<5tare, fufpicari mihi liceat Mithridatem Quar- 
tum obiiffe paulo poft Achaci cum filia Laodice juniore 
nuptias: quae quidem probabilior mihi videtur con- 
jeclura , e6 qu6d Mithridates res inter generos & filias 
componere potuiflet, debuiffetque , fi etiamnum vi- 
xiffet. At nulla prorsus illius ab hoc tempore fit apud 
Hiftoricos mentio , ut in bello quod Antiochus Magnus 
geffit contra Romanos , in quo Afia? plurimi Reges ei 
auxilium tulerej ut ut fit, certum eft Mithridatem Quar- 
tum reliquifle filium, qui patri in Ponti Regno fucceflic. 



41 



PHARNACES XIX. 



PHARXACE5 
B.EX PQNTI 




7« . C/'/« . Xcoaoldi . $mp. 
ex nu>n ., (/y/. JiJr . 



HARNACES Mithridatis Quarti, &Lao- 
dices Seleuci Caliinici Syriae Regis nata? 
filius , poft patris obitum Pontici Regni 
habenas fufcepit: Patre in obfidenda Si- 
nope felicior tuit. Ita enim occulte Sc 
diligenter, terra maricjue ingentem exercitum coile- 

F ij 




44 P H A R N A C E S. 

gerat , tantoque omnia ordine difpofuerat , ut nil tale 
fentientem urbem undequaque obfidione cinxerit. Quo 
pacto Sinopenfes de improvifolacefTiti, tardius quam 
par erat , fociorum auxilium imploravere. Accelerata 
Rex obfidione,Sinopen antequam illi opem ferre pofTent 
expugnavit. Atque ita nobilis illa civitas quae per tot 
fascula fuo ufa fuerat jure, vicloris tandem legibus ob- 
temperare coacta eft anno V. C. J71. 

Cum Eumenes Pergami Rex, Populi Romani fb- 
cius, ob bellum contra Antiochum Magnum Syriaj 
Regem geftum, aSenatu pro mercede Phrygiam raa- 
jorem Ponticis Principibus fubditam accepiffet : Phar- 
naces id acgre ferens , fecunda ufiis fortuna in Sinope 
fubjuganda, viclorem exercitum in Eumenis regna 
perduxit. Unde bellum inter eosinchoatum eftj cujus 
initio Romam Legatos Eumenes amandavit ; quod ubi 
Pharnaces accepit , fuos etiam in urbem mifit , qui pa- 
riter Rhodios Sinopenfium focios invenere, ut narrat 
Livius. Legationes tranfmarinas introducla: funt. Pri- 
ma Eumenis Sc Pharnacis Regum , altera Rhodiorum 
querentium de Sinopenfium clade. Decad. 4. lib. 10. 

Afias Regibus refponfum eft , Legatos ad eas res 
vifendas miflurum Senatum. Id. ibtd. Q^ Marcio qui 
cum collegis ad ftatum Grarciae ac Macedonia; infpi- 
ciendum miflus erat, mandatum eft ut in Aflam ad 
cognofcendum de bello inter Eumenem Sc Pharnacem 
una cum collegis tranfmearet. Legati Romani ex Afia 
reverfi ad Patres , legationem fuam renuntiaverunt, 
& moderationem Eumenis in omnibus rebus, Phar- 
nacis ver6 avaritiam & ingentem fuperbiam expofue- 
runt. Poljb. Legat. 53. pag. 871, 



P H A R N A C E S. 45* 

Pharnaces, poftquam Legati Romani abiiflent, ut 
erat omnium iuperiori memoria Regum iniquiflimus, 
( In excerptis Valef pag. 130.) bellum redintegravit. 
Eumenes tunc ad Ariarathem Cappadocia: Regem 
auxilium & copias petit , & ambo Legatos Romam 
amandarunt , quod etiam fecit Pharnaces. Senatus au- 
ditis eorum Legatis, quid ftatuendum foret non diu 
dubitavit. Refpondit autem iterum fe Legatosmiflurum, 
qui de eorum Regum controverfiis diligentius co- 
gnofcerent. Polyb. Leg. yj. 

Aipernatus iterum Rex Pharnaces nomen Roma- 
num, cum caufae cognitio ad Senatum fuiflet delata, 
Lefcritum hiemis tempore cum decem militum mil" 
libus ad devaftandam Galatiam mittit 5 ipfe vere in- 
eunte ingentes undique copias cogit , ceu facturus in 
Cappadociam irruptionem. Quac Eumenes ut cogno- 
vit , etfi graviflime indignabatur , quod omnes ridei 
leges violaflet Pharnacesj ipfe tamen ad ingruentem 
hoftem propulfandum idem facere coactus fuir. Id. 
Legat. $$. 

Cum jam conveniflet Eumenis exercitus , venit 
Roma Attalus. Poftquam una congreffi de prasfenti 
negotio inter fe tra&aflent , fubito cum copiis caftra 
moverunt in Galatiam reverfi, Lefcritum quidem ibi 
non offenderunt. Sed cum Carilgnatus & Gsczotorius 
Legatos fubinde mitterent , ne quid fibi noceretuc 
pofcentes, & impetrata cuicuimodi illa eflent, facluros 
fe pollicentes, Sc repudiata horum petitione, quia fi- 
dem prius mutaflent, cum omni exercitu, adversus 
Pharnacem proficifcuntur. Id. idid. 

Quintis caftris Calpito ad Halym amnem eft ven- 



4 <r PHARNACES. 

tum : fexto deinde die Amifum pervenerunt. Ubi poft- 
quam Ariarathes Cappadocum Rex cum fuis fe illis 
conjunxiflet, agrum Amifenum funt ingreffi. At cum 
vix metati caftra effent, nuntius afferetur adeffe Lega- 
tos Populi Romani ad pacem conhciendam. Quo co- 
gnito Eumenes Attalum fratrem mifit , qui illos exci- 
peret : ipfe copias duplicare Sc magno ftudio ornare , 
tiim ut paratse effent adbelii ufum , fi opus foret , turn 
ut Romanis oftenderet, fatis fibi effe virium ad Phar- 
nacem ulcifcendum 8c debellandum. Id. ibid. 

Hortantibus Legatispoft fuum adventum, ut bellandi 
finem faceret, refpondent Eumenes & Ariarathes, 
paratos fe ad omnia quae vellent , fuaderentque > orant 
ver6 Romanos, ut fi fieri poffet , conventum coge- 
rent, cui intereflet Pharnaces : ut dum in pracfentia 
negotium tractaretur , magis ac magis perfidiam ho- 
minis 8c crudelitatem animadverterent : quod fi fieri 
id non poflet, petere abillis, ut jufte& aeque difcep- 
tarent fuas controverfias. Promittentibus Legatis om- 
nia fe pro virili facturos , cjusc scqua forent $ petenti- 
bufque ut exercitus ex hoftico deduceretur : ( etenim 
rem fore abfurdam , fi eodem tempore , cjuo de pace 
Romani agerent , bello fe ipfi invicem laceflerent , 8c 
armis infeftarent 5 ) aflenfus eft Eumenes, ac fequenti 
die motis fignis , in Galatiam reducere exercitum cce- 
pit. Id. ibid. 

Romani pofteaauam cum Pharnace funt congreffi, 
omnium primum ab eo petierunt , ut in colloquium 
cum Eumene venire ne gravaretur, quoniam rerum 
tranfigendarum ha:c munitiffima effet via. Huic peti- 
tioni cum Pharnaces repugnaret, ac tandem quodro- 



PHARNACES. 47 

gabatur ] penitiis negaffet , facile Ilatim & Romani 
intellexerunt, Pharnacem palam damnare fpes fuas, 
ac rebus fuis diffiderej fed cjuia finem bello imponere 
omnino propofuerant > non prius deftiterunt , quam 
pollicitus eft fe miflurum Legatos ad oram maritimam, 
cum libera poteftatepacemiislegibusconficiendi, quas 
ipfi Legati dixiflent. Id. ibid. 

Poftquam veneruntLegati, inftituto colloquio, cui ipfi 
intererant, cum Romanis 8c Eumene,hic quidem ftudio 
pacis ad omnes conditiones paratus erat defcendere : 
contra vero Legati Pharnacis controverfiam de omni- 
bus rebus movere, paclis non ftare, fed amplius fem- 
per aliquid pofcere , fententiam dein mutare , ut fa~ 
cile intelligerent Romani fruftra fe laborare, cum non 
is efTet Pharnaces , cjui confentire paci vellet. Id. ilud. 

Itaque foluto infecla pace colloquio , cum Romani 
Pergamc difcefliflent , Sc Pharnacis Legati effent di- 
miffj, duravit inter Reges bellum, Eumenefque & Phar- 
naces neceflaria in eam rem apparare inftituerunt. 
Id. ibid. 

Pharnaces cum Galatis foedus iniit , & ad Artaxiam 
Armeniac Majoris regulum Legatos mifit , qui eum in 
focietatem traxerunt , ut& Acujtlocum Dynaftam, imo 
& auxiliares copias petiit a Seleuco Philopatore Syrias 
Rege, fuocjue ex fororefilio, nam hujus pater Antio- 
chus Magnus Laodicen Pharnacis fororem in uxorem 
duxerat. 

Eumeni & Ariarathi fbcios {qCq addidere Mor^ias 
Paphlagoniaz Regulus , & Europa Gatalus Sarmata , 
Mefembriani in Thracia , & Cherfonefitae ex eadcm, 
juxta Heliefpontum j ex Afia Cyziceni , & Heracleotaz 
std Pontum. 



48 PHARNACES. 

Vere Leocritus Pharnacis Pracfeclus, cum Telum 
ad Pontum oppidum , crebris oppugnationibus urge- 
ret, mercenarios milites, cjui pra?fidio urbi erant, ad 
deditionem illius coegit , ea conditione, ut ipfi cjuo- 
cunque libitum efTet, tuto deducerentur j fed cum ut 
univerfos occideret, mandatum accepiflet a Pharnace, 
qu6d olim ipfum ofTendhTent , contra foederis fidem 
in eos iter agentes impreffione facla, cundlos fagittis 
confixit. Diod. Sic. inexcerp. Valef pa^. 302. 

Seleucus Syria: Rex coaclis haud contemnendis co- 
piis , ad opem Pharnaci ferendam profectus , Taurum 
montem fuperare jam parabat, fed cum apud fe re- 
putaffet per leges foederis, cjuod Populus Romanus 
cum patre percufferat, id fibi non licere , in fuum fe 
regnum cum exercitu recepit. Id. ibid. 

Quo auxilio deflitutus Pharnaces, cum Attalo Eu- 
menis fratre 8c ceteris fcedus poflea iniit. Eumenes 
Pergami tunc commorans, e gravi morbo convaluerat: 
<jui pofl Attali adventum , ubi omnia cjuaz gefta fue- 
rant cognoviffet approbafletque , fratres omnes fuos 
Attalum , PbiUterum <&r Atbemeum Romam mittere fla- 
tuit , induciseque tantum fa£fce fuiffe videntur. Polib. 
Legat. $6. 

Eumenes enim Romanis mittendis Legatis finem fe 
tandem impofiturum bello adversus Pharnacem fpera- 
bat. MagnihceSenatusadvenientesEumenis fratres ex- 
cepitj nam & hofpitia & lautia uberrima iisexhibuit, 
& ab iis appellatus benigne refpondit. Attalus in Se- 
natum ingreflus, priflina fuorum merita luculenta ora- 
tione in memoriam revocavit , & de Pharnacis queftus 
injuriis, negotium patres ut fufciperent oravit, Sc 

Phamacem 



PHARNACES. 49 

Pharnacem pro commerita noxaut caftigarent. Patres, 
re audita, benigne refponderunt, mifluros feLegatos, 
qui bello huic omnino finem fint impofituri. Polyb. ibici. 

Sive autem induciarum tempore exacto , five pacis 
legibus omnino aPharnace rejectis , copia? muk6 quam 
antea numerofiores ab Eumene & ejus fociis compa- 
rantur : im6 & Prufias Bkhy.niaz Rex Pharnaci iratus, 
quod Teium in regni fui & Paphlagoniae confinio po- 
fitum anno practerito expugnaffet , in Eumenis partes 
lua fponte defcendit. 

Pharnaces fubita 8c gravi hoftium impreflione ter- 
ritus , ad quafcunque pacis condkiones accipiendas pa- 
ratus fuit 5 quare etiam Legatos ad Eumenem & Aria- 
rathem mifit. CumautemEumenes & Ariarathes men- 
tionem de pace faclam a?quis auribus accepiffent , & 
fuos ftatim Legatos ad Pharnacem mififfent , idque 
faepius ab utraque parte faclum effet , his tandem con- 
dicionibus pax convenit. Polyb. Leg. 59. 881. 

ElJMENI , PRUSI/E , ET ARIARATHI CUM PhARNACE ET 
MlTHRIDATE PAX ESTO PERPETUA. GALATIAM PhARNA- 
CES NE INGREDITOR ULLO MODO. QujECUNQUE ANTEA 

pharnaci cum gallis foedera fuerunt , dirimuntor. 
Paphlagonia pariter excedito, et quos prius inde 
eduxit incolas, restituito , et simul cum his arma, 
tela , et reliquum omnem apraratum reddito etiam. 
ariarathi loca omnia quffi fuere et adempta , cum 

OMNI INSTRUMENTO QUOD PRIUS IBI FUIT. ItEMQUE OB- 
SIDES. REDDITO ETIAM TeIUM , QUOD EST AD PoNTUM. 

U ibni 

Id oppidum aliquanto poft Eumenes Prufia» dtiit, 
ab eo exoratu-s , in magnam accipientis gratiam. Ad 

G 



5 o PHARNACES; 

hoc fcriptum in foedere. Idem ibidem. 

ut captivos transfugasque omnes sine pretio 
Pharnaces redderet. Item ut ex ea pecunia et ga- 

ZA QUAM A MORZIA PapblagOflU ET ArIARATHE ABSTU- 

lisset, Regibus ante NOMINATIS nongenta redderet 
talenta. Eumeni vero hoc amplius pro belli impensis 
trecenta talenta penderet. Przeterea fcriptum. Ut 
Mithridates Prjefectus Armeni/e trecenta solveret 
talenta, quia bellum cum Ariarathe gessit. Con- 

TRA FOEDUS QUOD CUM EUMENE HABUIT. Id. ibid. 

Comprehenfi funt hoc fcedere e Dynaftis Afise , Ar- 
taxias majoris partis Armeniae regulus, & Acujilocbusr 
ex Europa?is , Gatalus Sarmata : e liberis civitatibus ,. 
Heradeotx, Mefembriani, Cberronefltct , &cumhis prac- 
terea Cy^iuni. Poftremo loco adje6tum de obfidibus 
quot numero, & cujus conditionis eos dare Pharna- 
cem oporteret. Qui fimul venerunt , reverfas funt 
copias. Itaque belli , quod Eumenes & Ariarathes cum 
Pharnace geflerunt, hic fuit exitus. Id. ibid. 

Non omnino intelligimus , cjuod Mithridates Eupa- 
tor , hujus Pharnacis nepos , in oratione ad milites fuos- 
habita refert apud Juftinum , dum ait, avum fuum 
Pharnacem per cognationum arbitria fuccedaneum 
Regi Pergameno Eumeni datum. lib. 38 cap. 6. UndeV 
enim Pharnacis illa cum Eumene affinitas ? quae etiam- 
fi Eumenes grandioribus filiis caruerit , tamen Attalum 
ejus fratrem , qui ei fucceflit , excluderet? 

Porro fi nobis ex hiftoria hujus temporis detur con- 
jeclursc locus, videtur Eumenes parvufos tantum ex 
Stratonica Ariarathis Cappadocum Regis filia reli— 
cjuiife , qui per xtatem regnum adminiftrare non po- 



P H A R N A C E S. yr 

terant. Quam ob caufam Eumenis fororem duxit Phar- 
naces , dcconfenfu omnium affinium fuccedaneus Regi 
Bumeni mincupatus eil. Quod Attalus Regis frater im- 
probans,regno luccederevoluit. Cum autem hacc con- 
ter.cio, bsliyminter illos Principes redintegratura haud 
,<dubie effet, res ad Senatus arbitrium videtur delata. 
jEtenim Mithridates Eupator Romanos incufat in lau- 
data fuperius oratione ad milites. Attalo vero regnum 
Senatus attribuit , cjui uno & viginti annis apud Per- 
gamum poftea regnavit, morienfcjue ita asquo conlu- 
luit , ut filium Eumenis Attalum Philometorem tefta- 
mento iuis prscponere non dubitarit. 

Cum Eumenes mortuus fit tantum anno V. C. $96. 
Pharnaces adhuc tunc temporis in vivis fuifle deno- 
tatur. Cum ver6 Mithridates V. ejus filius anno 600. 
regnabat, ex Polybio Leg. 135". non dubium eft cjuin 
in hoc intervallo Pharnaces ilt defundtus. Unde ex 
Eumenisobitu Pharnacis uxor eruitur e tenebris, cjuem- 
admodum mortis Pharnacis tempus circum circa de- 
tegitur. 

Pharnaces filium reliquit nomine Mithridatem 8z 
ordine cjuiutum , cjui ipfi in Regno Pontico fucceflic. 







?i 



PHARNACES. 



!3*1> 






NUMMUS REGIS PHARNACIS, 




Ex Cimeiio M. Ducis Etrurij£ 

jCaput Regis diadematum , ex averfa parte Bacehus 
muliebri habitu ftans, fupra cujus caput fulmeni 
dextra demifTa racemum portat, quemTigris ftans 
ad ejus pedes lambitjfiniftra cornucopiae Sc caduceum 
gerit. In area Luna crefcens cum aftro, circa am- 
bitum BA2IAE,Q^ $APNAKOT, 

NOmen Pharnacis huic nummo tetradrachmali argenteo 
infcriptum , ita Antiquariorum animum perculit, ut 
nummum M. Mithridatis filio, perfidia fua noto potius, quam 
Pharnaci Eupatoris ipfius avo 3 adjudicarint. At ille inter Bof- 
phori Principes > hic in Ponti Regum ferie inferendus. No- 
men idem Phamacis eos illufit , ut §c non infpe&um utriuf- 
que Regis numifma. 

Effigies amborum diverfae. In Pontico juvenilis facies & 
lanugine ornata , Bofphorano, qui regnum tantum poft 35. 
annumaccepit , nulla rationetribuipoteft. Hujus proavi Phar- 
nacis fimpiex & nuda eft Epigraphe : BASIAEilS <£>APNA- 
KOT, Regi Pontico mire conveniensj fuperba vero prone- 
potis infcriptio, BA2IAE&2 BA2IAE&N MErAAOT 



PHARNACES. 53 

$APNAKOY, vefanamhujus aevi ambitionem redolet ', qaa- 
lis fuit ejus cognati Tigrants Armeniae, qui hanc Rfgis Regcm 
appellationem etiam ufurpavit. Tandem Amifi urbis Pontic^ 
infignia nummo infculpta haud dubie percuffam in Ponto 
monetam arguunt. 

Bacchus varie depingitur in nummis : fed in hoc muliebri 
ornatus amictu prodit. Fingebatur autem juvenili fpecie ut 
virginem referret , unde Poeta Phallicus. 



'&■ 



Trahitque Bacchns verginis ttmr formam, 

De quo Albricus Philofophus de Deor. Imag. Erat enim 
imago ejus facie muliebri. Rationem ejus affert Fulgentius 
de Nat. Deorum. Bacchus quoque rei gratia fceminea fingi-! 
tur elfe forma , qubd vigorem omnem carpat ebrietas. 

Dextra Bacchus tenet racemum , pro peculiari fymbolo ," 
quod vitem ex India retulerit , atque exinde coluerit , ejuf- 
que plantandi rationem homines edocuerit. Idebque in nu- 
merum Deorum adfcriptum ferunt,quemadmodum eos omnes 
qui hominibus beneficiacontulerant,referre folebant Antiqui. 
Pardalis ad pedes Bacchi pofita , racemum uvx Iambit , 
qubd eam valde amet ,'unde huic Deo comes affignatur , de 
qua ait Philoftratus lib. Imagin. n*f<TkiA<s tv 8e5 ov[*.$o\w: 
Fanthera Bacchi Symbolum. Audias autem Phornutum lo- 
co laudato. Pardales ait , Dionyfio fubjungunt , atque illum 
fequi inducunt, five ob coloris varietatem : ita ut etiam ipfe 
& Bacchx Nebrideindicantur, aut qubd afperrimi etiam mo- 
xes tempetato vini ufu manfuefcant. 

Qiiare autem Amifeni, qui nummum cuderunt, ut eruitur 
ex infi2;ni eorum urbis , fcilicet Aftro feu Sole in Luna cref- 
cente inferto ; ( de quo in nummis Mithridatis Eupatoris fu- 
mus dicturi ) quod Bacchum civitatis fux praccipuum numen 
exhibuerint , id caufae fuiile videtur , qubd eum pro Genio 
illius tutelari venerarentur. Atquc ideb cornucopiae & cadu- 
ceo Dei laevani infignierunt ; illo ad denotandam agrorum 
fuorum eo procurante abundantiam ; hoc ad fignandam ex ea 
exortam abundantia civium felicitatem. 

Fulmen fupra caput Bacchi omnino pofitum videtur ad in- 
dicandam ejus nativitatem , ex qua ab Ovidio Ignigena cog- 



^4 P H A R N A C E S. 

nominatus eft, fecundum nempe fabulam a fulminata Semele; 
Sic etiam a quibufdam fac lc& pereleganrer Bacchum appel- 
lari fcribit Srrabolib. 13. Jftae^ tws Bucchus in Semele effin- 
gitur elegantiflime a Philolhato , in lib. Imag. Ylvfoa7nfoi quo- 
que Bacehus nec Semel ab Orpheo ia. hyrmiis appellatur 3 
hoc eft , igne Jatm. 




MITHRIDATES X." 

MITHRIDATES nomine V. Pharnacis unicus 
filius atque heres , mortuo patrc, Pontici Re- 
gni regimen aifumpfit > fed longe aliam , quam pater, 
& erga Romanos & erga Reges vicin os agendi ratio- 
nem fecutus eft. Cum enim Pharnaces Eumeni Pergami 
Regi infenfiffimus femper hoftis fuiffet, ipfe Attali hujus 
(uccefforis ac fratris amicus extitit. Cum autem Prulias 
Bithyniac Rex bello Attalum aggreiTus eifet anno V. C. 
600. Mithridates V. de Prufia concjueftus Legatos Ro- 
mam mifit. Romani ad Prufiam miferunt, cjui eum 
prohiberent, quominus bellum cum Attalo gereret. 

Legati Romani in Bithyniam profecli voiuntatem 
Senatus Prufiac declararunt , Prufias ex iis cpac impe- 
rabantur nonnulla fe facTurum pollicitus , de plerifque 
negabat. Itaque Legati pertinacia illius ofFenfi, aini- 
citisc & focietati ipfius renuntiarunt; atque ex templo 
omnes eo relicTo ad Attalum perrexere,- Polyb. Legat, 

Attalus, dum adhuc eflet hiems , magnum exerci- 
tum coegit , & a proximis Regibus Mithridate Ponti 
&Ariarathe Cappadocia? poftulat, ut velient adversiis 
Prufiam fbcietatem inire* ne vicToria. de fe relata in- 
flatus ,. ipfos poftea adoriretur. Poftulatis annuunt Aria- 
rathes & Mithridates , tanquam ejus focii copias Attalo 
tum equeftres tum pedeftres Duce Demetrio fubmx- 
niftrant. Id. tbid. 

Interea Prufia jam pcenitentia duclo , Senatus tres 
alios Legatos continuo mittit. Hi ubi in Afiam vene- 



S$ MITHRIDATES V. 

re , bello finem impcfuerunt , & ut Tleges ambo in 
rcedusfcriptum confentirent, perviceruntj quo Prufias 
damna illata farciretj quibus peractis , copisc Mithri- 
datis auxiliares in Pontum rediere. 

Mithridates non minus Populi Romani quam vici- 
norum Regum amicitiam appetivit. Vix enim Romani 
tertium bellum Punicum contra Carthaginienfes anno 
V. C. 606. fufcepcrunt, cum ille, tefte Appiano lib. 
Mithr. pag. 176. auxiliares copias iis mifit. Ita enim in- 
quit hic Auc"tor. Qui primus amicus Populi Romani ap- 
pcllatus , mijjts contra Poznos auxiliaribus aliauot tiayibus, 
"Vocabatur Mithridates EMergetes Ponti Rex. 

Unde vero illi ETEPrETOT , id eft Benefici 
cognomen ? Quod fi nobis conjicere liceat , illud ei a 
Sinopenfibus datum auguramur, quod olim iEgyptii 
Ptolema:o tertio dederunt , tefte Hieron. in DanieL cap. 
11. quia poft multos annos Deos ipforum retujerat, 
quos Cambyfes , capto regno, in Perfas portaverat, 
Templa Sinopenfium iterata obfidione partim deftruc- 
ta fuiffe videntur, quae Mithridates reftauravit. Legi- 
mus enim apud Strabonem hunc Principem in ea ha- 
bitaiie, eanique in eximio habuifle honore. lib. 12. pag. 
J45 1 . Gaziura Ponti regia eratantiqua ex eodem Scrip- 
tore. Ibid. pag. 5-47. In illa ver6 Mithridates Eupator 
Mithridatis V. filius major natus eft & educatus , & 
etiam Rex ipfe, ut infra videbimus, deceffit. 

Suam iterum Mithridates erga Romanos obfervan- 

tiam teilatus eft in bello , quod adversiis Ariftonicum 

gefierunt. Is erat Eumeniis Regis Pergami filius , non 

jufto matrimonio, fed ex pellice Ephefia Cythariftje 

cujufdam filia genitus j qui poft mortem Attali Pbilo- 

metoris 



MITHRIDATES V. 57 

metoris , velutpaternum regnum, Afiam invafit. Jujiin. 
hb. 16. cap. 4. Contra illum P. Craflus ann. V. C. 623. 
Gonful profectus, prasdx Attalicac congerenda? , quam 
.bello gerendo ftudiofiiis incubuit , cum ei auxilia Mi- 
thridates Ponti , Nicomedes Bithyniaz , Ariarathes 
Cappadocia:, Pylacmenes Paphlagoniae Reges pollice- 
rentur. Orojius hb. y. cap. 10. Hijlorue. m Bibhoth. Pa- 
trum tom. 5. Edit. Colon. Agnpp. 

Rem fic narrat Eutropius hb. 4. Adversus Arijlonicum 
miflus Licinius Craffus infinita Regum habens auxilia > 
nam & Bithynia? Rex Nicomedes Romanos juvit , & 
Mithridates Ponticus , cum cjuo poftea bellum gravifli- 
mum fuitj (Jedhic errat } Eutroptus enimdicere debmt y cum 
cujus filio. ) 3z Ariarathes Cappadox & Pylazmenes 
Paplagon. Ltb. 4. Extremo anni tempore inter Elacam 
& Smyrnam Straboni juxta Leucas, cum pra:lium 
Craflus conferuiflet , ejus exercitu in fugam a(5to , ipfe 
jam circumventus , a barbaro fica interemptus ell : 
Ariarathes vero Cappadociac Rex in hoc praelio occi- 
fus eft. 

Anno fequenti 624. M. Perperna Conful, Afiam 
fortitus, audita P. Crafli morte & exercitus Romani 
clade, raptim in Provinciam pervolavit 5 Ariftoni- 
cum recenti victoria feriatum improvifo bello ador- 
tus, praelio victum , ac nudatum omnibus copiis, in fu- 
gam vertit. Stratonicem urbem , ad quam ille con- 
fugerat, obfeflam fame ad deditionem compulit , & 
Ariftonicum captum , Attalicafcjue gazas hereditarias 
Populi Romani navibus impofitas Romam mifit. Ipfe 
Conful Perperna prius quam belli reliquias conficere 
poflet , Pergami morbo correptus , diem obiit. Pau- 

H 



r yS MITHRIDATESV. 

luf Orojius lib. f. cap. 10. HiJlori& Bibliothec. Patrum tomo 
5. Edit. Colon. Agripp. 

M. Acjuilius Nepos Conful hoc anno 615. M. Per- 
pernae fucceflbr, Afiam fortitus, ad eripiendum Arifto- 
nicum , Perpernae , veluti fuo Triumpho refervatum 
decus, feftinata velocitate contendit. Sed contentio- 
nem Confulum mors Perperna? diremit. Jnftin. lib, 36. 
cap. 4. Solufque Aquilius de Ariftonico triumphavit , 
<jui poft triumphum de more in carcere ftrangulatus 
eft. 

Poft haec Regibus , qui adversus Ariftonicum auxi- 
lia tulerant , praemia perfoluta , Mithridati Pontico 
Phrygia Major. Id. lib. 37. cap. 1. 

Hanc Mithridati IV. in dotem filiac Seleucus Calli- 
nicus Syriae Rex conceflerat, cjuam ei Populus Ro- 
manus, cum bellum contra Antiochum Magnum ge- 
reret , eripuerat , & Eumeni in gratiam auxilii contra 
eum lati dono dederat. Quod confirmat idem autor. 
Cum illam flbi ademptam pupillo, quam patri praemium 
dati adversus Ariftonicum auxilii queritur Mithridates 
Eupator , 8c addit , gentem , cjuam & proavo fuo Mi- 
thridati Seleucus Callinicus in dotem dediffet. Lib. 38. 
cap. s. 

Non a Populo Romano in pracmium lati auxilii Mi- 
thridati IV. concefla Phrygia eft , fed Manius Aquilius 
largitionibus corruptus, hanc illi dedifle ferebatur. Ap- 
pianus enim narrat Syllam Eupatori eam fibi adeptam 
cjuerenti , refpondifle his verbis : Phrygiam autem tibi 
Manius dedit, corruptus largitionibus, cjuod commune 
amborum crimen eft. Hoc enim ipfo fateris injuftam 
ejus terrac poffeflionem, quod eam a muneribus cor- 



MITHRIDATES V. y* 

rupto confecutus es. Et Manius coargutus eft apud 
nos, alia quoque egifle pretio , qux omnia Senatusir- 
rita habuic. Quapropter Sc Phrygiam injufte tibi attri- 
butam , non fibi fecit tributariam , fed juflit eife libe- 
ram. In lib. de Bell. Mithrid. pag. 208. 

Cum Mithridates recuperaflet Phrygiam Majorem, 

quam in dotem uxoris habuerat , avus ejus Mithrida- 

tes IV. Cappadocia? partem recipere ftatuit, <juam 

olim proavus fuus Mithridates III. armis concjuifierat, 

cujufque recuperandaz causa Ariarathi feniori bel- 

lum intulerat. Itaque occafionem nactus occiii in 

bello adversus Ariftonicum Ariarathis hujus filii, 

cujus vidua Laodice, propter teneram fex libero- 

rum actatem , regnum adminiftrabat , bellum paravit: 

de cjuo renovata deinde controverfia, qua? patri cum 

Cappadocibus fuerat , eos per totum vitae curfum per- 

fecjuitur. Dorilaiis Ponticus, five ducendi exercitus,five 

ordinandi peritus , a Mithridate Evergete Rege Ponti 

in Cretam ad peregrinos conducendos milites, miflus 

eft. Crebro in Grarcia erat atque Thracia ,ut iis qui Cre- 

tam petebant fubveniret : cum Romani nondum eam 

tenerent Infulam , magnaque ibi eflet militum ftipen- 

dia merentium copia , unde etiam praedonum exerci- 

tus fuerunt impleti. Ciim in Creta eflet Dorilaiis, 

forte fortuna bellum obortum eft Gnoffiis adversus 

Gortynios. Dorilaiis a Gnofliis Dux creatus, bellum 

leriter & feliciter confecit, fummifcjue eft adfeclus 

honoribus. Strabo Uh. 10. pag. 477. 

Cumcjue paulo poft cognoviflet , Sinope Everge- 
tem dolo familiarium necatum , eicjue uxorem & li- 
beros fucceififle : de rebus iftis abjecla omni fpe, 

H ij 



€o MITHRIDATES V. 

Gnoffi fubfedit. Id. ibid. Mortem Mithridatis V. fic 
narrat Juftinus. Mithridates quoque repentina morte mter- 
ceptus , filium , qui <ST ipfe Mtthrtdates ditlus eft , reltquit. 
Ltb. 37. cap. 1. Nomen uxoris Mithridatis V. ignora- 
tur. 

Mithridates duos mafculos reliquit; Mithridatem ; 
qui poft eum regnavit, & Anonymum , quem frater 
necavit. Filias quinque > Laodicen majorem , cjuseMi- 
thridati fratri nupfit, Laodicen minorem , Ariarathis 
VI. Cappadociac Regis uxorem 5 Roxanem innuptamv 
fratris jullli anno sctatis 40. venenum bibere coaclam, 
ne in Luculli manus incideret ; Statiram , quac ut 8z 
Roxana foror, eamdemque ob caufam a fratre forbere 
jufla eft venenum : NyfTam denique , quse , captis Ca- 
biris, in Luculli poteftatem venit j fed vita donata eft. 

Regnavit Mithridates annos circiter cjuatuor & tri- 
ginta , cum ( ut ex ejus Hiftoria colligitur , ) mortuus 
£t circa annum V. C. 531. 




MITHRIDATES V. 



€i 



NUMMUS MITHRIDATIS V. 




Ex Cimelio Card. Maximi. 

Caput diadematum Regis ex averfa parte figura bar- 
bata ftans, capite modio infignito , 8c Divinitatis 
pallio amicta , dextra acpilam , finiftra fceptrum 
tranfverfum gerit cum Epigraphe BA^IAEfl^ 
MI0PAAATOT ETEPrETOT > & in area litte- 
rac numerales TOP, id eft anno 173. & infra mo- 
nogramma. 

Mlthridates V. Mithridatis Eupatoris pater, a Strabone 
& ab Appiano indigitatur ETEPTETH2 ; de quo Geo- 
graphus ait lib. 10 pag. 477. Af^'\<xoi t<5V M.A&$)x.tx tQ 
Euef^eiv QiXav , Archelaus unus ex amicis Mithridatis 
Evergetis. Appianus verb inMithrid. pag. 176. Ba.m\ivi Uovry 
MtQ&SbLTvii Evtfyimi IWjxAjjw. Vocabatur Mithridates 
Evergetes Ponti Rex. Apprime igitur illos Scriptores illuftrat 
nummus hic argenteus tetradrachmalis , in quo illud cogno- 
men exaratum legitur. 

Nec folus ille Mithridates inter Reges ETEPTETOT fibi 
cognomen affumpfit. Ante ipfum Ptolemxus III. ^gyptiRex 
idem fibi arrogaverat. Imb & VI. hujus Regni Princeps Phi- 
lometoris frater , quem alii per ludibrium KAKEPfETHN 



6z M I T H R I D A T E S. V. 

appellavere. Antiochus VII. Rex Syriac apud Porphyrium iu 
Eufebio, iiiamquoque denominationem iibi vindicat , ut om- 
nia ejus numifmata teftantur Sed an omnibus iis Regibus tri- 
buenda fit, ut fe Beneficos efle denotarent: an potius Po- 
pulis, a quibus inmemoriam beneficiorum fueiit indita? 

Litterae numerales JTOP, annum JEvx, qua Ponti Reges 
poft recuperatum a Mithridate II. regnum , & quidem fine 
tributo , u(i funt, 173 indicant. Hi refpondent anno V. C. . 
•621. Siquidem illius Epochae initium aflignavimus anno 448. 
quo , permiflu Antigoni inter Alexandri Duces •jr/Jctx.TJxa-rx'?, 
paterno principatu potitus eft ille Mithridates Ariobarzanis 
filius ; undc a Luciano Cajies eft appellatus. 

Quaenam fit illa ftans figura modio, ceu calatho ornata, 
infpicienti fatis patet. Nemo enim in Deorum Hiftoria tan- 
tifper verfatus eft, qui eam ftatim ad Serapin non revocet. 
Sed cur alter tanquam Jupiter, Aquilam huic Deo facram dex- 
tra fuftineat, haud idem ; & ad Sinopes urbis annales recurrat, 
necefle eft. 

Sinope , urbs fuit Ponti Afiatici , de qua Stephanus , 2<- 
luTtn S\aLq>avi$vi<m ? YIovtV , Sinope urbsPonti cei.eberrima 
& quidem vetuftiflima. Ovid. Pont. 1. 

Urbs antiqua fuit Ponti cclebrata Sinopes. 

Ptolerrmis autem Soter ./Egyptii Imperii fundator, Alexan- 
driam Templis cum exornaret, & ea dedicare vellet, fomnio 
admonitus eft ut ex Ponto Dei ftatuam afFerri curaret , cujus 
rei curam Timotheo commifit , tefte Tacito lib. Hift. 4. Ti- 
motheus , qu$fitis , qui in Pontum ^meaflent, eognofcit 
utbem illic sinopem, nec procul Templum vetere inter acco- 
las fama Jovis Ditis. 

Jovis ergo i!la ftatua figuram exhibet , Aquilx ipfi facrae 
fymbolo infignitam. Nunc audiamus Plutarchum de ifta Pto- 
lema?i Hiftoriadiiferentem in Ifide & Oliride. Ciim,inquit, Rex 
ilie Legatos Sinopem mififlet, a Scydrothemide Ponti Rege 
ftatuam dono accepit Jupiter. A\i'^xv^oaa.v xc/xi^ai to m^. 
AiyVTtTKHi OVOfjUU Ti? TrAWTuvos €xt).WtotoV X <l y-mr . Allatus 

Alexandriam , Serapjdis nomen , c>uo ^Egyptii Plutonem 

AFHCIUNT , INVENIT. 



MITHRIDATES V. *j 

Sinopites hunc Deum femper venerantes, etfiejus ftatuam 
Rex Alexandriam amandaflet , illius figuram in nummis cum 
Jovis j tum Serapidis infignia geftantem exhibuerunt , ut vi- 
dere eft in noftro Coloniaium libro. Nihil mirum igitur fi 
cum Aquila Jovis & calatho Serapidis fymbolo in hoc Mi- 
thridatis Evergetis tetradrachmali argenteo numifmate prodit. 

Sui juris erant ■ Sinopites , & fub Reipublicaz forma 
degebantjCumMithridates IV. eos Imperio fuo fubjicere de- 
crevit. Sed defecit in conatu; felicior hujus filius Pharnaces 
tandem illorum urbem expugnavit : Mithridates ejus fucceflbr 
eam obfidione partim deftru&am reparavit, regiamque fecit , 
in qua natus eft illi Mithridates Eupator, & ipfe mortuus eft 
ac fepultus. Tanto igitur Regi de fe optime merito nurrunos 
fuos jure dedicarunt Sinopites. 




64 



MITHRIDATES XL 

MJTBDWB^iTES JETVT^TCSR. 




JLp.J). Foy ITaillaJitD 
e/x niun, ara.tctraar. 



ITHRIDATES VI. occifo patre , Ponti 

Regnum adeptus eft , cum tantum natus 

efTet annos n. ex Strabone lib. 10. \>ag. 

477. annos vero 12. ex Eutropio lib. 4. 

cumenim 13. annorum adolefcens reg- 

num accepifTet, Memnonapud PbotiHm fag. 727. Hujus 

futuram 




MITHRIDATES VI. <?; 

turam magnitudinem etiam coeleflia oftenta pracdixe- 
runt. Nam Sc cjuo genitus eft anno, 8c eo , cjuo re- 
gnare primiim coepit , ftella cometes per utrumcjue 
tempus , idejl , diu & ?wclu, feptuaginta diebus ita lu- 
xit, ut coelum omne conflagrare videretur. Nam & 
magnitudine fui cruartam partem coeli occupaverat, 
& tulgore fui fblis nitorem vicerat j 8c cum oriretur, 
occumberetcjue , cjuatuor fpatium horarum confume- 
bat. Juftin. lib. 37. cap. 2. 

Puer tutorum infidias pafTus eft , cjui eum fero equo 
impofitum ecjuitare jaculariejue cogebant. Qui conatus 
cum eos fefellifTent , veneno eum appetivere. Quod 
metuens , antidota ficpius bibit , 8c ita fe adversiis in- 
fidias excjuifitis tutioribus remediis ftagnavit. Id. ibid. 
Cum eo enutritus fuit Dorylaiis Philetaeri filius , ejus 
cjui frater fuit Dorylai iftius ductoris, de cjuo fupra 
diximus. Strab. pag. 478. 

Timens deinde Mithridates ne inimici, cjuod ve- 
neno non potuerant , ferro peragerent , venandi ftu- 
dium finxit , cjuod per feptem annos necjueurbis, ne- 
cjue ruris teelo ufus eftjfed per filvas vagatus, diver- 
fis montium regionibus pernoclabat, ignaris omnibus 
cjuibus effet locis , afTuetus feras curfu aut fugare , aut 
perfequi , cum cjuibufdam eciam viribus congredi. Qui- 
bus rebus 8c infidias vitavic , 8c corpus ad omnem 
virtutis patientiam duravit. Juftin. lib. 37. cap. 2. 

Ad regni deinde adminiftrationem cum acceflifief, 
ad cacdes propenfifTimus fuit , ufcjue adeo ut matrem 
ipfam regni confortem a patre deftinatam , dum car- 
cere vinclam tenet , violentia ifta ut temporis diutur- 
nitate confecit, fratrem etiam necavit. Mannon apud 
1 Pbotium cap. 31. I 






ss M I T H R I D A T E S VI. 

Poftea. de augendo regno cogitavit. Itaque Scythas 
invictos antea, qui Sopyriona , Alexandri M. Ducem, 
cuiti triginta millibus armatorum deleverant , qui Cy- 
rum Perfarum Regem cum ducentis millibus trucida- 
verant, cjui Philippum Macedonem fugaverant, in- 
genti felicitate perdomuit. Jujlin. lib. ^y.cap. 2. Hi eranc 
iiib Scituro & Palaco ejus filio ac fratribus. Strab. lib. 
7. pa*. 309, Scythas ad Meotidem paludem indeque 
ad Colchos ufque devictos a Mithridate refert Strabo 
lib. 10. pag. ssr. 

Itaque Bofphori Regno potitus eft, & dominium 
Perifade qui tum eum tenebat ultro concedente. Stra- 
bo lib. 7. pag. 309.. Bello deinde fubegit Reges circa 
'Phafin ufque ad climata trans Caucafum. Quamobrem 
cum magis confilia ejus fiifpecla. haberent Romani, 
Senatus-Confiiltum fecerunt, ut paterna Regibus Scy- 
tharum regna reftitueret. At is moderate quidem man- 
datis obfecuuus eft. Memn. ibidem cap. 32. 

Mithridates Romam Legatos mifit cum magna pe- 
cuniac vi , ut Senatum largitione corrumperet. Quod 
animadyertens Saturninus Tribunus Plebis , Ordini 
Senatorio inimicifTimus r pra?claram occafionem ad- 
versus eos nactum fe efle exiftimans ? magna legatio- 
nem contumelia affecit. Senatorii Legatos adversus 
€um juvantes, conjundtam fuam ipfis operam offerunt, 
litemcjue Saturnino ipfi de illata injuria intendunt. 
Qua occafione ob violata Legatorum jura , quse Ro- 
manis facrofancta femper funt habita , in prsefens 
viuc difcrimen Saturninus addu6lus , a Populo tamea 
practer omnem fpem Iiberatus eft. 

Potentiamagnaaudlus Mithridates ? , Coichidem flbS 



M I T H R I D A T E S VI. .67 

fubjecit, & Ponti Regni limites extendit fupra Phar- 
naciam & Trapezuntem , cjuo loco funt Tibareni <3c 
Chaldari ufcjue ad parvam Armeniamj quas regiones 
tum obtinebant Reguli quidam , inter cjuos unus An- 
tipater, Sifides nomine, dominium ultro Mithridati 
ceftit. Strab. lib. 12. pag. SS5> 

Cum de Afia invadenda tractaret, tacitus cum cjui- 
bufdam amicis regno profectus, univerfam , nemine 
fciente , pervagatus eft, omniumcjue urbium fitum ac 
regiones cognovit. IndeBithyniam tranfcendit, & cjuafi 
dominus Afisc, opportuna cjuaecjue vicloriac fuaemeta- 
tus eft. Poft hacc in regnum , cum jam periifle crede- 
retur, reverfus eft, invento parvulo filio, cjuem per 
abfentiam ejus Lacdice foror uxorcjue enixa fuerat. 
Sed inter gratulationem adventus fui, & filii geniti, 
veneno periclitatus eft. Sicjuidem Laodice foror , cum 
periifle eum crederet , in concubitus amicorum pro- 
jecta , quafi admiffum facinus majore fcelere tegere 
polfet , venenum advenienti paravit. Quod cum ex an- 
cilla Mithridates cognoviflet, facinus in au<5lores vin- 
dicavit. Jujlin. Ub. 37. cap. 3. 

Hieme deinde imminente , non in convivio , fed 
in campo 5 non in vacationibus , fed in exercitationi- 
bus , nec inter fodales , fed inter aecjuales , aut ecjuo 
aut curfu , aut viribus contendebat. Exercitum fuum 
ad parem laboris patientiam cjuotidiana exercitatione 
durabat j atcjue ita invictus ipfe inexpugnabilem exer- 
citum fecerat. Id. cap. 4. 

Inita deinde cum Nicomede focietate , Paphlago- 
niam invadit, victamcjue cum focio dividit. Quam 
cum teneri a Regibus Senatui nuntiatum eflet , Lega- 

I ij 



c% M I T H R I D A T E S VI. 

tos ad utrumcjue mifit , qui gentem rejlitui in priftinum 
Jtatum juberent. Mithridates, cum fe jam parem ma- 
gnitudini Romanorum crederet, fuperbo refponfo , 
hereditarium patri fuo rtgrium obyenijfe refpondit : mira- 
rique fe , quod qux ei relata contro~\>erfia ruon fuerit , fibi 
referatur. Nec territus minis Gaiatiam cjuoque occu- 
pat. Nicomedes cjuoniam fe tueri jure non potuerat , 
jujio Regi redditurum refpondit. Atcjue ita filium fuum 
mutato nomine Pyla?menem Paphlagonum Regum 
nomine appellat , & cjuafi ftirpi regia? reddidifiet re- 
gnum , falfo nomine texit. Sic ludibrio habiti Legati , 
Romam revertuntur. Id. ibul. , 

Mithridates parricidia nece uxoris aufpicatus , fbroris 
alterius Laodices filios, cujus virum Ariarathem , Re- 
gem Cappadociac, ejus filium qui in bello Ariflomci oc* 
cifus fuerat , per Gordium infidiis occiderat ,. tollendos 
ftatuit > nihil aclum morte patris exiftimans , fi ado- 
lefcentes paternum regnum, cujus ille cupiditate flagra- 
bat , occupaffent. Igitur dum in his cogitationibus ver- 
fatur, interim Nicomedes Pbilopator , Rex Bithynia?, 
vacuam morte Regis Cappadociam invadit. Quod cum 
nuntiatum Michridati fuiftet, per flmulationem pieta- 
tis , auxilia forori ad expellendum Cappadocia Nico- 
medem , mittit. Sed jam Laodice per paclionem feNi- 
comedi inmatrimoniumtradiderat. Quod acgre ferens 
Mithridates , pracfidia Nicomedis Cappadocia expellit, 
legnumcpe fororis filio reftituit : egregium prorfus 
faclum , ni fubfecuta fraus eflet. Siquidem interjeclis 
menubus, fimulat fe Gordium, cjuo miniftro ufus in 
Ariarathe interficiendo fuerat, reftituere in patriam 
^elle y fperans , £ pb/ifteret adolefcens caufas bell 



.t 



M I T H R I D A T E S VI. 69 

futurasj aut, fi permitteret > per eundem filium , tolii 
pofle, per quem interfecerat yix.izm.Juftin.Ub. rf.cap. 1. 

Quod ubi Ariarathcs junior moliri cognovit , gra- 
viter ferens interfectorem patris per avunculum po- 
tiflimiim ab exilio revocari , ingentem exercitum con- 
trahit. Igitur cum in aciem eduxiffet Mithridates pe- 
ditum odtoginta millia, equitum decem millia , cur- 
rus falcatos d. c. nec Ariarathi, auxiliaribus finkimis 
regibus , minores copiae eflent ,• incertum beili timens, 
confilia ad infidias transfert, follicitatocjue juvene ad 
colloquium , cum ferrum occultatum inter fafcias ge- 
reret, fcrutatori ab Ariarathe, regio more miifo , 
curiofius imum ventrem pertractanti , ait , cayerct ne 
aliud telum in"vemret , quam qu,trcrct > atque ita rifu pro- 
teelis infidiis , evocatumab amicis, velut ad fecretum 
fermonem , infpectante utrocjue exercitu , interiicit. 
Id. ibid. fua. manu obtruncavit j Memmn. apud Phou. 
cap. 32. pag. 727. Regnumcjue Cappadociae 0610 an- 
norum filio , impofito Ariarathis nomine , addicocjue 
ei reclore Gordio , tradidit. ld. ibid. 

Cappadoces crudelitate ac libidine Prsefeclorum ve- 
xati, a Mithridate deficiunt, fratremque Regis , 8c 
ipfum Ariarathem nomine , ab Afia, ubi educabatur , 
revocant j cum cjuo Mithridates praclium renovat , 
viclumque Cappadociaz regno expellit. Nec multo 
poft adoiefcens , ex argritudine collecta infirmitate , 
decedit. Pofl hujus mortem Nicomedes timens , nt 
Mithridates acceflione Cappadociac , etfem Bithyniam 
finitimam invaderet , fubornat puerum eximias pul- 
critudinis , quafi Ariarathes tres , non duos filios ge- 
nuiflet > cpi a Senatu Romano paternum regnum p.e,- 



7 o M I T H R I D A T E S VI. 

teret. Uxorem quocjue Laodicen Romam mittit , ad 
teilimonium ex Ariarathe fufceptorum hliorum. Quod 
ubi Mithridates cognovit , Sc ipfe pari impudentia 
Gordium Romam mittit, qui Senatui aiTereret , pue- 
rum , cui Cappadocia regnum tradiderat , ex eo Ariarathe 
genitum, cjui bello Arijlonici auxilia Romatiis fercns ceadtjjct. 

Sed Senatus , ftudio Regum intelleclo, alienaregna 
falfis nominibus furantium, & Mithridati Cappadociam, 
6c Nicomedi, ad folatium ejus , Paphlagoniam ade- 
mit. Ac ne contumelia regnum foretademptum, i!lis 
cjuod daretur, utercjue Populus libertate donatus eft. 
Juftin. lib. 38. cap. 2. Tunc Pylasmeni Paphlagonia 
rcftituta eft. 

Paphlagoniam Pylaemenes Rex amicus Populo Po- 
mano tenuit , fa:pe ex ea pulius , regno a nobis eft 
reftitutus; quo mortuo , Provincia Paphlagonibus im- 
pofita eft. Ita Sextus Rufus in Brcviar. Htji. cap. 11. 

Romani ratione foederis Sc initx cum Cappadoci- 
bus amicitia? iis permiferunt, cum genus defeciflet re- 
gium , ut libere fuis viverent legibus. Strabo Itb. iz.pag. 

540- 

Hi autem, miffis Legatis, libertatem repudiarunt, 
ut cruam fibi dicerent eife intolerabilem , Regem^ue 
fibi dari poftulaverunt. Romani mirati homines eife , 
cjui adeo de libertate animum defpondiflent , permi- 
ferunt eis , ut de ipiorum corpore Regem fuis quem 
vellent , fufTragiis crearent. Ita Rex ab iis faclus eft 
Ariobar^anes. Id. ibid. Gordius Prorex creatus a Mithri- 
date , ide6 quod amicus ejus eifet, non obtinuit. Juji. Ub. 
3 8. cap. $. Porro regnum invafit. Tum Sylla ciim finita 
Prartura praeeifet Ciliciae, Legatus in Cappadociam 



M I T H R I D A T E S VI. 71 

mitticur fpeciofo expedicionis titulo , ad Ariobarzaneni 
in regnum reducendum, revera ut multa molientem 
Mithridatem Imperiumque & vires adjungentem haud 
minores quam eflent prscfentes , reprimeret. Copias 
haud magnas adduxerat fecum Sylla 5 fed prompta 
ufus opera fociorum , magno numero ipforum Cappa- 
docum, majori Armeniorum , qui Gordio fuppetins 
venerant, interfeclo ejecit eum, & Ariobarzanem ap- 
pellavit Regem. Plutarcb. in Sylla. pag. 45-5. 

Mithridates Tigranem ArmeniscRegemmiread fo- 
cietatem Romani belli , cjuod olim meditabatur, pel- 
licere cupiebat. Nihil igitur de offensa Romanorum 
fentientem , per Gordium impellit, ut Ariobarzani 
fegni admodum, bellum inferat ; & ne quis dolus fub- 
efle videretur, filiam fuam ei Cleopatram in matri- 
monium tradit. Juflin. lib. 38. cap. 3. 

Mithridates & Bagoas a Tigrane Duces miffi in Cap- 
padociam venerunt , pulfocjue Ariobarzane, cjuem Ro- 
mani Regem conftituerant , Ariarathem Mithridatis fi- 
lium in id regnum deduxerunt. Appian. Mithrid. pag. 176; 
Atque ita per Tigranem rursus Cappadocia, juris effe 
Mkhridatis cepit. Juftin. lib. 38. cap. 3. 

Eodem fere tempore , mortuo Nicomede Philopa- 
tore Bithyniae Rege, cum illi duo effent filii, Socrates- 
cognomine Qbreffus , major & minor Nicomedes ex 
Nyfa , iique de regno una contenderent, Senatushunc 

Bithyniae Regem conftituit. Mithridates Socratem 
l contra fratrem inftigat, illi opponit. Memnon. pag. 730. 
; & cum exercitu mific, cjui regnum hocjfibi ufurpavit, 
< Appian. pag. 176. 

Nicomedes regno pulfus fupplex Romam veniu 



72 M I T H R I D A T E S VI. 

decretumcrue eft in Senatu, ut Nicomedes & Ario- 
barzanes in regna fua reftituerentur. Legatio ad hoc 
mifla eft, cujus Manius Acjuilius Princeps erat, jufli- 
cjue adjutare L. Caflio , cjui Afiam Pergamenam obti- 
nebat cum exercitu exiguo , Sc hoc ipfo Mithridate. 
Veriim is propter controverfum jus Cappadocize 8c 
ablatam fibi nuper ab ipfis Romanis Phrygiam, nihil 
juvit. Id.pag. 177. Licet ipfe in oratione memoretCap- 
padocia Ariarathem filium edu(5lum , cjuam jure gen- 
tium victor occupaverat, & Regem Bithynias Chref- 
tum a. fe in gratiam Romanorum occifum fuifle afleve- 
ret. Juftin. Ub. 38. cap. ?. 

Caflius 8c Manius cum Cafliano milite, aliiique 
contradtis ex Gallo-Gra^cia Phrygiacjue copiis redu- 
xerunt Nicomedem in Bithyniam , Ariobarzanem in 
Cappadociam. Moxque^ambobusfuadebant ut vicinam 
Midiridatisditionem vexando, materiam belli quacre- 
rent, oftentantes fpem auxilii. Neuter tamen vicinum 
tam potentem laceftere armis aufus eft : Sed urgentibus 
Legatis , Nicomedes , cjui magnam pecuniam pro ref- 
titutione Ducibus , & ipfis Legatis ex paclo debebat , 
magnam etiam alias a Romanis Afiaticis ad ufiiram , 
qu£c tum repetebatur, invitus in ditionem Mithridatis 
irrupit , & ufcjue ad Ameftrim urbem populatus eft , 
nemine vetanteoccurenteve: Nam Mithridates, cjuam- 
vis paratas haberet copias, tamen cedebat, ut multas 
juftafcjue caufas belli haberet. Apptan.de Mithrid. pa*. 

Ubi Nicomedes cum magna pra:da domum rediit, 
Pelopidam mifit Mithridates ad Romanos Duces Le- 
gatofque, non ignarus ipfos bellum appetere Sc in- 

cudionis 



M I T H R I D A T E S VI. 7 jl 

curfionis ejus caufam fuifle : diflimulabat tamen , cap 
tans plures honeftiorelque futuribelli caufas , fuam a^ 
paternam amicitiam commemorans , de injuriis a NL 
comede illatis concjueftus eft. Id. tbid. Legatisvero Ni 
comedis culpam in Mithridatem rejicientibus , Roma- 
ni reiponderunt , necjue placerefibi Mithridatem mo- 
leftari a Nicomede , necjue ut Nicomedi bellum infer- 
retur, pafluros. Hacc prolocuti Pelopidam, volentem 
id refponfum ut parum idoneum coarguere , dimife- 
runt e confiftorio. Id. pag. 175». 

Itaque Mithridates , ut aperte lacfus a. Romanis , 
mifit cum magna manu filium Ariaratbem ad occu- 
pandum regnum Cappadocia?, qui mox, Ariobar^ane 
pulfo, ibi regnavit. Atcpe iterum Pelopidas ad Duces 
Legatofque Romanos proficifci jubet, ut denotaretfe 
de illis ad Senatum mififle cjueftum, & utadcaufam 
dicendam Romac adeffent nuntiaret, neve cjuiccjuam 
abfque communi Senatus Populicjue Romani decreto 
inciperent. Id. ibid. Quoniam autem vifa eft infolentior 
Pelopidas oratio , Legati juflerunt Mithridatem abfti- 
nere a Nicomede ocCappadocidj fibi enim cursc fore, ut 
mox in eam refcituatur Ariobarzanes : Pelopidam au- 
tem e caftris excedere, <& nifi Rex jufta faciat, haud 
redire amplius juflerunt. Atcjue cum tali refponfo Orator 
Mithridatis dimiflus eft. Id pag. 181. 

Interim non exfpeclata de tanto bello Senatus auc 
Populi Romani fententia , coiligebatur exercitus e 
Bithynia , Cappadocia , Paphlagonia , Ga!lo-Gra?cia. 
Ut ver6 & propius L. Caflfii exercitus , cum cjuo Afiam 
obtinebat , fatis inftruclus eft , & auxilia convenere 
omnia , divifis copiis , Camus caftra metatus eft in con- 

K 



74 MITHRIDATES VI. 

finio Bithyniac, Gall.o-Grscciacque. Manius, qua trarv 
fitus patebat Mithridati in Bithyniam j tertius Dux Q^ 
Oppius iri finibus Cappadociae cum quadragenis pedi- 
t-um eq.uitumque millibus. Habebant Sc clafTem ,- cui 
Minucius Rufus &. C. Popilius prscerant , ad oris Ponti 
cuftodiam: juvabat eos Sc Nicomedes cum peditum 
quinquaginta, equitum fex millibus. Id. ibid. 

Mithridates in exercitu proprio habebat 25-0000 pe- 
ditum, 40000 ecjuitum, 300 naves teclas, 100 dicro- 
ta, Sc. alium apparatum pro ratione tam numerofze 
militiac. Pracerant autem his copiis Neoptolemus Sc Ar- 
chelaiis , duo fratres ; Sc ipfe Rex per fe adminiftrabat 
plurima. Inter auxilia vero Arcathias ipfius filius ad^ 
duxerat ex Armenia minore decem. millia. equitum. 
Dorylaiis phalangitis praeerat. Craterus 130 falcatis 
curribus. Tantus fuit utrinque apparatus, cumprimum. 
moverunt contra fe invicem Romani & Mithridates 
circa 170. Olympiadem. Id. ibid. 

Ut vero ad Amnium fluvium in latis campis conf- 
pexerunt fe Nicomedes Sc Duces Mithridatis, inflruxe- 
r.unt acies : Nicomedes omnes fiios, Neoptolemus & 
Archelaiis expeditos tantum 5 & equites Arcathiac Sc 
currus aliquot ; nam Phalanx adhuc erat in itinere. 
Eminebat campis faxofus tumulus, quem paucis eo 
miflis occuparant , ne circumvenirentur a Bithynis 
n-umero longe fuperantibus : ex quo fuos depulfos. vi- 
dens Neoptolemus , tanto magis circunventionem me- 
tuens , feftinus fuccurrit, accito fimul Arcathia. Id 
animadvertens Nicomedes occurrit , moxcpe cruentura 
certamen commifTum eft. Tandem Bithynus conni- 
xus , hofles propulfos fugabat ? donec Archelaiis h. 



M I T H R I D A T E S VI. 7 j 

dextro eorum tranfcurrens , perfecutores invafit j qui- 
bus mox in eumconverfis cedebat paulatim, ut Neop- 
tolemus cum fuis poflet fe e fuga recipere. Quod ubi 
faclum cogitavit , ad pugnam revertit. Tum vero im- 
mifli in Bithynos falcati currus magno impetu , alios in 
duas, alios in plures partes lacerabant ; cjuod maxime 
iilos perterruit , dum vident dimidiatos viros fpirantes 
adhuc , aut in multa frufta difcerptos, aut artus penden- 
tes a curnbus; ut fceditate magis lpecl:acuii,quam pugna 
vicli turbarint prsc metu ordines. Turbatos Archeluiis 
a fronte, Neoptolemus Sc Arcathias e fuga reverfi , a 
tergo aggrefli funt. Illi in utrofque obverfi diu repu- 
gnaverunt : tandem poft magnam fuorum ftragem 
Nicomedes fugit cum reliquis in Paphlagoniam 5 cum 
Phalanx Mithridatisire interfuerit cruidem huic pra:lio. 
Venerunt Sc caftra in poteftatem cum pecuniis &cap- 
tivorum magno numero ; cjuos omnes Mithridates 
benignc tra6latos dimifit domum cum viatico , ut apud 
ioftes pararet fibi opinionem clementisc. Id. pag. 182. 
Tunc Nicomedes prope Manium caftra admovit. 
ithridates Scorobam montem afcendit, cjui eft Bi- 
hynorum & Ponticorum confinium. Hujus antecur- 
bres 100 equites Sarmata? , cum forte ofFendiffent 
00 Nicomedis equites , ceperunt ex eis alicjuot , hos 
Mithridates remifit in patriam cum viatico. Manium 
retrocedentem Neoptolemus & Nemanes Armenius 
circa primum Pachium aflecuti hora feptima, cum 
abiiffet Nicomedes ad Caffium , coegerunt pugnare , 
iucentem equitum quatuor millia, peditum ver6 de- 
:uplum 5 cscfifcjue decem millibus , trecentos vivos ce- 
perunt , cruos fimiliter Mithridates ad fe adductos re- 

Kij 



7 6 M I T H R I D A T E S VI. 

mifit , captans favorem hoftium. Manius caftra quoque 
amifit ipfe, fugienfcjue ad Sangarium fluvium , nocllu 
eum trajecit, 8c evafit in Pergamum. Id.pag. 184. 

Caflius Nicomedefque & cacteri, quotquot Legati 
Romani aderant , moverunt caftra in Leontocephalen , 
quod eft Phrygix caftellum munitiffimum , ubi novi- 
tiam tironum multitudinem colleclam ex opificibus, 
aut agricolis, aut plebe infima, in armis exercebant, & 
novos ex Phrygia deleclus faciebant ? fed cum utrique 
pigri eflent ad ofEcium, noluerunt amplius facere ne- 
gotium viris imbellibus y dimifTifque omnibus recefle- 
runt , Cafiius Apameam cum fuis copiis, Nicomedes 
Pergamum , Manius versus Rododum. Quas ubi audie- 
runt oris Ponti cuftodes, difperfl funt, clauftris Ponti 
Sc Nicomedis navibus Mithridati traditis. Id. ibid. 

Cum autem Mithridatis humanitas omnium fermo- 
nibus celebraretur , ftatim univerfse civitates certatim 
fe ejus partibus adjunxerunt. Jtaque cernere erat Le- 
gatos fingularum urbium decretis publicis eum invi- 
tantes , DeumcpiQ ac SerMatorem appellantes. Adventu- 
cjue Regis cognito , cuncli e civitatibus efFufi in vefte 
candida illum ingenti laetitia excipiebant. Diod. SicuL 
in Excerp. Valcj. pag. 401. Dominumcjue ac Patrem , 
Confervatorem Afise, Evium, Dionyftum, Nyfium, 
Bromium, Bacchum nomlnantes. Cicero pro Flacco. 

Mithridates uno impetu potitus tota Nicomedis di- 
tione , obibat eam , civitates conftituens atque ordi- 
nans. Appian. pag. 185. cum Nicomedes in Italiam fe 
fubduxiilet. Memnon. cap. 35. Ingreffus deinde Phry- 
giam Populi Romani cum ingenti exercitu. LuciusliL 
77. ufus eft Alexandri diverforio > fauftum omen pu- 



M I T H R I D A T E S VI. -7 

tans, fi, ubi Alexander interquievit , pernoclaret Mi- 
thridates. Atcjue ita Myfiam Afiamque, Romanorum 
Provincias recentes, percurrebat. Appian. pag. 185. 

Miffis etiam circumcjuacjue fuis Ducibus, fubegit 
Lyciam & Pamphyliam , aliacjue ufcjue ad loniam! 
Id. pag. 1S4. Paphlagoniam cjuocjue invafit, pulio ex 
ea Rege amico Populi Romani PyUcmene. Eutrop. 
lib. 8. 

Athenionem Athenionis Peripatetici ex fervaiEgyp- 
tia filium , Athenienfes Legatum ad Mithridatemmi- 
ferunt, qui in Regiorum amicorum numerum recep- 
tus , litteris fuis ad rerum novarum Ipem eos erigebat. 
Atbcnxus lib. f. cap. 15. 

Laodicenfes autem Lyci accolas adhuc refiftentes, 
ad cjuos Q^Oppius cum ecruitibus Sc mercenario mi- 
lice fe receperat, per prasconem ad moenia miflum 
invitavit Mithridates, iis promittens iecuritatem , Ii 
Oppium ei dediderint i cjui , audito prsecone , ipfum 
Oppium adduxerunt ad Mithridatem, praecedentibus 
Licloribus in ludibrium. Eum Mithridates illaefum 8c 
iolutum circumducebat, oftentans captivum Ducem 
Romanum. Apptan. pag. 184. 

Prsevalentibus per Afiam Mithridatis partibus , cum 
urbes omnes miro cjuodam impetu deficerent a Ro- 
manis , Lesbii non folum fe ipfosRegi tradere confti- 
tuerunt, fed etiam Aquilium, cjui Mytilenas confu- 
gerat , ibique ex morbo curabatur , Mithridati prodere, 
Itaque lecftos juvenes corporum robore prxftantes, ad 
ejus diverforium miferunt. Hi facto fimulimpetucor- 
reptum Acjuilium vinxere , rati fe pulcherrimum mu- 
nus ac Mithridati gratiflimuro oblaturos efTe. Verum 



-8 MITHRIDATESVI. 

ille, tametfi admodum juvenis, facinus heroicum ag- 
greffus eft : prarventis enim a quibus abducenduserat, 
mortem contumelia ac fervilibus tormentis leviorem 
efle arbitratus , manus fibi attulit. Diod. Sicul. in Excerpt. 
Valef pag. 401. 

Attamen contrarium fcribunt fequentes Scriptores. 
Nec multo pofl: M. Aquilium Legationis hujus & belli 
autorem prascipuum captum vin<5tumque in Afino Rex 
circumvehebat , coaclum fuapte voce apud fpeclato- 
res proclamare fe efle Manium. Appian. pqg. 184. 

Idemque Manius longa nexus catena cum Baflarne 
quodam procero cubitos quinque , pedes ab equite 
interdum trahebatur. Tandem hocPopuli Romani Le- 
gato verberibus atque omni fuppliciorum genere ex- 
cruciato Pergamij Athen. ut fupra. aurum liquatum in 
os ejus infudit Mithridates , corruptelas largitionum 
exprobrans Romano nomini. Appian. pag. 184. 

Ordinatis deinde Satrapis adivit Magnefiam , Ephe- 
fum & Mytilenem , hilariter exceptus ab omnibus > 
Ephefiis etiam Romanorum effigies apud fe pofitas 
tollentibus. Id. ibid. 

Eo favore civitatum exceptus Michridates , multum 
ibi auri argentique , ftudio veterum Regum , magnum- 
que belli apparatum invenit, quibus inftruclus debita 
civitatibus publica privataque remifit , Sc vacationem 
quinquennii conceflit. Juftm. lib. 38. cap. 5. 

Ex Ionia revertens , cepit Stratoniceam , mulcta- 
vitque pecunia , Sc impofuit ei pra:fidium : ubi conlpi- 
catus formofam virginem recepit in fuum gynaecacum 
Monimiam , Philopaemenis filiam. Cum Magnetibus 
autem & Paphlagonibus Lyciifque propter pracfidia 



MITHRIDATES VI 75 

refiftentibus bellum continuabat. Appian. pag. 1 84, 

Itali defecftores ad Mithridacem miierunt , ut in Ita- 
liam adversus Romanos adduceret copias, ita enim 
facile conjunclis copiis pofle Pvomanorum vires detur- 
bari. Quibus ille refponfum dedit , ducturum fe co- 
pias in Italiam , pollquam Afiam fubegerit. Bibliot. 
Pbot. Cod. 2.44. 

Dum ha?c Mithridates gerit, Romani , audita pri- 
ma ejus irruptione in Afiam , expeditionem contra 
eum decernunt, quamvis domefticis alias feditionibus 
Sc bello fociali diftenti , Italis fere omnibus , aliis poil: 
alios, deiicientibus. Appian. pag. 184. Sed Mithrida- 
tis refponiione, Italisomnibusdeipondentibus, bellum 
fociale , five Marficum , fopitum eft. Bibliot. Phot. ut 
jupra. 

Cum autem Provincias fbrtirentur Coniules, Alia 
Cornelio Syllac obvenit, fimulque bellum Mithrida- 
ticum. Et ctim deeifet pecunia, Senatus-Coniultum fae- 
tum eft, ut venderetur quidquid Numa Pompilius fo- 
lemnibus Deorum facris dicaverat. Tanta fuit in fum- 
ma egeftate honoris publici ratio; 6c erant jam quaedam 
hujus generis divenditaj unde novem millia librarum' 
auri confecerant: nec plus in tantum bellum infump- 
ferunt. Ceterum Sylla diu feditionibus retentus eftv 
Appian. pag. 185", 

Quo tempore Mithridates & contra Rhodios pluresf 
nave3 fabricavit, & Satrapis omnibus civitatumqne 
Magiftratibus fcripfit fecretas litteras 7 ut univerii ad : 
eam diem trigefimam invaderent armis Romanos Ita- 
lofque hofpites; cum uxoribus, liberis;, ceterifque in'- 
geauisdomeiiicis ? Italici geneiis ? .& occifos .infepulr 



80 M I T H R I D A T E S VI. 

tos abjicerent, ut bona eorum partim R.egi, partim 
percufloribus cederent : per prscconem etiam intermi- 
natus eft mulctam cxfos fepelientibus , aut vivos ce- 
lantibus , praemio propofito iis qui latitantes tollerent, 
pollicitus fervo libertatem, fi herum occideret •■> debi- 
tori vero , creditorem meanti , dimidium dcbita? pe- 
cuniae. His clam ad omnes fimul fcriptis , ubi ftatuta 
diesvenit, variac calamitatum ipecies erant per Afiam. 
Appian. pag. 185". 

Ephefii e Diana? templo , ab ipfarum ftatuarum com- 
plexu diftradtos interficiebant. Pergameni eos, cjui in 
scdem iEfculapii confugerant , cum nolient abfcedere, 
Statuis haerentes fagittis configebant. Adramyfteni ab- 
natare conatos in mare perfecjuendo necabant , firnul- 
que infantes eorum fubmergebant. Caunii , Antiocho 
deviclo, attributi Rhodiis & paulo ante, Senatu Ro- 
mano autore, juri fuo redditi, Italos cjui ad facra- 
tam ejus civitatis Curiam confugerant , ab ipfis aris 
protraxerunt : ca?fifcjue prius in confpe<5tu matrum in- 
fantibus, ipfas deinde, &poftremo earum maritos, in- 
teremerunt. Id. ibtd. Tralliani ipfi cjuidem neminem 
occideruntj fed Theophilum cjuendam Paphlagonem, 
hominem trucem, Ex Dione m Excerpt. YaleJ. pag. 64$. 
qui in acdem Concordiae conclufos tam immaniter 
contrucidavit, ut Statuas compleclentibus manus am- 
putaret. Appian. pag. 1 Sy. 

Apud Mytilenaeos P. Rutilius Rufus exulans, crude- 
litatem Regis in togatos , foccos & paliium afTumen- 
do , homo Confularis vitavit. Cicero pro Rabirio poftu- 
mo. Ejufmodi vero veftitus mutatione ufi & alii Ro- 
mani, ut imminens periculum effugerent. Athen. lib. $. 

cap. 



M I T H R I D A T E S VI. 8r 

caj>. ii. Occiforum autem hoc uno die numerus 80. 
millium fuit, Memnoni cap. 3 3 . & Valerio Maximo Ub. 5». 
cap. non 150. millium, ut placet Plutarcho inSjlla, & 
Dioni Legat. 56. 

Mithridates in Coum trajecit, ubi exceptus a liben- 
tibus, Alexandri filium cum multis pecuniis in Coo 
relicTum a Cleopatra avia & a Cois fibi deditum af- 
fumpfit, educavitque regie, & e thefauris Cleopatra: 
magnas divitias , artificum opera egregia , gemmas , 
mundum muliebrem , magnamque vim pecuniae mi- 
fit in Pontum. Appian. pag. 186. Judarorum etiam 800. 
talenta Mithridatem abftulifTe a Judscis Afiaticis ad 
templum Crofo-Cymitanum dtfcrenda memorat. Jo- 
(epbus hb. 14. pag. 12. 

Interea Rhodii mcenia portufcjue munierunt & inftru- 
xerunt machinis , adjuvantibus nonnullis TelmiiTenii- 
bus &Lyciis, & cjuotquot Itali evaferanc ex Afia, qui 
Rhodi habebant receptaculum, in hifque L. CaiTius 
Proconful Afiac. Adventante autem cum claiTe Mi- 
thridate , fuburbia diruerunt Rhodii , ne hoftibus efient 
ufui, naves quoque ad pugnam inflruxerunt, alias a 
fronte , alias a lateribus. Mithridates quinquereme 
circum fiios volitans , juflitnaves ordine longo extendi 
in cornua , ut remigio concitatas hofticas circumveni- 
rent, pauciores numero. Id veriti Rhodii paulatim ce- 
debant, deinde verfis proris in portum confugeruntj 
quo firmato repagulis , a mcenibus propugnando Re- 

gem arcebant. Ille caftrametatus in proximo , & faepe 

portum expugnare fruftra aggreiTus, expectabat ter- 

reftres copias ex Afia. Appian. pag. ]8tf. 

Poft multas velitatunculas , propere ortum eft acre 

L 



%i MITHRIDATES VI, 

praelium , Mithridate prxgravante propter iram Sc 
multitudincm navium , Rhodiis vero arte naves ejus 
circumvenientibus & fubvertentibus. DamagorasclaiTis 
Rhodiorum pra-fe<5lus , poft folis occafum , cum fex 
navibus , 2j. regias adorcus, duas ex iis demerlic , 
duas item alias in Lyciam compulit, & nocte in alto 
exacla, reverfus eft. In cjuo certamine, navem Mi- 
thridatis fuos hortantis Chia locia per tumultum im- 
pacla concuflit , propeque fuit , ut ipfa Rex inhoftium 
manus veniret. Deinde terreftres copias ad Mithrida- 
tem ex Afia navigantes in onerariis & triremibus , 
turbo repentinus ad Rhodum tranfverfus appulit ■> quas 
turbatas adhuc tempeftatecjue difperias aggrefli Rho- 
dii , partim ceperunt , partim perforarunt , incende- 
runtcjue, & 400. captivos abduxerunt. Ad extremum 
Mithridates , Sambuca machina & fcalis ad urbis op- 
pugnationem fruftra admotis , viclus cum ignominia 
a Rhodo recefljt. Appian. tbid. pag. 187. cum Memnone 
cap. 35. 

ObfefTis deinde Pataris Lycid , Mithridates ca»de- 
bat in Latonac Iuco arbores ad machinas conftruendas, 
donec minaci fomno juflus eft abftinere a facris arbo* 
ribus : relictoque ad bellum in Lycia continuandum 
Pelopida , Archeiaum mifit inGracciam, ut fuadendo 
cogendove quotquot poftet civitates, ad partes fuas ad- 
ducerec. Ipfe pofthac plerafcjue curas committens fuis 
ducibus , deleclus habebat militum , arma fabricabat , 
& obleclabatur fe cum Stratonicenfi Momina, ac pro 
tribunali fedens cognofcebat caufaseorum, cjui dice- 
rentur infidiati ejus faluti , aut res novas moliti, aut 
quomodocumcrue in Romanos proclives. Appian. pag. 
188. 



MITHRIDATES VI. 85j 

Archelaiis Prxfeclus Regis cum 120. millibus equi- 
tum ac peditum in Achaiam pracmiiTus, Athenas ab 
Ariftione Athenienfi tradicas accepit. Luaus lib. 78. 
Deinde profecT:us cum clafle & cibariis Delum , quae 
ab Athenienfibus defecerat , Sc alia caftella expugna- 
vit , cacfoque in iis 20. miilibus hominum , quorum 
plerique fuerant Itali , ea caftclla Athenienfibus attri- 
buit, atque his aliifque modis jactans & cxtollens res 
Mithridatis, eum populum amicum iociumque Regi 
reddidit. Pecuniam quoque Apollini dicatam e Delo. 
Athenienfibus mifit , iimul miflis ad cuftodiam pecu- 
niaj duobus millibus miiitum , quorum opera ufus 
Ariftion , tyrannum egit in patria , civibus aliis occilis 
propter factionem Romanam, aliis Mithridati traditis. 
Appian. pag. 188. & 185». 

Eodem tempore Metrcphanes fubmiflus a Mithridate 
cum alia manumilitum, Euboseam Demetriadis Ma- 
gnefiaeque, quas civitates a faclione regiaabhorrebant, 
populabatur. Quem Bryttius fura , Prastoris Macedonia? 
Sextii Legatus , apudPlutarchum, aggreffus, cum exi- 
guis copiis navali pugna certavit , demersaque una" 
nave magna, 3c una hemiola, omnes focios navales 
qui in eis erant, occidit, infpectante Metrophane. 
Ille territus fugit j & quia fecundo vento navigantem 
Bryttius aifequi non poterat, Scyathum expugnavit , 
qua; prxdonum barbarorum erat receptaculum. Quos 
in poteftatem redaclos, fervosin crucem egit , liberos 
mulctavit abfciflis manibus. Inde Bajotiam petiit , auc~ 
tufque aliis mille partim equitibus, partim peditibus, t 
Macedonia profeclis , circa Chroneam cum Ariftio- 
ne & Archelao per continuum triduum dubio Marte 



3 4 M I T H R I D A T E S. VI. 

conflictatus eft : fed poftquam ad hoftes fupervene- 
runt Lacedxmoniorum Sc Acha:orum auxilia 7 ratus 
fe jam imparem , caftra movit ad Piracum, quem&' 
ipfum poft Archelaiis claife occupavit. Appian. pag, 
18.9, (sr 190. 

Ex filiis Mithridatis unus in Ponto & Bofphoro, ve- 
tus regnum ufque ad folitudines fuper Mccotim lacum, 
adverfante nullo, obtinebat. Alter Ariarathes ingenti- 
bus copiis Thraciam Sc Macedoniam infiftebat fubi- 
gere. Alias oras domabant cum exercitibus Duces ejus , 
quorum Archelaiis Princeps clafTe ferme totum obtinens 
pelagus,infulas Cycladas in ditionem redigebat,aliafque 
quotquot intra Maleam pofirac funt , ipfamque tene- 
bat Euba?am. Flntarch. in Sylla pag. 45 8. Eretria quo- 
que 8c Chalcis , adeoque tota Eubasa, ad Mithridatis . 
partes accelTerunt. Mcmnon. cap. 34. 

Tandem Sylla Mithridaticum bellum fortitus Pro- 
confulari poteftate cum quinque legionibus Sc cohor- 
tibus aliifque in Gracciam profeclus eft. Sedebattunc 
Pergami Mithridates , opes , dynaftias, Sc dominatus 
amicis difpertiens. Memorant, quo tempore claftem 
Sylla ab Italia folvit , in aliis qua: agenti Pergami Mi- 
thridati oblata fuerunt miraculis, vi<5toriam corona- 
tam 5 qua; a Pergamenis fuperne demittebatur machi- 
Dis, cum pene attingeret caput ejus, labefactatam Sc 
delapfam coronam in theatro ad folum diftractam, 
atque inde horrore populum , Mkhridatem ingenti 
fuifle confternatione perculfum, licet omnia ei id 
temporis ex fententia procederent. Plutarch. in Sylla. 
P-KZ- 4*8. 

Mox Syllain Graeciam appulit, ftatimque pecunia» 



M I T H R I D A T E S VI. 8; 

Sc auxilia commeatufque accerfivit ex ^Etolia & The(- 
falia. Ubi vero facis paratus vifus eft contra Archelaum, 
tranfivit in Atticam , miisa parte copiarum ad oppu- 
gnandum in urbe Ariftionem. Ipfe recla Pirxum petir, 
ubi Archelatis intra muros fe receperat i poftc|ue multas 
dimicationes , novis a Mithridate copiis receptis , Ar- 
chelaiis extra mcenia exiit^ fed repulfis copiis , ipfe 
fune intra urbem fubductus eft. Appian. pag. 191. & 

Jam hyems appetebat, cum ad Eleufinem caftra 
metatus , foilam a montibus ad mare profundam de- 
duxit , ne facile incurfaretur ab equitatu hoftium$ 
cumque navibus indigeret , Rhodum mifit , cjui eas 
acccrferent. Rhodii, cum non poffent mare, vaganti- 
bus Mithridatis claffibus , ad auxilium ferendum tra^- 
jicere , Lucullum unum ex Legatis Sylla?, juflerunt clam 
navigare in Syriam & Alexandriam. Id. pag. 15*2. 

Interea Arcathias Mithridatis filius^ cum exercitu 
alio Macedoniam ingreflus , paucos Romanos prscfidio 
Provincia? relictos profligavit , fubaclaque tota Mace- 
donia , Sc in Satrapias divisa, ipfe contra Syllam pro- 
fectus , in itinere circa Tiddxum , morbo pra?gravants 
obiit. Id. pag. J9 j. 

Sylla Athenas vehementiffima fame -oppreflas tan- 
dem cepit Kalendis Martii. Ariftion in arcem confu- 
git, ineenfo prius Odeo, ne ex ejus trabibusad oppu- 
gnationem arci3 pararet : Sylla urbem incendi non 
pailus, in prasdam conceifit militi. Ariftio acjua? pe- 
nuria tandem arcem dedere coaclus 7 ultimo eft fup- 
plicio affeclius. Id. pag. 195, 

Urbe- capta, Sylla Pirseum , m qao erat Archelaiis,.. 



8<r MITHRIDATESVI. 

obfedit 5 fed Romanis claffe tiim carentibus, Theflaliam 
per Bxotos petiit , & circa Thermopylas recolligebat 
relicjuias tum eorum , cjuos ipfe in Grscciam adduxerat, 
tum eorum qui Dromicheta? dudtu eodem venerant. 
Acceriiit & eos, cjui Arcathiam Regis filium in Mace- 
doniam fecuti fuerant , manum recentiflimam , nullif- 
cjue fupplementis egentem , Sc recentiorem etiam 
aliam , cjuam tum primum Mithridates fubmiferat > 
nunquam enim cefTabat copias mittere. Id. pag. 196. 

In exercitu Archelai, erant Taxiles Mithridatis Dux, 
cpi ex Thracia 8c Macedonia 100. millia peditum & 
10 equitum, currus falcatos j>o. adduxerat, & ipfeAr- 
chelaiis cum fuis j qui ambo , commiflis agminibus , 
120. millia hominum fub fignis habebant. Sylla L. 
Hortenfio aflumpto , qui 6000. ex Italia fecum addu- 
xerat , cum fuis legionibus ne tertiam cjuidem partem 
hoilium numero adarquans, ad Chxroneam tamen 
congreffus victoriam confecutus efl, carfis millibus Mi- 
thridaticis 110. vel 100. ut in Livii Epitome habetur. 
Caflris autem a Sylla expugnatis , ad Chalcidem fu- 
git Archelaiis , cum non multo plufcjuam decies mille 
fuperflites effent. E Romanis primum quindecim viri 
defiderati funt ; poftea tamen ex his duo reverfi funt, 
falso periifle crediti. Appian. pag. 158. & 199. 

Mkhridatejs , audita tanta clade, territus , ut par 
erat, nihilominus novos delectus habuit ex omnibus 
fibi fubjectis gentibusj ratufcjue non defore, cjui fibi 
viclo vei nunc vel per aliam occafionem ftruant in- 
lidias, omnes fufpeclos colligebat, priufcjuam belium 
denuo crudefceret. Id. pag. 100. 

At primum Gallo-Grcecorum Tetrarchas , & cjuos 



M I T H R I D A T E S VI. 

circa fe habebatin amicorum cohorte , &cjuinondii.ri 
erant fubditi, omnes necavit cum liberis & uxoribus, 
exceptis tribus fuga fervatis. Horum alios infidiis op- 
preflit; alios una nocfte peremit in convivio , putans 
neminem eorum in lide conftantem , fi Sylia veniat : 
connTcatifcjue bonis eorum , in civitates induxit prazfi- 
dia, & genti Satrapam Eumachum impofuit. Eum mox 
Tetrarchx, cjui evaferant, collecla ex agrismanu clien- 
tum , ejecerunt curn fuis prariidiis e Gallo-Gra^cia , ut 
Mithridates nihil exeagente relicjuum habuerit, prae- 
ter pecuniam. Id. ibid. 

Chiis quocjue iratus jam inde ex quo navis eorum 
imprudensinregiam impegerat, in navali contra Rho- 
dios praclio, primum publicavit bona civium , cjuiad 
Syllam profugerant : deinde mifit qui apud Chios in 
facftionem Romanam inquirerent. Poftremo ZSetiobius, 
(vel ut Memnon vu\t, Dorjlaus") cum exercitu eo ap- 
pulfus , cjuafi trajeclurus in Grarciam, muros Chiorumi 
& munitiora Iocanoclu occupavit, additisque adpor- 
tas cuftodiis , cives in concionem vocatos , arma 8c 
obfides, feleclos optimatum liberos , fibi tradere com- 
pulit i cjusc omnia Erythras confeftim mifit. Regiar 
deinde venerunt litterae duorum talentorum millium 
mulctam a Chiis exigentes : ad cpam folvendam or- 
namenta templorum & mundum mulkbrem conferre 
coacli funt. IJ. ibid. Hr Memnon. cap. 35-. 

Zenobius vero caufatus deeile alicjuid jufto ponderi, 
in naves , feorfum viros, feorfum mulieres ac pueros, 
imponendos curavit ■> & agris inter Ponticos diviiis , 
divuifos a patria miferos Chios in Pontum Euxinum ad 
Mithridatem mifit. Appian pag. 201,. 



88 M I T H R I D A T E S VI. 

At Heraclienfes , cpibus cum Chiis amicitia inter- 
ceflQt , Ponticas in tranfitu naves , qua? captivos ve- 
hebant, adorti, ne refiftentes cjuidem (non enirn fat 
virium erat, ) in urbem fuam deduxere. Et tunc cjui- 
dem large rebus neceffariis fuppeditatis , Chiotas re- 
fecerunt, poftmodum vero, eximiis afFeclos mune- 
ribus , eos in patriam reflituerunt. Memti. ibid. 

Ephefii Zenobium cum militibus accedentem jufTe- 
runt ad portam arma deponere , Sc cum paucis in ur- 
bem ingredi. Tulit hocille, Sc divertens ad Philo- 
parmenem patrem Monima: a Mithridate adamata? , 
cpem Rex praefidem Sc cuftodem ei civitati relicjue- 
rat, per pracconem ad concionem evocavit Ephefios. 
Qui nihil fuave ab eo expectantes , rem diftulerunt in 
fccjuentem diem j Sc nodlu congregati cohortatique 
fe mutuo , Zenobium in carcerem trufum necarunt, 
fimulcjue muris appofito pra:fidio, muldtudinem ar- 
matam centuriabant , fruges ex agris comportabant , 
Sc juventutem in fua potcftate retinebant. Quibus au- 
ditis , Traliiani, Hy-parpeni , Meliopolita;, Sc cjuidam 
alii , ( in cjuibus Smyrnsei , Sardiani & Colophonii ab 
Orofio, lib. 6. cap. 2. numerantur) Chiorum calami- 
tate perterriti, Ephefiorum funt exemplum fubfecuti. 
Appian. ibidem. 

Mithridates autem miflb contra defcifcentes exer- 

citu , in vi receptos graviter farviebat , Sc timens ce- 

tcrorum defectionem , civitates Gra?cas libertate do- 

nabat , debitoribus remiffionem per pracconem polli- 

cens , inquilinis vero jus civitatis, in fuo cuique op- 

pido , & fervis libertatem : fperans fore , cjuod accidit, 

ut obserati inquilini fcrvkjue hoc beneflcio devincli , 

potentiam 



MITHRIDATES VI. 85 

potentiam fuam propugnarent acriter. Appian. pag. 202. 
Interea Mynio & Philotimus Smyrnaci , Chifthenes 
Sc Aiclepiodorus Lesbii, omnes familiares Regis 5 Af- 
clepiodorus ver6 fuerat etiam Dux aliquando merce- 
rariorum ejus militum , confpirarunt in Mithridatem. 
Cujus confpirationis Afclepiodorus ipfe fuit index, & 
ut verbis fuis fidem pararet , effecit ut Rex leclo 
quodam teclus Mynionem audiret. Ita proditis infidiis, 
focii confpirationis excruciati perieruntj fed eadem 
die de multis fufpicio fuborta eft. Utvero etiamPer- 
gameni 80. ob limilia confilia capti funt, & in aliis 
civitatibus alii plurimi. Scrutatores mifit Rex circa 
omnes populos , qui inimicos fuum cjuifcjue indican- 
do , fuftulerunt circiter 1600. homines. Accufatores 
vero , non multo poft , aut a. Sylla funt affecli fuppli- 
cio, aut fe ipfos interemerunt, aut fugienti in Pontum 
Mithridati fe adjunxerunt comites. Id. ibid. 

Dum hscc in Aiia geruntur , Sylla ex diverfls locis 
accepit , regionem , cjuam retro reliquerat , non 
minore cjuam antea exercitu regio conculcari. Si- 
cjuidem Dorylaiis, cjui Chalcidem appulerat grandi 
clafTe, qua. advexerat armatorum 80. millia, cpi eranc 
in omnibus Mithridatis milicibus optime exercitati Sc 
inftructi : confeftim Bazotiam incurrit , atque ea ora 
potitus , contendit Syllam ad dimicandum elicere. 
Plutarch. in Sylla pag. j-65". 

Dorylaiis duxit exercitum ad Archelaum habentem 
adhuc ex prioribus copiis relicjua decem millia. Sylla 
ver6 cum eo ad Orchomenium caftra contulit. Ut vero 
vidit adventantis ecjuitatus multitudinem , multas foffas 
per campum fodit, latas decem pedes } venientem- 

M 



9 o MITHRIDATES VI. 

que Archelaum excepkinftructa acie. Romanis autem 
contra tantum equitatum fegniter pugnantibus , obe- 
quitans diu hortatus eft eos non fine minis : & cum ne 
fic quidem proficeret , defiliit ab ecjuo , & correpto 
Jigno j procurrit inter duas acies cum fatellitibus , 
clamans: Si auis Vos , milites , rogaVerit , ubinam Syllam 
Imperatorem vejlrum prodideritis , refpondete , pugnantem 
ad Orcbomenum. Tum Pracfecli ejus periculo moti , fuc- 
currerunt e fuis ordinibus : quos pras pudore fecuta 
cetera multitudo, cedere coegit hoftem, qui modo 
urgebat ferociter. Atque ita fac~to initio vicloria? , Sylla 
rursiim afcenfo equo, laudabat milites ubique prac- 
fens hortator, donec vicit egregie , caefis circiter iyooo. 
hoftium , cjuorum major pars fuerant equites ; & in- 
ter hos filius Archelai Diogenes cecidit , pedites intra 
caftra compulfi funt. Appian. pag. 202. is* 203. 

Tum Sylla veritus , ne Archelaiis fe navibus adhuc 
carentem rurfum effugeret in Chalcidem , toto cam- 
po noclumas ftationes difpofuit ; & infequenti die ne 
integro quidem ftadio procul ab ejus caftris foflam 
duxit , illo intra vallum {e(& continente. Quo maxime 
tempore adhortatus eft exercitum, ut reliquias belli 
conficeret, hoftibus in confpeclum prodire non fufti- 
nentibus : fimulque ad oppugnationem duxit. Id. ibul 

Ita utrimque clamoreac impetu cnorto, multa ede- 
bantur militaria facinora. Jamque angulum quemdam 
valli convellebant Romani , fcutis protecli , cum bar- 
bari id animadvertentes , circumfteterunt angulum , 
ftr c~tis gladiis propugnaturi cominus. Nec aufus eft 
quifquam irruere , donec Balillus Tribunus legionis 
primus iafiliit & ftravit obvium. Tum vero univerfus 



M I T H R I D A T E S VI. sr 

cxercitus confecutus efl: cum magni fuga ftragecjue 
barbarorum : dum alii cacduntur incurlu , alii com- 
pelluntur in lacum proximum, Sc imperiti natandi 
preces fruftra efFundunt , non intelleclas fuis percuf- 
foribus. Archelaiis in paludem quandam fe abdidit nu- 
dusj ubi cum dies duos , ut vult Plutarch. in Sylla, vel 
triduo, ut Eutrop. lib. 5. delituilTet, naclus naviculam, 
trajecit Chalcidem , 8c quidquid ufcjuam erat copia- 
rum Mithridatis propere convocavit. Appian. pag. 205. 

Sylla poftero die Tribunum corona donavit, & 
aliis alia dedic dona militaria ; deinde Ba^otiam con- 
tinuis defectionibus nutantem diripuit $ tranfgreffufque 
in Theflaliam, hyemavit , Lucullum expedlans cum 
navibus. Et qula nihil comperti habebat de eo , naves 
alias fabricavit. Idem pag, 204. 

Interea Marius & Cinna Syllse inimici , illum in urbe 
hoftem indicarunt > 8c Cinna Flaccum mifit in Afiam 
cum duabus legionibus, utproSylla jam hofte decla- 
rato Provincia: prscellet , ac bellum contra Mithridatem 
gereret. Eum rei militaris imperitum comitatus eft 
unus ex Senatoribus Fimbria, vir non contemnenda» 
autoritatis apud milites. His e Brundufio trans mare 
navigantibus , multae naves tempeftate confraclac funt, 
Sc pra;curforias earum incendit novus exercitus fub- 
miflus a Mithridate. Id. ibid. 

Fimbria , cscfo in Bithynia Flacco , & exercitu oc- 
cupato , Imperator jam appellatus , civitates fibi ad- 
jungens , Cyzicum venit. Mithridates filius , cum Ta- 
xile 8c Diophanto & Menandro duclorum prasftan- 
tifiimis conjunclus , Sc magno agmine inftruclus Fim- 
briar occurfavit. Cumque illi numero militum longe 

M ij 



<>i MITHRIDATES VI. 

fuperiores efTent , detrimenta in confliclu accepit. Sed 
cum ad flumen quoddam perventum efTet , quod 
utrumque exercitum dividebat, imbre fub auroram 
forte eflfufo , ex improvifo Fimbria flumen trangreflus, 
hoft.es in tentoriis fomno gravatos ita oppreffit , ut ne 
fentirent quidemj 8t magna ftrage edita, prsefeclorum 
non multi St equites necem efFugerunt. Memn.cap. 36. 

Mithridates filius ex Afia ad Miletopolim , inde Per- 
gamum ad patrem , una cum equitum comitatu , fal- 
vus evafit. Fimbria ver6 ftationem Regis invadens , 
ipfiim Pergamo expulit - 7 urbeque capta , fugientem in 
Pitanem infecutus , obfeffum fofsa circumdare conatus 
eft. Orof. lib. 6. cap. 2. 

Mithridates undique terra a Fimbria preffus , cir- 
cumfeffufque , mare refpiciens, omnes contraxit & 
accerfivit ad fe clafTes ; eo quod cum acri viro & vic- 
tore figna conferre dubitaret. Quod advertens Fim- 
bria, quia claffe deficiebatur , mifit ad Lucullum ora- 
tum , claffem ut adduceret , ac fibi prarfto eflet ad 
infeftiflimum Populo Romanoatque atrociflimum om- 
nium Regum capiendum. Et profeclo cepiffet, fl Lu- 
cullus civilibus difcordiis curam Reipublicae pra?tuliifet> 
eumcjue mari coarctare objecla claife voluiffet. Sed 
Lucullus non aufcultans Mithridati copiam fecit mari 
elabendi , & Fimbriae deludendi exercitum. Plut. in 
Lucul. pag. 453. 

Mithridate igitur, confcenfls navibus , Mytilenen 
fugiente , Fimbria Provinciam obeundo mulclabat , 
faclionem Cappadocum & agros populabatur exclu- 
dentium fe moenibus : Ulienfes autem oppugnati ab eo 
confugerunt ad Syllam , qui tamen iis fuccurrere non 
potuit. Appian. pag. 2.05, 



MITHRIDATES VI. 53 

Intcrea Lucullus primum circa Leclon Troadis re- 
giam claflem fiibico oblacam profligavit, iterumquo 
ad Tenedum. Plutarch. in Lucul. ibid. <s* fuprL 

Michridaces poftcjuam etiam ad Orcbomenum , cla- 
dem acceptam audivic, reputans ex cjuo exercitum in 
Gracciam mifit , tam mukos tam cito delideratos , 
fcripfit Archelao, ut facerec pacem cjuam honeftifli- 
mis pofTec condicionibus. Congrefli in mari funt circa 
Delum, ubitemplum Apollinis eft. Exorfus orationem 
Archelaiis , poftulavit a Sylla , ut expedicione relicta 
Afiana & Pontica, ad bellum civile proficifcerecur, 
Regem ei argenci, navium, militum, quantum vellet 
praebiturum. Excipiens Sylla horCaCus eft eum , JVli- 
thridacem uc relinqueret, ipfe loco illius regnarec, 
appellacurum feeumfocium 8c amicum Romanorum, 
fi claifem Regis fibi tradidiflet. Proditionem Archelao 
deceftance , pacis Candem cum Rege ineundas leges a 
Sylla funt propofita?. Plutarcb. in Sylla. pag. 466. His 
audicis Archelaiis continuo deducebat omnia pracfidia : 
de ceceris conditionibus fcriplic Regi fuo. Appian.pag. 
207. 

His paclis , digreffus Sylla tendit per Theflaliam 
& Macedoniam ad Hellefpontum , hcnorifice Arche- 
laum fecum habens. Qui ciim prope Lariflam peri- 
culofum in morbum incidiflet , Sylla inhibita profec- 
tione , non aliter ac fi cjuifpiam fuis e Ducibus Sc Prac- 
toribus fuiflet, curam ejus habuit quam maximam. 
Quod fufpicionem auxic, haud bona. fide ab Arche- 
lao ad Chaeroneam pugnacum fuiife. Plutarcb. m Sylla 
ibid. ut jupra. 

Cumque Legati a Mithridate reverfi, cetera pro~ 



fcfl 



s4 MITHRIDATES VI. 

barent , folam excipientes Paphlagoniam , Appian. 
ibid. 8z navium tradicionem, Plutarch. ibid. addiderunt 
cequiores conditiones fe impetraturos fuifTe ab altero 
Imperatore Fimbria. Tum Sylla molefte ferens hanc 
cofiationem., refpondit , & Fimbriam pcenas daturum, 
8c fe quam primum attigerit Afiam, viiiirum num 
pace an bello Mithridates opus habeat. Appian. ibid. Ar- 
ehelaiis a. Sylla tamen obtinuit, ut ipfemet ad Mi- 
thridatem allegaretur. Plutarch. tn Sjlla pag. 467. 

Reverfus a Mithridate Archelaiis, apud Philippos 
in Macedonia Syllse occurrit, omnia nuntians ex fen- 
tentia cile, cupere autem anteomnia Mithridatemip- 
fum convenire. Plutarch. m Sjila ibid. Appian. ibid. 

Jtaque Sylla movit a Cypfelis , Mithridates a Per- 
gamo, & congrefli funt ad oppidum Troadis Dar- 
danum. Habebat ibi Mithridates fecum naves remi- 
gio inftruclas 200. Sc terreftrium copiarum 20000. ecjui- 
xes 6000. Sc curruum falcatorum vim magnam. Syl- 
lam cohortes 4. Sc ecjuites 200. comitabantur. Hoc 
igitur in loco conventum eft } ambobus cum exiguo 
comitatu in campumprogreflis, infpeclante utrimcjue 
exercicu. Cum autem Syllsc Mithridates obviam ve- 
niflet,ac dextram porrexiflet , interrogavit eum Sylla, 
acciperet-ne cjuibus condicionibus pepigerat Archelaiis 
pacem.Tacente primum Rege, ac multis deindeVcjue- 
relis Cv criminationibus utrimcjue jaclatis , tandem ira- 
cunda Syllaj oratione Mithridates territus confenfit 
-in leges pacis Archelao datas. 

Leges pacis ha? fuerunt .' Mithridates Romanis 

ASIA CONCEDAT , BlTHYNIS ET CaPPADQCIBUS ReGES 
PR£SINT GENTILES. MlTHRIDATI TOTIUS PoNTI REGNUM 



MITHRIDATES VI. 57 

SIT CONFIRMATUM. PECULIARITER VERO SylLJE EXPEDIAT 
TRIREMES 83. M. TALENTUM , AD REDITUM OJJEM. 
IPSE ROMAM INSTITUISSET. ClVITATIBUS APUD RcMANOS 
HAUD SIT NOX.&, QUOD AD MlTHRIDATEM DEFECERINT. 

Atque ita Mithridaticum bellum ante annos 4. ccep- 
turn , ne integro quidem triennio , Mcmnon. cap. 37. 
finitum eft. Sylla in Italiam remeavk , & Mithridates 
ad fua fe recepit. 

Sylla Curioni juflit , ut Nicomedem in Bithynianv 
& in Cappadociam Ariobarzanem reduceret, impo- 
fitoque tributo quinquennali Afias Appiano 200O0 ta- 
lentorum , Plutarcho autem 50. Murenam ad ordi- 
nandas res in Afia cum duabus Fimbrianis legionibus 
reliquit. Lucullus Murena: Quazftor fuit, «8 Cicerone in 
Lucullo. 

MithridatesinPontum reverfus , multasdenuo gen- 
tes, qua? propter res ejus adverfas ab illo defecerant, 
fub poteftatem fuam redegit. Iicmnon. cap. 37. Colchi 
rebelles iilium ejus Mithridatem fibi Regem poftula-i 
runt : quo impetrato , ftatim redierunt fub imperium. 
Id Rex fufpicatus factum per ambitionem filii, voca- 
tum ad fe vinxit aureis compedibus, nec multo poft 
necavitj egregia hujus opera ufus contra Fimbriam. 
Appian. pag. 114. 

Adverfus Bofphoranos autem claflem parabat 8c 
magnum exercitum, adeo ut ob magnitudinem appa- 
ratus , mox exorta fit opinio , non in Bofphoranos , 
fed in Romanos ha:c parari. Nam neque dum Ario- 
barzani foiidam Cappadocice poiTeflTionem reddiderat, 
retentis fibi locis quibufdam : Sc Archelaum fuipeclum 
habebat, quail cum elfet in Grazcia, plus acquo in 



«tf M I T H R I D A T E S" VI. 

conditionibus pacis Syllae conceflerit. Quod ubi ille 
fenfit, territus ad Murenam fugit, eumque irritando, 
ut prior Mithridati arma inferret. Appian. ibid. Ar- 
chelaum ad Syllam defecifle fcribit Dio lib. 39. Ad 
Syllam cum uxore Iiberifque fe contulifle refert Oro» 
fius Itb. 6. cap. 2. Archelaum ver6 cum Mithridate Sc 
in poftremo bello , illius partes ftrenue admodum de- 
fendifle narrat Memnon cap. 36. Sed ei parum fidei 
adhibendum. 

Murena mox per Cappadociam invafit Comana , ur- 
bem in regno illo maximam , Sc religiofo opulento- 
que templo infignem , interfecitque nonnullos Mithn- 
datis equites. Apptan. ibul. 

Ad Murenam Mithridates Legatos mifit, qui , cum 
ipfi natione Gracci effent, Sc vita; genere Philofophi , 
plus Regem culparunt , quam commendarunt. Memn. 
cap. 38. 

Cumque Legati objicerent foedera , negavit fe vi- 
dere ulla foedera : nulla enim Sylla confcripferat , fed 
executione pactorum contentus, difceflerat. Hacc lo- 
cutus Murena confeftim prscdas agebat , & ne a. fa- 
cris quidem pecuniis abftinens, hiberna habuit in Cap- 
padocia. Appian. ibid. Illius regreffum Ariobarzani ma- 
gis confirmavit : & circa ingreffum regni Mithridatis, 
urbem Ecininam condidit. Memnon. ibtd. 

Mithridates Sc ad Senatum Sc ad Syllam mifit , qui 
expoftularent de Murena. Appian. ibid. Murena vero 
pro fe Legatos ad urbem amandavit. Memnon. ibid. 

Interim autem trajeclo Haly fluvio magno,&tum 
maxime imb.ribus tumido , 400. Mithridatis vicos in- 
curfavit , nufquam occurrente Rege , & expeclants 

Legatorum 



M I T H R I D A T E S VI. 57 

Legatorum rcditumj atque ita refertus pneda in Phry- 
giam Gallo-Graeciamcjue reverfus efl. Ubi Callidis 
propter querelas Mithridatis ab urbe miflus, nullum qui- 
dem S.C. ei obtulit; denuntiavit tamen omnibus audien- 
tibus jubere Senatum , ut a fcederato Rege abftineat. 
His diclis mox in confpeclu ahorum , feorfum cum eo 
collocutus eft : nec Murena quicquam remifitde prifti- 
na vehementia, tunc quoque incurlans fines Mithri- 
datis. Appian. ibui. 

Murena: non pauci dederunt confilium, ut Sinopem 
invadens , de regia ipfa bellum moveret : ea enim capta, 
faciie etiam cetera in poteftatem ventura. At Mithri- 
dates, validis hac praefidiis communita , ipfe bello ge- 
rendo rursus incubuit. Memnon. ibid. Mithridates aperto 
jam bello , fe peti exiftimans , Gordium juffit invadere 
vicos finitimos. Ille mox jumenta multa impedimenta- 
que St tam paganos ( id eft rufticos ) quam milites 
comprehendit , & caftra fuaMurense caftris in adverfa 
ripa oppofuk. Pugnac vero neuter fecit initium , donec 
Mithridates venit cum majore exercitu , nioxque circa 
iiuvium commiilum eft magnum praclium. Appian.pag. 

Ibi Rex vi tranfivit flumen , alias quoque Mure- 
nam longe fuperans , qui in tumulum natura muni- 
tum refugit Regis impetum , & inde per montanos 
ealles properavit in Phrygiam, multis amiffis vel in 
tuga , vel in praclio. Haec tam prscclara accelerataque 
& obiter parta vicloria prsepeti fama vulgata > multos 
tranftulit ad Mithridatem, qui ex Cappadocia pulfis 
.omnibus Murenae pracfidiis, facrificavit bellipotenti Jovi, 
more patrio, in excelfo monte, addito ei cacumine 

N 



9 8 MITHRIDATES. VI. 

ex Iignorum congerie, cjuac fuftineret victimas. IcL 

ibid. 

Ceterum Sylla indignum cenfente Mithridatem foe- 
deratum bello infeftari , miflus eft A. Gabinius , cjui 
ferio Murenas denuntiaret , abftineret arma a Rege, 
& Mithridatem cum Ariobarzane reduceret in rau. 
tuam gratiam. In eo conventu Mkhridates , obfide 
tradito Ariobarzani, filiocjuadrimulo , acceptacjue parte 
Cappadociae, quatenus eam occuparat prseftdiis , non 
fine aucluario , convivium praebuit omnibus , propo- 
fuitcjue certum auri pondus his , cjui bibacitate ant 
educitate, dicTeriis, cantu , ceterifque folemnibus lu- 
dicris vincerent , cujus folus expers fuit Gabinius. At- 
que ita fecundum Mithridaticum beilum anno tertio 
finitum eft. Appian. pag. 215. <& 216. 

Mithridates otium naclus , fubegrt Bofphorum , Sc 
genti urium ex flliis Macharem Regem dedit. Inde 
Acharos aggreffus Colchis finitimos , duabus partibus 
exercitus , partim infidiatbrum dolo , parcim aperto 
Marte j atque etiam inclementia frigoris amiflTjs, do- 
mum reverfus , in urbem mifit qui leges fcederis con- 
fcriberent. Appidn. pag. 216. 

Ariobarzanes cpocjue mifit, five fponte, ilve inci- 
tatus ab aliis , qui patres docerent fe non recepifTe 
Cappadociam , & majorem ejus partem retinere Mi- 
thridatem , cjui juflus a Sylla cedere Cappadocia , ceffit. 
Id. ibid. 

Rursufque aliam Iegationem mifit ad fcribendas le- 
ges foederisj 8c cjuia defunclo jam Sylla, magiftratus 
ea de re ad Senatum non retulerunt, Mithridates Ti- 
granem generum fubornavit, ut Cappadociam inva- 



MITHRIDATES VI. $9 

deret : nec tamen id conimentum Romanos latuit. Id. 
ibid. 

Tigranes Cappadociavelutindagine cincla , utne- 
mo poflet evadere , ad trecenta millia hominum ab- 
ftraxit in Armeniam , Sc agros eis adincolendum cum 
aliis attribuit : ubi primum Armenia: regni diadema 
fibi impofuit , Sc oppidum Tigrawcertam a fe denomi- 
navit, cpafi dicas Tioranopolim. Appian. ibid. 

L. Magius Sc L. Fannius ab exercitu profugi Mi- 
thridati ie adjunxerunt, eicjue fuaferunt ut cum Q. 
Sertorio , qui in Hifpania tum contra Romanos arma 
fumpferat , focietatem belli pacifceretur. Hos ille Le- 
gatos cum litteris ad Sertorium mifit, pecuniam Sc 
naves ei ad bellum fe pra?biturum promittens, vicif- 
iimque omnem Afiam, cjua paulo ante, Romanofce- 
dere cum Sylla icto , ceilcrat , ab eo confirmari flbi 
poftulans. Cicero pro Lege Maml. <sr in Verrem. Plutarch. 
in Sertorio. Appian. pag. 216. 

Sertorius, cum adveniiTent Legati, coaclo confilio, 
quod Senatum vocabat, Bythiniam Sc Cappadociam il 
occuparet Mithridates Regi parere afluetas,,neccjuic- 
cjuam ad Populum Romanum atcinentes , eas fibi.non 
invidere ait : fcedus itacjue iancitur: Sertorius Ducem 
Sc milites miffurum fe pollicetur, Mithridates autem 
tria millia talentum cum 40. navibus [c['q prasbiturum 
promitrit. Plutarch. in Sinor. Afiam , Paphla^oniam 6c 
Gallo-Grseciam, occupandas refert Appianus /w». 217. 
Dux mictitur M. Marius ex Senatoribus exulibus , Plu- 
tarcho. M. autem Varius Appiano. Quem Rex in locum 
Archelai , cjui transfugerat, Ducem fecit. Qcero ibid. 
Cui duos Lucios addit Confiliarios , Magium Sc £an- 

N i; 



ioo M I T H R I D A T E S VI. 

niunt j quibus autoribus Mithridates tertium Sc ultimum 
bellum Romanis intulit, in quo totum amifit impe- 
rium. Appian. pag. 217. 

Mithridates igitur jam ante vires Romanas exper- 
tus , Sc belli fme caufa repente moti nullam fperans 
veniam ,' totus : erat in appnratu , de fumma rerum 
jaclurus ateam , aeftatis reiiquum & integram hyemem 
confumpfit materie ceedenda , fabricandifque navibus 
Sc armis. Ll. ibid. Copias ad verum & juftum appara- 
tum eomraxit.' Detraxit enim variam multitudinem , 
diffonorum minas barbarorum , armorum inauratorum 
Sc gemmis diftin<5i:orum inftrumentum : quod viclo- 
ribus id praeda* eifet, non adderet tenentibus nervos. 
Pro his gladios fabricavit more Romano-, fcutafolida 
compegit, atcpe exercitatorum habuit magis quam 
comptorum ecjuorum dele6r.um. Ad ha:c naves non 
deauratis tahemaculis , nec balneis pellicum, Sc gy- 
nscciis delicatis adornatas , fed armis , miiiilibus teiis 
opibufque cbmparavit refertas. Flutarch.iu Lucul. psig. 
456". 

Frumenti 200. medimnum Myriadas ad mare [de- 
tulit. Auxilia pracfto ei fuere praeter veteres. copias, 
Chalybe3 , Armenii , Scythac, Tauri , Achsci, He- 
niochi , Leucofyri , Sc cjui circa Termodontem flu- 
vium terram colunt, cjuam vocant Amafonum : ha?c 
acceflerunt in A-fia priftinsc potentias. Trans mare ver6 
in Europa Sarmatarumgentes, Bafiiii, Tazyges, Co- 
ralli , Thracum item qua?cumcjue Iftrum flumen , Sc 
Rhocfopen ^mumcjue montes accoiunt > 8c infupec 
Bafternse cmnium hominuxn fortimmi.. Appmn. pag. 
217. 



MITHRIDATES VI. 101 

Ineunte autem vere, decurfione facla claflium , Mt- 
tlridatcs facrificavit bellipotenti Jovi, more confuctc.3 
& Neptunoquadrigas alborum equorum in altum de- 
merfit j atque itaproperavit in Paphlagoniam , Ducibus 
exercitus Taxile & Hermocratc. Id. tbid. Peditum 120. ex 
Plutarcho. 140. ex Appiano erant milliaadRomanos ordi- 
nes initructorum 3 equitum i6.mil!ia, prxter currus fal- 
catos 100. Sequebatur cafira & alia turba magnaeorum, 
qui vias muniebant , aut deferebant farcinas , atque 
etiam negotiatorum. Id. tn Lucul. pag. 496. 

Poftquam ventum eft in Paphlagoniam, Mithrida- 
tes concionem ad miiites habuit magniloquam , orfus 
de fuis majoribus, tum de fe ipio , tum cjuam pra:- 
fentem retulit a Romanis , quorum avaritiam Sc 
intemperantiam accufavit: deinde tranfiit ad extol- 
lendas fuas copias. His dictis irritato exercitu , invafit 
Bithyniam a Nicomede nuper fine liberis defunclo T 
teilamento relictam Romano Populo. Appian. pag,. 
118. 

Alia quoque quod intolerandis malis a Fenerato- 
ribus & Publicanis Romanorum effet oppreila , ad Mi- 
thridatem eil relapfa. Mithridates cum Mario a Ser ;o- 
rio Duce miilo urbes aliquot cepit> eumque in illas 
cum virgis Sc fecuribus inveclum Rex ipie tanquam 
majorem poteftatem & miniftri fpecie ultro fabfeque- 
batur. Marius vero aliis libertatem dabat : aliis cum 
immunitatem concederet, beneficio fe facere id Ser-- 
torii dicebat. Plutarcb. in Lucul. &r Sertor. pag. 457. 

M. Cotta ad Propontidem cumlclaile tuendam & ad 
Bithyniam propugnandam^ L, vero Lucullusin Ailarn. 
ad Mithridatem perfequendum miiTi funr, Mt 



io2 M I T H R I D A T E S VI. 

cajy. 39. Lucullus confcriptain Italia legione , in Afiam 
cum ea trajecit, ubi duas Fimbrianas Sc duas alias le- 
giones accepit. Piutarcb. tn Lucul. j*ap 495. At Mi- 
thridates tum alium in procinclu habens exercitum 
frecjuentiffimum , tum triremes 400. Naviumque mi- 
norum, cjuas pcnteconteres 8c cercuras vocitant, non exi- 
p-uus erat numerus. Diophantum etiam Mithanim , 
cum valida manu , in Cappadociam dimittit , ut prae- 
fidia in urbibus collocet > Sc , fi Lucullus Pontum in- 
grediatur , occurrat , & progreflum ejus intercludar. 
Ipfe vero 200000. peditum fub vexillis apudferetiner, 
Sc 12000. ecjuitum, cjuos falcati fecjuuntur currus 120. 
nec ulla machinarum omnis generiscopia abeft. Con- 
citato igitur itinere per Timonidem^ Cappadociam 
Sc Galatiam pergens , ad diem nonum Bithyniam at- 
tingit. Lucullus interim Cottam in Chalcedoniorum 
portu ftationem habere jubet cum omni claife. Memn. 
cap. 19- 

Mithridatis autem claffis Heracleam pra?terlegens 
ab ea non recipitur. Forum tamen venale rogantibus 
pnrbent Sc commerciis , ut fieri folet , initis, Arche- 
laus copiarum navalium du6r.or, quem aiii partes Regis 
reliquijje dtcunt > Silenum Sc Satyrum , nobiles ex He- 
raclea viros comprehendit , nec prius dimifit , cjuirn 
perfuafiffet , ut quincjue triremibus ipfum in hoc cum 
Romanis bello adjuvarent , cjuo faclo Romanorum 
inimicitiam Populus Heraclienfis fibi conciliavit. Idem 
cap. 40. 

M. Cotta multis nuntiantibus Lucullum adventare, 
Sc jam in Phrygia caftra habere , exiftimans trium- 
phum fe tantum non in manibus tenere , ne confors 



M IT H RIDA T E S VI. 103 

ejus Lucullus forec , cum Mithridate dimicare matu- 
ravit. Plutarcb. in Lucul. pag. 496. Marius Sc Eumaclius 
Duces a Mithridate adversus Lucullum mifli , magno 
exercitu brevi congregato , cum P. Rutilio Cotu Le- 
gato , apud Chalcedonem congreffifunt, eumque cum 
plurima exercitus ipfius parte carciderunt. Paul. Orof. 
lib. 6. ca[y. 2. BafTerius Italorum pedites in fugam ver- 
tentibus , 6c prolixam ftragem edentibus. Memnon, 
tap. 41. 

Romani undique Chalcedonem ad Cottam conflue- 
runt; cjuam urbem cum Rex peteret , Cotta nego- 
tiis beliicis minime afTuetus non prodiitj fed claflis ejus 
Prsefev5tus nomine Nudus, cum exercitus parte cam- 
pum occupavit , qua erat munitiflimus , pulfufque inde 
refugic ad portam Chalcedonis, laboriofe multa fepta 
fuperans , & in ipfa porta compreflio fuit fimul irruen- 
tium : quo faclum eftut perfecutores nullum telum in 
eos fruftra mitterent. Ut vero portse cuftodes demi- 
ferunt clathros prae metu , Nudum Sc alicjuot alios 
Prsefeclos fubduxerunt funibus, reliqui amicos inter & 
hoftes contrucidati funt , incaflum manus tendentes 
ad utrofque. Appian. pag. 2,18. 

Mithridates utendum fortuna ratus , eadem die claf- 
fem ad portum admovit : praeruptaque in ore portus 
cathena ferrea, quatuor hoftiles naves incendit , reli- 
quas fexaginta ligatas ad puppes fuarum abftraxit , nec 
Nudo prohibente, nec Cotta , qui fe continebant in~ 
tra moenia. Defiderata funt Romanorum 3000. & in 
his L. Manlius Senator. Id. pag. 219. Practer 60, naves 
cum viris, terra^. peditum millia , Cottam amiiiffe re- 
ferc Plutarchus in Luculh pag. 45 6. Uno die mare &■ 



io4 M I T H R I D A T E S VI. 

terram cadaveribus Romanis ca:de oppleca fuiile nar-< 
rat Memnon nx m. in confliclu navali occifis, iv m. 
Sc d. captis , de pedeftri exercitu , v. m. ccc. A parte 
autem Mithridatis Bafterna: circiter xxx. ex reliqua 
multitudine ceciderunt iocc Mtnman. cap. 41. 

Atque hoc fuit pradium ad Chalcedonem , <juo M. 
Aureiius Cotta Conful viclus eft. Li\>. lik 23. CottcC 
res fic Sc terra marique calamitofae, vehementer & 
opes Regis 6t nomen auxerunt. Ciccro pro Murcna. Hoc 
JVlithridatis fucceflu omnium animi fervilem in modum 
concidere, fed Lucullus ad Sangarium fluvium caftra 
habens, cognita ea clade, perculios militum animos 
verbis erexit. Mcmnon. tbid. 

CumArchelaus autem Mithridatis quondam inBa?o- 
tia Pra?tc<5tus , qui poft defcivit ab eo , 8c tunc in pras- 
fldiis erat Romanis , fuo tantum confpeclu conflrma- 
ret Lucullum toto Ponti regno potiturum , negavic 
venatoribus fe timidiorem eile , omiflis feris ut ad 
vacua eorum luftra contenderet. Ita fatus movit in 
Mithridatem. Pedites habebat 30000. ecjiiites 2500, 
L oi contemplatus eft hofles , obftupefaclus eorum 
multitudine , cupiebat abftinere a pugna C£ temrus 
ducere 5 fed quia Marius a Sertorio miifus occurrit 
laceflivitque eum, inftruxit aciem ad confli^endum , 
cum jam pene.concurrerent , oftentum utroique per- 
culios diremit. Flutarch. in Lucid. pag. 496. 

Mithridates cum urbemCyzicenam Aiia^januam fore 
putaviflet , cjua effracla & revulfa tota pateret Provin- 
cia, totius belli impetum in eam transferre inftitit. 
Cicero pro Murena. Porro Cyziceni in nupera clade 

Chalcedonenii civium 3000. & 10. naves amiferantj 

Rex 



M I T H R I D A T E S VI. ioj- 

Rex igitur quo Luculium falleret , mox a coena den- 
fam ac nimboiam nodtem naclus caftra movit , Sc 
oriente luce oppofitum urbi montem Adraftiam occu- 
pavit. Plut. in Lucul. pag. 487. Lucullus caftra fua Mi- 
thridati oppofuit, & ex transfugis quod circiter 300000. 
peditum illehaberet, cognovit. Appian. f>ag. 222. 

Cyzicenos Rex denis ex terra caftris cinctos , clafle 
per aequor, freto cjuod a continente fummoveret ur- 
bem, obturato, utrimque obfedit. Subibantilli cjuidem 
cetera forti animo pericula , & erant ad omnia acerba 
pro Populo Romanoperpetienda obf rmati , nefciebant 
ubinam gentium eflet Lucullus , Mitridatici ejus caftra 
fub oculis civium pofita, Armeniorum & Medorum 
effe auxilia, Mithridati a Tigrane miffa, j clabant. 
Prinius Demonax ab Archelaoin urbem mifius , adeife 
Lucullum iis indicavit. Quibus fidem ei non habentibus , 
arbitrantibufque ad levanda pracfentia mala eum ficta 
adferre , puer adfuit captivus , qui e manibus hoftium 
elapfus , digito caftra Romana eis commonftravit. Plut. 
in Lucul. pag. 4.97. Ad ipfos cjuocjue Lucullus , ut bono 
animo eilent, nuntium mifit unum ex militibus nandi 
peritum , qui per hoftium naves duobus utribus fuf- 
penfus , mediam ipfe regulam tenens & pedibus iter 
adgubernans , feptem millia paffuum tranfmeavic. FIo~ 
rus lib. $. cap. 5. 

Confpicatus autem Lucullus montem cafcris oppor- 
tunum ■) cjuo occupato, ipfe copiam habiturus erat 
commeatuum, hoftes ver6 inopiam, rem aggreftus 
eft ut maximi momenti ad victoriam parandam fme 
periculo : cumque unicus anguftus eifet in eum aditus, 

Mithridates hunc tenebat, valido prjrfidio a Taxile 

o 



les M I T H R I D A T E S VI. 

Ducibufque aliis admonitus. AtL. Magius, arbiterfoe- 
•deris i<5H cum Sertorio , poft illius mortem, clam ad 
Lucullum miferat nuntium, a quo accepta fide, per- 
iuafit Regi , fineret Romanos tranfire Sc caftrametari 
pro libito : Fimbrianus enim legiones, quae aliquando 
militaftent fub Sertorio , velle transfugere , & facluras 
id prope diem. Quid igitur opus efTe fudore & fanguine, 
quando fine certamine vincere liceat. Appian. pag.iig. 

Huic confilio Mithridates imprudenter aiTenfus , ut 
nil fufpicatus, paflus eft Romanos fecure fuperatis fau- 
cibus , conrra fe magnum montem munire : quo in 
poteftatem redaclo , ipfis a tergo fubvehendi erant 
commeatus libere : Mithridati contra lacu , monti- 
bus & fluviis exclufo, ab importationibus terreftri- 
bus, tenuiter fubminiftrabantur , cum neque pateret 
exitus , neque vi repellere pofTet Lucullum , ob neglec- 
tam locorum opportunitatem,&imminenshyems etiam 
maritimas importationes eifet imoeditura. Li. pag. 220. 

Mithridates quamvis fortaffe potuifTet tunc quoque 
cum tanta multitudine per medios hofles erumpere, 
hoc tamen neglexit , malens ad oppugnationem Cyzi- 
ci uti machinis infignibus, quasNicomedes Theflalus 
fabricaverat , eminente inter ceteras Helepoli centum 
cubitorum , fupra quam alia turris afTurgebat , cata- 
pultis inftrucla ejaculantibus faxa telaque varia : ad 
portum autem duse quinqueremes conjuncTa? aliam tur- 
rim inferebant, unde pons in murum injiceretur. Id. ibid. 

Omnibus vero paratis primum tria miilia Cyziceno- 
rum captivorum in navibus ad urbem admovit , qui 
manus tendentes ad mcenia , orabant ut fibi pericli- 
tantibus cives parcerentj donec Lyfiftratus , Cyziceno- 



M I T H R I D A T E S VI. 107 

rum Dux, e muro per pra?eonem eos monuit, ut fe- 
mel in alienam poteftatem redacli , fortunam ferrent 
forciter. Mithridates hoc conatu fruftratus , impofitam 
navibus machinam admovit ad murum j moxcjue de- 
mhTo ponte, procurrerunt cjuatuor milites. Ibi rei no- 
vitate perculfi Cyziceni ceflerunt nonnihil: verum 
ceteris fubfecjui cunclantibus receperunt animos , & 
cjuatuor lilos ejecerunt , perfufifcjue pice navibus & 
immilTo igne, coegerunt eas retro ie recipere una 
cum machina , atcjue ita repulfa eft oppugnatio mari- 
tima. Id. pag. 220. C 211. 

Eadem aie tertio fimul omnes a terra funt admota» 
machina* , oppidanis ukro citrocjue tranfcurfantibus 
quacuncjue laboraretur maxime , qui arietes aut faxis 
immiflis pra?fringebant, au£ injeclis lacjueis deflecla- 
bant , aut iclus eorum mollicbant , objeclis lana 
refertis peronibus , tela vero ignita excipiebant, cen- 
tonibus aceto 8c acjua madidis , ceterorUm veftibus aut 
pannis oppaniis infringebant impetum in fumma nil 
inexpertum relinquebant, cjuod humana poteft con- 
ferre alacritas. Attamen omnem laborem patientiiTime 
ferentes, efficere non potuerunt quin pars mcenium 
exufta corrueret fub vefperam , fed propter calorern, 
incendii nemo fuftinuit irrumpere : verum ipfi Cyzi- 
ceni noclu fubftruxerunt munitionem aliam. Id. pag. 
221. 

Sero eifecit Lucullus , ut auxiliares in urbem per 
noclem immitterentur. Strabo pag. 576. Cum enim in 
lacu Dafcylite acatia fatismagna commearent, eorum 
maximum ille fubduxit , plauftro ad mare devexit L 
^icjue cjuot capere poterat milites impofuiti Qui noclu 

O ij 



io8 MITHRIDATES VI. 

clam trajicientes, imprudentibus hoilibus urbem funt 
ingiefli. Plutarch. in Lucul. pag. 497. 

Per eofdem dies procella vehemens coorta , reli- 
cjuas Regis machinas fic laceravit , ut inutiles redde- 
ret. Appian. ibtd. 

Fertur hanc urbem in dotem a Jove datam Pro- 
ferpina? , quam Cyziceni venerantur pras omnibus 
Numinibus : cujus folemni redeunte , in cjuo atram 
bovem immolant, illi nullam talem habentes e pifta 
finxerunt hoiliam : interim atra bos ex alto ad eos 
pernatavit, & in ore portus clauilra fub aquis evaiit 5 
atcjue ita per mediam urbem curfu ad Deac templum 
delata ante aram conilitit : hanc Cyziceni egregia 
fpe concepta, immolarunt. Appian. ibtd. 

Amici autem Mithridati confulebant ut ab urbe fa- 
crata clafTem folveret, cjui nihil motus afcendit im- 
minentem montem Dindymum, & ab eo duxit con- 
tinentem ad muros urbis aggerem, in cjuem impoii- 
tis turribus, cuniculis cjuocjue fuffodiebat , & fufpen- 
debat mcenia. Id. tbid. Qujc cjuidem Cyziceni ita fufti- 
nuerunt, ut parum etiam abfuerit cjuin ipfumMithri- 
datem caperentvivum in cuniculo , cjuem isfodiebat, 
cum ipfi alium ex adverio agerent : evafit tamen, 
cum re obfervatafe e cuniculo fubduxiilet. Strabo pap 
576. 

Hyeme fuperveniente , privatus efl Mithridates Sc 
maritimis- commeatibus, ii cjuos habuerat. Neceilario- 
rum igitur difficultate preiib exercitu , fame multi 
emoriebantur, humanis cjuidam vefcebantur carnibus, 
herbas alii in cibum vertendo, morbos fibi contrahe- 
bant, cjuorum infepuka cadavera peflem invexerunt 
infuper., Memnon cap. sz, 



M I T H R I D A T E S VI. 105» 

Dum oppugnaret Lucullus arcem cjuandam , occa- 
flone maturans Mithridates uti , averfis ab hofte ici- 
neribus , dimifit omnem ferme ecjukatum cum jumen- 
tis, atque expeditatu minus inutiles, in Bithyniam. 
Hac re nuntiata , contraxit Lucullus deno6le in caftra. 
Diluculo tempeftate fa:viente infecutus eos eft cum 
cohortibus decem & equitatu , cjuancjuam nive affli- 
gerentur , atque aliis incommodis , ut multi milites ex 
gclu fuccumbentes fequi non valerent. Gum ceteris 
ad Rhyndacum amnem hoftes aflecutus , ftragem 
edidit tantam , ut Apollonia egreilee fceminas diripe- 
rent impedimenta & trucidatos fpoliarent. Capta flint 
ecjuorum fex millia , & jumentorum infinitus nume- 
rus , capita millia cjuindecim , omnefque pra^ter caftra 
hoftium duxit. Plutarch. in Lucul. pag. 458. 

Fannius qui fe Mkhridati junxerat , & Metrophan- 
tesRegius Practor , a. Mamerco tunc vicli cum duobus 
miiiibus ecjukum in Marfmm profugeruntj atcjue indc 
in Maconiam digrelTi, in colles campofque lnarimos 
inciderunt 5 in cjuibus diu oberrantes , inopinatis tan- 
dem periculis exempti funt, & clam in Regis caftra 
venerunt. Orof lib. cap. 2. 

Eumachus Mkhridatis Dux , incurfionibus infeftans 
Phrygiam , multos Romanos interfeck cum liberis & 
conjugibus Pifidas ac Ifauros fubigens & Ciliciam y 
donec Dejotanis unus e Tetrarchis Gallo-Gra^cias va- 
gantem aifecutus , repreffit cum magna clade hoftium.. 
Appjan. pag. 2 z : . 

Mkhridates cum Cyzicum expugnare defperarer^ 
decr^vitfugerc, idque noctu fecit ipfe,. clafte provec- 
tus Parium. Id. ibicL At uc tticas & moras LuculLo 



iio MITHRIDATES VI. 

necteret a tergo , mifit ad mare Graecum Pra:feclum 
claffis fv.x Ariitonicum: quem, jam folutum, Lucul- 
lus per proditionem in poteftatem iuam redegit cum 
decem millibus aureorum , quos portabat ad foliici- 
tandam exerckus Romani partem. Plniarch. m Lucul. 
pdg. 45>8. 

Pedeftri cjuidem agmini , Harmamm 8c Marium 
prxiicit , qui 30. hominum m illuc ducebant Memn. 
cap. 42. Ciim Lampfacum peterent , eos a tergo pre- 
mens Lucullus , <& fluvius iEfepus tunc folito tumi. 
dior, trajicienteseo aifecutus muJtos afiumpiit. Appian. 
pa%. 222. Permultos cepit , concidit millia viginti. 
Plutarch. in Lucuh ihid. ut Juprk. 

Mithridatis vero Satrapes , Romana? avaritice pe- 
ritus , ipargi a fugientibus fircinas & pecuniam juflit, 
cpa fecjuentes moraretur. Polyxn. Strata\ hb. 7. 

Mithridates vero cum noclu fugeret , dum milites 
cum eo foluti , naves , quarum aliae mox replendae 
efTent, confertim occuparent , 8c undique illis adhse- 
rerent, fa<£tum eft ut prae multitudine imminentium 
pars navium deprimeretur , pars etiam fubverteretur. 
Quod confpicati Cyziceni, impetu in caftra Ponti- 
corum facto, a'gros ibi reliclos trucidarunt, 8c Ci 
cjuid fupererat, diripuerunt. Memnon. cap. 42. 

Lucullus Cyzicum ingreifus, ingenti laetitia 8c ma- 
gnifico honore exceptus eft. Plutarch. in Lucul. pag. 499. 
Haccjue de caufa hodiecjue ludos in honorem ejus 
celebrant , cjuos vocant Lucullia. Appian. pag. 222. 

Mithridates fuos Lampfacum compulfos 8c obfefTbs 
a Lucullo claffe illuc miflaexportavit una cum Lamp- 
facenis, reliclifcjue decem millibus feleclorum in na- 



M I T H R I D A T E S VI. 1 1 r 

vibus l. fub Mario Duce Sertoriano, Alexandro Pa- 
phlagone & Dionyfio Eunucho, cum majore eorum 
parce petiit Nicomediam. Venim &harum &iliarum 
mulra? tempeftate perierunt. Id. ilnd. 

Mithridates interim, co!Ie£tis, utpotuit, in Ponto 
viribus , Perinthum circumfidec Sc oppugnat , eaque 
non potitus , in Bkhyniam tranfmittit. Memnon caj>. 42. 

Barba cum robufta Italorum manu veniens 6c ex 
Ducibus Luculii Triarius Apameam Bithyrim obfede- 
runt cives, cum alicjuando pro viribus fuis hoftem fufti- 
nuiflent, apertis tandem partis, intromiferunt. Id.cap. 
43. Urbem vi cepit, & Apamenorum , in fanis ad 
qux confugerant , magnam ca?dem edidit. Appian. 
pag. 223. Prufam etiam urbem Romanus exercitus ce- 
pit, licet hxc ad Olympum Afise montem j hinc Pru- 
fiadem mari impofitam petiit. Ut urbi appropincjuavit, 
facile eum Prufienfes receperunt , Ponticis ejeclis. 
Nica?am deinde, quam prasildium Mithridatis tene- 
bat j ventum eft. Pontici vero intellecto cives animis 
ad Romanos propendere, noctu fe ad Mithridatem 
Nicomediam fubduxerunt. Romani igitur ilne mo- 
leftia urbem fuse poteftati fubjecerunt. Id. cap. 43. 

Lucullus ad Hellefpontum profectus, claiTem inftru- 
xit , & Troadem delatus , nocle fomnio monitus , 
contra hoftes progreditur , cum cjuidam nuntiarent 
confpectas ad Achaeorum portum quinquiremes regias 
tredecim , cjuae curfum in Limnum intenderent. Sta- 
tim igitur iolvit, & 13. illis navibus potitus , pracfec- 
tum eorum Ifidorum recidit." Mox inieclatus eftcx- 
teros nautas. Stabant hi in ancoris , omnibufcjue ter- 
rae appuliis navigiis propugnaverunt ex fororuna ta- 



ii2 M I T H R I D A T E S VI. 

bulis , ac Romanis vulnera ingeflere. Nec circumve- 
hendi dahat locus racultatem vel navibus fluctuantibus 
hoftiles premendi terrae accubantes & firmiter con- 
fiftentes. Plutarcb. tn Lucul. pag. 459. 

Circummiftt alias naves, cjusc diverfa parte pedites 
in infulam exponerent. Atque ita hoftes in naves com- 
pulit : qui metu Luculli non aufi altum petere, oram 
legebant , <k terra marique impugnati vulnerabantur 
cum msgna carde ac conftcrnatione fugientium. Tres 
ilii Duces in fpelunca: latebris capti iunt , e quibus 
Dionyfius Eunucbus , epoto quod fecum habebat ve- 
neno, mox expiravit. Marius a Caroculo captus, Lu- 
culli juflu occifus eftj non placebat enim Romanum 
Senatorem in triumpho duci. Caeterum Alexander 
ad eam pompam fervatus eft. Appian. pag. 223. 

Triginta naves Sc duas regias & complures onera- 
rias aut demerfit Lucullus , aut cepit. Multi ibi ex his 
cjuos Sylla profcripferat , interempti funt. Orof. Ub. 6. 
cap. 1. Atcjue hx fuerunt duac navales Luculli vic"to- 
rias, hccc ad Tenedum, altera in mari ^Egeo de qua 
locjuitur Mcmnon cap. 44. Poflea Lucullus de fuis rebus 
geflis ad Senatum mifit laureatas litteras. Appian.pag. 
223. 

His confeclis properavit ipfum infequi Mithridatem, 
quod in fpe cffet circa Bithyniam fe illum inventu- 
rum, retentum a. Voconio , quem ad inftandum fu- 
gienti cum navibus miferat Nicomediam. Enimvero 
Voconius , dum in Samothrace initiatur myfteriis & 
feftos dies celebrat , haud occurrit in tempore. At 
Mithridatem, qui jam cum clafle vela fecerat, & 
maturabat antecjuam ipfum peteret Lucullus, Pontum 

tenere, 



M ITHRIDATES VI. nj 

tenere , conipit atrox tempeftas , cjua ciafTis partim 
abrepta, partim eft depreiTa. Omnia Iittora,ejeclis fluclu 
naufragiis, per multos dies completa fuere. Rex ipfe, 
ciim navis oneraria , qua vehebatur , nec ad terram 
appelli ob molem in tanta procella & caecis fluctibus 
videretur gubernatoribus poffe, & aquam jam acce- 
pifTet , atcjue obruta eflet undis , tranigreflus in myo- 
paronem piraticum , corpore praedonibus permiiTo, in- 
columisHeracleam Ponticam infperato & fummo cum 
difcrimine pervenit. Plutarch. in Lucul. pag. 499. 

Sinopem primum ac poft Amifum fubvectum in- 
columemnarrant^l/^/^w & OroyzW.Tempeftatem Dia- 
n«e Priapinac ira Ponticis immiflam dicebant , cjuod 
fanum ejus fpoliaviifent & fignum loco moviffent. 
Plutarcb. m Lucul. ibid. 

Cum Mithridates Nicomedias fubfifteret, Cotta 
Conful fuperiora damna refarcire volens , a Chalce- 
done,ubi fuccubuerat, Nicomediam copias transfert, 
& 150. ftadia ab urbe caftra metatus , a dimicatione 
cavet. Ibi magna adhibita feftinatione, citatis itine- 
ribus Cottam fponte fua Triarius adfecjuitur,& Mithri- 
dates in urbem fe recipit. Tum uterque Romanus exer- 
citus ad oppugnationem ejus fe parat, fed Rex cum 
clafle iri Pontum abiit. Memnon. cap. 44. 

Lucullus, Cotta & Triarius ad Nicomediam agmi- 
hibus conjunclis , in Pontum irruptionem facere defti- 
narunt. At renunciata Heraclea? oppugnatione , cum 
de proditione necdum conftaret , fed totius fimul 
civitatis voluntate defeclTonem contigiife arbitraren- 
tur. Luculli confilium erat , ut ipfe cum robore exer- 
citus per Mediterranea & Cappadociam moveret in 

P 



ii4 MITHRIDATES VI. 

Regem , & totum ejus regnum , 8c Heracleam oppu- 
gnaret Cotta. Triarius autem aflumpta clafle, miflas 
in Cretam 8c Hifpaniam Mithrklatis naves, in reditu, 
circa Hellefpontum Sc Propontidem interciperet„ Mem> 
cap. 45- 

Quibus Mithridates auditis, in novos belli appara. 
tus incumbit , 8c Scytharum Reges , Parthumcjue Sz 
generum fiium Tigranem Armenium follicitat : ce- 
teri cjuidem denegant : at Tigranes, licet diu cun- 
£taretur , fscpius tamen a Cleopatra filia Mithridatis , 
non ftne moleftia, interpellatus , auxilia tandem pro- 
mifit. Memn. ibid. Ad Macharem etiam filium, in 
Bofphoro regnantem miflt , cjui propere contraherent 
auxilia p ad Scythas autem cum multis donis & ma- 
gno auri pondere Dioclem ire juflerat, fed ille &cum 
donis 8c cum auro ad Lucullum transfugit. Appian. 
pag. 224. 

Interim diverfbs contra Lucullum Mithridates Pra?-> 
fectos dimifit , Sc poft commiflas acies ,varise accide- 
runt Fortunac vicesjin plerifque tamen profpera fortunx 
aura afflavit Romanis , 8c Mithridati animus elanguit. 
Memnon. cap. 45". In principio Lucullus laboravit uf- 
que adeo difficultate neceffariorum , ut 30. millia Gal- 
lo-Graccorum fequerentur caftra, cpi medimnos fin- 
gulos frumenti humeris portabant. Progreffus vero 
omnia fubjugando ad affluentiam evafit tantam , ut 
bos in exercitu drachma , mancipium cjuatuor effec 
venale , ceteram praedam nullo refpeclu alii relinque- 
xent , alii corrumperent , cjuippe diftrahere prardam 
omnibus abundantibus nulli valebant, Plutarch. in Lu~ ' 
cullo pag. 4i>5?. <? 500. 






MITHRIDATE S VI. uy 

Deinde Luculliis oppugnavit Amifum Sc Eupato- 
riam, cruam juxta Amifum Mithridates condidit & 
appellavit de fuo cognomine, fecitcjue regiam : pars 
vero exercitus ad Themifcyram oppugnandam mifla 
eft, diclam ab Amazone cruadam , fitam ad Thermo- 
doontem fluvium. Hi contra Themifcyrenfes turri- 
bus utebantur Sc aggeribus, 8c cuniculostam amplos 
fodiebant , ut in eis pugnac committerentur fubterra- 
nesr. Hos oppidani fuperne aperiebant , Sc per fora- 
mina demittebant in operarios, urfas aliafcjue beftias 
& apum examina. At apud Amifum laborabantur a.lils 
dirficultatibus , dum Amifenfes repugnant ftrenue, 
nonnunquam erumpendo atque provocando ad fin- 
gularia certamina. Appian. pag. 224. 

Dum LucuIIus ad Amifum lenta obfidione terit. 
Plutarcb. tn Lucul. Cotta motis Romanorum caftris , 
adverfus Heracleam tendit. Primo tamen in Prufia- 
dem ducit. Inde ad mare Ponticum defcenditj & ma- 
ritimam practergreffus oram , mcenibus in vertice po- 
fitis, caftra applicavit. Loci autem firmitati Heraclien- 
£gs fidebant , Sc Cotta? oppugnationem fortiter urgenti, 
cum prajfidio repugnabant , Sc plures e multitudine 
Romana cadebant. Crebra tamen etiam Heraclien- 
fium vulnera erant a telis. Quapropter ab oppugnatio- 
ne receptui Cotta fuis canit, Sc remotius alkjuarrto 
caftra metatus , totus in hoc eft intentus , ut exitum 
ad res neceifarias intercludat obfeflis. Annona? igitur 
caritate oborta j dimifiQs ad colonias Legatis, alimenta 
fibi venundari petunt. Et benigna accipitur legatio. 
Memn. cap. 45. 

At brevi ante Triarius Romana claffe inftruclus, a" 



116 M I TH R I D A T E S VI. 

Nicomedia impetum fecerat in Ponticas triremes , 
verfus Cretam & Hifpaniam emiffas. Sed cum reli- 
quas in Pontum retro abire refciviffet ( multse enim 
de his , Sc procella & pugnis , fuo quarque loco na- 
valibns interierant ) , adfecutus illas ad Tenedum ma- 
nus conferit. 70. ipfi triremes erant , Pontici autem pau- 
ciores, aliquanto 80. agebant. Poftquam infeftis concur- 
fatum eft proris, regii ad tempus vim hoftium ini- 
tio fuftinent j poftea univerfis in fugam effufls, ple- 
nam Romanis viclorinm & celebrem confequicur. 
Atque ita claffis Mithridatis tota, quanta in Afiam cum 
ipfo exiverat, fubacta eft. Idem cap. yo. 

Ad Amifenfes obfcftos Mithridates large commea- 
tus, arma , milites, fubmittebat e Cabiris , ubi by- 
bernans alium collegebat exercitum. Appian. pag. 224. 

Olthacus , Appiano Olcabas Scytha, qui erat in 
prarfidiis Mithridatis Dardariorum Dynaftes, (eftau- 
tem ifta gens e barbaris illis , cjui Maeotim paludem 
accolunt ) omnibus vir in bellicis factis infigniter ma- 
nu promptus & audax, Sc confilio cum primis bonus, 
in confuetudine prarterea civilis & obfequiofus. Hic, 
quod femper cum aliquo popularium fuorum Dynaf 
tarum certamen & armulationem de primis haberet, 
recepit Mkhridati ingens factum , Lucullum fe in- 
terfecturumj collaudatus ab Rege , atque in fpeciern 
ira: probris ab eo excompofitofugillatus , equo arrep- 
to, transfugit ad Lucullum , a quo eft receptus beni- 
gne. P/ut. in Lucul. pag. joi. 

Olympiadis 177. inftante anno primo, vere , Mu- 
rena Murerue a Sylla Pr.etoris in Afia rehcli filio, ad Amifi 
obfidionem continuandam cum duabus legionibus reli- 



MITHRIDATES VI. 117 

<5to Lucullus cum tribus aliis per montana contra Mi- 
thriditcm profeclus eft. Phleg. Trall. Chron. in Btblioth. 
Photii pag. 2 67. 

Mithridates ftationes difpofuerat eum prohibituras 
& ignibus fignificaturas. His pracerat Phacnix , vir re- 
gii generis , qui dedit cjuidem ex pacto fignum ad- 
ventus Luculli , verum ipfe ad eum transfugit cum fuis 
copiis , Sc ille fuperatis jam fecure montibus, defcendic 
ad Cabira. Appian. pag. 224. 

Rex tranfgrefTus Lycum amnem, &in campos pa- 
tentes progreifus , laceffivit Romanos. Plutarch. in 
JLucul. pag. soo. Diophanto Sc Taxila adverfus eos 
miflis , Sc principio velitationibus fere afifiduis hofti- 
les exerckus inter fe vires explorabant. Memn. cap. 45. 

CommiiTo poftea ecjueftri pradio , terga Romani ver- 
terunt. Ineo Pomponius , Aopiano Pompeius equitum Pne- 
fettus , faucius captus eft, atcjue ad Mithridatem vul- 
neribus gravis pertraclus. Quem ubi rogavit Rexan, 
fi ipfum confervaftet, amicus fibi eilet tuturus -, Sane, 
incjuit , fi pacem cum Populo Romano feceris : fin fe- 
cus , hoftis j cujus Rex admiratus virtutem , nihil eum 
laefit. Plutarch, in Lucul. pag. 500. 

Deinde per continuos alicjuot dies, produdlis in 
aciem copiis , cum qui ad montana refugeret , ad pu- 
gnam non defcenderet, cjua ad eum afcenderet Mi- 
thridates circumfpiciebat. Appian. pag. 225. 

Olcaba , cjuod in proximo ecjueftri praclio multos 
fervaverat, ideo ad menfae confiliorumcjue ac fecre- 
torum focietatem admiilus , venit ad Lucullum meri- 
diantem in tentorio, volebatcjue irrumpere brevi tan- 
tum pugione accinclus ex more. Li ibul. Sed Mene- 



n8 M I T H R I D AT E S VI. 

demus a cubiculis ad limina ftans intempeftive ait 
Okhacum venire , modo Lucullum cjuieti fe ex longis 
vigiliis & tantis occupationibus tradidiiTe. Qui ciim 
jufius non difcederet , fed invito eo oftendit fe in- 
greifurum j ibi ftomachabundus Menedemus, nihil 
tanti efle ait ac Luculli falutem , hominemque am-> 
habus manibus repulit. Plutarcb. in Lucul. pag. 50 r. 

Mox Olcaba afcenfo ecjuo ad Michridatem trans- 
currit , five iufpeclum fe credens , five iratus ob ac- 
cepram , ut exiftimabat, injuriam 5 ad Regem autem 
detulit alium Scytham , nomine Sobadaoum , cjuod 
de transfugiendo ad Lucullum cogitaret , cjui ftatim 
comprehenfus eft. Apj)'ian. pag. 225. 

LucuIIus defcenfum in Campos cavens , pracpollen- 
trbus eqtritatu hoftibus , nec videns tranfitum alium$ 
reperit in fpelunca venatorem , nomine Apollodo- 
rum Plutarcbo , peritum montanorum callium j cjuo 
duclore uiiis , per vias nulli tritas pervenit lupra ca- 
put Mithridatis , defcenditque tunc cjuocjue , campis 
vitatis propter ecjuites, & pofteluviem cjuandam aqua 
plenam caftra pofuit. Id. ibnl 

Curn neuter exercitusin animo haberet in pracien- 
tia pnclio decernere, ferunt cervum periecjuentibus 
regiis intercepta via occurriiTe Romanos. Hinc ini- 
tium ortum certaminis, pluribus femper ad utrofcjue 
afrluentibus. Fuga tandem Romanorum fa<5ta,ipfe folus 
in campum defcendens Lucullus , & primis occurrens 
fugientium , confiftere imperavit , & redire fecum in 
hoftem. His parentibus , ceteri a fuga fe reprimen- 
tes, globo faclo, hoftes facile fugaverunt, & ufcjue ad 
caftra confeclati funt. Reverfus Lucullus eos cjui ce- 






MITHRIDATES VI. m> 

perant fugam folita ignominia notavit, & difcinclos 
foflam duodecim pedum ducere jubens , adftantibus 
& fpeclantibus relicjuis miiitibus. Plutarcb. in Lucul. 

$<Lg. fOU 

Deficiente commeatu, frumentum mittebat in Cap- 
padociam , Sc crebro velitabatur cum hoftibus , donec 
fugientibus alicjuando regiis , Mithridates e caftris pro- 
currens fuos objurgabat , e fuga revertere coegit ; 
tantumque pavorem inculfit Romanis , ut perpetuo 
curfu in montana refugerent, etiam poftcruam a per- 
fequendo deftitiflent regii,& cruifcjue proximum a tergo 
fugx focium, tanquam perfecutorem fugeret, tantus pa- 
vor omnes occupaverat. Ejus victoriae nuntios Mithri- 
dates circa omnes terras dimifit. Apptan.pag. 225. <tsr 226. 

Inde Sornatius cum decem cohortibus eftfrumenta- 
tum in Cappadociam miffus cum decem cohortibus , 8c 
infectante eum uno e Mithridatis Ducibus Menandro, 
reftitit, commiffoque pra;lio , magnam ftragem&fu- 
gam edidit hoftium. Plutarch.m Lucul. pag. yoz. 

Poftquam iterum cum copiis Adrianus a Luculio 
in Cappadociam rniflus eft , ut cumulate exercitus 
commeatum haberet. ld. tbtd. Taxiles & Diophantus^ 
Mithridatis Duces, Necnemachum &Myronem cum 
4. peditum & 2. m. equitum millibus contra eum mi- 
ferunt, ut infidiis in medio pofitis, impedimenta re- 
vertentibus adimerent. Memnon. cap.-^. Ciim enim Lu- 
cullo fola Cappadocia commeatus fuppeditaret, fpe- 
rabat Mithridates fe redaclurum eum ad talem ino- 
piam , qualem ipfe ad Cyzicum pafliis fuerat. Appian,- 
pag. 225. 

Verum ec]uite$ regii , cum in primum agmen feu- 



120 M I T H R I D A T'E S VI. 

mentatorum in quibufdam faucibus incidifTent 5 non 
expeclato dum in patentiora loca procederet, nonpo- 
tuerunt equis uti in anguftiisj Romani interim celeri- 
ter inftruclis ordinibus , tavente fibiafperitate locorum, 
alios ex regiis occiderunt, aiios per rupes pra:cipites 
impulerunt T alios turmatim difperfos coegerunt fuge- 
rej pauci noctu in caftra evaferunt, qui foli crediti 
fupereiTe incolumes. Appian. ibid. Horum veftigiis in- 
ha?rentes Romani , fubiidiis a Lucullo miflis, ad ipfa 
Diophanti Sc Taxilis caftra provehuntur. Ubi valido 
certamine inito, ad breve tempus obftitere Pontici. 
Mox ubi primi abfceiTerunt Duces, tota inclinata eft 
acies, Sc ipfi copiarum Duces- nuntii cladis venerunt 
Mithridaii. Memnon. cap. 45". Omnes trucidati funt , 
exceptis duobus. Plutarcb. in Lucul. 30. m. lecliflima 
Regis a cjuinque Romanorum millibus vaftata fcribic 
Eutropius hb. 6. 

Hujus cladis fama non tam cito ad Luculium quam 
ad Mithridatem pervenit. Appian. pag. 226. Eam Mi- 
thridates diflimulans, ut nontantam, fed exiguam & 
acceptam Ducum imperitia. At Adrianus iter fecit 
magno fplendore practer iliius caftra , ingentem nu- 
merum fecum trahens plauftrorum commeatu Sc pra> 
da onuftorum. Unde animus illius plane eft dejeclus, 
trepidatio autem Sc timor milites inceflit. Plutarch. 
tn Lucul. pag. 502. 

Rex ratus Lucullum in fe deftitutum equitatu , 
cjuamprimiim fuelurum impetum , de fuga cogitavit 
prse metu , 8c id confilium amicis ftatim aperuit in 
iuo tentorio : at illi non expeclato figno vafa colii- 
gendi , pro fe cpifcjue ante lucem e caltris emitte- 

bant 



M I T H R I D A T E S VI. 121 

bant farcinas > adeo ut in portis jumenta pras mulci- 
tudine fe invicem comprimerenc. Exercitus vero id 
videns Sc agafones agnofcens , pavore fufpicionem au- 
gente , indigne ferens non datum fignum etiam fibi , 
vallum cum ira uno impetu proruit. Appian. pag. 
22.6. Iratique milites , ad portas accurrentes , diripue- 
runt farcinas 5 8c qui eas abducebant , obtruncarunt. 
Inter quos Dorylaiis Dux, qui pra?ter purpuram , qua 
erat amictus , nihil habebat , propter eam ipfam pe- 
riit, & Hermscus Arufpex in portis conculcatus inte- 
riic. Plutarch. in Lucul. pag. soz. 

Diffugiebarc paffim cotis campis milices nullo or- 
dine , quo quifcjue poterat , non expeclatis Ducum ac 
Precfectorum imperiis. Quas ubi Rex fenfic tumultua- 
rie propereque fieri , procurrit e fuo tentorio diclurus 
aliquidj fed cum a nemine audiretur , compreffus in 
turba concidit , flacimque in equum fublatus cum 
paucis ad montem properabat. Appian. pag. 216. in 
Cabiris , clam cum fuis le continuiife referc Memnon, 
ac deinde fugam arripuifle. cap. 46. Mithridaces apud 
Plutarchnm , ciim nemo apud eum ne apparicor qui- 
dem vel equifo remanfiffet, in caterva fe ceterorum 
extulit caftris, ac ne equum quidem ex regiis ad ma- 
num habuit. Verum cum fero tandem in fluclu fuga* 
illius confpexiffet jactatum Eunuchus Ptolemaeus , cui 
equus erut, defiliit prEebuitque equum Regi. Plutarch. 
tn Lucul. pag. jca. 

Lucullus certior faclus de frumentatorum vicloria , 
videnfque fugam hoflium , mifit magnam manum 
equitum, quae fugientes perfequeretur ; eos vero cjui 
in caflris adhuc reliqui ad refiftendum fe parabant , 

9^ 



i22 MITHRIDATESVI. 

circumdedit legionibus , edixitcjue ut tantifper a ra- 
pinis abftinerent , dum fatisfieret cxdibus. At miles 
confpectis multis vafis aureis&argenteis, pretiofifcjue 
veftibus , edi<5ti oblitus eft. Appian. pag. 227. At ava- 
ritia Sc fordes -railitares mukis certaminibus magnifcjue 
periculisdiu captatam prscdam Romanis eripuere , Lu- 
cullumque victorrx pra?mio fraudavere. Jam enim pro-> 
pe in manibus inftantium equus , qui Mithridatem 
avexit, erat. Plutarch. in Lucul. Captufque efTet infec- 
tantibus Gallis , qui tamen Regem ignorabant. Mcm- 
non. cap. 45. Cum mulus ex iis qui gazam ejus por- 
tabant, conjecit fe inter Regem & confcitantes, five 
fponte fefe obtulit , flve de induftria Rex objecit eum 
infequentibus. Plutarch. in Lucul. ItaqueMithridatem 
paffl funt evadere. Appian, ibid. 

Cumque Calliftratum, qui Regi a fecretis erat, 
duci LucuIIus in caftra imperaflet , qui vero ilJum du- 
cebant iuccinctum quingentis aureis fentientes, occi- 
deruntj & his caftraRegistamen diripienda concefiflt. 
Plutarch. in Lucul. pag. ;ci. 

Mithridatem infequendo Lucullus Talaurorum te- 
nus pervenk. Unde cum quarto jam dieMithridates 
perveniflet in Armeniam , ad Tigranem fugere , re- 
tro conceflit. Id. ibid. 

In Comana igitur evadens Rex , inde ad Tigra- 
nem cum duobus equitum miliibus profugit , qui in 
confpeclum fuum non admiflum juflit in caftellis 
more regio ali. Appian. pag. 227. licet contemptum & 
fuperbe rejeclum, atque remotiflime in locis paluftri- 
bus & infalubribus quodammodo feptum eum fuifle 
Plutarchus fcripferit in Luculla.. 






MITHRIDATES VI 123 

Ea maxime de caufa Mithridaces de regno defpe- 
rans , Bacchum aliis Bacchidem Eunuchum mifit ad 
luamregiam, Plutarcho Pharnaciam, ut forores,uxores, 
concubinas , quomodocunquepoiTet interimeret , quse 
gladiis , venenis , laqueis in fe farvierunt. Appian. pag. 
227. 

In multis dua? Regis forores fuerunt Roxane & Sta- 
tira , quae annis prope quadraginta in virginitate vi- 
xerant, 8c conjuges dua? Ionides natione Berenice- 
Chia Sc Mommia-Milefia , erat hujus celebre inter 
Graccos nomen , quod cum eam Rex attentaret, Sc 
1 5. millia aureorum mififlet , eatenus fuerit revifa , 
dum fponfaliis facTis , miflbcjue diademate appellavit 
Reginam Ea ante quoque in perpetuo mcerore ege- 
rat , depleveratque corporis fui venuftatem , qua? do- 
minum fibi pro viro, pro nuptiis autem & penati- 
bus conciliaflet cuftodiam Barbarorum , tamquodpro- 
I cul Grarcia relegata fperatis bonis per fomnium frue« 
retur, Sc veris illis eflet fpoliata. Ubi jam adfuit Bac- 
chides, eifque indixit mortem, quar cuique facillima 
& leviiTima videretur > detracTum capiti diadema col- 
lo aptavit, atque ex eo femetipfa fufpendit. Quo cito 
abruDto : Execrabilis fafcia , inquic, ne hic quidem eris 
jnihi utilis. Tum iliud projecit, confpuitque, ac ju- 
gulum obtulit Bacchidi. Plutarch. in Lucul. 

Berenice foror poculum veneni fumpfit, cujus portio- 
nern matri dedit pra?fenti Sc petenti, unaque ebiberunc 
amba?. Valuit autem in corpus imbecillius vis veneni. 
Berenicem vero , qua? minus juilo hauferat , non 
abftulit , cum diu animam ageret , accelerante Bac- 
chide ftrangulata eft. Fexunt eciam ex innuptis lllis Co- 






124 M ITH RI D A T E S VI. 

roribus, alteram , poft multas in fratrem execratio- 
nes & probra, virus epotafle , Statiram vero collau- 
dato fratre , cjuod de vita in difcrimen vocatus, ratio- 
nem habuiflet etiam ipfarum , profpexifTetcjue , ut ci- 
tra contumeliam vitam ponerent liberaz. Id. ibid. pag. 
505. 

Lucullus Cabiris circumfeflis , dum barbari certo fe 
ei paclx> permittunt, & ipfos in fldem accipit & caf- 
tello potitur. Memn. cap. 47. Cabiris vero aliifcjue com- 
pluribus captis arcibus , grandes thefauros invenit , 
Sc carceres , in cjuos conditi multi Grarci , multi etiam 
Regis neceflarii erant : cjui cum habuiffent fe jamdu- 
dum pro deploratis, Luculli beneflcio non tam confer- 
vati funt , quam revixerunt 8c cjuodam modo renati 
funt. Atque inter cacteros foror Mithridatis Nyfla 
capta eft , magna ipfius falute. Plntarch. in Lucnl. pag. 
502. 

Hxc animadvertentes Prsefecli Pra?fidiorum Mi- 
thridatis , unanimes ad Lucullum tranfibant , paucis 
exceptis. Appian. pag. 227. Inter hos Strabonis Geo- 
graphi avus maternus , cjuod fobrinum ipfiusTibium , 
hujufcjue filium Theophilum Mithridates nuper ne- 
caffet , fecum 15. pracfidiaria caflella , ab eo ad Lu- 
cullum convertit. Strabolib. n.p.^-. Atcjue ita Roma- 
nis legionibus Pontus efl: patefadtus , cjui ante Populo 
Romano ex omni aditu claufus fuerat. Cicero pro Lege 
Manil. 

Cotta vero ad Heracleam caftra habens , nondum 
toto expugnationem exercitu aggreflus erat, fed ali- 
cjuos de Romanis particulatim admovebat, multosBi- 
thyni nominis ftatuens in fronte. Dumcjue complures 



MITHRIDATES VI. 12; 

vulnerantur 8c oppetunt 5 operibus 8c machinis animum 
adjicit , quarum teftudo pra» aliis formidinem incuffit 
obfefTis. Totam igitur vim militum caftris excitans, 
admovet turri cuidam , ruinx fpem praefcrenti. Verum 
ubi femel atque iterum percufla , non modo contra opi- 
nionem perfifteret , fed etiam aries a cetera machina. 
disfraclus evelleretur , animus Heraclienfium crefce- 
re , 8c pcrturbatus mcerore Cotta timere ccepit, 
nunquam urbs ne caperetur. Poftero etiam die cum 
machina iterum impacta nihil proficeret , inftrumen- 
tum illud concremat 8c fabris capita praccidit , reiiclo- 
que ad mcenia pracfidio, cum cetera militum turba in 
campo (quod Lyca?um vocant) ftativa delegit, quo 
in loco Jarga erat victus copia. Atqueinde omnicirca 
Heracleam regione devaftata , in magnam cives dif- 
ficultatem cogit. Quare denuo ad Scythas Cherfonefl 
incolas &Theodofianos, 8c circa Bofphorum Dynaftas, 
in focietate legationem mittit , qua: non abfque effeclu 
revertitur. Memnon.cap. $1. 

Dumque hoftes urbi incumbunt, non multo minus 
ab internis vexatur moleftiis. Pracfidiariis enim militi- 
bus , id non fatis erat , quo plebs urbana victitabat. 
Verberibus igitur multatos cives , fuppeditare , qua: 
in promptu non erant , per vim jubent , quid ? quod 
Pra?iidiariis longe importunior erat pracfeclus Corna- 
corix , non modo non prohibens vim fuorum , fed 
etiam libere permittens. Id. tbid. 

Lucullus Chaldaeos 8c Tibarenos fubegit , Armenia 
quoque minore , quam Mithridates tenuerat , potitus 
eft. Plutarcb. in Lucul. pag. 503. Et poftquam obeundo, 
Ponti Provinciam conftituiffet , ad maritimas quoque 



126 M I T H R I D A T E S. VI. 

illius urbes claffem appulk. Appian. pag. 22-. 

Hinc profectus eft Amifuin , qux adhuc obfideba- 
tur. In caufa prxfeclus erat Callimachus, cjui fcientia 
apparatus machinahs Sz omnis vi verfutiar , cujus in 
obiidione ufus Gt, vehemenrifTime fatigavkRomanos. 
RRuarcb. in Lucul. petg. 5-05. Lucullus Amifum profec- 
tus , 8c ad deditionem eos cohortatus , ubi non per- 
iuadec, omilTailla, ad Eupatoxiam oblidionem trans- 
fert ,. & negligenter ie illam oppugnare fimulat, ut fi- 
mili negligentia: exemplo provocatis hoftibus , ftibita 
mutatione, apud animum cogitata, profpere confice- 
ret , 8c eventus refpondic. Dum enim cuftodes nihil 
tale opinantur , fed fecure agunt , ille jufTis arripere 
icalas milicib':s , mcenia confcendendiccpiam facic, 8c 
fic capta Eupatcriaex templo diruitur. Meiknort cttp. 4-. 

Nec muko poit capitur etiam Amifus. Ll ;lid. Cal- 
limachus vero iolertia 8c confilio Luculli vicTns eft, 
cjui cjua diei hora abducere 8c reficere confueverac 
milkes, ea adortus eft mcenia. Quorum cum modi- 
cam partem cepiflet, ille , vel cjuod pra?dam invide- 
ret Romanis, vel quo facultatem fibi evadendi ftrue- 
ret, deferuic , incendkcjue urbem. Nemo enim mora- 
batur folventes. Verum ut vis flammac fublata muros 
comprehendit , accingebant fe milites ad pracdam. Ac 
Lucullus intereuntis mifertus urbis, foris voluit pro- 
hibere ignem , atque ad reftinguendum adhortatus efl 
milites. Ca:terum nemo obtemperabat ei , fed erue- 
bant opulentiam , clamantefcjue armis concrepabanc, 
donec vi adaclus, quo urbem ipfam certe eriperet ex 
incendio, permifit eis prxdam. llli vero diverfum 
egerunt. Cum enim ad faces rimarentur omnia , 8c 



M I T H R I D A T E S VI. 127 

omnes in angulos lumen inferrent, ipfi pleraque acdi- 
ficia concremavere. Flammam imber , dum capitur 
urbs, divino quodam cafu effufus extinxit. Pleraque 
ipfe ante difceftum iuum quac diruta fuerant , inftau- 
ravit. Plutarch. in Lucul. Cxdeque ulteriore civium 
inhibita , Sc urbem & rdigionem fuperftitibus reddi- 
dit. Memnon. cap. 47. 

Lucullus Legatum ad Tigranem mifit Appium C!o- 
im ( uxoris fuac fratrem ) qui Mithridatem expofce- 
ret. II. cap. 48. Quem Antiochiac , haecEpidaphne dicta 
eft, invenit. Multis infuper Appius domitis a Ti^rane 
civicatibus, qux Legatos clam ad ipfum miicrant, 
Luculli opem promifit, jufiis in pracfenti nihil movere. 
Plut. in LuchI. pag. 50;. 

Ubi Antiochiam Tigranes rediit. Appius palam di- 
xit fe veniffe , ut Mithridatem Luculli triumphis de- 
bitum abduceret, alioquin Tigrani bellum ieindicere. 
Qua libertate faclus ille eft commotior , quamvis 
vultum ad ferenitatem , Legati audiendi causa,com- 
pofuiflet , qui tunc primum , poft annos ferme viginti 
cjuinque , liberam vocem audiret , tot enim annos 
regnaverat, vel potius graflatus fuerat. Refponfum de- 
dit Appio fe non deferturum Mithridatem , & Roma- 
nis fi bellum intuliiTent reftiturum. Lucullo ver6 in- 
fenfus, quod Regem fe tantum , non Regem Regum 
in epiftola falutaviffet j nec ipfe Imperatorem illum 
falutavit. Dona tamen Appio fplendida mifit , quar 
cum non caperet , alia adjecit plura. Ex his Appius 
ne ea videretur offenfione aliqua repudiare phiala , 
una accepta , remifit reliqua, ac celeri curfu eft ad 
Imperatorem regreflus. Id. ibid. 



i28 MITHRIDATES VI. 

Cum deteclus eflet Gordyenorum Rex Zarbienus 
clam cum Lucullo focietatem iniille , una. cum uxore 
& liberis a Tigrane necatus efl. Id. ibut 

Ut rediit Appius & bellum cum Tigrane gerendum 
apparuit, Lucullus qui in Afmm regreflus erat , vo- 
tiva facra Diis fuis Ephefl perfolvit , ac fi jam debel- 
latum cffet 5 deinde in Pontum iterum contendit, mo- 
tifquecaftris Sinopen obfedit. Appian. pag. 128. Ut eriim 
foris a Romanis , ita intus oppugnata urbs ab inli- 
dente tyranno, cuflodia: iilius a Rege Mithridate prac- 
feclo Cleochare fcilicet Spadone, Orofio , vel Bac- 
chide Straboni. Namque hic proditionem aliquam 
fubinde metuens, ac multas cscdes civium edens,eo 
rem deduxit , ut neope ad propugnandum fortiter 
civibus animus neque ad deditionem initjs paclis fa- 
ciendam facultas effet. Strabo lib. n.pag. 546. 

Leonippus, cui cum Cleochari Sinopes cura Sc tu- 
tatio commendata fuerat a Mithridate , re defperata, 
de proditione ad Lucullum mittit. At Cleochares cum 
Seleuco ( nam & hic Mithridatis erat Legatus , ofli- 
cii autoritate cum cccteris arquatus) Leonippi prodi- 
tionem odorati , advocata concione, hominem accu- 
fant: cives vero criminis hujus a£tionem non admit- 
tunt , quod probum effe exiftimabant. Ideo Cieocha- 
ris faclio, gratiam ejus apud plebem metuens, noclu 
ex infidiis hominem trucidant. Populus quidem hunc 
cafum a?gre ferre , fed Cleochares cum fuis rerum 
potiri Sc tyrannice res adminiflrare : hac via parrici- 
dii in Leonippum pcenas fubterfugituros fe exiiliman- 
tes. Mcmnon cap. SS- 
Interim Cenforinus, Romanac claiTis Practor, trire- 

mes 



M I T H R I D A T E S VI. u 9 

inc$ agens iy. commeatum a Bofphoro Romanorum 
caftris advehentes,prope Sinopen appellit. Contra quem 
Cleocharis & Seleuci triremes Sinopicar , duclu Se- 
leuci egreilac , navali pnclio decernunt 5 Sc viclis Italis , 
naves onerarias in fuum Duces lucrum auferunt. Ela- 
tus igitur hac fortunac benignitate Cleochares cum 
collega plufquam antea tyrannico urbem imperio pre- 
mit. Nam cauiis legitimo judicio non difceptatis , 
ad neces oppidanos rapiunt , & ad multa alia crude- 
litate fua abutuntur. Accidit autem ut in contraria ftu- 
dia fcinderentur Clecchares Sc Seleucus. Ille enim 
periiftendum in bello , hic trucidatis Sinopeniibus 
univerils , urbem Romanis , magnificsc remunerationis 
pa6to , tradendam cenfebat. Atqui neutra fententia- 
rum probata, quidquid poflidebant, navibus onerariis 
ingeftum , ad Macharem filium Mithridatis , tum 
temporis in Colchide agentem , dimittunt. Id. thid. 

Sub idem tempus Lucullus ad urbem accidens, va- 
lido illam nixu oppugnabat j Machares vero Mithri- 
datis filius , legatione ad Lucullum miila , amicitiae Sc 
focietatis fcedus ab eo petiit : ille petitione admiila , 
fcedus pro flrmo fe habiturum refpondit , ii nullo Si- 
nopeniium commeatu juvaret. Quinon folum imperata 
fecit i fed etiam deftinata Mithridaticis ad Lucullum 
deferenda curavit. Id.cap. $6. Atque ita Bofphori Rex 
Machares mifsa ad Lucullum mille aureorum corona , 
in amicitiam & focietatem Populi Romani receptus 
eft. Plutarch. in Lucul. pag. 507. 

Excitata igitur flamma , quid aclum iit Lucullus 
animadvertit , fcalafque ad mcenia adhibere juffi mili- 
tes tranfcendunt. Memnon. cap. 56. IngrefTus urbem 

R 



,,o M I T H RID ATE S VI. 

Lucullus ex regiis qui remanferant octo millia inter- 
fecit. Plutarcb. in Lucul. ibid. Ceterorum vero mifertus, 
celeri occurfu , immiiTum reftinxit incendium , & ci- 
vibus res fuas reftituit. Ita mifera civitas, verfa vice 
hoftium fociorumque, unde defendenda , difperdita, 
& unde difperdenda , fervata eft. Orof lib. 6. cap. 3. 

Lucullus eam civitatem mox fecit liberam , fom- 
nio tali monitus. Autolycum ferunt expeditionis ab 
Hercule in Amazonas fufcepta? focium , tempeftate 
appulfum Sinopen , ibi regnafte, Sc poft mortem quo- 
que religiofum ibi habuifle oracuium : hunc Sinopen- 
{qs afcituri fuga? comitem, pannis obvolutum conftrin- 
xerant funiculis. Lucullus ignarus rei, nec a quoquam 
monitus, vifus eft fibi videre illum vocantem, & in- 
fecjuenti die cum quidam ftatuam obvolutam ferrent 
praster eum , folutis ipfius juflu involucris , talem vi- 
dit, qualis fpecies ei noclu obverfata fuerat. Appian. 
pag. 227. Et Autolyci, qui Sinopen condidit, ftatuam 
fuifTe didicit. Plutarch. vi Lucul. Hanc vero , quod 
Sthenidis erat cpus & Billari , fpharram fecum tulit , 
reliquis omnibusurbis omamentis reliclis. Strab. lib. 12. 
pag. ^6. 

Ceterum Lucullus poft Sinopen , Amifum etiam refti- 
tuit fuis civibus, qui pariter per mare fugerant, mife- 
ratus eos & Alexandri erga Atticos favorem aemulans , 
juffit effe liberos. Sinopenfes quoque in fuam civita- 
tem revocavit celeriter. Ita Sinope Amifoque defola- 
tis, Lucullus habitatores reftituit. Appian.pag. 218. 

Repugnabat etiamnunc Amafia , fed non multum 
interceflit fpatii, cum etiam ipfaRomanorumin fidem 
conceffit. Memnon. cap. $6. 



MITHRIDATES VL iji 

Agros Heracleac populatus Cotta , muros iterum ad- 
ortus eft , Sc vocatum Triarium ut in mari commea- 
tus oppidanis interciperet j unde ingens annonae ca- 
ritas urbem tenuit, & peftis inde cives invafit, cjuae 
Connacorigen impulit , ut Heracleam proderet pa£to 
cum Triario fadto ; pars horum fe dedidit , pars tru- 
cidata eft. Audiens poftea Cotta , Teium & Amaftrim 
a Connacorige fuiffe occupatas , Triarium line mora 
dimifit , ut has ei urbes adimeret 3 ipfe Heracleae man- 
fit. Memnon. cap. 53. <t? 54. 

Triarius ad urbes fibi demandatas profeclus, Conna- 
corigi fecuritate abeundi facla , civitates fub condi- 
tionibus certis recipit. Cotta autem rebus confectis, 
pedeftres copias una. cum ecjuitatu Lucullo tradit, & 
fociorum auxilia , in fuam quaecjue patriam , dimittit : 
ipfe vero cum clafle Romam contendit. Li pag. 54. 

Lucullus, Cornatio ad ordinandam Provinciam cum 
6000. militibus reliclo, ac 12. millibus peditum &mi- 
nus tribus millibus equitum , Plutarcho , duas legiones 
& joo. ecpites habet, Appian. pag. 22S. Adfecundum 
bellum perrexit, a?gre ferentibusmilitibus, in Lucul. In 
Cappadociam ingreditur j 6c Ariobarzane terrae regulo 
utens amico, Memnon. cap. S7- quam maximis itine- 
ribus contendit ad flumen Euphratem , qua in parte 
Cappadocia ab Armenia disjungitur. Salufi. Hfi, 
hb. 4. 

Inflatus turbidufque erat ex hyeme Euphrates; fed 
cum fub vefperam ccepiffet unda fubfidere, ubi dilu- 
xit, amnem ripis fuis oftendit claufum. Unde incolar 
Lucullum adoraverunt, quod haud temere id antea 
accidiffet , fluviufcpe tranfitum illi prasftaret expeditum 



ij2 M IT H R I D A T E S VI. 

Sc maturum. Traducto quoque exercitu, bctum iifi 
prodigium oblatum eft. Ex bobus enim Diana: Perfica: 
(quam eximie venerantur Barbari trans Euphratem 
colentes ) facratis, quac haud facile capiebantur, una 
fponte femetipfam Lucullo pracbuit hofliam. Qui Eu- 
phrati etiam , tranfitus causa, facrificavit taurum , Sc 
toto eo die ftativa illic habuit. Phttarcb. in Lucul. pag, 
$07. 

Poftero die Sc infequentibus iter fecit per Sophe^ 
nem. Incolas qui dedebant fe Sc prompte recrepant e- 
xercitum, nulla re violavit. Id. ibid. Solas ab eis exigens 
pecunias > nam regionum earum incola; abhorrebant 
ab armis, nec dignabantur fe medios ingerere Ti- 
grani & Lucullo dimicantibus. Appian. pag. 22%. 

Extentis deinde itineribus Tigrim tranfgreffus Lu- 
cullus, iniit Armeniam. Plutarch. in Lucul. 

Cotta Romam reverfus, honore a Senatu afFeclus 
eft , Sc Pontici cognomento , quod Heracleam cepiflet, 
nobilitatur. Mcmnon. cap. 61. 

Porro Mithridates annum ec nx. menfes in partibus 
Armenia: demoratus , necdum in generi confpeclum 
admiftus erat. Hictamen exoratus tandem , ut coram 
fe fiftendipoteftatemeifaceret, fplendida cum pompa 
occurrit , Sc regali focerum magnificentia excipit. 
Sed triduum abfcjue colloquio cum eo tranfegit : lau- 
tiffimis deinde conviviorum apparatibus benevolen- 
tiam ei fuam oftendit. Id. cap. 57. Tum in colloquio , 
quod habuerunt in regia arcanum , mutuas fufpicio- 
nes in Metrodori Scepfii Sc aliorum capita lenierunt 
amicorum , in cjuos caufas detorfere. Plut. in Lucul. 
Et Tigranes decies mille inftruclum equitibus Mithri- 



M I T H R I D A T E S VI. 15$ 

datem, in Pontum remiiit. Memnon. cap. S7- 

Lucullus agmen ad urbem adduxit, ubi Tigranis 
pellices, 8c de rebus pretioiis ac charisnon pauca af- 
fervari didicerat. Id. cap. 58. 

Nec quifquam Luculliadventum indicavitTigrani; 
nam primus qui nuntiarat, fufpeniiis eft, tanquamtur- 
bator populi : ut vero tandem fenfit, Midirobarza- 
nem prarmiiit cum duobus millibus equitum, Appiano: 
vel tribus, Plutarcho : Sc peditum ingenti numero, 
contra Lucullum miiit, cum mandatis, ut eum ad fe 
vivum attraheret, ceteros obterreret. /;/ Lucullo. 

Luculli copise partim caftra metabantur , pars 
adhuc erat in itinere , cum nuntiant ei fpeculatores 
adeife Barbaros. Itaque timuit ne diftraclos Sc incom- 
pofitos turbaret incurfu fuos , quare fubftitit ad caftra 
munienda. Sextilium Legatum cum mille fexcentis 
equitibus, militibus Legionariis, & levis armaturse 
non multo pluribus mifit, juifum , cum veniifet prope 
hoftem , confiftere dum fe caftra permuniviife acce- 
piflet, 8c voluit quidem parere juftis Sextilius, veriim 
aferociter invehente coactus eft Midirobarzane ma- 
num conferere. In conflictu Mithrobarzanes pugnans 
cecidit, reliqui in fuga, demptis paucis , perierunt 
cuncti. Id. ibui 

Tum Tigranes reliclis Tigranocertis grandi urbe, 
quam condiderat, ipfe ad Taurum recepitfe, eo co- 
pias omnes contrahens. Ceterum Lucullus ipatium ei 
non permittens ad fe parandum , Murenam miiit ad 
premendos Sc carpendos eos qui ad Tigranem con- 
globabant fe> Sextilium alio , ut obfifteret magnse , 
Arabum manui , ne conjungerent fe Regi. Id. ibul. 



i34 M IT HRl D ATE S VI. 

Sextilius caftra ponentibus fiiperveniens oppreflfie 
majore ex parte Arabas : Murena Tigranem infeejuens 
afpera & arcfta convalle longo agmine iter facientem, 
oportunitate data , adoritur Tigranes , dimiffis omni- 
bus impedimentis , fugam capeflk. Multi recumbunt, 
plures capiuntur Armenii. Id. ibid. 

Mancaeo vero Sextilius intra Tigranocertam com- 
pulfo , regiam mox extra mcenia fitam diripuir, urbem 
arcemque circumvallavit , admotifcjue machinis , cu- 
niculis etiam fufFodit mcenia. Appian. pag. 229. In eo 
rerum progrefTu Lucullus versus urbem veniens , ur- 
bem caftris cinclam obfedit acriter , non perpeflurum 
id ratus Tigranem , fed ftimulante ira ad dimicandum 
defcenftirum. Plutarch. in Lucull. pag. 508. 

Mithridates Tigranem per Legatos <Sc litteras Plu- 
tarcbus , tum primum conveniens Appianus , deterruit 
ne figna cum Romanis conferret, fed cum ecjuitatu 
tantum circumcurfando agrofcjue vaftando, ad famem 
eos , fi poffet , redigeret , quemadmodum ipfe a. Lu- 
cullo preffus ad Cyzicum,fine certamine amiferat exer- 
citum. Id confilium irridens Tigranes , procedebat 
inftrucla acie. Appian. pag. 129. 

Tigrani junxerunt fe Armenii & Gordyeni, ad hazc 
omne nomen Medorum &Adiabenorum excitum Re- 
gcs illr.rum gentium adduxerunt: frecjuentes quocjue 
a mari Babylonico venerunt Arabes , multi item a 
mari Cafpio Albani , & contermini illis Iberes , nec 
pauci ad Araxem colentium liberi Populi, ftudiis in 
Regem Sc donis evocati occurrerunt , fpe , ferocia , 
minis barbaricis omnia perfonarunt Regis convivia , 
perfonarunt confilia , ibi in difcrimen vitae venit Ta- 



M I T H R ID A TE S VI. -135 

xiles , qui oblique repugnabat fententia? de commk- 
tendo prrclio. Videbatur etiam per invidiam avertere 
Ti^ranem ab infigni palma Mithridates. Unde nec 
illum eftTigranes praeftolatus , ne in focietatem veni- 
ret gloriae. Plutarch. in Lucul. pag. 509. & non prius 
ipfe mififfet , qui Mithridatem revocarent. Memnon. 
cap. j8. 

Sex circiter militum milliaTigranes , ad tutandam 
urbem in qua ejus pellices obfervabantur, ire juffit.Qui 
cum eo veniflent per medium Romanorum agmen 
faclo impetu , Sc exitibus ex eorum caftris fagittario- 
rum grandine interclufis , regias concubinas & gazas 
periculo exemptas noctu Tigrani tutas & falicas pra> 
miferunt. Ubi vero illuxit , Romani & Thraces, cer- 
tamine cum Armeniis feliciter inito , prolixam eorum 
flragem fecerunt j nec pauciores vivos ceperunt, quam 
ceciderunt. Memnon. cap. 58. 

Itaque Tigranes cum reliquo exercitu contra Lu- 
cullum progreditur : per quam a?gre ferens (ut fe- 
runt ) apud amicos , quod cum uno fibi Lucullo , non 
cum univerfis efTet Romanis Ducibus certandum. Si- 
quidem fagittariorum Sc funditorum habebat 20. mil- 
lia, equitum 50. gravis armatura: pedites, partim in 
cohortes, partim in phalangas defcriptorum 150. m. 
viarum munitorum & ad alia minifteria deftinatorurn 
35. millia Plutarch. in Lucul. pag. 505». 

Ut Tauro fuperato , fimul cum tanto agmine con- 
fpectus & ipfe ex edito circumfidentem Tigranocerta 
exercitum Romanum eft contemplatus , barbara col- 
luvies, quae in urbe erat, ululatu & plaufu excepit 
Regis confpeclum , Romanifque ex muro minitan* 
commonftravic Armenios. ld. ibid,. 



i 5 tf M I T H R I D A T E S VI. 

Confulenti de praelio Lucullo, alii ducendum in 
Tigranem omiffa obfidione fuaferunt , alii non relin- 
cjuendum a tergo tam numerofum hoftem , necjue 
intermittendam obfidionem. Ule utrofque dixit parum 
recle, fed ambos re<5te cenfuifle : atque ita bipartito 
exercitu , Murenam cum fex millibus peditum reli- 
quit ad continuandam obfidionem 5 fecum duxit c^ua- 
tuor Sc viginti cohortes , in quibus legionarii non 
amplius 10. m. erant , univerfum ecjuitatum fundito- 
res 8c fagittarios ad mille , atque ita procefiit. Id. ibuL 

Ciim apud amnem in campo fpatiofo confedillet, 
apparuit Tigrani admodum exilem efTe, pracbuitque 
ludibriorum adulatoribus materiam. Hi namque irri- 
debant, illi de manubiis jaciebant per jocum for- 
tem. Unufquifcjue Ducum & Regum Tigranem adiir, 
eam Provinciam fibi depofcens uni, ipfe ut fpecla- 
tor federet. Voluit ipfe cjuocjue nonnihil urbanus Sc 
facetus efTe Tigranes, atcjue ufurpavit illud vulgare: Si 
ut Legati veniilent , multos effe, fin ut milites , pau- 
cos , ac tunc ejuidem in iftis diclis & ludis perftitere. 
Id. ibic. 

At LucuIIus prima Iuce armatas copias caftris edu- 
xit. Exercitus Tigranis erat ad partem fluminis orien- 
talem. Flexum amnis ad occidentem habet, cjuama- 
xime erat fuperabilis. Eo dum infeftam aciem citus 
rapit , Tigrani vifus efl retro recedere, appellatoque 
Taxile ridens , invidlos hofce , inquit , Romanos 
nonne vides fugere j ad quem Taxiles : Utinam ali- 
cjuid, incjuit, Rex fortuna? tuse pra?ter expeclationem 
accedat. Atqui non fumunt illi ad iter fplendidam 
veflem necjue tum fcutis terfis 6c nudis galeis utun- 

tur , 



M I T H R I D A T E S VI. i 37 

tur , uti nunc coriaceis detraclis armorum tegumen- 

tis } fed eft fplendor hic pugnare intendentium & in 

hoftem jam euntium. Id. pag. jjo. 

Nondum fermonem finierat Taxiles , cum prima 

aquila flectentis agmen Luculli eft confpedla , & co- 

hortes manipulatim in ordines ad tranfitum euntes. 

Ibi tandem , tancjuam ex magna vinolentia Tigranes 

emergens, bis, aut ter exclamavit: In nos ilU! Itaque 

magno tumultu acies inftruc"la eft tantse colluviei. Me- 

diam ipfe tenuit Rex, Adiabeno attribuit laevum , Me- 

do dextrum cornu , ubi cataphracli plerique erant in 

fronte collocati. Id. ibid. 

TranfmhTurum flumen Lucullum cjuidam Duces 

admonuere cavendam illam diem , cjusc ex neiaftis 

(cjuas atras vocant) erat una. At ilie , etiam fauftam 

hanc Romanis diem efficiam. Ita fatus, cum bono ani- 

mo eos effe jufliilet , amnem tranfmeavit, acPrinceps 

duxit in hoftem, primufque ad tumulum aggreflus, 

cum videret motum Barbarorum exclamavit: Vicimus 

6 Commilitones. Id. ibid. Dextro vero Tigranis cornu 

ftatim in fugam ac~to, mox inclinatio fitin proximo, 

dehinc grandem itaque & prsecipitem Armenii fugam 

capeffunt , & pro hominum numero csedes fecjuitur. 

Memnon. cap. 59. Romanis armillas & torques calcando 

per 120. ftadia caedem continuantibus, donec nox fu- 

pervenit. Qui tum demum reverfi , fpoliabant cada- 

vera ; quod fieri ante caedem peractam Lucullus ediclo 

vetuerat. Appian. pag. 230. 

Cazfa e Tigranis copiis v. m. tantum Sc his plures cap- 

tos Phlegon tradit. $0. m. narrat Oroflus Itb. 6. cap. 2. 

Pedites cecidhTe fupra 100. n. Ecjuites paucos effugifle 

S 



i 3 8 M IT H R I D AT E S VI. 

fcribit Plutarchus in Lucul. Ex Romanorum exercitu 
ioo. vulnerati, y. defiderati: Antiochus Philofophus 
negat a fole vicloriam vifam parem , in Commcnt. Ipfos 
Romanos puduit , & riferunt quod in ejufmodi man- 
cipia induiflent arma , Strab. Nunquam Romanos fi- 
gna cum hoftibus contulifle tanto numero inferiores 
fcribit Livitts. Neque enim vigefimam propemodum 
partem , imo nec minorem y arquarunt victores victo- 
rum. Plutarcb. in Lucul. 

Tigranes initio ftatim vix ijo. equitibus comitatus 
effufo curfu ad caftellum quoddam fugam arripuit. 
Filium cum videret in eadem fortuna , detraclum ex 
capite diadema & tiaram illi profufifTimis tradidit , 
ajia. via jubens, fi cpa poffet, ut feipfum fervaret. 
Adolefcens, quiaregni infignianon audebat capeflere, 
fidiirimo amico ea fervanda dedit, qui forte captus 
atcjue ad Lucullum eft attraclus. Atque ita inventam 
Tigranis tiaram vittafcjue milites Lucullo dederunt. 
Orof. lib. 6. cap. 3. Xiphilin. in Epit. Dioms. Lucullus 
vero fignis retro Tigranocertam verfus motis , majore 
conatu in obfidionem incubuit. Memmn. cap. $9. 

Nec ad pugnam properavit Mithridates, folita Lu- 
cullum cautione & produclione bellum ratus admi- 
niftraturum : itacjue lente ad Tigranem pergebat. At 
poftcjuam primum in paucos Armenios incidit in via,, 
cjui perculfi metucjue exangues recipiebant fe , con- 
jecit adverfum cafum. Ut plures jam exuti & vulne- 
rati occurrerunt , audita clade , Tigranem recjuifivit. 
Quem cum femel defolatum , & abjectum offendiflet^ 
non infultavit ei vicifTim , verum ex equo deflliit , de- 
ploratifcrue communibus calamitatibus 3 regium comi- 



MITHRIDATES VI. 135 

tatum , qui ipfum fubfequebatur, dedit illi, eumque 
in futurum confirmavit. Plutarcb. m Lucul. pag. 5 11. 
Fiducia ei adhibita, ornatum quoque regium , adfueto 
non viliorem circumpofuit. Exerckus etiam colligendi 
propofuit confilium ( cum & ipfe manum non con- 
temnendam haberet) ut viclorisc damna bello recu- 
peraturo. Tigranes autem , plus virtutis & prudentiae 
illitribuens,& magisRomanorum bellis,idoneum exifti- 
mans , omnia Mithridati permifit. Memnon. cap. 60. 

Poll eam cladem Mancacus Tigranocertac Pra?fec- 
tus milites mercenarios exarmavit, ut fufpeclos , qui 
veriti ne comprehederentur , arreptis fuftibus con- 
gregati , & incidebant & quiefcebant. Mancaco ver6 
cum armatis barbaris eos invadente , obvolutis vefte 
brachiis vice clypei , audenter in eos fecerunt im- 
petum : & quotquot occidilfent , eorum arma -inter 
fe ftatim partiebantur. Cumque fatis armorum vide- 
rentur nacli pro tempore, occupatis aliquot turribus 
quibus diftinguebantur moenia, vocabant ad fe Ro- 
manos obfeflbres , Sc afcendentes recipiebant intra 
moenia. ItaTigranocerta capta, ingenti praeda ditavit 
exercitum , utpote urbs recens condita , ambitios<b 
contractis undique incolis. Appian. pag. 630. 

Ex peregrinis urbem inhabitantibus fuifle Cilices , 
cofque orta inter ipfos & Armenios feditione , Roma- 
nos no<5lu introduxille , atque hos , practer ea quse 
Cilicum erant, omnia diripuifle affirmat Dio lib.35. 
Tum , ait Memnon , Mithridatis in urbeLegati defpe- 
rata rerum fumma, Lucullo fe dedere falutem pacli. 
tap. 59. 

Lucullus Tigranocerta potitus , thefauros Regis , 

S ij 



i 4 o MITHRIDATES VI. 

qui ibi crant , cepit , urbem militibus dedit diripieii- 
dam , in qua , praster ceteras opes , oclo millia talen- 
tiim pecuniae fignatac funt inventa , fed & oclogentas 
drachmas in fingulos infuper de pracda divifit. Cum 
repertos in urbe accepiifet multos fcenicos , quos 
undequaque conouifierat Tigranes dedicaturus thea- 
trum cjuod extruxerat , his ad ludos & fpectacula & 
triumphalia eft ufus. Plutarch. inLucul. pag. $\i. Mul- 
tas potentiflimorum conjuges captas ab omni injuria 
cuftodivit : atque eo faclo maritos earum fibi conjun- 
xit. Dio lib. 35. Graecos autem, pra?bito viatico , re- 
mifit in patrias fuas. Plut. in Lucul. ibid. Cappadoces 
quoque & Cilices & alii Barbari , qui eo commigrare 
coacli fuerant , poft hirimio domum redire permiffi 
funt. Strabolib. 11. pag. 532. Itaqueaccidit, utunaurbe 
convulsa, multac receptis civibus fuis inftaurarentur : a 
quibus ut bene de ipfis meritus & conditor eft cultus 
Lucullus. Plutarch. in Lucul. ibid. 

Tunc ad Lucullum totius pene Orientis fupplices 
venere Legati. OroJ. lib. 6. cap. 3. Antiochum Regem 
Commagenac , Alchaudonium Arabia? regulum , aliof- 
que nonnullos per Legatos fecumpacifcentesin fidem 
recepit. Dio lib. 35-. Multas quoque Armeniac partes 
fibi adjunxit. Plutarch. in Lucnl. ibid. 

Tigranes Sc Mithridates, obeundo regiones , colli- 
gebant alium exercitum , cujus pracfeclura Mithridati 
eft credita , quem alter putabat jam fatis doclum fuis 
calamitatibus. Appian. pag. 230. 

Tum Legatos qui auxilia peterent, tum ad alios 
vicinos miterunt , tum ad Arfacem Parthum, Roma- 
»os apud eum traducentes , eoique fi vicloriam ob- 



M I T H R I D A T E S VI. 141 

tinuiffent contra fe , ab aliis deftitutos , in ipfum quo- 
que arma ftatim verfuros , dicentes. Dto lib. 35-. 

Lucullus vero, de legationibus Tigranis & Mithri- 
datis ad Arfacem miflis factus certior, ipfe cjuoque 
nonnullos ex fociis ad eundem ablegavit, minas ei fi illos 
auxiliis juvare , prbmiffiones autem , fi Romanorum 
rebus ftudere maluiflet, prscponentes. Diolib. 35-. Ille 
utricjue parti focietatem clam pollicitus, neutri prasfti- 
tit. Appian. pag. 230. 

Extat epiftola Mithridatis integra ad Arfacem aptld 
fragmenta Hift. lib. 4. Saluftii. De Tigranis bello 
contra Arfacem ita exponit : Iram recentis belli .... Ille 

emm obnoxius qualem tu Voles , focietatem accipiet 

Quia multitudinem artlis locis pugna prohibuere , impruden- 

tiam Tigranis , pro viBoria oftentans Tu yero , cui 

Scleucia maxima urbium regnumque Perfidis inclycis diVitiis 
eft , quid ab dlis , nifi dolum in prdfens , <&r poftea bellum 
expeSlas? Romani in omnes arma habent , acerrima in eos 
quibus yitlis fpolia maxima funt f audendo <jr fallendo , Z? 
bella ex bellts ferendo , magni facli , per hunc morcm extm- 
guent omnia , aut occident , quod dfficde non eft , ji m 
Mefopotamia , nos Armenia circumgredimur exercitus (inc 
frumento , Jine auxiliis , Z?c. Teque illa fama Jcquetur au- 
xilio profetlum magnis Regibus , latrones gentium op- 
prejjijfe. Quod uti facias moneo , hortorque, neu malis perni- 
cie noftra unum imperium prolatare , quam focictate Viclor 
fieri. 

Lucullus ad Gordyacnos profeclus, cjucrum Regem 
Tigranes necaverat , cjuod focietatem cum Romanis 
pepigiflet , illius exequias celebravit. Pyra: vefte Sc 
auro regali & Tigranis inftruclse fpoliis , ipfemet fub- 



* 4 2 M I T H R I D A T E S VI. 

didit facem , ac libamina cum amicis 8c necefTariis il- 
lius infudit , amicum cjuocjue fuum Sc focium Populi 
Romani appellavit. Ad hasc monumentum jufTit ei 
fumptuofum , ex thefauris regiis faciendos locari. 
Unde Gordyenorum gens ita fuit in Lucullum animata, 
ut reliclis fedibus fuis , illum fequi cum liberis & con- 
jugibus vellent. Plutarcb. m Lucul. pag. jn, 

In Tarbieni regiis aurum Sc argentum funtreperta. 
Frumenti in horreis decies trecenta millia medinnum 
condita erant. Ita Sc miles auclus eft , & Lucullo fuit 
ingenti honori , quod, ne teruncio cjuidem ex acra- 
rio accepto, bellum ipfius belli fumptibus fuftineret. 
Id. ibid. 

Hic etiam Regis Parthorum Legati eum adierunt , 
amicitiam & focietatem petentes. Fuit id Lucullo haud 
ingraturn , cjui Sextilium mifit ad Parthum. Id. ibid. 

Arfices fufpicatus hominem bello clarum non tam 
pacti nuper initi causa quam ut regionem copiaique 
fuas exploraret , miiTum , Romanis auxilia nulla fup- 
peditavit , ita tamen ut ne contra illos cjuiccjuam 
etiam moliretur, fed in medio (q(q partium contine- 
ret. Dio Ub. jy. 

Cum ubi Lucullus Arfacem comperiife flucluantem 
confilio , pofcentemcjue etiam a. Tigrane focietatis 
prxmium , Melbpotamiam Sextilium refcivit , Tigra- 
nem ac Mithridatem ftatuit , ut adverfarios confeclos 
tranfilire , Sc periclitari Parthorum vires atcjue expe- 
ditionem in eos movere. Itaque in Pontum ad Por- 
natium Legatum fuum , Sc alios mifit litteras , ut co- 
pias , cjuse illicerant, adduceret, quafiex Gordiene in 
Parthos moturus figna > fed illi cum morofos & con- 



MITHRIDATES VI. 143 

tumaces milites habuerunt, tum in pra:fentia cogno- 
verunt proterviam eorum, cjuod nullis blandimentis, 
vcl imperio movere illos valerent , teftantes & voci- 
ferantts, neque illis permanfuros fe, fed reliclo fine 
pnefidio abituros Ponto. Hacc ad Lucullum relata in- 
fuper , quos fecum habebat milites labefecerunt , ob 
divitias& deliciaslanguefcentesadmilitiam, & otium 
<jua:rentes. Ut ver6 illorum acceperunt ferociam , vi- 
ros appellaverunt, mutandofque jactaverunt , multis 
etinm factis miflionem fe Sc requiem meritos. Atcjue 
ita Lucullus expeditionem Parthicam deponere coac- 
tus eft. Id. ibid. 

At Mithridates oppidatim inftruxerat armorum fa- 
bricas & delectus habens , confcripfit ferme omnes Ar- 
menios, ex quibus feleclis fortiflimorum 70. m, pedi- 
tum, & dimidio ecjuitum, reliquos dimifit, hos ver6 
in turmas & cohortes digeftos proxime difciplinam 
Itaiicam dedit exercendos viris Ponticis. Appian. pag. 
230. 

Lucullus, ob nimium frigus , media tantum acftate 
movit in Tigranem , poftcjuam fuperavit Taurum , 8c 
campos vidit virentes , deprehenfus eft. Adeo funt illi 
ex algore ferotina tempora. Attamen defcendit in 
campos , ac duobus vel tribus prseliis , coortos in ip- 
fum Armenios fudit. Plutarcb. in Lucul. pag. 512. Mi- 
thridates autem peditatum omnem & partem equi^ 
tatus in colle continuit: cum relicjuo Tigranes Roma- 
nos frumentatores adortus , vidlus eft j unde poftea 
fecurius frumentabantur etiam ex propincjuis locis 
Mithridati & caftra admoverunt propius. Appian. pag, 
z}i. Inde libere vicos populati- funt^ captocjue cjuii 



144 M I T H R I D A T E S VI. 

comportatus Tigrani fuerat commeatu , quam ipfl ex- 
timefcebant, affuderunt inopiam hoftibus. Plutarch.in 
Lucul. pag. j 1 3 . 

Lucullus aliquam regionis partem , . ut hoftes eam 
defendentes ad pugnam eliceret , cumque nihil illi mo- 
verent, ad ipfos contendit, ibi tum equitatus hoftilis 
graviter equitatum Romanum premebat, nemine cum 
peditatu manum conferente , ftatimque ubi Lucullus 
fcutatis fuis equitatui fuccurrebat , terga oftendebant i 
neque tamen cladem ullam accipiebant, fed fagittis 
in infequentes a tergo emiffis , multos mox interime- 
bant , multos vulnerabant. Ea vulnera gravia diffici- 
liaque fanatu erant , nam duplices erant fagittis cuf- 
pides , Sc ita quidem adfixae , ut five manerent in cor- 
poribus tela, Gve extraherentur , interitum eis celerri- 
mum adferrent. Dio Ub. 3 5. 

Romanus Imperator exercitum inde ad Tigranis re- 
giam convertit Artaxata , ubi parvi liberi & conjuges 
ejus erant , non faclurum ratus Tigranem , quin pro 
eorum falute dimicaret, ad hanc urbem contenden- 
tem Lucullum non tulit Tigranes , fed caftris motis 
quarto die prope Romanos confedit , medium capiens 
Arfamiam amnem , quem tranfire necefle erat peti- 
turis Artaxata Romanis. Plutarcb. in Lucul. pag. ^13. 

At Lucullus poftquam Diis facrificavit, quafi certus 

de vicloria , exercitum traduxit. Duodecim cohorti- 

bus in fronte pofitis , reliquos , ne circumveniretur ab 

hoftibus , in fubfidiis collocavit. Mulii enim & delecli 

equites ftabant in hoftium averfa acie , ante quorum 

figna fagittis ex equo utentes Mardi & Iberes haftati, 

quibus Tigranes praccipue inter externos milites ut 

pugnacilTimiff 



MITHRIDATES VI. mj 

pugnacifTimis fidebat. Nihil eft ab illis tamen editum 
pra^clari. Paulifper cum equitatu Romano velitati , non 
tulerunt impetum legionum. Venim hinc inde fuga 
divulfi , equitem ad infequendum traxere. Plutarcb. m 
LuchL ibid. 

Simulatque hidifTipati funt, provehentibus Tigranis 
equitibus, videns fplendorem 8c multitudinem eorum 
Lucullus , fubtimuit. Itaque equitem a confeclandis 
hoftibus revocat. Interim ipfe Satrapis oum prasftan- 
tiflimo quoque fibi oppofitis occurrit primusj quos, 
antequam manum conferere poffent, confternatos pe- 
pulit. Ex tribus Regibus, qui una in hac acie fuerunt, 
fcediffimefugitPonticusMithridates , qui neclamorem 
quidem fuftinuit Romanorum. Hi cum per longum fpa- 
tium tota nocle hoflium tergisinha?rerent , non folum 
trucidandis, verum etiam capiendis, pecuniaque & 
praeda agenda ferenda fatigati funt. Lucius autor eft 
priore prazlio plures fuiffe , in hoc nobiliores captos Sc 
caefos. Id. ibid. 

Hinc erectus Lucullus & fiduciac plenus, fuperiores 
regiones petere & domare ftatuit barbarum. Canerum 
fub arquinoctio autumnali graves tempeftates nec opi- 
nantem corripuere. Igitur cum non multos fecundum 
pradium dies fuiifent Lucullum fecuti , inftiterunt ei 
obluclari. Primum precibus ad Lucullum per Tribu- 
nos agere > deinde tumultuofius coire, & per tento- 
ria noctu conclamare: quod efle feditiofi exercitus fi- 
gnum apparet. Cum etiam obnixe obfecraret Lucul- 
lus , obteftans eos haclenus , ut occalerent animis , 
dum Armeniorum Carthagine capta infeftiHimi hoftis 
(Annibalem defignabat) opificium deleviflent. Ubi 

T 



1A c MITHRIDATIST «V 

nihil profecit , retro figna movit. U. ibid. 

Per Armeniam aliifcjue jugis trajeclo Tauro in re- 
gionem Mygdonicam appellatam defcendit, munrfi- 
cam & apricam : in qua urbs ampla Sc populofa erat, 
Nifibin Barbari , Gracci vocant Antiochiam Mygdo- 
nicam. Huic praeerat autoritate Tigranis frater Guras, 
arte & folertia machinali Callimachus , is cjui Amifi 
plurimum negotii exhibuerat Lucullo. Caftris prope 
urbem pofitis, poftcjuani omne Jgenus oppugnationis 
adhibuit. Id. ibui 

Initio autem hyemis , cum Barbari fe viclores Ro- 
manofcjue jam jam difcefliiros exiftimantes , negligen- 
tius nonnihil fe gererent : noclem Lucullus naclus , 
in qua neque luna fulgebat, 8c imber ingens cum to- 
nitribus ccortus erat , ut necjue cernere Barbari necjue 
audire quiccjuam poflent : atcjue ob id exteriorem mu- 
fum foflamcjue in medio a£tam , paucis ibi reliclis, 
defererent, ab omni parte murum aggreflus eft. Cum- 
cjue per aggeres in eum haud difficulter evafiflet , ob- 
truncatis nullo negotio cnftodibus , cjui ibi paucirelicli 
fuerant , partem fofla? alicjuam , ( ante enim Barbari 
pontesdejecerant) ingefta terra aecjuavitjCum abhofti- 
bus necjue fagittis , necjue igne ob vim pluviarum laedi 
poflet. Fofsa fuperata, urbem ipfam ftatim cepit: ne- 
cjue enim erant interiora mcenia admodum valida, 
cjuod exterius obduclis fidebant. Dio lib. 37. 

Eos cjui in arce confugerant , fide data acceptacjue, 
recepit. Id. ibid. In cjuibus Tigranis fratrem Guram , 
in poteftatem ejus fe dedentem > comiter habuitCalli- 
machum autem non audivit , cjuamvis grandis pecu- 
niae fe reconditos thefauros profiteretur proditurum , 



M 1 T H R I D A T E S VL i 47 

verum in vinculis haberi imperavit ad pcenas penden- 
das, cjuodinflammata Amifenorum urbe, gloriam fibi 
& beniguitatis erga Gra;cos materiam declaranda* 
pra:cidiilet. Plntarch. in Lucul. pag. 5-14. Multadeinde 
accepta pecunia , Nifibi Lucullus hiberna habuit. Dio 

lib. f$. 

Dum Nifibim Lucullusobfideret, Tigranes ad eam, 
cjuam inexpugnabilem effe exiftimabat , defendendam 
fe non convertit: {q3. Mithridate propriam inregionem 
miflo, ipfe in Armeniam fuam contendit, ubi L. 
Fannium refiftentem fibi obfedit , tantifper dum Lu- 
cullus re cognita auxilio illi proiicifceretur. Dio ut 
fupra. 

Mithridatem, in Pontum ad regni fui relicjuias pro- 
feclum, fequebantur propriorum cjuatuor millia, & to- 
tidem accepti a Tigrane. Appian. pa*. 231. Cum cjui- 
Bus ille alteram Armeniam ceterafque regiones in- 
vadens, multos Romanorum in iis regionibus vagan- 
tes ex improvifo adortus interfecit , nonnulios prselio 
victos caecidit, & pleracjue loca magna celeritate rece- 
pit. Benevolentia enimilli homines erga Mithridatem 
affecli erant , tum cjuod fuae elTet gentis , tum ob pa- 
ternum ejus regnum : iidemcjue Romanos odio habe- 
bant, pardm cjuod peregrini eflent, partim cjuod a 
prazfectis eorum male tradtarentur : itacjue Mithridati 
libenter acceflerunt. Dio lib. 3 s- 

Mithridates aggrefllis M. Fabium Ducem a Luculio 
in iis locis reli&um in fugam vertit , cjuingentis in ea 
pugna occifis. Appian. pa*. 231. Magnopere ufus au- 
xilio Thracum , <jui cum antea fub ipfo ftipendia fuif- 
fent, tum cum Fabio militabant: itemcjue fervorum 

T ij 



i 4 8 M I T H R I D A T E S. VL 

qui in caftris Romanorum erant. Dio Ub. 55-. 

Primum Thraces a Fabio fpeculatum miffi , cum 
nihil fani renuntiafTent , ifque incautius progreifus m 
Mithridatem incidiffet , ThracesquoqueRomanos ad- 
orti funt. Unde in fugam verfus eft Fabius, quingentis 
in ea pugna occifis. Fabius deinde , liberatis fervis , 
quotquot caftra fequebantur, rursus per totam diem 
dubio Marte pugnavit , donec fervis libertatem Mi- 
thridate deferente, ipfi in prxlio adjuverunt, periif- 
fentque haud dubie Fabiani omnes, nifi Mithridates 
faxo iclus in genu , 6c telo fub oculo faucius , ela- 
tus celeriter fuiflet e praelio. Dum barbari enim, de 
Regis falute folliciti, per multos dies a pugna cefla- 
rentj Fabio cum fuis in tutum locum perfugiendi fpa- 
tium conceffus eft. Curabant autem Regem Agari , 
gens Scythica , remediis confeclis e ferpentum viru- 
lentia : qui propterea femper fequebantur comitatum 
regium. Dio i? Appianus ut fuprk. 

Fabius deinde Cabiris inclufus oppugnatufque , a 
C. Triario fervatus eft : is enim cum ex Afia ad Lu- 
cullum iter ea faciens rem geftam accepiflet , coacta 
ex iis qui aderant, quam maxima poterat manu , 
Mithridatem, totum exercitum Romanum adverfus 
fe venire putantem , adeo terruit, ut priufquam in 
confpeclum ejus veniret, caftra moverecogeret. Unde 
Triarius audacior faclus ufque in Comana fugientem 
infecutus , ibi vicit. Caftra habebat Mithridates ex 
altera ejus fluvii parte, qua Romani accedebant. Eos 
ut ex itinere feffos aggrederetur , ipfeprior occurrit: 
reliquos inter prsclium, per alium pontem invadere 
juflk. Cum diu arquo Marte cerutum effet, pons 



M I T H R I D A T E S VI. f& 

abruptus , quod multi confertim per eum tranfire con- 
tenderent , Mithridatem fubiidiis fpoliavit , perturba- 
vitque. Ab hoc conflicStu utrique ob hyemc ne fe in caftella 
receperunt, & quieti dederunt. Dwlib. 35. 

Poftquam Mithridatem nuntiatum eft , fufo Fabio, 
in Sornatium & Triarium pergere , milites verecun- 
dia moti , Lucullum ad fuppetias illi ferendas fecuti 
funt. Plutarch. m Lucul. fag. 51$. Mithridates interim 
ad Gaziurfa Triario oppoficis caftris , provocare ho- 
minem ad praelium atque irritare intendit , cum aliis 
rebus tum quod ipfe milites in oculis Romanorum 
exerceret, ac duces exercere juberet , utcumeocon- 
greflus ante Luculii adventum , fuperiorque factus 
(quod fperabat) reliquam etiam regni partem recu- 
peraret. Ciim Triarium non eliceret ad caftellum , 
cui Dadafa nomen erat , oppugnandum , fuorum ali- 
quos mittit , in quo impedimenta Romanorum depo- 
fita erant, ut faltem illorum tuendorum causa homi- 
nem ad conferendas manusadduceret, neque id eum 
fefellit. Cum enim eatenus Triarius Mithridatis mul- 
titudinem reformidans , Lucullumque , quem accer- 
fierat, operiens , fefe continuiifet, poftquam Dadafa 
oppugnari accepit , miiitefque rebus fuis metuentes , 
tumultuantes , minati funt fe injuflu ejus , niii ipfos 
reduceret, ad defendendum ituros , invitus caftris ex- 
ceffit. Dw hb. 35. 

Cum progreilus eflet Triarius in aciem contra Mi- 
thridatem , procella, qualis nulla ante in omni ho- 
minum memoria , exorta eft > qua: in utrifque caftris 
disjecit tentoria , jumenta tranfverfum egit per devia, 
prazcipitavit etiam nonnulios miiites. Et tunc quidem 



ijo MITHRIDATESj\$ 

utrique retrocelTerunc. Cum autem nuntiaretur adven- 
tus Lucuili, Triarius abfente illo depugnare cupiens, 
ante lucem invafit ftationes Mithridatis : cumcjue diu 
pari virtute certaiTent , tandem Rex in (uo cornu con- 
nixus incepit vicloriam , Sc diflraclis hoftibus pedita- 
tum eorum in foftam quandam coenofam compulit, 
ubi cacdebantur impune fidente veftigio. Uius deinde 
vi£toria , perfecjuebatur animose per campos ecjuites , 
donec cjuidem Romanus Centurio , cjui fpecie famuli 
equitantem curiu aequabat, in femur eum percuflic 
graviter, quod tergum ejus non fperaret fe poifeper 
thoracem perfodere , Sc hunc quidem ftatim in frufta 
conciderunt proximi: Mithridates vero in extremam 
aciem relatus eft. Appian. pag. 232. 

Amici Regii fuis egregie vincentibus fignum pro- 
pere dederunt receptui : id ut inopinatum , trepidatio- 
nem injecit pugnantibus, veritis ne forte aliunde ali- 
quid mali acciderit , donec re cognita ftatim in campo 
tumultuarie circumfteterunt corpus regium. Tandem 
Timotheus Medicus cohibito fanguine , fublimem tis 
oftendit. Mithridates , poftquam recollegit animum , 
ftatim reprehendit eos qui iignum receptui dederant, 
& ea ipsa die Romanis caftris admovit exercitum , 
cjuse jam deferta erant pavore militum , Romanorum 
militum fiipra 7. m. cxfa fuiife dicuntur, Plutarcbo. In- 
ter cadavera reperti funt Tribuni 24. Centuriones ijo. 
Quantus Przcfeclorum numerus haud temere in illa 
Romanorum clade defideratus eft. Appian. ibid. 

Ad Scotium vero montem pugnam hanc faclam 
fuifle , Appianus docet pag. 254. Non longius millibus 
pafluum tribus a Zela Ponti oppido eum abefle indi- 



MT T H R I D A T E S VI. m 

cat Hirtius de bell. Alexandr. In illo campo Mithridates 
erexk trophanim, cjuod Julius Cscfar poft^uam in eo- 
dem toco poftea Pharnacem Bofphori RegemMithri- 
datis filium viciflet , non fuftulit , uti nefas erat , fed 
alterum pofuit , cujus nobis funtillius nummi argentei 
teftes , in quibus ab una parte caput Veneris cum his 
litteris II. T. id eft fecundum trophacum , & in averfa 
illius parte , duo trophara. Et ab hac vicStoria Cacfaris , 
Zelicae poftea epocham Iibertatis fuae dinumerarunt , ut 
indicant nummi Julia; Pisc & Caracallas cum annis 
240. 

Mkhridates, curato vulnere , fufpicatus alios cjuoque 
in fuo exercitu hoftes efle , milkum deleclum cjuafi 
alius rei caufa inftituit > juflifcjue fingulis confeftim in 
fua tabernacula fe recipere , Romanos folos deprehen- 
fos occidit. Dto hb. 35. 

Inde in Armeniam, cjuam Romani Minorem vo- 
cant, fc recepk , commeatus cjui deportari pcterant 
fecum aufercns , ceteros vero corrumpens , ne LucuIIo 
venienti eflent ufui. Quo tempore Attilius , Romanus 
Senator , cjui judieii metu dudum profugus ad Mithri- 
datem in amickiam ejus receptus fuerat, deprehen- 
fus eft Regi ftruere infidias. Quem ille pro dignkatis 
priftinas reverentia torqueri vetitum , Cmplici morte 
necavit : fed confcios excruciavk gravker. Liberti 
vero cum cjuibus Attilius confilium communicaverat, 
illaefi dimifli funt , ut patroni fui miniftri. Appian. pag, 
232. i? 233. 

Adveniens Lucullus Triarium , cjuem infenf* mili- 
tes recjuirebant , clam eripuit > fed <jui fubceciderunt 
rnilkum cadavera reliquka inhumata, cjuod fuorum rgi- 



iS2 M I T H R I D A T E S VI. 

licum animos imprimis ab eo putatur abalienaffe. 
Plutarch. in Lucul. <£r Pomp. pag. 515". 

Ad Talaura loco edito Mithridates confidens, & 
adventantem cumingentimanuTigranem expeclans , 
priuiquam conjungerenturambo , pugnam detre£tabat, 
& Medus Mithridates alterTigranisgener , Romanos 
palantes repente adortus, magna clade affecit. Dio 
lib. ss- 

Lege Gabinia Conful M. Acilius Glabrio in Bithy- 
nia: Sc Ponti Provincia fuccefibr Lucullo datus eft , 
Sc legionibus Fimbrianis qua? militia liberatse priiis , 
iterum ftipendia faciebant, militia? miffio facla eft. 
Quod ciim illsc comperifTent , vicloria cjuietecpe , & 
rerum copia luxuriantes, ad hacc abfente LucuIIo de- 
gentes, tumultuata: funt Lucullum quafi privatum jam 
contemptui habentes. Li ibul. 

Lucullus inops confilii , nec temere fe movere lo- 
co , nec ibi ha?rere aufus, ftatuit obviam procedere 
Tigrani , fi forte illum inopinantem fimul ac itinere 
fatigatum fundens , aliquo modo feditiones militum 
componeret, quorum neutrum ipfi fucceflit. Milites 
enim alicjuandiu eum fecuti, cum in Cappadociam 
iter fleclendum effet, omnes unanimiter , ne verbo 
cjuidem ullo facto , (ef& converterunt. Valeriani qui 
&Fimbriani, cum Roma? exaucloratos fe efle acce- 
piffent , 8c aliis decretas effe LuculliProvincias, om- 
nino a fignis dilapfi funt. Nullam non hic indignita- 
tem fubiit Lucullus , fingulos orando & tentoria ob- 
eundo , demiflus & lachrymisoppletus : nonnullorum 
etiam prehendens manus. Illi vero prenfationes repel- 
lere , inanes zona,s objicere , jaclarecjue , folus dimi- 

earet 



M I T H R I D A T E S VI. ijj 

caret cum hoftibus , ex quibus ditefcere nolTet folus. 
Dw lib. 3 5 1 . i? Plutarch. in Lucul. pag. 5-15-. 

Ita LucuIIum , ne perfequeretur Mithridatem ac Ti- 
granem, fummamque vicloriae imponeret, feditio mi- 
Iitum tenuit, qui fequi nolebant, cum legiones Va- 
leriana? , impleta a fe ftipendia , dicentes , Lucullum 
relinquerent. Ltv. lib. 58. Tandem tamen ceterorum 
quoque militum precibus Fimbriani ifti expugnati , 
receperunt fe illam aeftatem ad figna manfuros : quod 
fi nemo interea ad pugnandum fecum defcenderet , 
difceffuros. His oportebat acquiefcere Lucullum, aut 
defertam pracfidio relinquereBarbaris Provinciamxon- 
tinuit ergo illos, non jam imperio, neque eos in aciem 
eduxit j verum fatis huic erat , modo manerent , pa- 
tiebaturque vaftari a Tigrane Cappadociam , & in- 
folefcere de integro Mithridatem. Plutarch. in Lucul. 
pag. jitf. 

Scripferat vero jam ante ad Senatum Lucullus con- 
feclum a fe fuiffe bellum Mithridaticum , advene- 
runtque ad res Ponti componendas , ficut pacatas, Le- 
gati. Qui ubi jam adfuerunt, offenderunt ne ipfum 
quidem fui juris effe , verum a militibus haberi ludi- 
brio & fugillari. Hi ver6 eo in Imperatorem progrefti 
infblentise funt, ut exacta scftate fumpferint arma , 
gladiifque diftrictis provocarent nufquam apparentes, 
qui jam receperant fe hoftes , jubilantefque & bra- 
chia jaclantes inaniter , excederent caftris , teftati 
completum tempus, quo Lucullo commoraturos fe 
promiferant. Id. ibid. 

Adveniens deinde in demandatam fibi Provinciam 
Acilius Glabrio Conful, dimiffis circa populos prazco- 

V 



154 M I T H R I D A T E S VI. 

nibus pronuntiavit , Lucullum incufari a Senatu quod 
bellum diutius jufto protraheret : proinde Senatum 
miflum facere ejus exercitum , publicaturumbona eo- 
rum qui voluntati fuae non paruerint. Quibus ad exer- 
citum perlatis , mox diffluebant milites; exceptis paucis, 
qui admodum pauperes , ideoque mulctam non timen- 
tes, maluerunt apud Lucullum permanere. Appian, 
pag. 233. Sicque prope totum regnum fuum Mithri- 
dates recepit, & Cappadocias multum detrimenti in- 
tulit : neque Lucullo obftante, neque ipfo Acilia der 
fendente. Is enim cum prius feftinaflet , ut vicloriam 
Lucullo prarriperet, ubi tum quseacla eflent refcivit, 
ne ad exercitum quidem venit > fed in Bithynia tem- 
pus traxit. Dio lib. 35. 

Interea Tigranes junior Mithridatis ex filia nepos, 
a Tigrane patre deficiens, bello ab eo victus eftj inde- 
que primores fibi adjungens patris imperio ofFenfbs , 
ad Phrahatem Sinatrochs fHwm , Regem Parthorum, 
confugit. Id. lib. 36. 

Pompeius in Luculli locum , ad gerendum bellum 
adversus Mithridatem profeclurus , cum Rege Par- 
thorum Phrahate amicitiam renovavit. Li\>. 5>8. 

Pro cujus cum Pompeio initi fcederis ratione Phra- 
hates Armeniam Tigrani fubditam una cum juniore 
Tigrane, cui ftliam uxorem dedcrat , invafit. Pervenien- 
tes igitur ufque ad urbem Artaxata, obviis omnibus 
fubaclis , eam obfederunt. Tigrane fene , eorum metu, 
in montes fe fubducente. Dio Ub. 36. 

Ad tentandum Mithridatis animum , Metrophanem, 
qui amicas ei occafiones offerret,Pompeius mific Mithri- 
dates Pompeium parvi admodum eo tempore pende- 



MITHRIDATES VI. i^ 

bat, quod Phrahatem Parthorum regnum recens ad- 
eptum, adjunclum fibi fperabat. Quem ubi celeriter 
a Pompeio pnroccupatum ad invadendum Tigranis 
Armeniam impelli percepifTet > animo collapius , Le- 
gatos ex templo ad Pompeium mifit , qui de condi- 
tionibus pacis agerent , Pompeius ut arma deponeret, 
& transfugas traderet , jubebat. Id. tbid. 

Ubi id primum in exercituMithridatisefl auditum, 
transfugae , quorum magnus erat numerus , ne trade- 
rentur veriti , atque Barbari , ne deftituti auxilio 
horum bellare cogerentur , tumultuabantur, & admi- 
fifTent aliquid in Mithridatem, nifi Legatos a fe mif- 
fos ille prsetendiffet , nonpacis petendae causa; fed ut 
Romanorum apparatum fpecularentur. Id. ibid. Juravit 
fe nunquam cum Romanis pacem habiturum , prop- 
ter ipforum avaritiam, nec traditurum eis quemquam, 
nec faffurum quicquam nifi in communem utilitatem 
omnium. Appian. pag. 238. 

Cum jam in Galatiam Pompeius veniflet, ei Lu- 
cullus obviam faclus eft , Dw Ub. 3 6. ad Danaia caftel- 
lum. Strabo lib, iz. pag. 567. Erat Lucullus Confulatus 
ordine & xtate prior , fed Pompeii ex pluribus impe- 
riis & gemino triumpho dignitas fuperior. Fafces utri- 
que laureatae, vicloriarum causa, pracferebantur. Quia 
vero venerat Pompeius longa via per loca arida & 
fqualida, torridas laureas faicibus ejus circumjeclas , 
cum confiderarent Luculli liclores, benigne illius lic- 
toribus largiti funt ex fuis recentibus & virentibus. 
Eam rem amici Pompeii infauftum omenvertere, Lu- 
culli vicloriarum prxmia & ornamenta Pompeium 
«iblaturum. Flatarcb. m Lucul. pag. $16. 

V ij 



ijtf MITHRIDATESVI. 

Lucullus Pompeio debellatum omnino Mithridatem 
affirmavit, neque expeditione quicquam opus effe mi- 
litari : hac eadem de caufa etiam viros , a Senatu ad res 
componendas ablegatos jam adefle. Pompeio ciim ut re- 
tro cederet , non perfuaderet ,ad eum criminandum fe 
convertit : inter alia probra , hominem multarum fub- 
inde rerum agendarum, bellique & imperii cupidum 
nominans. Pompeium parum ea moverunt : itaque pro- 
pofito edicto juflit , ne quis in pofterum Lucullo ob- 
temperaret. Dio lib, 3 6. 

Lucullus in Galatia diviflt pro arbitrio eaptum de 
hofte agrum , & dona alia dedit , indecjue acerbe a 
Pompeio eft reprehenfus , quod hofte vivo Provin- 
cias componeret , pracmiaque & honores elargiretur, 
qua: facere patrato & confecto bello vi£tores folerent, 
Milites ab eo Pcmpeius abftraxit omnes, 1600. folum 
ad triumphum illi rclicTtis > itaque Lucullus Romam 
rediit, & Pompeius movit in Mithridatem. Plutarcb. 
in Pomp. tsr in Lucul. pag. $16. 

Pompeius caftrametatus eft in Mithridatis finibus : 
qui tum e propria ditione habebat lecliffimum exerci- 
tum. 30. m. peditum , 3. m. equitum , 2. tantum Plu- 
tarcho , ad regni fui pra?fidium. Et quia Lucullus eam 
regionem nupervaftaverat, propter inopiam commea- 
tuum , multa fiebant transfugia , quamvis Rex in de- 
prehenfos ftcviebat attrocibus fuppliciis, quos aut de 
rupe dabat prascipites , aut mulctabat oculis, aut vivos 
comburebat : quo metu abfterrebat cjuidem multos ne 
transfugerent , fed nihiiominus atterebatur inopia. Ap- 
pian. pag. 238. 

At Pompeius equitibus collocatis in infidiis , aliog 
rnifit qui propalam ftationem Regis lacefTerent : quos 



M I T H R I D A T E S VI. 1*7 

jufTit poft provocationem cedere, cjuafi territos, do- 
nec hoftes in infidias prove<5ti terga verterent : & 
fortaffe victoresirrupiffent in caftracumfugientibus,m 
Rex hoc ipfum metuens , produxiffet pedites : illi vero 
retroceflerunt. Hazc fuit prima inter partes equeftris 
velitatio. Id. ibid. 

Mithridates aliquandiu fubterfugiebat , quod copiis 
eftet minoribus inftruclus , vaftabatque obviam quam- 
cjue regionem , hoftemcjue hinc inde circumducere 
Sc commeatuum inopia affligere ftudebat. Ubi vero 
Poinpeius Armeniam ingreftus eft , partim hac ipfa 
de caufa , partim ut eam defertam occuparet 3 ibi de- 
mum veritus Mithridates , ne ea regio fe abfente in 
poteftatem hoftium veniret, e6 perrexit. Dio lib. 36V 
Tumulum ex adverfo hoftium tutum infedit, ipfe 
cum toto exercitu cpietem egit , penuria rerum ne- 
ceflariarum Romanos fe confeclurum fperans , quae fibi 
in liia ditione commoranti , undecjuaque afFatim ad- 
vehebantur. Erat fuh eo tumulo planities nuda pofita: 
in eam fubinde nonnullos equitum demittebat , qui ob- 
vios cjuofque la?derent j quo effccl:umeft, utcrebriab 
hofte ad eum transfugerent. Id. ibid. 

Pompeius cum eo in Ioco hoftem aggredi non au- 
deret , alium caftris locum obtinuit , circa cjuem om- 
Bia fylvis erant obfita , ut minus jam hoftium ecjuita- 
tus fagittariicjue nocere poffent. Ibi infidiis commodo' 
4oco pofitis , ipfe cum paucis ad caftra hoftium palam 
acceflit : tumultucjue excitato , ad locum , cjuem de- 
ftinaverat, e caftris eos pertraxit : ita magnam hoftium 
esedem fecit. Addidit ea res animurn, ideocjue alios 
ad alias regionis partes emiflt ? . cjui commeatus expli- 
carent. I<L tbul- 



i 5 8 MITHRIDATES VI. 

Ci\m montem in cjuo caftra habuerat , cjuafi aridum 
Mithri.dates relicjuiffet, eum ipfum occupavit Pom- 
peius , atcjue ex fruticum indole locorumcjue conve- 
xitate conjiciens fubefle ibi fontes, imperavit puteos 
pafTim deprimi , fuitquein caftrisftatim acjua? affluen- 
tia , ut miraretur tam diu id Mithridatem fugifle. 
Plutarch. in Pomp. pag. 6$$. 

Mithridates autem montem occupavit in Acilifena , 
qua praeditum , apud Daftira , non procul Euphrate, 
cjui dividit minorem Armeniam ab Acilifena. Strabo 
lib. 12. pag. sss- Pompeius caftraRegis in minore Ar- 
menia juxta montem Daftracum. Orof. lib. 6. cap. 4. 
Ibi vallum ijo. ftadiorum crebris caftellis diftinclum 
Regi circumdedit , ut difficilem ei frumentationem 
redderet. Id opusRex non impediit , iive metu, five 
imprudentia, cjux plerumcjue foletcalamitatem ante- 
cedere. Per dies jo. Plutarcho tantum 4S- Pompeius 
obfeiTum tenuit , Mithridates cjuidcjuid jumentarum 
cum maclaviffet , equis tantum fervatis , ut famem 
exercitus fublevaret , abiit. Appian. pag. 259. 

Rex Manaitin regionem Armenia? , Deo ejufdem 
nominis confecratam, per alicjuot diescepit, frecjuen- 
tefcjue alios fe adjungere , Marcii cjuocjue exercitum 
Pompeio acceffifle percepit, regionem hanc fibi re- 
lincjuendam ftatuit. Igitur noclu caftra movit, Sc noc- 
turnis deinceps itineribus Armeniam Tigrani fubdi- 
tam petiit. Dio lib. 36. Atcjue Pompeium perfequen- 
tem belle repellere ftatuens. Orof. Itb. 6. cap. 4. 

Pompeius vix eum aflecutus extremum agmen in- 
vafit. Rex ne tum cjuidem, cjuamvis amicis fuadenti- 
bus , defcendit in pra;lium , contentus hoftem fubmo- 



M I T H R I D A T E S VI. i; 9 

vere per ecjuites , & vefpere in denliffimas fylvas fe ab- 
didit. Apptan. pag. zj£. 

Secjuenti die vicum occupavit circumquaque mu- 
nitum rupibus: ad cjuem unicus afcenfus patebat, & 
fervabatur a quatuor cohortibus. Romani quoejue ex 
adverfo ftationem oppofuerunt , ne Rex effugeret. 
Dio lib. 56". Cum in ipfos limites adventum eflet , me- 
tuens Pompeius ne Euphratem tranfmittere Mithrida- 
tes anteverteret , atcjue ita effugeret , nocturnam pu- 
gnam tentare inftituit. Plutarch. in Pomp. pag. 6$6. Eo 
ftatuto prior caftra clam movit , fefellitcjue Barbaros 
meridie concjuiefcentes , ea pergens via , cjua ipfi 
erant ituri , na<5tufcjue locum idoneum inter colles fi- 
tum , ibi milites in edita traduxit , expectavitque ho£> 
tium adventum. Barbari, quibus nihil tunc adverfleve- 
nerat, & jam in loca tuta fe accedere credebant , 
fecure neque cuftodix etiam causacjuocjuam pramifla, 
ibant fperantes ab infequendo jam Romanos deftitu- 
tos. Dio lib. 3 6. 

Quo tempore fama fert vidiffe Mithridatem m 
fomnis fpeciem , qua? futura ei pronuntiaret. Vide- 
batur fibi in mari Pontico fecundo navigare vento r 
Bofphorumcjue jam profpicere Sc comiter una. veclos 
affari , ut cjui certa & indubitata incolumitate gau* 
deat, vemm repente ab omnibus fe reperifTe defer- 
tum , ac fragmento exiguo navigii ja<5tari. His occu- 
patum motibus & imaginibus afliftentes amici excita- 
vere , Pompeium nuntiantes adeile. Pugnandum igi- 
tur neceflario pro vallo erat , educlifcjue copiis ftru- 
xerunt Ducts aciem. Plutarch. in Pomp. pag. 636. 

Quos parare fe ubi Pompeius animadvertit y duhi* 



160 M I T H R I D A T E S VI. 

tavit per tenebras difcrimen praclii , tantum circum- 
fundendos, ne fugerent, arbitratus eft, ac fub lucem 
exercitu fuo , cjui firmior erat , aggrediendos. At ma- 
jores natu ordinum ductores precando Sc adbortando 
concitaverunt. Id. ibid. 

Porro id prxlium fic commiflum eft. Primo om- 
nium ex compofito omnes tibicines fimul claflicum 
cecinere , poft & milites & cactera turba clamorem 
bellicum fuftuieruntj tum alii haftis fcuta, alii faxis 
serea vafa percuflerunt. Montes circumcavi acceptum 
fonitum quam maxime terribilem reddiderunt, quem 
ut repente Barbari nocturnum in defertis locis acce- 
pere , vehementer animo dejecli funt, fe divinitus 
immiflum in malum incidiffe rati, Interim Romani 
undique defublimi lapidibus, fagittis telifcjue jaculari, 
Sc ob tantam multitudinem nullum fine vulnere telum 
cadere : Barbari in fummum difcrimen adduci (non 
enim ad prajlium , fed ad iter fe compofuerant, ob- 
fervabanturcjue eodem in loco equi camelicjue multi- 
plices, tum viri mulierefcjue , partim equis, partim 
curru , covinis carrifque promifcue traclati. ) Alios 
accepta vulnera , alios expeclata terrere ; igitur tanto 
facilius , ipfi fe in concurfii prementes , perire. Db 
Ub. 36. 

Hasc eminus icti mala tolerabant : Romani , ciim 
jacula omnia confumpfiiTent , in Barbaros decurrerunt, 
ibi extremorum cazdes fa£ta , ( Sc erant plericjue iner- 
mes 5 ita ut ad mortem unus ic"tus fufficeret ) cpicjue 
in medio erant, undicjue ob prasfens periculum huc 
fe recipientibus exterioribus , premebantur : mutuocjue 
{qCq trudentes conculcantefcpe peribant , cum neque 

feipfbs 



M I T H R I D A T E S VI. itfi 

fe ipfos tutari necjue hoftem aggredi poffent : cjuod 
major pars ecjuites ac fagittarii erant, cjuibus necjue 
in tenebris profpeclus , necjue in tantis anguftiis co- 
natus ullus procedebat. Lt ibid. 

Ubi Luna effulfit, Barbari utkjue fe inluce hoftem 
depellere poife putantes gaudebant, poteratcjue ipfis 
commodo efle, nifi eam a tergo Romani habuilTent: 
modo hac , modo iilac incidentes , juftum conatufcjue 
eorum magnopere decepiffent. Nam cjuia admodum 
frecjuentes erant , fimul omnes umbram percjuam den- 
fam edebant , cjua: Barbaros , ciim invaderentur , de- 
cipiebat. Fruftra enim inanem umbram , ac fi jam 
comminus ftarent , impetebant: cumcjue in umbra 
propius congrederentur , etiam praster expecTationem 
vulnerabantur. Eo modo & plurimi funt interempti, 
Sc haud pauciores vivi in poteftatem hoftium vene- 
runt. Id. ibui 

NocTurnum hoc fuiffe praclium omnes fere Hifto- 
rici confentiunt > folus Appianus interdiu rem ita nar- 
rat. Poftridie uterque exercitus primo mane armatus 
eft , & progrefli utrimcjue ftationarii velitabart ur per 
declivia : nonnulli etiam ecjuites Regii, fine ecjuis 
injuQi opem ferebant fuis militibus : in cjuos ciim com- 
plures Romanorum ecjuites irruerent , Regii uno ag- 
mine caftra curfu petebant , ut confcenfis equis eum 
Romanis acquo Marte confligerent. Eos ita cum cia- 
more curfucjue ruentes confpicati e fuperiore loco cjui 
adhucarmabantur, rem non intelligentes , raticjuehos 
captis diverfa parte caftris fuge-re , 8z ipfi projecTis ar* 
mis fugiebant : & cum non pateret exitus , impinge- 
bant in fe invicem , glomerabanturque dcnec per rupes 

X 



i62 M I T H R I D A T E S VI. 

defilirent. Atque ita Mithridatis exercitus periit pfop- 
ter temeritatem eorum , qui dum immifli volunt fuis 
fuccurrere , tumultum excitaverunt. Reliquum facile 
fuit Pompeio conficere, cacdenti prehendentique in= 
ermes & impeditos rupibus. Appian. pag. 235. <ty 240, 

Longe plufquam decem millia interiiile narrat Plu- 
tarcbus. Plurimos fuifle occifos , haud pauciores vivos 
m poteftatem Romanorum venifle, Dio. Quadraginta 
millia, Eutropius. Totidem cscfa vel capta, Orofius. Pom- 
peium vero 20. vel 30. tantum de exercitu fuo ami- 
fiffe & duos centuriones, Eutropius. Romanos vulne- 
ratos mille , vix autem 40. interfeclos fcribit Orofius, 

Ipfe Mithridates octingimtorum equitum cuneo per 
Romanos erupit. Mox ceteris- dilapfis , folus reliclus 
cum tribus eft : in quibus Hypficratia fuit pellex , Va- 
lerio Maximo conjux , qua? femper quidem virilis au- 
daciac fuerat, quare Hypficratem eam Rex appella- 
vit. Tunc vero vefte amicta virili Perfica , 6c equo 
vecla , nee corpore ex fuga» prolixitate fatifcere vifa 
eft , nec curando Regis corpore & equo eft fatigata. 
Plutarch. in Pomp. pag. 6 36. Filia quoque Diipetine 
Ladoice Regina nata, dupliei ordine dentium defor- 
mis admodum, comes fugac patris fuit. Val. Max. lib.' 
1, cap. 8. 

Sic igitur Rex inter tumultusbelli fuga elapfus , ad- 
jutus etiam beneficio fubluftris nodtis evafit : per devia 
equum manu trahens , atque ad omnes noclurnos ftre- 
pitus trepidans y Orof. Itb. 6. cap. 4. donec in quofdam 
equites mercenarios incidit, & peditum circiter tria 
millia , a quibus ftatim deduclus eft in caftellum Sino- 
segem > ubi multum pecuni* coacervaverat. Appian. 






MITHRIDATES VI. **$ 

cap. 240. Quod caftellum Inora Plutarcho , Sinoria Stra~ 
boni , in confinio minoris & majoris Armeniae pofitum, 
Ub. 12. pdg. fSf- 

Mox data funt ab eo munera & annua flipendia 
numerata fugac comitibus, ablataque inde ferme fex 
millia talentorum. Appian. pag. 240. Indeque fumpfit 
veftes pretiofas, quas confluentibus ad ipium ex fuga 
diftribuit. Prscterea lethale virus cuicjue amicorum fe- 
rendum fecum dedit, ne quis in manus hoftium ve- 
niret invitus. Inde in Armeniam ad Tigranem con- 
tendit. Plutarch.in Pomp. pag. 6^6. 

Cum ab eo per Legatos compellato nullum amicum 
refponfiim tuliflet ,- cjuod is Mithridatem Tigrani filio 
luo (eratisnepos Mithridatis) contra fe feditionis 
caufam fuiffe practenderet r ac ob id prsBterquamquod 
Mithridatem non fufcipiebat, Legatos etiam compre- 
henfos in vincula conjeciffet : ita fpe fua fruftratus, in 
Colchidem verfus eft. Dto Itb. 36". 

Cum nufquam curfum intermitteret , die quarta 
Euphratem tranfiit. Per triduum deinde difpofitis 8c 
armatis praefentibus , vel accedentibus copiis, invafk 
Chotenen , praefedhiram Armeniae , ubi Chotenos Hi- 
berofque miifilibus ac glandibus iterimpedire conatos 
propulir , & pervenit ad Abfarum fluvium. ApputiU 
pag. 240. 

Pompeius, cjui Mithridatem infequerentur , emittit: 
Is vero Phafin flumen tranfgreffus effugerat. Dio HK 
16. 

Tigranes pater in filium Tigranem, folum, Phra- 
hate in regnum reverfo, ad Artaxatorum obfidionem 
profeclus , pradium eum vicit , atque is in fuga .pri- 

X ij 



i*4 MITHRIDATES VI. 

mum ad Mithridatem avum fe contulit. Eum autem 
vicT:um eifeciim intelligeret, atcrueipfum auxilio alio- 
rum magis indigere, quam alii poffe opitulari , adRo- 
manos fe adjunxit, Pompeiocjue ad Araxem flumen 
occurrit , apud Plutarchum : eocjue Duce ulus Pompeius 
in Armeniam atcpe adverfum patrem ejus , exercitum 
duxit. Dio ibid. 

Tigranes pater re cognita territus, ftatim prseco- 
nem ad Pompeium mifit , traditis etiam Mkhridatis 
Legatis , cjuos in vincula conjecerat. Cum filius im- 
pedimento eifet , ne cjuicquam tolerabile poflet im- 
petrare, nihiiocjue minus Pompeius , tranfmiffo Araxe 
fluvio Artaxatis appropinquaret, ibi demiim Tigranes 
urbem ei dedidit, ipfeque fua fponte in caftra Pom- 
peii advenit , ne caduceatore cjuidem praemiflb : ita fe, 
cruo & reverentia Pompeio, & mifericordia dignus 
videretur, comparaverat, ut cjuantum ejus fieri po- 
terat, maxime inter priftinam dignitatem, ac pra> 
fentem humilitatem , medium fervaret ftatum. To- 
gam namque, cjuam dimidia fui parte albam gerere 
folebat, & candyn totum purpureum exuerat , tiaram 
autem cum fafcia gerebat. Id. ibid. 

Permiffurus ejus arbitrio omne fuum jus, &accufa- 
turus filium apud ipfum judicem. Cui cum Pompeius 
Tribunos & Prxfectos equitum obviam mififtet hono- 
ris gratia , Regis comites parum fecuros fe rati , quia 
caduceatoremnonpra?miferat, retro fugerunt. Appian. 
$ag. 243. 

Ubi ad caftraPompeii 16. ab Artaxatis milliario Ti- 
granes venit , prajfto ei fuerunt duo Pompeii liclores, 
qui jufferunt ut equo defcenderet , quo vectus patrio 



MITHRIDATES VI. w 

more ipfuni etiam vallum intraturus fuerat. Nemi- 
nem enim mortalium in caftris Romanis unquam vi- 
fum,c]ui ecjuo infideret. Obtemperavit Tigranes , gla- 
diumcjue difcinxit tradiditcjue eis. Dio ut fupra. 

Pedibus ingreffum , proje<5toe]ue diademate in ter- 
ram prolapfum , adorantemcjue fe more barbarico in- 
tuitus Pompeius, mifericordia commotus exiluit , & 
apprehensa dexteraeum erexit, atque infigne regium, 
quod ille de fuo capite abjecerat, repofuit) <& federc 
juffic ad latus fuum, ex altero filium collocans 5 cjui 
neque affurrexit patri , necjue ulla comitate erga eum 
ufus eft. Id. ibid. 

Tigranes fe regnumque fuum Pompeii ditioni per- 
mifit , & ab hoc deinde fimul cum filio , ad ccenam 
invitatus eft : vemm filius vocatus non adfuit, qua re 
in primis fibi Pompeium infenfum reddidit. Id. ibid. 
Patri avitum Armenise regnum reflituit, filium vero 
in Gordena & Sophena regnare juffit. Plutarcb. in Lu~ 
cul. Has conditiones accepit pater : indignatus vero 
filius, fugam cogitantem in cuflodiam dedit , deinde 
in vincula , & tandem ad Pompeii triumphum ferva- 
tus. Plutarcb. <? Appian. pag. 241. 

Pompeius reliclo ad pra:fidium Armenije Afranio, 
per gentes circum colentes contra Mirhridatem iter 
intendit : Albani &Iberiprimo petenti tranfitum Pom- 
peio dederunt. Alii narrant Orsezem Albanorum Re- 
gem & Artocum Iberorum cum 70. millibus infidias 
Pompeio ftruxiffe circa Cyrtum flumen : belium qui- 
dem propter hyemem dilataile ferunt Romanos. Ap- 
pian. pag. 142. 
• Mithridates hybernabat in Diofcuriade. Idcm pag. 



i66 MITHRIDATES VI. 

240. Ubi initium eft Ifthmi Euxino & Cafpio mari 
interjecli. Strabo lib. 11. pag. 427. 

Vere Pompeius Cyrnum tranfiit , qua re interritus 
Arfaces ad Pompeium de pace impetranda internun- 
tios cum donis mifit , & eam tandem iniit. Dio lib. 

37. 

Mithridates per gentes Scythicas , vel infenfas vel 
alienas ,iter fecit, partim conciliatis hominibus , par- 
rim vi adaclis, & Heniochos quidem , libenter excep- 
tus , tranfiit : Achseos ver6 obfiftere aufos fugavit. Maeo- 
tichas deinde ingreffus , mukis iubditasregulis , ob fa- 
mam rerum geftarum , regnicjue ab omnibus hofpica- 
hter exceptus deduclufque , multa dona dedit rece- 
pitcjue , atcjue etiam in focietatem eos pertraxit : elo- 
catis filiabus potentiflimum cjuemcjue illorum fibi con- 
jungens. Appian. pag. 240. <f 241. De Zygiorum au- 
tem tranfitu fpem abjiciens ob locorum difficultates 
iftorum & feritatem hominum , aegre per oram in- 
ceflit, plerumque mare confcendens. Strabo lib. 11. p, 
45)6". 

Machares Mithridatis filius, qui in Bofphoro Cim- 
merio tunc regnabat Sc Romanorum rebus ftudebat , 
cum patrem audiVifFet tam brevi tempore , tot fcras 
gentes, & cjuae vocantur clauftra Scythiae , nulli an- 
tea permeata tranfiiffe , Legatos ad eum mifit , cjui 
excufarent, cjuod neceflitate coactus Romanos colue- 
rit y fed ubi cognovit eum implacabilem , fugit in 
Cherfonefum Ponticam, incenfis navibus , C|u6 patri 
perfequendi facultatem adimeretj fed cum ille immi- 
fiffet in eum clafTem aliam , manus fibimet intulit. 
Mithridates amicos, cjuos ipfe Machari in regnurn 



M I T H R I D A T E S VI. tey 

abeunti comites addiderat , omnes interemit, domefti- 
cos vero dimifit incolumes. Appian. pag. 241. Patrem 
per ejus familiares , fecuritate & pecuniis miffis , ad 
facinus impulfos, filium interfeciffe , fcribit. Dio lib. 
36. Macharem quoque parricidio trucidatum ab eo 
fuifle refert Orofius lib. 6. cap. 5. 

Pompeius in Septentrionem Scythicum , iter tan- 
cjuam in mari ftellrs fecutus , & ad Phafim fluvium 
Servilius illi cum clafle occurrit, cjua tuebatur Pon- 
tum j fed Mithridatisinfectatio, qui in gentes Bofphori 
& Ma?otidis incolas abdiderat fe , magnas perplexita- 
tes Pompeio tribuit. Plutarch. in Pomp. Depopulata 
Albanorum regione & cum iis pace inftaurata & cum 
Iberis, in Armeniam minorem divertit. Id. ibid. 

Ex Armenia in Syriam profectus, ubi Regum & po- 
pulorum rebus conftitutis hyemem tranfiitj caftellum 
ver6 Symphorium ei tradiderat Stratonice Mithridatis 
concubina, hoc unum pa£ta,ut fi forte PompeiusXipha- 
rem filium in poteftatemredigeret, matrieum fervaret 
incolumem. Id. ibid. 

His cognitis, Mithridates filium Xipharem interfe- 
cit ad fretum , infpeclante matre ex adverfo littore , 
& cadaver infepultum , projecit pietatem negligens, 
modo matri doleret qua: peccaverat. Appian pag. 2,4f. 

Dum rebus in Syria & Judsea traclandis deftinetur 
Pompeius , Mithridates Pontum circumluftravit , Sc 
Panticapeum, quod eft in Europa ad oftium Ponti 
emporium occupavit. Id. pag. 244. Ipfe cjuoque Ltga- 
tos ad Pompeium adhuc in Syria morantem , & ncf~ 
cientem eum effe fuperftitem , mifit , cjui tributa Po- 
pulo Romano pollicerentur 7 fi concederetur eiregnum 



i*8 MITHRIDATES VI. 
paternum. Cumque ille poftularet , ut ipfe Rex veni- 
ret , ficut Tigranes venerat , id fe faclurum negavit, 
ut parum decorum perfonae Mithridatis , mifTurum 
tamen filios Sc amicos. Id. pag. 245. 

His di&is, deleclus maximos habuit promifcue, 
tam e fervis quam ex ingenuis: arma quoque multa 
Sc tela fabricabat Sc machinas , nulli parcens materiae , 
ne bobus quidem aratoribus in ufum nervorum. Tri- 
buta omnibus etiam tenuibus pracfcripfit , quae a Mi- 
niftris exigebantur cum multorum injuriis, non fen- 
tiente Mithridate. Morbus enim quidam ulcerolus fa- 
ciem ejus invaferat, ut a folis tribus Eunuchis afpici 
pateretur qui eum curabant. Quo percurato , jam etiam 
copiac paratac aderant , 60. cohortes fexcentenaria? Sc 
alia multitudo numerofa , navefque, Sc Ioca oppor- 
tuna , quac Duces illo agrotante occupaverant , tra- 
jeckque partem exercitus Phanagoriam, alterum em- 
porium fitum in oftio, ut aditum utrinque teneretj 
Pompeio etiam tum harente in Syria. Id. ibid. 

Eodem tempore Caftor Mithridatis Pracfectus , qui 
Phanagorio pracerat, Tryphonem Eunuchum Regium 
( a quo tortus aliquando fuerat ) intrantem adortus in- 
terfecit, Sc plebem ad libertatem vocavit j quac quam- 
vis jam arx teneretur ab Artapherne ceteriique Mi- 
thridatis fiiiis , aggeftis circunquaque lignis eam in- 
cendit. Quo metu Artaphernes , Darius , Xerxes , 
Oxathres Sc Eupatra Iiberi Mithridatis,fefe dediderunt. 
In his folus Artaphernes erat ferme quadragenarius > 
reliqui formofi pueri : Cleopatra vero , altera filia , 
reftitit : cujus generofitate pater deleclatus , fubmiffis 
multis Dicrotis eam eripuit. ld. ibid. <jr pag. 246. Re- 

liquos 



M I T H R I D A T E S VI. x* 9 

liquos Caftor arce occupata , ad praefides Romano-j 
rum tranfmifit. Orof. lib. 6. cap. 5. 

Quotquot erant in propinquo caftella nuper occu- 
pata a Mithridate , audaci exemplo Phanagorenfium 
permota defecerunt Cherfonefus , Theudofia , Nym- 
phxum, aliaque circa Pontum opportuna bello ge- 
rendo. Appian. pag. 246. 

Mithridates accenfiis ira , non folum defeclorum 
nonnullos deprehenfos fupplicio affecitjfedetiam com- 
plures amicos fuos & Exipodram filium fuum interfe- 
cit. Orof. lib. 6. cap. 5. Et videns crebras defectiones, 8c 
fufpeclum habensexercitum, ne parum conftantis eflet 
fidei 3 quippe coaclus ad militiam , pra:fertim acce- 
dentibus gravibus exaclionibus , 8c adverfitate fortu- 
nsc femper intuta apud mutabiles fubditorum militum 
animos , miGt ad Scy thiam per Eunuchos ad Regulos 
nuptum filias j petens ut quamprimum cum copiis ve- 
nirent ad auxilium. Hae deducebantur a 500. militibus, 
€jui parum a Mithridate digrefli , Eunuchos interfe- 
cerunt, cjuod ab his apud Regem femper molefti fue- 
rant, & puellas ad Pompeium adduxerunt. Appian, 
pag. 246. 

Pompeius, relicla Syria , Amifum in Ponto profec- 
tus eft : ubi ambitione impulfus , cjuod in Lucullo 
tantopere reprehenderat, ipfe egit: dominante enim 
in Bofphoro Mithridate, qui manum haud contem- 
nendam jam contraxerat , quafi omnibus confeclis , 
Provincias ordinavit & dona contulit. Plut. in Pomp, 
pa^.6^. 

Et cjuidem Pontum, vivente adhuc Mithridate, in 
Provincia? formam ab eo redaclum Livius indicat lib. 

Y 



i 7 o M I T H R I D A T E S VI. 

102. SedPompeiusillodejecl:o,c|ua? adArmeniam funt 
Sc Colchidem regulis diviiit, cjuorum opera in belio 
ufus fuerat , reliqua in undecim Refpublicas diftribuit, 
& Bithynias addidit, ut ex utrifque una conftaret Pro- 
vincia. Stralo lib. ia. pag. 541. 

Mithridatium a, Ponto avulfum Bogodiatoro Pom- 
peius dedit. Id. ibtd. Lunas cjuse a Comanis colitur , 
Archelaum Regia Dynaftia pra?ditum , creavit Pon- 
tificem. Appian. pag. 251. Attalum Paphlagonia? Re- 
gulum fecit. Ibid. Attalo Sc Pylaemeni Paphlagonia 
reddita eft. Eutrop. Ub. 6. Circa mediam illius poftea 
a Pyla?mene moriente P. Romanus reliclus eft ha?res. 
Sex. Ruf. breV. Circa medium Armeniam minorem 
Dejotaro Galatiac Regi conceftit. Appian. pag. i$i. 

Mithridates tot liberis Sc caftellis totoque regno 
fpoliatus , dignitate quoque amifla Sc fpe auxiliorum 
e Scythia , tamen ne tum quidem quiccjuam humile 
aut pra?fente calamitate dignum cogitabat : fed ad 
Gallos quorum jam ante hac de caufa paraverat ami- 
citias , iter deftinabat , ut cum eis per Alpes Italiam 
invaderetj fperansmultos Italisc populos odio Roma- 
norum fibi adjungendos. Id. pag. 246. 

Eos magnificos conatus deftituit exercitus , deterri- 
tus ipfa immani audacia Sc expeditionis longitudine, 
tum quod ducerentur contra viros , quos ne domi qui- 
dem fiiftinere potuerant: Sc exiftimabant Mkhrida- 
tem rebus fuis defperatis velle fortiter potiiis ac regie 
vitam finire, quam in otio. Attamen durabant aliquan- 
tifper , Sc quieti eum patiebantur : erat enim non me- 
diocris Sc haud quaquam contemnendus Rex vel in 
calamitatibus. Id. pag. 2,47, 



M I T H R I D A T E S VI. 171 

Contra Aretam Arabiac Regem Pompeius expecla- 
tionem fufcepit. Dio lib. 37. Quac expeditio apud mul- 
titudinem caftrenfem non quidem carebat reprehen- 
fione: declinationem enim putabant eam infequendi 
Mitridatis , atque in illum vertenda arma cenfebant , 
veterem hoftem , qui jam bellum inftaurabat & para- 
batur per Scythiam & Pannoniam cum exercku in- 
vadere Italiam. At Pompeius pronius fibi faclu exifti- 
mabat vires opprimere bellum gerentis , quam corpu* 
capere fugientis. Plutarch. in Pomp. pag. 640. 

In hoc rerum ftatu Pharnaces filiorum Sc facpe re- 
gni hacres defignatus , patri ftruxit infidias, five quod 
timebat ne ltalica patris expeditio omnem ei apud 
Romanos fpem reconciliationis prascluderet , five alia 
causa vel cupiditate permotus. Captis autem confciis 
& ad torturam admotis, Menophanesperfuafit Mithri- 
dati, non oportere in difceffu necari lilium ad eam 
diem cariiTimum : folere enim has mutationes exiftere 
belli tempore , quo finito Sc illas conquiefcere : fic 
ille perfuafus , filio veniam obtulit. Appian. pa*. 247. 

At ille indicio quodam territus, & fciens exercitum 
alieno efle ab expeditione animo , no<5tu primarios 
Romanorum transfugas proxime Mithridatem tenden- 
"tes acceffit, & periculum fi in Icaliam irent, ipfis non 
ignotum exaggerans , multaque fi manerent , eis pol- 
iicens , induxit eos , ut a patre deficerent. Moxque 
nodteeadem ad alia propinqua caftra dimifit nuntiosj 
& illis quoque pertraclis in fuam fententiam , mane 
primi transtugas conclamaverunt , quibus proximi qui- 
que, & mox alii poft clamorem reddiderunt, atque 
etiam navaiis exercitus: fortaffe non omnes praemoniti . 

Y/ij 



i 7 2 M I T H R I D A T E S. V?. 

fed fuapte facilitate proni ad contemnendummiferum 
&novarum rerum femper cupidi,alii confciorum igna- 
ri y putabant omnes corruptos , ratique fe foios non 
pofTe refiftere pluribus , neceflitate magisquam volun- 
tate adducli acclamabant cum ceteris. Id. ibid. 

Mithridates excitatus clamore, mifit quofdam ro- 
gatum , quid fibi pofcerent: illi nondiflimulantes aie- 
bant fe filium Regem petere juvenem pro fene Eunu- 
chis dedito , interfeclore multorum filiorum , ducum 
Sc amicorum. His auditis Mithridates eos allocuturus 
prodiit , & interim manus quazdam praefidiariorum 
conferebat fe ad transfugas : qui negabant fe eos ad- 
mittere, nifi ad fidem impetrandam ederent aliquod 
facinus , fimulque Regem oftendebant : at illi equum 
fugientis interfecerunt , & Pharnacem quafi jam voti 
compotes Regem appellaverunt.-quorumquidam mem- 
branam chartaceam longam latamcjue e templo de- 
promptam vice diadematis circumdedit ejus capiti. 
Id. pag. 248. 

Id confpicatus fenex e fuperiore porticu , alios poft 
alios mittebat ad Pharnacem , qui tutum abitum pe- 
terent: fed cum nemo rediret , veritus ne Romants 
dederetur, fatellites & amicos cpi adhuc apud eum 
permanebant, laudatos mifitad novum Regem j quo- 
rum aliquot in via praeter opinionem occidit exerci- 
tus. Id. ibid. 

Ipfe diu ex altiflimo muro filium fruftra precatus , 
ubi inexorabilem vidit , moriturus exclamafle fertur : 
Quoraam Pbarnaces mori jubet , Vos Ji ejiis Dii patrii , pre- 
cor y ut quandoque & ipje banc 'Vocem a hberis Juis audiat. 
Statimcjue defcendens ad uxores , pellices ac filias 
fuas , venenum omnibus dedit. Orof. lib. 6. cap. %. 



M I T H R I D A T E S VI. i?s 

Sic Dio rem narrat. Pharnaces facillime fibi con- 
ciliatis , cjuos ad eum comprehendendum pater mife- 
rat, cum his, iiicjue , cjuos jam ante paraverat , rec"la 
ad ipfum patrem contendit. Is tum Panticapari dege- 
bat : audienfcjue nonnullos milites adverfus filium emi- 
fit, ipfe ftatim fubfecuturus 3 fed hos cjuocjue, cjuippe* 
cjui Mithridatem ipfi etiam non amabant, Pharnaces 
levi momento convertit : urbecjue haud invita occu- 
pata, patrem, cjui in regiam confugerat , interemit. 
lib. &.fag. 35. 

Mithridates exempto ex involucro veneno cjuo iem- 
per accingebatur, una cum gladio, id mifcebat : dua? 
ver6 filias virgines , cjuas apud eum educabantur Mi- 
thridatis & Nyffa , iEgypti Cyprique Regibus defjpon- 
fsc, enixe rogabant, ut ante illum potionem venena- 
tam fumerent, vetabantcjue bibere , donec ipfsc hau- 
ferunt, & has cjuidem veneni vis penetravit continuo: 
in Mithridatem cjuamvis data opera ambulantem conci- 
tatius nihil agebat, propter cjuotidianam Pharmacorum 
confuetudinem, cjuibus fe contra veneficos prsemunire 
folebat, quac nunc quocjue vocantur Mithridatis. Id. 
ibid. Iclusgladii , quem fua manu intulerat, cirm propter 
aetatem , prscfentefcjue, cjua? circumftabant calamitates, 
imbecilliorfaclus, tum veneni fumptione , cuicuimodi 
tandem id fuerit , debilitatus. Igitur cum ne fe ipfum 
confecifTet, & diutius tempus trahere videretur. Dio 
Ub. 37. pag. 3 6. Bituitum , vel , ut ex nummis , Bitovium 
Gallum , cujus dextera ufus fuerat in prazlio, utfepe- 
riclitantem interimeret , rogavit , ne in triumphum 
abftraheretur > cjui precibus permotus , Regi ofEcium 
prseftitit neceilarium. Appian. pag. 248. <Ur 249. Deni- 



i 74 M I T H R I D A T E S VL 

que a fe ipfo & ab hoftibus csefus oppetiit. Dio ut fu- 
prk. 

Sic periit Mithridates Banticapaei in Bofph^ffco^fci- 
merio, vir neque filendus , neque dicendus fme cura, 
bello acerrimus , virtute eximius , aliquando fortuna , 
femper animo maximus , confiliis dux , miles manu. 
Vell. Paterc. lib. 2. cap. 18. tandem Rex poft Alexan- 
drum maximus. Ciccro in Lucul. 

Vixit annos 72. ex Eutropio lib. 6. & Orofio lib. 6. 
cap. 5. Qui Livium fequi folent & quem etiam fequi- 
mur, i& Appianum, illi tantum 68. aut 69. afTignant; 
at cum ex ipfo autore & Memnone ingens cometes 
affulfit quando natus eft Mithridates , Seneca illum co- 
metem apparuiife Attalo regnante refert: ideo Mithri- 
dates gcnitus effet poft extinclumAttalum , & non eo 
"regnante, cometes non vifus fuiffet. Regnavit annos 
60. fi ipfi annos 12. concedamus, cum ejus mortuus 
eft pater. 

Bellum Mithridatem cum Romanis geffiffe per an- 
nos 46. narrat Juftinus lib. 57. cap. 1. annos 42. nu- 
merat Mith. initio , alibi 40. m Sjriac. p. 218. isr Mith. 
pag. 245». Florus lib. 3. cap. y. ut 8c Eutropius lib. 6. 
Pliaius totidem lib.y. cap. 26. Titulus in delubro Mi- 
nervac a Pompeio pofitus, bellum hoc 30. annorum. 
fuifle notat. Orofius ita inquit. Sed in hts temporibus 
30. gerendi Mithridati belli inveniuntur anni : cjualiter 
autem 40. a plerifcjue dicli fint, non facile difcerni- 
tur lib. 6. cap. 1. in fine. Attpi ab initio primi belli 
Mithridatici ufque ad ipfum Mithridatis exitum , non 
plures cjuam 26. inveniuntur anni j intermediis quoque 
pacis annis fimul annumerat». Ut rotundario numero 



MITHRIDATES VI. w 

bellum illud 30. annorum fuiffe dicatur , putac Ufferius 
dttat. rnund. 6. pag. 450. 

Pompeius interea Juda?os perdomuerac , 8c redux in 
Cilicia relicjua cjuse nondum Imperium Romanum ag- 
nofcebac, iubjugans, cum muria conditum corpus Mi- 
tliridatis Pompeii ad eum miiic , rei gefta? argumen- 
tum , fimul fe Sc regnum ei dedens. Dio lib. 37. 

Cadaver patris Sinopen in trireme cranfmiilc, fi- 
mulque eos cjui Manium ceperant & obfides multos 
Gra:ci Barbarique generis , ■ rogans ut aut paternum 
regnum aut Bofpboranum tantum quod Machares fra- 
ter a Mithridate acceperar, ! cenere fibi liceret. Appian, 
pag. 250. 

Ita rem narrac Plutarchus. Cum jam Pompeius noa 
procul a Petra Arabut abeffer, accpeadeo illo die jam 
eflet caftrametatus, accurreruntexPonco la-tum nun- 
tium afferences. Pompeius fuggeftum confcendic <& 
nunciavic exercicui Michridacem deceflBiTe : cjui , cjuod 
fecefliilec ab ipfo Pharnaces filius , manus Cbiipfe in- 
tulerat. Omnia illic Pharnacem occupafTe , eacjue fibi 
& Romanis fcripfiife facere. Inde exercitus haud im- 
merico, cjuafi in Michridatis corpore fexcentisextincl:is 
hoftibus , ovans convertit fe ad facrificandum Sc con- 
vivia. Plutarcb. in Pomp. pag. 640. <sr 64 r. 

Pompeius impofita faclis fuis Sc expeditionibus quam 
haud ita expeclaverat facilem coronide , ex cemplofi- 
gna retro ex Arabia movit. Provincias intermedias 
curfim emenfus, Amifum pervenit , invenitcjue multa 
dona a Pharnace allata , multa corpora ex famiiia re- 
gia , ipfum etiam Mithridatis cadaver non admodum 
ex facie cognitum. Nam cerebrum , cjui corpus cura- 



* 7 6 M I T H RI D A T E S VI. 

verant, macerare omiferant, verum agnoverunt eum 
ex cicatricibus , qui id fpeclaculi defiderabant : nam 
ipfe non fuftinuit id videre Pompeius , verum aver- 
tens Deorum invidiam , Sinopen amandavit. ld. pag. 
541. 

Corpore vafto fuit, ut arma ab ipfo Delphos Ne- 
meamque mifta indicant : fed robufto in tantum ut 
ad extremum equitationibus jaculationibufque valuerit, 
& mille ftadia una die mutatis ecjuis confecerit , cur- 
rum quoque regebat oclijugem. Appian. pag. ijo. 

Cum vita Mithridatis nomen hoftile extinclum 
exiftimans , nullas in defunclum fruftra iras exercendas 
putavit , fed in patrio fepulchro condi juftit. Dio lib. 
l-j.pag. 37. Corpus iliius regie fepeliendum curatori- 
bus ejus , addito fumptu , tradidit, & inferri juflit apud 
Sinopen monumentis regiis, laudatum ob geftorum 
excellentiam , ut Regum aztatis fua? praeftantiflimum. 
Appian. pag. zyo. 

Prseter fummam in bello peritiam , eruditus erat 
Gra?cis litteris , 8z ideo perirus facrorum Gracciae: 
delectabatur etiam mufica , fobrius plerumque ac la- 
borum patiens , circa muliebres tantum voluptates in- 
temperantior. Erat quidem crudelis 8c fanguinarius , 
matris fratrifque interfeclor , & trium filiofum ac fi- 
iiarum totidem. Id. ibid. 

Veilem qua amicire fc^litus erat fe , armorumque 
molem Sc fplendorem miratus eft Pompeius. At gla- 
dii vaginam, qua? confcieerat talentis quadringentis, 
Publius furatus venumdcdit Ariarathi. Cidarin Caius 
Mithridatis collaclaneus Faufto Syllse iiiio petenti 
occulte dedit, operis mirifici , quod in pra?fentia 

Pompeium 



MITHRIDATES-VI. 177 

Pompeium fefellit : atPharnaces, cum poftrefciviffet, 
in iiios cjui ea averterant , animadvertit. Plntarch. in 
Pomp. pag. 641. 

Ita Mithridate de medio fublato , regnum cjuoque 
ejus paucis locis demptis captum eft. Pharnaci merce- 
dem parricidii Bofphori regnum donavit Pompeius,' 
eumque Populi Romani arnicis & fociis adfcripfit. 
Etiamnum cjuidam in praefidio caftellorum aliquot ex- 
tra Bofphorum pofiti, nonftatimfe dediderunt, haud 
refiftenti quidem animo, fed veriti, ne cujus pecunia* 
fihi tuendac cuftodia effetdata, eam alii diripientes, 
Cbi culpam imponerent ; quibus caufis moti, expectan- 
dum Pompeium , eique omnia tradenda duxerunt. 
jyio lib. 37. pag. 37. 

In Talauris ver6, cjuam urbem Mithridates habue- 
rat apparatus promptuarium, duo millia poculorum 
ex Qnyce gemma factorum compactorumcjue auro , 
inventa funt , multae phialac pfyclerefcjiie , calices , 
le<5li, fellae, ornatiflima omnia, item fracna equorum, 
peclorales humeralefcjue phalerae gemmataeauratseque, 
tjuibus recipiendis percenfendifcjue 50. dies cjuarftor in- 
iumpfit. Eorum pars a Dario Hyftapis filio fuccefforibus 
per manus tradita fuerat ; partem ex Ptolemasorum 
Regum gaza Cleopatra penes Coos depofuerat i unde 
Mithridates a. civibus tradita deportaverat : partem ipfe 
Rex paraverat ac collegerat elegantioris fupellectilis 
percupidus. Appian. pag. 25-1. & 2$z. 

Cum triennio tardius cjuam debuerac, Lucullus de 
Mithridate viclor non triumpharet , quod C. Mem- 
mius Tribunus Plebis , adverfus eum inflammaffet P. 

Romanum , hoc tantum anno Confules introduxerunt 

Z 



i 7 8 MITHRIDATES VI. 

pene in urbem currum clariflimi viri. 

Triumphum non pompsc prolixitate Sc rerum tra- 
ductarum copia portentofum Sc faftidiofum duxit, fed 
armis hoftilibus , cjuorum erat vis ingens Sc machinis 
regiis cireum Fiaminium exornavic , quod erat per fe 
haud contemnendum fpeclaculum. Ipfo in triumpho 
equkes eataphracti pauci, currus falcati decem tra- 
ducli, amici & duces regii fexaginta. Naves longac 
roftratae decem fupra centum tranilata?. Ipilus Mithri- 
datis aurea fenum pedum ftatua , Sc gemmis diftinc- 
tum fcutum. Fercula viginti vafbrum argenteorum , 
aureorum poculorum, armorum &nummorum triginta 
duo. Hxc per viros traducla. Odto muli leclos aureos- 
portaverunt , fex Sc cjuincjuaginta argentum infeclum, 
alii centum & feptem,. argenti fignati paulo minus 
vicies fepties centena millia drachmarum. In tabulis 
breviaria pecunin:, cjuam Pompeio ad beilum pirati- 
cum & quacftoribus dederat. Plutarch. in Lucul. pag, 
517. 

Pompeius anno fccjuenti tantum Romam advenit, Sc 
fuum de Mithridate triumphum ad diem natalis fui 
qui erat pridie Kalend. Octobr. diftulit, jam autem 
ex Africa unum Sc alterum ex Europa egerat , & ter- 
tius ex Afiafuitj & fic de quot partibus terrarum or- 
bis erant, totidemfecit monimenta fuse vi&oriae : hic 
ver6 per biduum. 

In portus adduxit Pompeius naves 700. integras, 
plauftrorum cjuibus arma in pompa funt tranfvecta , ■ 
ingens fuit numerus Sc in his roftra navium : poft hscc 
muititudo captivorum ac piratarum , non vinctorum, 
ied cultorum habitu gatrio. Ipfum fublimem prsece~ 



M I T H R I D A T E S VI. i 7j> 

.debant Regum Satrapa? vel Duces vel filii , partim 
Captivi, partim obfides , in fumma 324. Appian. pag. 

2J2. 

Inter hos Tigranes, Tigranis Regis Armeniac filius, 
cum conjuge Sc filia , & ipfius Tigranis uxorc Zofl- 
me : ad hasc Mithridatis foror Sc cjuincjue filii, Arta- 
phernes , Cyrus , Oxathres , Darius , Xerxes Sc dua» 
filiae, Orfabaris & Eupatra : traduclus eft, & Colchorum 
Rex Okhaces Sc Judaeorum Rex Ariftobulus , tyran- 
nicjue Cilicum , Scytharum item regiae fcemmac, 
Duces tres Iberorum , Albanorum duo , cum Me- 
nandroLaodicenfi, qui equitum Mithridatis prsefectus 
fuerat. Albanorum cjuocjue&Iberum obfides, & Com- 
magenorum Regis. Trophaca etiam permulta traducla 
funt numero pugnis omnibus paria , cjuibus aut ipfe 
aut per Legatos palmam tulerat. Idcm pag. 253. <jr Plut. 
m Pomp. pag. 6^3 t. 

Abfentium effigies tranfvehebantur. Tigranis Sc Mi- 
thridatis pugnantium Sc cedentium ac fugientium. 
Mithridatis vero etiam oppugnatio Sc no£tu tacita 
fuga reprccfentata fuit : ac poltremo etiarn mors ejus 
fubjecl:a fuit fpe<5tatorum oculis : appiclis Sc virgini- 
bus mortis ejus fociis. Pracferebantur Sc tabulae cum 
riliorum Sc filiarum an:e illum defunclorum imagi- 
nibus, & Deorum barbarorum figurse cum ornatu pa- 
trio. Appian. ibid. 

Ipfe Poinpeius geminato curru vehebatur amiclus , 

ut fertur, Alexandri Macedonis chlamide. Currum 

fequebantur fociihujus expeditionis praefecti militum , 

partim equites, partim pedites. Id. ibid. 

I Illa fuit prioris Pompeii triumphi pompae tradu(5lio> 

Z ij 



i8o MITHRIDATES VL 

<juac tertio Kalend. O&obr. a6la eft. Pridie ver6 Ka- 
lendas , die natalis fui tranflulit alveum Gum tefleris 
lufbrium e gemmis duabus , latum pedes tres , longum 
pedes cjuatuor , in quo fuit Luna aurea pondo 30. 
leclos tricliniares tres , vafa ex auro & gemmis aba- 
corum novem , figna aurea tria , Minervae , Martis , 
Sc Apollinis : coronas ex margaritis triginta tres , 
moncem aureum quadratum cum cervis & leonibusj 
Sc pomis omnis generis, circumdata vefteaurea. Plin. 
lib. 37. cap. %. Mufeum ex margaritis, in cujus fafti- 
gio horologium erat, Ipfius Pompeii imaginem e mar- 
garitis. ibid. 

Carpenta cjuoque in pompa traduxit & fercula onufta 
auro & ornamentis aliis variis , in quibus erat leclus 
Darii Hiftafpis filii , & fella ac fceptrum Mithridatis 
Eupatoris , aureacjue ejus efHgies o<5to cubitorum pec- 
tore tenus. Appian.pag. 25-2. Pharnacis, qui primus re- 
gnavit in Ponto , argentea ftatua , & currus aurei ar- 
genteique. Plin.lib. 33. cap. 12. argenti fignati feptem 
millia myriadum & jio. drachmae infuper. Appian. 
pag. 152. 

In aerarium retulit vafa, aurum & argentum figna- 
tum ad viginti millia talentum. Plutarch. in Pomp. pag f 
642. Inter dona in Capitolio ab eo dicata , Mithridatis 
dactylotheca fuit. Plin. lib. 37, cap. \. Ibidemque pre^ 
tiofiffima, cjuacque Mithridatis dicata funt , in novo 
caftello reperta. Strab. lib. 12. pag. 5-57. 

Ubi vero triumphans pervenit Pompeius in Capito- 
liumneminem captivum necavit, ut triumphatores alii, 
fed publicis impenfls remifit cjuemcjue in fuam patriam, 
exceptis regiis. Ap.p.251. Ex cjuibus Tigranes & Arifto^ 



MITHRIDATES VI. i8i 

bulus retenti funt Roma? , prior in catenis apud Fla- 
vium Senatorem. Afcon. m orat. Milon. Sed uterque 
poftea effugit. 

S*i?(vl*i?<&*£QfeM?<3*V<£*i? <S*i?q»$<ftiti73*i))3*» 

N U M M US 
MITHRIDATIS EUPATORlS.- 




E Thesauro Rbgiq. 

Caput Regis diademate cinclum : Ex averfa parte 
Equus alacus pafcens ante quem aftrum in Luna cref- 
cente, cum epigrapHe BA^lAEfl^ MI0PAAA- 
TOT ETIIATOPOS, &in area M% id eft anno 

2rI2. 

CGgnomen ETTTATOPCXS huic Regi irr nummo ad- 
fcriptum , haud dubieillum ad Mithridatem VI. Mithri- 
datis V. filium revocat, ita ab Appiano praet r Strabonem* 
appellatum , quibus cognominibus , tot Mithridates fefe di- 
ftinguere cceperunt At filius quod patrem habuifiet a fuis 
populis Evergetem, feu Beneficum nuncupatum gloriatus, 
fe Eupatoiern vocavit, Aotioehi V. Syxix Regis exemplo. 



■i2z M ITHRIDATES. VI. 

quem fic vocatum refert Appianus in Syriacis , ob patris vir- 
tutem , qualis felix eflet, cui talis pater contigiflet. 

Litterae numerales BI2). annum JEix Ponti Regum 212. 
indicant, defumpto ejus initio, ab anno tertio Olymp. 11S. 
correfpondente V. C.448.ut fupra retulimusin Mtthridatell. 
hujus Imperii conditore , ira a Strabone appellato, nempe 
quod regnum fub Alexandro M. everfum, poftea recupera- 
verit fine triburo , unde Ponti monaich.-e Epocham fuam di- 
numerdrunt; illiqueanni 212. incidunt in regniEupatoris29. 
cujus initium adfignamus V. C 631. hi vero juncti erficient 
660. quo percuflus eft ille nummus. Equus ille alatus pafcens 
in hoc Mithridatis Eupatoris nummo , Amifi urbis infigne 
eft , ut fimiles typos videre eft apud Gothzium , tab. 2. num. 
infularum Afix>, in qua fignantur cum Epigraphe AM120T. 

Amifus inrer Ponticas urbes a Strabone collocatur , ab aliis 
inter Cappadoces recenfetur; de illa fic ait Geographus lib. 
12. pag. 547. Ko) Tadwrffl <Ts yQLTtoycy 01 B*cnA£(S. O' ^'EvTtdraf 
jlKoeftnaiv i'fj»Ts, H5t< Tt&atx-TYiCt (ju&i. Hanc quoque Reges 
tenuerunt , & Eupator templis ornavit, partemque urbi de 
integto adjecit. Nil mirum igitur ii munifico & de fe bene- 
merito Principi , Amifus nummos percuflerit. 

Sed unde Amifus equum alatum Sc pafcentem pro infigni 
acceperit , nifi ut denotaret in fuis campis equos velociflimos 
a!i, qualis erat Themifcyra, de qua ait Strabo loco laudato. 
Hac de caufa planities haec femper rofcida eft & herbis viret, 
fufficitque alendis boum & equorum armentis. Ad pabulum 
illud indicandum pafcens equus , & ad equorum velocitatem 
adduntur ala». 

Amifus olim ex Homero Evirxi nomine fuit indigitata, ut 
ab Hecataeo Milefio , apud eundem Geographum pag. 553. 
Unde ob iingularem quandam illorum equorum pra:itantiam 
Ennhs \.7t7toi , aut JLvtjoLi, feu Heneti Equi , ab Euripide 
Hippol. v. 231. & 1332. aliifque veteribus celebrati. 

Non autem hic pafcens equus & alatus pro Pegafo Belle- 
rophontis accipiatur , qui femper fublimis & elatis pedibus 
in aere volitans depingitur , ciim de illo nullum fit pro Amifi 
urbis fymbolo indicium ac veftigium; fed faepe videas alatum 
equum ad velocitatem ejus indicandam depittum , unde iimul 



MITHRIDATES VI. 183 

Africae iiifigne ob equorum h\ hoc tradtu praeftantiam ab Ant. 
Auguftino &Triftano producitur. 

An non Amifeni hunc potius cqui pafcentis & alati equi 
typum, quam alium felegere -, ut equum illum , quo ad fui 
corporis cuftodiam cum aliis animalibus utebatur Mithridates , 
cujus meminit jElianus lib. 7. in-fua regione edu£tum doce- 
rent, unde illum pafcentem pinxerunt, & ad illius velocita- 
tem fignificandam alas addideiunt, ut & fequentem nummum 
cum cervo altero animale Mithridatis familiari Amifeni per- 
oufierunr , in quo de Sole in Luna crefcente di&uri. 




E X MUSEO NOSTRO; 

Caput Regis diadematum : Ex averfa parte cervus pai- 
cens ante cjuem aftrum in Luna crefcente, cum 
epigraphe BASIAEH^ MI0PAAATOT ETIIA- 
TOPOS, in area TKS. id eft anno 223. In coro* 
na hederacea intercurrentibus uvae botris. 



ALter prodit ex argento tetradffachmalis Mithridatis Eui 
patoris nummus , quem Amifi etiam percuffum ob idem 
aftrum in crefcente Luna in utroque tanquam ejufdem mone- 
tae fymbolum fufpicamur , Solem & Lunam efle praecipua 
gentium numina ad quae referebant omnia , in libro de Co- 
loniis faspe diximus. 

Cervus ab Amifenis videtur cxpreflus pafcens , utin fupe- 
riore nummo equus item pafeens , ad denotandum illum etiam 



3 8 4 MITHRIDATES VI. 

ex fuae Themifcyrae regionis fylvis effe abdu&um, qui cum 
equo alterum fuit Mithridatis Eupatoris animal familiare : de 
locis iis fylveftribus in Themifcyra loquitur Strabo pag. 548. 
Cum montana etiam tantam abundantiam praebeant fponte fua 
nafcentium & fylveftrium fru&uum, vkis , piri , mali , & 
eorum quae funt de genere nucum : ita ut toto anni tempore 
largiter decerpere fruftus poflint , qui in fylvas eunt : unde 
videtur iis in locis eervorum abundanria. 

De cujus & equi familiaritate cum Mithridate audias lo- 
quentem ^Blianum. Mithridates Ponticus , inquit , cum fom- 
num caperet , fui corporis cuftodiam non modb aimis & fa- 
tellitibus excubitoribus committebat : fed magis etiam tauro 
& equo & cervo , quos manfuefactos habebat. Ii enim ad cu- 
ftodiam ejus dormientis advigilantes, fi quis accederet, illius 
fenfum ex ipfa refpiratione , quam mox percipiebant atque 
illemugitu, alter hinnitu , alius propria voce eum e fomno 
excitabant. Sic ille lib. 7. cap. 46. 

Litterx numerales TK2. annum ^Erae Mithridaticae 223. 
defignant, quo percuftus eft nummus, in anuum regni Mithri- 
datis 40. incidentes , & V. C. 659. refpondent, defumpto 
ejus initio ab anno tertio Olympiadis 118. uti fupra aflignavi- 
mus, qua vero Epocha Reges Ponti ex Mithridatis ftirpe 
ufi funt, imo & Bofphori monarcha Pharnaces , licet in 
Ponto non regnaret. 

Sed ad coronam hideraceam intercurrentibus uvx botris 
in hoc nummo expreflam tranfeamus. Haec Libero patri eft 
confecrata, nam xMithridates ab Aftaticis non folum EWo.to/» 
fed & ^"'oo-oSife.uLiber,, fuit nuncupatus. Cicero pro Flacco. 

MlTHRIDATEM DOMINUM , ILLUM PATREM , ILLUM CONSERVA- 
TOREM AsiJE, ILLUM BROMIUM , EviUM , NYSIUM , BACCHUM 

nominabant. Cur vero Dionyfius vocatus fuit , exponit Plu- 
tarchus lib. 1. Symp. quem confulas. 



MITHRIDATIS 



i8£ 



MITHRIDATIS UXORES 

& Filii. 

U XOR E S 

LAODICE MONIME BERENICE STRATONICE. HYPSICRATEAj 

foror. Milefia. Chia. 

Diyerfd Qoncubinx. ex auibus nati, 

ARIARATHES ARCATHIAS MITHRIDATES MACHARES 

expulit e Cappado- Macedoniam fube- Rex Cokhorum a Rex Bofphori , de- 
cia Ariobarzanem. git, morbo extinftus patre necatus. iade apattenecatus. 

eft. 

PHARNACES 
Rex Bofphori , a 
Pompeio conftitutus. 

'ATAPHERNES ORSAGARIS OXATRESin DARIUS in trium- 
m triumpho duftus. in mumpho duftus. triumpho du&us. pho du&us. 

CYRUS intrium- ARTAPHERNES 
pho duftus. in triumpho ducTius. 

F I L I JE. 

CLEOPATRA CLEOPATRA EUPATRA dufta MITHRIDATIA 
major nupta Ti- minor erepta Pha- in triumpho. deftinata ^Egypti 

grani Arraenix Re- nagonenliobfidionis Regi fponfa. 

gi. penculo. 

NLSSA deftinata 
Cypri Regi .fponfa. 

Sorores Mithridatis. 

LAODICE major LAODICE minor RHOXANE in- 

fratri Mithridatis Ariarathi Capp.ido- occiditur a fratrc. nupta vcnenum 
nupta. cia; Regi nupta. fumpfit. 

STATIRA innupta NISSA capta a Lu- DRYPETINE in 
venenura fumpfit. cullo vita donata Sinhoriocaftello ne- 
eft. cata ad pudorcrn 

fervandum. 

Frater unicus. 

Antnymm ab eo ycneno necatus. 

- Aa 



[ 







R E G U M 

BOSPHORI 

HISTORIA. 



PHARNACES, REX BOSPHORI PRIMUS; 
de familia Mithridatis. 



Bam cacg 




HARNACES Mithridatis Eupatoris 
;x concubina , cujus nomen ignoratur, 
iilius , filiorumque chariflQmus & frpe 
regni hseres defignatus apatre, fivequod 
expeditio quam Mithridates cogitabat in 
Italiam ipfi videretur periculofa, fperanti etiam tum 
a Romanis veniam , qua? omnino nulla contingere 
poterat, fi pater vexaret Italiam , iive ob alias caufas 
cupiditatefve, illi ftruxit infidias. Appian. Mithrid. pag. 
247. 

Captis Pharnacis confilii confciis, & ad torturam 
adraotis, Menophanes'perfuafit Mithridati, non opor- 
tere in difceflu pro Italia necari iilium ad eam diem 
charifTimum; foiere enim has mutationes exiftere belli 

Aa ij 



183 PHARNACES 

tempore , quo finito & illas concjuiefcere , fic ille per- 

fuafus , filio veniam obtulit. Id. ibid. 

At Pharnaces indicio cjuodam territus , & fciens 
exercitum alieno efie ab expeditione animo, noclu 
primarios Romanorum transfugas proxime Mithrida- 
temtendentes acceffit, Sc periculum fi in Italiam irent, 
ipfis non ignotum exaggerans , multaque fimanerent, 
eis pollicens , induxit eos, uca patre deficerent. Mox- 
cpe nocle eadem , ad alia propinqua caflra dimifit 
nuntiosj & illis cpocjue pertra6tis in fuam fententiam, 
mane primi transfugac conclamaverunt, quibus pro- 
ximi quique & mox alii , poft clamorem reddiderunt, 
atque etiam navalis exercitus : fortaffe non omnes pra> 
moniti , fed fuapte facilitate proni ad contemnendum 
miferum , & rerum novarum femper cupidi, alii 
confciorum ignari , putabant omnes corruptos , rati- 
que fe folos non pofTe refiftere pluribus, neceffitate 
magis quam voluntate acclamabant cum cseteris. Id, 
ibid. 

Aliter id narrat Dio. Dediflet ftatim pcenas Phar- 
naces , fi vel minima benevolentia; pars fatellitibus 
erga fenem patrem fuiftet: igitur filius facillime fibi 
conciliatis , cjuos ad eum comprehendendum pater 
miferat , cum his , aliifque quos jam ante paraverat, 
recla ad ipfum patrem contendit. Is tum Panticapari 
degebat^ auditaque re, milites nonnullos adversus fi- 
lium emifit, ipfe ftatim fubfecuturus : fed hos quocjue 
quippecjui Mithridatem ipfi etiam non amabant, Phar- 
naces levi momento convertit , urbfcjue haud invita 
occupavit. Dio lib. 37. pag. 36. 

Sic pergit Appianus. Mithridates excitatus clamore 



BOS'PHORI R E X. i% 

mllitum , mifit quofdam rogatum quid fibi pofcerent : 
illi non diffimulances , aiebant fe filium Regem petere, 
juvenem pro fene Eunuchis dedito, interfectore filia- 
rum , ducum ac amicorum. His auditis Mithridates 
eosaIIocuturusprodiit,& interim manus quazdam prte* 
fidiatorum conferebat fe ad transfugas, qui negabant 
fe eos admittere , nifi ad fidem impetrandam ederent 
aliquod facinus, fimulque Regem oftendebant : at illi 
equum fugientis interfecerunt, & Pharriacem quafii 
jam voticompotes Regem appellaverunt : quorumaui- 
dam membranam chartaceam Iongam latamque e 
templo depromptam vice diadematis circumdedit ejus 
capiti. Appian. pag. 148. 

Id confpicatus fenex e fuperiore porticu , alios pofl 
alios mittebat ad Pharnacem , qui tutum abitum pe- 
rerent ; fed cum nemo rediret , veritus ne Romanis 
dederetur , fatellites & amicos qui adhuc apud eum 
permanebant, laudatos mifit ad novum Regem, quo- 
rum aliquot in via pra?ter opinionem occidit exercitus. 
Id. tbid. 

Ipfe exempto ex involucro veneno, quo femper 
accingebatur , una cum gladio , id mifcebat : duse vero 
filiae virgines Mithridatis & Nyfla JEgypti Cyprique 
defponfx Regibus, enixe rogabant ut ante illum potio- 
nem venenatam fumerent, vetabantque bibere donec 
ipfa? hauferunt , & has quidem veneni vis penetravic 
continuo : in Mithridatem , quamvis opera data am- 
bulantem concitatius nihil agebat, propter quotidia- 
nam Pharmacorum confuetudinem , quibus fe contra 
veneficos pra?munire folebat. Id. tbid. 

Cum confpicatus ducem cuaendam Gallorum Bitui*- 



i9o PHARNACES. 

tum. (nummi \ocant Bitonium ) , rogavit utpericlitantem 
interemeret, ne in triumphum abflraheretur , eo cpod 
veneno necari non pofTet, nec pracvidiffet omnium 
fuorum perfidiam. His precibus permotus Eituitus, Re- 
gi officium pracftitit neceflarium. Id. ibid. 

Dio autem ha;c narrat. Sed necjue Mithridati ad 
mortem venenum fatis fuit. Iclus autem gladii , quem 
fua fibi manu intulerat, cum prarter actatem , pracfen- 
tefcjue , cjuac circumftabant calamitates , imbecillior 
fuit , tum veneni fumptione, cuicui modi tandem id 
fuerit , debilitatus. Igitur ciim necjue fe ipfum confe- 
ciflet, & diutius tempus trahere videretur, iicjuosin 
fllium emiferat , irruentes gladiis ac lanceis mortem ej 
accelerarunt. Dio lib. 37. pag. 36. Per defeclionem 
civium Pharnacifcjue filii fcelere pracventus male ten- 
tatum veneno fpiritum ferro expulit , incjuit Florus 
lib. 3. atp. s. inji.ie. 

Pharnaces corpus Mithridatis patris muria condiri 
juflit, & ad Pompeium mifit in trireme, rei geftac ar- 
gumentum fimul & fe & regnum dedens. Dio hb. 37. 
./. Sinopem .corpus tranfmilit, fimulcjue eos qui Ma- 
liiiim ce.p.erant , 8c obfides multos Grxci Barbaricique 
generis, rogans ut aut paternum regnum aut Boipho- 
ranum tantum cjuod Machares frater a Mithridate ac- 
ceperat , tenere iiceat. Appuvi. p4g. 250. 

Tabellarii accurrerunt ex Ponto lactum nuntium 
adicrentes Pompeio in Arabia tunc moranti. In fug- 
gcftum afcendit acceptis litteris , & militibus nunciavit 
Mithridatem decefiifle , qui, quod feceffiflec ab ipfo 
Pharnaces filius, manus fibi ipfe intulerat. Omnia iliic 
Pharnacem occupaffe, eacpe fibi & Romanis fcripfiffc 
facere. Plut. in Pomp. pag. 640. 



B O S P H O R I R E X. m 

Pompeius extemplo figna retro ex Arabia movit. Pro- 
vincias intermedias curfim emenfas, Amifum perve- 
nit$ invenitcjue multa dona a Pharnace allata, multa 
corpora ex familia regia , ipfum etiam Mithridatis ca- 
daver non admodum ex facie cognitum : non ipfe 
Pompeius illud fuftinuit videre , Sinopen amandaviu 
Id. ibid. pag. 641. Regis corpus regie fepeliendum cu- 
ratoribus ejus , addito fumptu , tradidit monumentis 
regiis , laudatumque ob geftorum excellentiam ut Re- 
gum aetatis fua: pra:ftantiflimum. Appian. pag. 250. 

Pharnaci mercedem parricidii, Pompeius Bofphori 
regnum donavit , eumcjue Populi Romani amicis & 
fociis adfcripfit. Dio lib, 37. pag. 36. Exceptis Phana- 
gorenfibus , cjuos liberos fuo jure permifit vivere , cjuo- 
niam primi recolligenti vires Mithridati,jamque cfaflem, 
exercitum receptaculacjue habenti, deficientes exhi- 
buerunt negotium , exemplocjue dato aliis eaufa fue- 
runt Mithridatis interitus. Appian. pag. 25:0. 

Pharnaces cum Bofphori regna adeptus eft, anatis 
annum 35. agebat , eocjue trancjuille potitus eft , ufcjue 
ad initium belli civilis inter Pompeium & Ca?farern , 
cjuo , fpe recuperandi regni paterni , rebus novis ftu- 
duerit, nonPompeio in auxilium apud Thefialiam fuir, 
ut tradit Eutropius Hift. Ub. 6. 

Itacjue oppugnavit Phanagorenfes, eorumcjue vici-- 
nos , donec prse fame ad pugnam progrefli , oppidani- 
vic~K funt : cjuos illaefos recepit in amicitiam , accep- 
tis tantum obfidibus. Appian. pag.tsi- Strabo illum pace- 
trancjuilla fruentem narrat ( Hypanin fluvium, expurgata 
cjuadam vetere fofsa, Dandariis induxiffe , agrumcjue- 
corum rjroluifle./^. 11. pag.- 495. Nec multo poft Si^- 






i52 PHARNACES. 

nopen cepit, Amifum cjuocjue appetens bellum geffit 
cum Romanis , duce Calvino & non Calvifio apud Ap- 
pianum , cjuo tempore Csefar in JEgypto conflidtaba- 
tur. Tum Colchidem Pharnaces tranfiifle videtur ex 
Strabone , cum tradat in ea Lemotheac templum a 
Phrixo conditum fpoliaffe. Lib. ii, pdg. 499. 

Rex Dejotarus ad Domitium Calvinum , cui Ca?far 
Afiam , finitimafcjue Provincias adminiftrandas tradi- 
derat, venit oratum , ne Armeniam minorem , re- 
gnum fuum , neve Cappadociam regnum Ariobarza<- 
riis , pofTideri vaftarique pateretur a Pharnace : cjuo 
malo nifi liberarentur, imperata fibi facere , pecu- 
niamcjue promiifam Ca?fari non poile fe periolvere. 
Domitius , non tantum ad explicandos fumptus rei 
militaris, curri pecuniam neceilariam effe judicaret ; 
fed etiam turpe Populo Romano Sc Carfari viclori , 
fibicjue infame eile ftatueret, regna fociorum atcjue 
amicorum ab externo Rege occupari , nuntios con- 
feftim ad Pharnacem milit,ArmeniaCappadociacjue de- 
cederet, neve occupatione belli civilis Populi Romani 
jus majeftatemcjue tentaret. Hift. de Bell. Alexand. pag. 

37*. 

Hanc denuntiationem cum mnjorem vim habitu- 
ram exiftimaret , fi propius eas regiones cum exercitu 
accefhlTet : ad legiones profeclus , unam ex tribus 36. 
fecum duxit, duas in /Egyptum ad Ca?farem mittit , Jit- 
teris ejusevocatas : quarum altera in bello Alexandrino 
non occurrit : cjuod itinere terreftri per Syriam erat 
miffa , adjungit Cn. Domitius legioni 36. Duas a De- 
jotaro, cjuas ilie difciplina, atque armatura noftra 
complures annosconftitutashabebat, ecpitefque cen- 



tum 



? 



B O S P H O R I R E X. m 

tum , totidemque ab Ariobarzane fumit : mittit P. 
Sextium ad C. Plaetorium Quacftorem, ut legionem 
adduceret, quacextumultuariismilitibus in Ponto con- 
fecta erat > Quintumque Patifium in Ciliciam adauxi- 
lia accerfenda. Quae copiac celeriter omnes juflu Do- 
rnitii Comanac convenerunt. ld. ibtd. pag. ui.iT 374. 

Interim Legati a Pharnace refponfum ferunt, Cap- 
padocia fe decefflfle, Armeniam minorem recepiiTe, 
quam paterno nomineobtinere deberet: denique ejus 
regni caufa integra Ca:fari fervaretur : paratum enim 
fe facere quod is ftatuiflet. ld. ibid. pag. 374. 

Cn. Domkius cum animadverteret eum Cappado- 
cia deceilifle , non voluntate adduc*Him , fed necefli- 
tate - quod facilius Armeniam defendere poflet fub- 
jectam iuo regno,quam Cappadociam Iongius remotam, 
quodque omnes legiones tres adduclurum Domitium 
putafletjex quibus,cum duas ad Cacfarem miflas audiifec, 
audaciufque in Armenia fubftitiflet , perfeverare cce- 
pit, ut eo quoque regno decederet : neque enimaliud 
jus efle Cappadociac , atque Armeniac : nec jufte eum 
poftulare, ut in Cacfaris adventum res integra differ- 
retur , id enim efte integrum, quodita eflet , ut fuiflet. 
Id. ibid. 

His refponfis datis, cum iis copiis, quas fupra fcripil, 
profeclus eft in Armeniam , Iocifque fuperioribus iter 
facere inftituit j nam ex Ponto a Comanis jugum edi- 
tum fylveftre eft , pertinens in Armeniam minorem , 
quo Cappadocia finitur ab Armenia , cujus itineris bae 
erant certac opportunitates, quod in locis fuperioribus 
nullus impetus repentinus accidere hoftium poterat , 
& quod Cappadocia his jugis fubjecta magnam com- 

Bb 



m PHARNACES 

meatus copiam erat fubminiitratura. Id. ibid. 

Complures interim legationes Pharnaces ad Domi- 
tium mittit, qusc de pace agerent, regiaque munera 
Domitio ferrent. Ea conftanter omnia afpernabatur : 
nec fibi quidquam fore antiquius, quam dignitatem 
Populi Romani Sc regna fociorum recuperare, lega- 
tis refpondebat.Magnis & continuis itineribus confeclis, 
cum adventaret Nicopolim, quod oppidum in Arme- 
nia minore pofitum eft , plano ipfum loco, montibus 
tamen altis ab duobus lateribus objeclis, fatis magno 
intervallo ab oppido remotis , caftra pofuit longe a 
NiCopoli circiter millia paftuum 8. ld. pag. 375-. 

Quibus ex caftris, cum locus anguftus atque impe- 
ditus eftet tranfeundus , Pharnaces in infidiis deleclos 
pedites , omnefque pene difpofuit equites : magnam 
autem multitudinem pecoris intra eas fauces diflipari 
juflit , paganofque & oppidanos in iis locis obverfarij 
ut fi amicus Domitius eas- anguftias tranfiret, nihil de 
infidiis fufpicaretur , cum in agris 8c pecora 8c ho- 
mines animadverteretverfari, tanquam amicorum ad- 
ventu, fin vero ut in hoftium fines veniret: prseda 
diripienda milites diffiparentur , difperfique caedcren- 
tur. Id. ibid. 

Ha?c ciim adminiftraret , nunquam tamen intermit- 
tebat Legatos de pace atque amicitia mittere ad Do- 
mitium , cum hoc ipfo crederet eum faciliiis decipi 
pofle. At contra fpes pacis Domitio in iifdem caftris 
morandi attulit caufam. Ita Pharnaces, amifla proxi- 
mi temporis . occafione , veritus ne cognofcerentur 
infidiae fuos in caftra revocavit. Id. ibid. 

Domitius poftero die propius Nicopolim acceflit. 



B O S P H O R I R E X. ic> r 

caftraque oppido contulit ; quse dum muniunt Roma- 
ni, Pharnaces aciem inftruxit fuo more atcjue inftituto. 
In fronte enim , fimplici direcla acie , cornua trinis 
firmabantur fubfidiis , eadem ratione haec media col- 
locabantur acie, duobus dextra, finiftracjue interval- 
lis, fimplicibus ordinibus inftru<5tis, perfecit ineptum 
caftrorum opus Domitius , parte copiarum pro vallo 
inftrucla. Id. ibid. 

Proxima nocle Pharnaces, interceptis tabellariis j 
qui de Alexandrinis rebus litteras ad Domitium fere- 
bant , cognofcit Carfarem magno in periculo verfari , 
flagitaricjue a Domitio , ut cjuam primum fibi fubfidia 
mitteret, propiufque ipfe Alexandriam perSyriam ac- 
cederet. Qua cognitare, Pharnaces viclcria? loco du- 
cebat , fi trahere tempus poffet, cum difcedenckim 
celeriter Domitio putaret. Id. ibid. pag. $-6. 

Itaque ab oppido , ejua facillimum acceflum & acquil- 
fimum ad dimicandum Romanis videbat , foflas duas 
direclas , non ita magno medio intervallo reliclo , 
4. pedum altitudinis in eum locum decluxit , cjuo lon- 
gius conftituerat fuam non producere aciem, inter 
has foflas ackm femper inftruebat. Ecjuitatum autem 
a lateribus dmnem extra foflam collocabat : qui ne- 
cjue aliter utilis effe poterat , & mukum numero ante- 
ibat Romanum ecjuitatum. Id. ibid. 

Domitius autem , cum Cacfaris magis periculo , 

cjuam fuo commoveretur , necjue fe tuto difceffurum 

arbitraretur, fi conditiones cjuas rejecerat, rurfus ap- 

peteret 5 aut finecaufa difcederet: ex propincjuis caftris 

in aciem exercitum eduxit, 36. legionem in dextro 

cornu collocavit, Ponticam in finiftro, Dejotari legio- 

Bb i; 



i 9 6 PHARNACES 

nes in mediam aciemcontulit:quibus tamenanguftifn- 
mum frontis reliquit intervallum, reliquis cohortibus in 
fubfidiis cotlocatis. Sic utrimcjue acie inftrucla , pro- 
ceffum eft ad dimicandum. Id. ibid. 

Signo fub idem tempus ab utroque dato concurri- 
tur , acriter varieque pugnatur : nam 56*. legio , ciim 
extra follam in equitatum Regis impetum feciflet , adeo 
fecundum praclium fecit , ut mcenibus oppidi fuccede- 
ret , foflamque tranfiret , adverfofque hoftes aggre- 
deretur. At Pontica ex altera parte legio , cum paulu- 
lum averfa hoftibus ceftiflet , foifam autem circuire 
acies fecundo conata eflet, ut aperto latere aggrede- 
retur hoftem , in ipfo tranfitu foifac confixa & opprefla 
eft. Dejotari vero legiones vix impetum fuftinuerunt. 
Id. ibul. 

Ita viclrices Pharnacis copia? cornu fuo dextro, 
mediaque acie convertunt fe ad 36 am . legionem : qua» 
tamen fortker vincentium impetum fuftinuit : magnis 
copiis Regis circumdata , praefentiffimo animo pu- 
gnans in orbem fe recepit ad radices montium : quo 
Fharnaces infequi , propter iniquitatem loci , noluit : 
ita Pontiea legione pene tota amifla , magna parte 
Dejotari militum interfecta, 36*. legio in loca fe fu- 
penora contulit, non amplius zso. defideratis. Ceci- 
derunt eoprseliofplendidi ac illuftres viri nonnulli Equi- 
tes Romani. Quo tamen incommodo Domitius accepto, 
reliquias exercitus diflipati coliegit , itineribufque tutis 
per Cappadociam fe in Aiiam recepit. Id. tbid. pag. 

377. 

Pharnaces rebus fecundis elatus , cum de Cacfare ea 
quas cptabat, fperaret, Pontum omnibus copiis oc- 



B O S P H O R I REX. 197 

cupavit , ibique 8c victor 8c crudeliflimus Rex, cum 
fibi fortunam paternam, feliciore eventu, deftinaret, 
multa oppida expugnavit , bona civium Romanorum, 
Ponticorumque diripuit, fupplicia conftituit in eos, 
qui aliquam forma; , atque vrtatis commendationem 
habebant, ea qux morte eflent miferiora, Pontumque 
nullo defendente , paternum regnum fe recepifTe glo- 
rians , obtinebat. Id. tbid. 

Amifum urbem , cum diu reftitiflet, vi expugnatam 
diripuit , omnibus puberibus interfeclis, ac in Bichy- 
niam Afiamque cum fpe ejufdem fucceflus , quo pa- 
ter ejus ufus fuerat, contendit : verum audito, Alan- 
drum , cui tutelam Bofpliori crediderat, res novas 
molitum, fubftitit. h enim, fimul atque annuntiatum 
ei fuit, Phamacem longe jam progreilum , eurnque 
cenfuit , fi vel maxime in praefentia Romanos lateret, 
tamen in pofterum , id haud impune laturum , bona; 
gratia; a Romanis ineu-ndae causa., fpeque regni Bof- 
phorani ab eis accipiendi, contra dominum fuum in- 
furrexit. Cujus rei allato nuntio, Pharnaces ineumire 
inftituit, quanquam id fruftra fuit Cacfare adventante. 
Dio lib. 42. pag. 106. 

Caefar non exceflifTe Ponto Pharnacem audierat , 
commoratus fere in omnibus civitatibus quae majore 
funt dignitate, tandeminCappadociamvenit^deinde 
rn Pontum , ubi copias omnes coegit. Tunc Legati 
a Pharnace mifli Caefarem adeunt, atque in primis 
deprecantur, ^ne ejus -adventus hoftilis effetj facturum 
enim omnia Pharnacem , quse imperata eflentj maxi- 
meque commemorabant , nulla Pharnacem auxilia 
eontra Cafarem Pompeio dare vo^uifle , cum Dejo- 



i 5 8 PHARNACES 

tarus qui dediifet , tamen ei fatisfeciffet. Hirttius pag. 

393- 

Refpondit Caefar, fe fore sequiflimum Pharnaci, 11 
quas pollicetur, reprasfentaturus effet , monuit autem 
mitibus verbis Legatos , ne aut Dejotarum fibi obji* 
cerent, aut nimis eo gloriarentur beneficio, quod au- 
xilia Pompeio non mififfent, nam fe neque libentius 
facere quidquam , quam fupplicibus ignofcere , neque 
Provinciarum publicas injurias condonare iis pofle , 
qui non fuiffent in fe orficiofi j id ipfum, quodcom- 
memoraifent, officium utilius Pharnaci fuifle, qui 
providiflet ne vinceretur, quam fibi, cui Dii immor- 
tales vicloriam tribuiffent. Id. ibid. 

Itaque fe magnas Sc graves injurias Civium Roma- 
norum , qui in Ponto negotiati effent , quoniam in 
integrum reflituere non poflet , concedere Pharnaci : 
nnm neque interfedlis amiiTam vitam, neque exfeclis 
virilitatem reftituere pofle , quod quidem fupplicium 
gravius morte Cives Romani fubiflent. Ponto vero de- 
cederet confeftim, familiafque publicanorum remit- 
teret, ceteraque reflitueret fociis civibufque Romanis, 
qusc penes eum effent, fi fecifletj jam tunc fibi mit- 
teret munera ac dona, qua; bene rebus geflis, Impe- 
ratores ab amicis accipere confuefcent. Miferat enim 
Pbarnaces coronam auream. Id. ibid. pag. 324. 

His refponfis datis , Legatos remifit. At Pharnaces 
omnia liberaliter pollicitus: cum feftinantem ac pro- 
perantem Caefarem fperaret libentius crediturum fiuis 
promiiTis , quam res pateretur, quo celerius honeftiuf- 
que ad res magis neceflarias proficifceretur ( nemini 
enim erat ignotum , plurimis de caufis ad udbem Ca> 



B O S P H O R I R E X. j 99 

farem revocari) , lentius agere, decedendi diem poftu- 
lare longiorem , pactiones interponere , in fomnia 
fruftrari ccepit. Id. tbid. 

Cxfar cognita calliditate Pharnacis , cjuod aliis 
temporibus natura facere confueverat , tunc necefli- 
tate fecit adductus , ut celerius omnium opinione ma- 
num confereret. Ziela eft oppidum in Ponto polita , 
ipfo ut in plano loco, fatis munitum j tumulus enim 
naturalis , velut manu factus, excelfiore undique fafti- 
gio fuftinet murum 7 circumpofiti funthuic oppidoma- 
gni , multique .intercifi vallibus colles: cjuorum edi- 
tiffimus unus , cjui propter vicftorias Mithridatis , & 
infelicitatem Triarii detrimentumque exercitus Ro- 
mani, fuperioribus Iocis , atcjue itineribus pene con- 
junclus oppido , magnam in illis habet nobiliratem, nec 
multo longius millibus pafluum tribus habet a Ziela , 
hunclocum Pharnaces, veteribus paternorum felicium 
caftrorum refeclis operibus, copiis omnibus fuis occu- 
pavit. Id. tbid. 

Cajfar cum a Phamace millia pafluum quinquc , 

caftra pofuiflet , videretque eas valles, cjuibus regia 

caftra munirentur, eodem intervallo fuacaftra muni- 

turus: fl modo ea loca hoftes priores non cepiftent, cjuas 

multo erant propriora regis caftris, aggerem compor- 

tari jubet intra munitiones. Quo celeriter collato , pri- 

ma luce , non opinantibus regiis , eum ipfum Iocum 

cepit, in quo Mithridates fecundum praelium adverfus 

Triarium fecerat : huc omnem comportari aggerem 

e caftris fervitiaque agi julfit: ne cjuis ab opere miles 

difcederet : cum fpatio non amplius mille pafluum 

intercifa valiis caftra regiorum divideret ab opere ia* 

ccepto caftrorum. Id. pag. 323. 



2 oo P H A R N A C E S 

Pharnaces , cum id repente prima luce animadver- 
tiftet, copias fuas omnes pro caftris inftruxit, cjuas 
interpofita locorum inicjuitate , ccnfuetudine magis 
pcrvulgata militari credcbat inftruiCacfar, veladopus 
fuum tardandum , cjuo plures in armis tenerentur, vel 
ad oftentationem regiae fiducia? , ne munitione magis 
cjuam manu, defendere locum Pharnaces videretur. 
Icacjue deterritus non eft, quo minus prima acie pro 
val!o inilrucra , relicjua pars exercitus opus faceret. 
Id. ibid. 

At Rex impulfus five loci felicitate, flve aufpiciis 
& religionibus induclus , cjuibus obtemperafle eum 
poftea audiebant Romani , five paucitate horum cjui 
in armis erant , comperta , cum more operis quoti- 
diani magnam iilam fervorum multitudinem cjuac ag- 
gerem portabat , militum eife credidiifet , five etiam 
veterani fiducia , exercitus iui, cjucm cum legione 
2 2 a . in acie conflixifte & viciile Legati ejus gloriaban- 
tur , fimul contemptu exercitus Romani cjuem pul- 
fum a fe, Domitio duce , fciebat, inito confilio di- 
micandi , defcendere pracrupta valle ccepit , cujus ali- 
cjuandiu Ca*far irridebatinanem oftentationem , 8c eo 
loco militum coarctationem ; cjuem in locum nemo 
fanus hoftis fubiturus efiet: cum interim Pharnaces 
eodem gradu , cjuo pra?ruptam defcenderat in vallem, 
adfcendere adverfus arduum collem inftrudtis copiis 
ccepit. Id. ibtd. pag. 396. 

Carfar incredibili ejus vel temeritate, vel fiducia 
motus, necjue opinans imparatu(c]ueoppreflus,eodem 
tempore miiitesab operibus vocat , arma cajiere jubet, 
legiones opponit ? aciem inftruit. Cujus rei fubita tre- 



B O S P H O R I R E X. 201 

pidatio magnum terrorem attulit Romanis \ nondum 
oidinibus inftructis falcata? regia? quadrigae permiftos 
milites perturbant , quac tamen celeriter multitudine 
telorum opprimuntur. Infequitur has acies Regiorum, 
Sc clamore fublato confligitur , multum adjuvante na- 
tura loci,plurimumDeorum immortaljum benignitate. 
U tbil 

Magno atque acri cominus praelio facto ,. dextro 
cornu , quo veterana legio fexta erat collocata, ini- 
tium victorfec natum eft ab ea parte , cum in proclive 
detruderentur regii multo tardius, fed tamen iifdem 
Diis adjuvantibus , finiftro cornu , mediaque acie, 
toca: profligantur copia? Regis , qua: quam facile fubie- 
rant iniquum Iocum, tam celeriter gradu pulfsc pre- 
mebantur loci iniquitate ; itaque multis militihus par- 
tim interfeclis , partim fuorum ruina opprcflis, qui 
velocicate effugere poterant , armis tamen projeclis , 
vallem tranigrefli , nihil ex loco fuperiore inermes 
proficere poterant : at Romani , vicloria elati, fubire. 
iniquum locum , munitionefque aggredi non dubita- 
runt j defendentibus autem iis cohortibus caftra , quas 
Pharnaces prxfidio reliquerat, celeriter caftris regiis 
funt potiti. Interfecla multitudine omni , aut capta 
uiorum , Pharnaces cum paucis equitibus profugit , 
cui nifi caftrorum oppugnatio faculcatem attuliilet 
liberius profugiendi , vivus in poteftatem Csrfaris ad- 
duclus eflet. id.ibid. pag. 357. 

Tali vicloria toties viclor Ca?far incredibili eft la> 
titia. affeclus, quod maximum bellum tanta celeri- 
tate confecerat : eratque fubiti periculi recordatione 
laccior, quod vicloria facilis ex dirficillimis rebus ac- 
ciderat. Id. ibid, Cc 



\ 



202 PHARNACES 

De hoc bello fic loquitur Suetonius. Ab Alexandria in 
Syriam & inde Pontum tranfiit, urgentibus de Pharnace 
nuntiis , quem Mithridatis Magni fllium, ac tunc occa- 
fionetemporumbellantem, jamque multiplici fucceflu 
prseferocem , intra quintum , cjuam adfuerat , diem , 
cjuatuor , quibus in confpeclum venit , horis , una 
profligavit acie : crebro commmemorans Pompeii fe- 
licitatem, cui praecipua militiae laus de tam imbelli 
genere hoftium contigiflet. In yita C<efaris pag. 46. 

Ea vicToria, cjuamvis non fplendrdiffima, Caefar ma- 
gnopere fe jaclavit, utnullaalia magis, cjuod eadem 
die & pervenifiet ad hoftem , & vidiflet eum & vi- 
ciffet eum. Dio I1b.42.pag. 207. Hujus pernicitatem & 
celeritatem conflictus Romamfignificans, ad amicuni 
quemdam Amintium fcripfit tria verba,VENi,ViDi, Vice* 
cjua* dicliones fimiliter cadentes non illepidam habent 
brevilocjuentiam. PlutarcJ?. in yit. Crtfar. pag. 73 1. Quod 
confirmat Suetonius his verbis : Pontico triumpho 
inter pompac fercula trium verborum prsetdit titulum, 
Vini, Vroi, Vinci, non a&a belli fignificantem , fi- 
cut ceteris , fed celeriter confecli notam. In yita G«- 
faris pag. 48. 

De hoc bello ita loquitur Florus. In Afia quoque novus 
rerum motus a Ponto : planequafi deinduftria captante 
fortunahuncMithridatico regno exitum, ut aPompeio 
pater , a Csefare filius vinceretur. Rex Pharnaces ma- 
gis difcordias Romanar fiducia , quam virtutis fuac, in- 
feftoin Cappadociam ruebat : fed hunc Cazfar aggrefc 
fiis uno, Sc (ut fic dixerim ) non toto praclio obtri- 
vit, more fulminis , quod uno eodemque momento, 
venit y percuffit , abfceifit. Nec vana de fe pracdica- 



B O S P H O R I R E X. 2 oj 

tio eft Cazfaris , ante victum efle hoftem, cjuam vi- 
fum. Florus Ub. 4. cap. 2. circa finem. 

Pharnaces victus refugit Sinopen cum mille equiti- 
bus , ciimcjue Caefari non vacaret eum profecjui , miflo 
contra fe Domitio , urbem tradidit , & pace accepta 
dimiflus cum ecjuitibus , equos interfecit , inicjuifllme id 
ferentibus eorum dominis. Inde confcenfis navibus in 
Pontum fugit. Appian. de bell. Mithrid. pag. 254. 

Cccfar poft victoriam de Pharnace relatam, Manubias 
omnes, cjuamvis plurimas eflent, militibus donavit : 
ciimcjue trophaeum eo in loco Mithridates de Triario 
ftatuiflet , cjuia id confecra:um belli Deis evertere 
fas non erat, ipfe de Pharnace fuum oppofuit, atque 
ita Mithridaticum obfcuravk, cjuodamcjue modo deje- 
cit. Poftea receptis omnibus, cjuae vel Romanis vel 
eorum fbciis Pharnaces ademerat , fingula , iis qui 
amiferant reflituit. His aclis Sc reliquis rebus confti- 
tuendis Domitio pracfeclo, in Bithyniam venit. Dio 
lib. 42. pag. 207. 

Pharnacem in Bofphorum vi intrare conatum , 
Afander in carcerem conjecit atcjue interemit. Caefar 
vero Mithridati PergamenotetrarchiamGalatisc, cum 
regio nomine tribuit, eicjue bellum contra Afandrum 
mandavit , quo & ejus in amicum perfidia plecleretur, 
: & Mithridates Bofphori dominus fieret. Id. ibid. Haec 
fi vera funt , mors Pharnacis contigit antecpam Caz- 
I far ex Afia fuiifet egreflus. 

Rem aliter tradit Appianus : Pharnaces collecla Scy- 
t-harum ac Sarmatarum manu, Theudofiam Pantica- 
pacumcjue occupavit ; 6c cum rursus ab Afandro bello 
petererur , ecjuites ejus , equis deftituti , nec aflueti 

C c i; 






2o 4 PHARNACES 

pedeftri prselio , vincebantur : folus Pharnaces egregie 
pugnans, tantum confauciatus cecidit quinquagena- 
rius , poftquam regnavit in Bofphoro annis ij\ Atque 
ita etiam Pharnaces regnare defiit, cujusregnum Cae- 
far Mithridati Pergameno. De Mithrid. pag. 254. Reli- 
quit filium nomine Darium & Dynamin. 

N U M M U S 
PHARNACIS REGIS BOSPHORL 




Ex Tadulis Wolphangi La£ii. , 

Caput Regis diadematum : Ex averfa parte Apollo 
fedens ante tripodem ; dextra lauri ramum ; finiftra 
cubito lyras innixoj cum epigraphe , BA^IAEfl^ 
BA2IAE.QN MErAAOT 3>APNAKOT. Regis 
Regum Magni Pharnacis. In area ZM2. id eft 
anno 247. Infra numeralis littera A. 

HIc eft Pharnacis Bofphori , & non Pharnacis ejus atavi 
Ponti Regis numraus, cujus effigiem fupra exhibuimus. 
At Bofphoranus timlum magnifkum praefert, BASIAEftS 



B O S P H O R I R E X. 20; 

BASILEfiN, id eft Regis Regum, aliorum monarcharum 
exemplo , nempe Arfacidarum & praefertim Tigranis Arme- 
niae coguati fui, qui cum Regcs haberent tributarios, fuper- 
bam illam nomenclationem fibi arrogarunt. 

Pharnaces Reges proximos fibi vectigales fecifle oportet , 
ut non folam Regis Regom , fed & METAAOT appellatio- 
nem a Provinciarum aut rerum geftarum amplitudine ut plu- 
rimum defumptam , acceperit: haec quidem Alexandro, imo 
& Mithridatiejus parenti concefla eft , quam tamen in eorum 
nummis ufurpatam non leges > porro eam in fuis Antiochus 
III. Syriae Rex admilit : illa poftea frequentius ad Arfacidas 
tranfiit,ab antiquis Perfarum Regibus ranquam originis fuis 
autoribus mutuata, & tandem ufque adRegulospervenit, fub 
Sept. Severo , ut in nummis Abgari obfervatur , quam ab ilio 
Imperatore in Parthorum Regis ludibrium huic Dynafta: da- 
tam exiftimar Triftanus. 

Andreas Morellius hunc Pharnacis ex auro nummum in 
fecundac editionis fpecimine vulgavit, cujus ectypum, cum 
Parifios primum appulit y nobis dederat , ut inter Reges 
quos defcribendos aggrefli eramus , fuo loco poneremus. 11- 
lud ex mufeo D. Veferi Patricii Norimbergenfls delineave- 
rat , & quid fibi vellent litterae in area fignatae cum poftu- 
laflet , libenter illum ^Eram Ponti Regum docuimus , quem 
forte minimum in priore fpecimine non edidit , ne tot num- 
morum a nobis acceptas interpretationes tanquam fuas ex- 

poneret. 

Litterae autem ZM2. in area percuflae , Ponti Regum JErae 
funt numerales, annum ejus defignantes 247. cujus initium 
ut detegatur, magni eft momenti: altera A. paulo intra eas 
polita , annum regni Pharnacis quartum denotans , ut limiles 
in Afandri ejus in Bofphoro fucceflbris monetis exaratae in- 
dicant : nam fi ad annum V. C. 691. quo mortuus eft Mithri- 
dates Eupator , addideris annum quartum Regis Pharnacis s 
habebis 695, aquibus fi tollas 247. tibi fupererit44S. quo per- 
mittente Antigono Mithridates II. regnum Ponti avitnm re- 
cuperavit ; & quidem fine tributo , unde Ctiftes a Strabone 
appellatus , ut in illius vita diclum eft. 

Ut vero Morellius tunc ne quidem nummorum defcriptio- 



206 PHARNACES BOSPHORI REX. 

nes aggredi aufus , quare Apollo in Pharnacis averfa parte 
eftet collocatus , poftulare neglexit ; ideb in illius explicatione 
ingenue fatetur his verbis. Quam ob causam Apollo in 
hoc nummo scalptus sit , me fugit , nec fequentia fom- 
niaftet : fed intelligat illum Panticapei urbis Bofphori prima- 
ux percufium , in qua fummus erat Apoliinis cultus , utpote 
jlla a Milefiis condita, tradente Strabone , poft ejus defcrip- 
tionem , inquit , jofV/ut e<r« M<Axcrj'a>i'. 

Nemo nefcit Milefios plurimum fuifle veneraros Apolli- 
nem, cujus erat celeberrimum Oraculumin Branchidis, unde 
illi in nummo tripus, & templum Deo fub nomine Didymei 
templum omnium maximum conftruxerunt , tefte eodem 
•Strabone pag. 634. Laurum tenet, quia haec arbor eratin ejus 
tutela. Inniricur lyras , qua a Mercurio donarus fuerat. 




20 7 



A S A N D E R. 



RJ2£ BGJJiSaPMOjRI 




Sk Cvm. dm . Card.cjPlaxirrvj 

Coc rnum.^Vwr. draam. 



S ANDER , Pharnacis coetaneus, narri 
triennio tantum erat aetate fuperior , ut 
ex Luciano eruitur de Macrabiis. Ita ami- 
citia conjunclus , ut cum eo contra Mi- 
thridatem Regem confpiraverit ex ipfius 
intimis familiaribus , ut regni adminiftrationem reli* 




io8 ■ ASANDER 

cjuerit, dum ad paternum recuperandum properaret. 
Is Phafnacem propofiti poenas daturum a Romanis pu- 
tavit, aut eorum gratias initurum ft eum regno,quod 
ab iis acceperat , fpoliaret , contra dominum fuum in- 
furrexit , tefte Dione Ub. 42. pag. 206". 

Quo nuntio accepto, Pharnaces ira percitus in eum 
mox ire conftituitj fed cum claifem non haberet in 
Ponto paratam , & per Armeniam adventare Cacfarem 
qua eflet tranfeundum , cognovit , converfo itinere ei 
ad Zelam Ponti urbem occurrit ; practerita felicitate 
potius quarn confilio fretus , pradium in quo totus ejus 
exercitus eft profligatus, Sc ipfe penecaptus, impru- 
denter commifk, & exSinopein quam confugerat cum 
reliquis militibus in Bofphorum folvit. Dio ibid. Sc Ap- 
pian. pag. 254. 

Pharnacis in Bofphorum exfcenfum non prius ac- 
cepit Afander, cjuin copias quas contra illum compa- 
raverat, adverfus eumduxerit j fed Rex collecta Scy- 
iharum ac Sarmatarum manu Theudofiam &Pantua- 
pa?um urbes occupavit : fed cum continuo bello ab 
Afandro peteretur , tandem inter ilios acre pra:lium 
eft commiflum, ecjuites vero Pharnacis ecjuis defti- 
tuti , nec aflueti pedeftri prarlio, vincebantur: folus 
Pharnaces egregie pugnans, interfeclus eft. Appian. 
de Mithrid. pag. 254. Dio tradit Pharnacem ab Afan- 
dro captum , pofteacjue interemptum , lib. 42. pagl 
■207. 

Carfar Pharnacis mortem a:gre tulit , & ut jam 
diclum eft , Mithridati Pergameno , cui tetrarchiam 
Galatiae cum Regis nomine trihuerat, bellum contra 
Afandrum mandavit , cjuo & ejus in amicum perfidia: 

plecteretnr 



B O S P H O R I R E X. 209 

plecteretur , & Mkhridates Bofphori dominus fierer 
ib. ibid. 

Is credebatur filius Mithridatis Magni ex pellice no- 
mine Adobogione de Galatarum tetrarchis ftirpe. Ei- 
dem Cacfar tetrarchiam legibus , Gallo-Graecorum , 
jure gentis & cognationis adjudicavit. Htrtius de bell. 
Alexand. pag. 55)7. Propter nobilitatem Mithridates pa- 
ter Pergamo parvulum fecum afportaverat in caflra , 
unde illi Pergameni cognomen. Multos ibi tenuerat an- 
nos, regiifcjue difciplinis educari eum curaverat, ia 
amicitiam Cacfaris redintegratus propter auxiliares 
copias adverfus Alexandrinosipfiadduclas. Id. ibid.pag. 
368. Dynamis Pharnacis filia inter pacis conditiones 
a patre Cacfari pro uxore oblata , injuriac memor , 
& quod ipfe regnum paternum Mithridati fpurio con- 
ceffiflet, ad fe pertinens , Afmdro nupfit , ut fic per 
conjugium ipfi tranflatum jure defenderet. 

MithridatesPergamenus Afandro quidembellum in- 
tulit* fed veterum Scriptorum penuria quomodogeftum 
fitignoratur : Afandritamen numifmatumfide ot tefti- 
monio, in mari praclium inter eos commiflum fuifle 
judicatur ; nam inj illis pars averfa victoriam cum pal- 
ma prorac navis infiftentem exhibet , quac victoriam 
navalem demonftrat. Strabo de illo inquit : JcscnAvfl» 
^'JW AoaLvfrejv t£ a.u Qiw&xw ctVtAovTcs. Evertit eum Ajan- 
■ der , ubi male Lyfander, cpti <t& Fharnacem mterfecit. 
Mithridates autem, qui & fcientiac bello peritus & 
virtutis, tamen in hoc praclio viclus & occifus eft. 

Quid egerit Afander deinde, in tenebris latet, illum 
ut Nomadum incurfiones in regni fui fines cohiberet, 
Ifthmum peninfula^ ad Maeotidem 360. ftadia longum, 
r Dct 



2 io A S A N D E R 

muro duclo muniifte , denis turribus in fingula ftadia 
conftitutis. Nam referc Strabo lib. 7. pag. jn. Bofpho- 
ranos Regulos omnia ad Tanaim obtinuifle ma- 
xime poftremos. $<*pvax« xouj A<m.vJ{pcs xoq rioXt/xm. Pbar- 
?iaces ist Afander & Polemo. Lib. 11. pag. 49 5. 

Lucianus & nummi ipfius Afandri, initio princi- 
patus fui Bofphori, regium nomen , quod forfan non 
effetex regia ftirpe natus , non ufurpafle nos edocent, 
fed folum Ethnarcae dignitate contentum , id omnino 
probat averfa illius nummi pars , quae exhibet viclo- 
riam cum hac infcriptione , A2ANAPOT E0NAP- 
XOT BO^nOPOT, de qua infra. Lucianus autem 
ha:c habet in Macrobiis. AcrayPfos i vim t£ 2si3a<r$/ av-n' 
EOwp^y Bamxiui dva.y>fH)§tU BooWfKj Afander autem ab Au- 
gufto pro Etbnarcha Rex Bofpori renunciatur. 

Hanc Regis pro Etharcha appellationem ab Au- 
gufto videtur accepiffe Afander ob praeftitum illi au- 
xilium , Sc copias contra M. Antonium miffas in pu- 
gna Actiaca 13. Septembris anni 723. V. C. intereos 
commifla, in qua viclor Auguftus receflfit, & Roma- 
num inde adeptus eft Imperium. 

Reges illi qui a M. Antonio & ab Augufto nomi- 
nabantur,tributum Romanis pendebantj quare res mi- 
litaris ad eos videbatur fpedtare, ut fparfim apuc 
hiftoriae Scriptores legiones in eorum regnis ad eorui 
contra Barbaros tutelam , aliquando miflse obfer- 
vanturj quare cum Afander ad fummam feneetutei 
eflet provectus , Auguftus ei quendam Scribonum mi- 
fit : quare narrat Lucianus in Macrobiis , nonagenariur 
obiifle corpore validum Sc quidem ex inedia, quo( 
rem militarem Scribonio creditam videret* 



B O S P H O RI R E X. 111 

Mors Afandri contigit anno V. C. 741. cura prin- 
cipatum Bofphori fub Ethnarcaz titulo annos 17. ab 
anno fcilicet 706. cjuo Ca:far Pharnacem profligavit, 
ufque ad annum pra:lii Achaici 723. quo Rex ab Au- 
gufto renunciatus, & fub Regis dignitate annos 18. 
in fumma 35-. nullos ex Dynami filios habuit , ipfi 
vero regnum cjuod ad eam fpectare videbatur , tefta- 
mento relicjuit. 

Scribonius qui ab Angufto rei militari pracfectus in 
Bofphori regno fuerat, iliius occupandi occafionem 
Afandri morte nactus , fe Mithridatis Magni nepotem 
mentitus, ab Augufto regnum accepifle fingit, utDyna- 
mi jus confervaret , eam duxit uxorem , ut tradit Dio his 
verbis : Scribonius cjuidam Mithridatis fe nepotem effe 
perhibens, fibicjue id regnum, quia Afander diem 
fuum clauferat, ab Augufto traditum , uxorem Afan- 
dri Dynamim, cui a marito regnum fuerat relictum, 
filiam Pharnacis , neptem Michridatis, in matrimo- 
inium duxit, Bofphorumque occupavit. Lib. 54. pag. 

537- y 

Ciim autem Bofphorani Romanos belium Scribo- 

nio , quod hoc regnum fine Augufti permiflu fibi vin- 

dicaffet, inferre decreverant, & Polemoni Ponti Regi 

curam commififfe, fraude Scribonii detecla , hominem 

necaverunt, ut hunc non amplius pro Rege haberent, 

fed eorum Regina Dynamis imperaret. Id. ibid. 



Dd ij 



212 



A S A N D E R 






NU M MU S 
ASANDRI BOSPHORI PRINCIPIS. 




Ex Picturis Rvdolphi Imperatoris. 

Caput fine diademate. Ex averfa parte Victoria in- 
fiftens prorae dextra coronam, finiftra paima? ra- 
mum cum epigraphe APXONTOS A2ANAPOT 
BO^IIOPOT 5 id eft, Principis Asandri Bospori* 
In area defuper littera numeralis H. id eft octo. 

INter tabulas numifmatum Imperatoris Rudolphi II. nu- 
mero M. habentur duo nummi Afandri , quorum prior 
valde illuftrat Lucianum in Macrobiis , qui Afandrum non 
primb Regis titulum aflumpfifle tradit : idcircb in illo capur 
diademate npn redimitum eft, & pro Ethnarchx nomine quod 
ei tribuit irirl E%o!f%y , hic novam & infolentem APXON- 
TOS tribuit dignitatem. 

Apx®* > id eft Principatumobtinens , qui praeft > & aliquan- 
do Magiftratus, ut aliquando obfervamus in nummis , verbi 
gratia AIA. KAniTHN A. TO. B. ad defignandum fum- 
mvim urbis Magiftumm Aliquando pro Prsfidibus Provinr; 



B O S P H O RI RE X. n S 

ciarifm, quocumque feu Proconfulum , Confularium , vel 
Legatorum Propraetore titulo eas adminiftrarent, ut diferte 
id obfervat Dio lib. 54. At ne Afander hoc APXONTOS 
nomen in nummis fuis fumeretur, eleganter addidit B05- 
IIOPOT, ut denotaret fe efle Bofphori Principem , cum 
Bofphorus effet fub Regum poteftate, porro hoc titulo prop 
ter Romanos , abftinuit , quem ab illis aliquando obtentu- 
rum fperabat. 

Littera numeralis H. in area defuper exarata, magni nobis 
momenti efle videtur ; quippe Principatus Afandri annum 8. 
defignant , uti fuprain Pharnacis nummo obfervavimus. Undc 
ante annum huc Regis titulum non fibi arrogaiTe demonftrant; 
imb Lucianus ab Augufto ipfr conceflum illiindicat , nempc 
ut conjicimus ob prxftitum illi contra Antonium in pradio 
AcTiaco ofticium , quod evenit anno V. C. 724. & ipfeBof- 
phorum tenuit ab anno V. C 707. vel 708. 

VicToria infiftens prorae , aliquam ab Afandro relatam de- 
notat, etfi nobis conjicere liceat , contra MithridatemPerga- 
menum , cui Julius Caefar Bofphori regnum , ut Pharnacis 
montem ulcifceretur, conceflerat ; at cumille Galatiam cum 
Regis nomine jam obtineret , claflem ut in Bofphorum ap- 
pelleret, conftruxifle videtur, cui obviam fadus Afander, 
praclio navali commiflb eum interfecit, ut fcribit Strabo* 
in cujus memoriam hunc typum percuflit. 




2T4 



A S A N DE R 



NUMMUS 
A S A ND RI RE C I S. 




Ex Museo Card. MAxiMr. 

Caput diademate ornatum. Ex averfa parte eadem 
Vicloria proraj infiftens , dextra coronam, finillra 
palmsc ramum cum epigraphe BA2IAEOS 
A2ANAPOT. Et in area littera numeralis E. & 
monogrammate AIl. 

ECce prodit Afander BASIAEX22 titulo infignis , cujus 
caput diademate redimitum eft , ut patet ex typo quod 
in Mufeo noftro fervamus , & non cum nefcio quo apluftri 
a tergo , ut illud defcriplit Spanhe.v.ius in ipfius nummi def- 
criptione DifT 5. pag. 461. 

Hsec nova Regis dignitas nummis ejus infcripta Lucianum 
eximie illuftrat, apud quem legimus BA2IAEY2 Anxypi^tn 
Bocmiafy , Rex Bosphori renunciatus. Ita ut non amplius 
APXONTOS ut fupra, Principis feu Domini Bofphori ti- 
lumufurpet, fed ut Pharnaces exemplo anteipfum Bofphori 
Rex etiam appelletur, non ufuipata quidem dignitate, fed 
ipfi ab Augufto concefla? unde inflatus non annum fui Prin- 



B O S P H O R I R E X. lt* 

cipatus uc in fuperiore numrao, fed recentis tituli in hoc 
dinumeret, nempe fextum, quem indicat littera numeralis 
3 in area fignata. 

At cum fub hac littera numerali monogramma videatuc 
in quo inferta eft littera A. in altera nempe n. videntur elfe 
initiales nominis n*vn>Kerrs<« , in qua urbe Bofphori metro- 
poli nummus ifte percuifus iit , talia urbium monogrammara 
infpicere licet apud Golzium in Afia minore tabula 33. ubi 
plunmse Alexandro Magno nummos percufferunt. 

Eadem Victoriapror.-c iniiftens repetitur in Afandro ut fo- 
lemne Principatus fui confirmationis argumentum , nempe 
victo & occifo Mithridate Pergameno , ex Mithridatis Ma- 
gni ftirpc credito , & Bofphori regno a Julio Caefare donato, 
ceu ut ie maritimx potentice hac Vi&oria compoteni. 




2l£ 

D A R I U S 

P O N T I R E X. 

EX Bofphori Regibus , in quos familia Mithrida- 
tis Ponto ejus regno in Provinciam Romanam a 
Pompeio redaclo nos adduxerat, in Ponti iterum Re- 
gts reftitutos revertamur , cum id regnum tandem 
Mithridatis Magni nepoti tanquam avitum a Romanis 
conceffum nos edoceant Hiftorias Scriptores. 

Darius Pharnacis Bofphori Regis filius, ut regnum 
paternum Afandri perfidia fibi ereptum vidit, ad in- 
fidias ufurpatoris vitandas , in aliquam fe regionem ab 
ipfo remotam confugifle videtur , aliquod fortuna» 
pracfidium ad illud recuperandum aut ad aliud a Ro- 
manis obtinendum expeclans, occafionem civilis belli 
inter Triumviros contra Diclatoris interfectores naclus, 
memor quod hic Mithridati Pergameno bellum con- 
tra Afandrum , quo ejus in amicum Regem perfidia 
pleclereturj mandaffet. Mox Oclaviani Cacfaris Sc M. 
Antonii partes fequitur, iifque ad pra?lium Philippenfe, 
quas potueratcopiascOlligere,ineorum auxilium duxit 
cum amicis. 

Viclis poftea ad Philippos Macedoniae urbem Bruto 
£c Caffio , cum M. Antonii ad bellum Parthis inferen- 
dum profeclionem cognovit, ipfi occurrit fiipplex Athe- 
nis , ut hybernaiilicaclurum refcivit, quam in urbem 
multi ipfius ftudiofi etiam venerunt: de quibusha?cait 
Appianus. Reges aliquotappellavit, arbitratu fuo , dun- 
taxat qui certum tributum penderent , Ponti Darium 

Phainacis 



DARIUS PONTI REX. af 7 

Pharnacis filium , Mithridatis nepotem, Idumazorum 
Samaritarumque Herodem , Amyntam Pifidarum, 
Polemonem partis Ciliciae, aliofque aliarum gentium. 
De beli ciVd. lib. f. pu%. y\$. 

Appianus Antonium Polemoni regnum Ponti de- 
difle debuerat potius referrej ciim Dio illum nominet 
his verbis: Solo Polemone Ponti Rege bellique An- 
tonii focio, capto, ac pecunia data dimiflb. Lib. 42. 
fag. 408. nifi dicamus hunc Polemonis titulum Regis, 
a Librariis in illo practermiflum , & tantum partem 
Cilicix, quam revera habuit, effe reliclam. 

Nec Leclorem moveat duos Ponti Reges a M. An- 
tonio eodem tempore conftitutosj Dario Pharnacis 
filio regnum Ponti avitum , Bithyniae fcilicet conter- 
minum, Polemoni ver6 , eam Ponti partem quac ad 
Cappadociam vergebat, conceffit. De Polemone igitur 
tum ut Ponti , Ced ut Bofphori etiam Rege mox di- 
c"luri fumus. 

Darius anno V. C. 71 5. avitum Ponti regnum qui- 
dem recepit , & filium Pharnacis , nepotemque Mi- 
thridatis fuifle ex Appiano tantum didifcimus 5 fed 
quid poftea egerit Sc quot annos regnarit , tota illius 
gefta in tenebris fepulta funt , tamen filium nomine 
Mithridatem regni fuccefforem reliquiffe, ex illis eruere 
conabimur. 



Ee 



218 

MITHRIDATES VII- 

P O N T I REX, 

MITHRIDATES ordine Regum Ponti , quiftir- 
pem ab Achscmene deducere gloriabantur, fep- 
timus, Dario patri Pharnacis filio, in avito Ponti prin- 
cipatu , etfl nulli meminerint Hiftoriae Scriptores , 
fucceflifle videtur: etenim annorum 80. fpatiumquod 
effiuxit inter Ponti regnum Dario Pontico ex Anto- 
nii Triumviri munificentia receptum , apud Appia- 
num- anno V. C. 715. ufque ad regnum Bofphori a 
Claudio Imperatore Mithridati Conceflum ex Dione 
anno 755-. Mithridatem hunc Bofphoranum, qui pro- 
les Magni Acharmenis dicitur apud Tacitum , po- 
tius Darii nepotem , cjuam filium aperte demonftrat. 

Itacjue Darii Ponti Regis fuifle filium, qui Mithri- 
datis Bofphorani pater extitit , necefTe eftj in ea ver- 
fatus fententia Hieron. Henninges illum appellat Mi- 
thridatem , cpjo autore, non refert, forfan cjuod id 
nomen Ponti Regibus fit familiare , vel cjuod ejus fi- 
lius Mithridates Bofphoranus illud tulerit , & de ipfb 
ha:c pauca habet, Mithruiatcs ~vixtt fama C* nomine 
objcuro : nec eum inter Reges collocat , cjuem titulum 
revera tulilfe ex fecjuentibus auguramur. 

Si Mithridates VII. Ponti Rex Mithridatis Bofphora- 
ni pater renuntiatur , ex qua uxore illum genuerit , 
incjuirere neceflarium videtur ; Tacitus Mithridatem 
Bofphori R.egem & Cotym illius in regno fuccefio- 
lem fratres appellat > cum vero ille fic Achacmenides ex 



MITHRID. VII. PONTI REX. 215 

eoJein Scriptore , Sc Cotys e regio fanguine Thracio 
ortus, eos efle haud dubie fratres uterinos neceffe eft, 
eorumcjue matrem foeminam principem primo Mkhri- 
dati VII. Ponti Regi , & fecundo Cotyi Armenia: Prin- 
cipi nupfifle. 

; Pracmatura morte prarventus Mithridates VII. fuifle 
videtur, Sc cum tantum in teneraajtate conftitutum 
haberet filium , ab Imperatore Romano in Provin- 
ciam Pontum redactum eft & Bithynias adjunclumj 
at Mithridatis uxor ut Regina? nomen non amitteret, 
in novas nuptias cum Cotye minoris primum Thracia: 
deinde Armenisc Rege fe conjunxit. 

Avito Ponti regni fpoliatus filius in Thraciam ie- 
cjuutus eft matrem , & tandem fibi benevolum reddi- 
dit Claudium Imperatorem , ut ab ejus liberalitate , 
aliud avitum Bofphori regnum obtinuit. 

Quot annos regnaverit Mithridates VII. Sc cuo 
tempore e vivis abierit , incertum eft. Plura de illo in 
ejus nummo. 




Ee ij 



220 



MITHRIDATES VII. 



N 17 jSf MUS 

MITHRIDATIS VII PONTI REGIS, 




EX TffESAURO REGfO. 

Caput Regis diademate ornatum eum epigraphe BA- 
CIAEfiC MiePAAATOTj id eft, Regis Mr- 
thradatis. In averfa parte IB. hoc eft anno duo- 
decimo clava : fpoliis leonis onufta , a dextris pha- 
retra , & a finiftris tridens. 

SI Mithridates VII. Darii Ponti Regis filius & Pharnacis 
Bofphori Principis nepos, ab Hiftoria: Scriptoribus pra> 
termiffus eft , nihil mirum fi ejus nummi ab Antiquariis haud 
cogniti fuerint. Seguinus tamen unum vulgavit in Selettis 
pag. 62. Sed illum alio Principi adjudicavit, ut vero Mithri- 
datis Regis infcriptionem legit,. illius famofi Reipublicae Ro- 
manse hoftis numifma effe duxit , fed infpetlo accuratius vul- 
tu, ut ait, & cum argenteis ipfius Eupatoris tetradrachmis 
collato faciem omnino diverfain deprehendit. 

Caput illud juvenilej Mithridatis Pergameni effe fufpicatus 
eft, tum propter verbum HEPrAMHi-i&N * quod in alio 



PONTI REX. 22i 

Pergami urbis nummo obfervavit , ad Strategum quemdam 
Mithridatem fpeciantem , cum Regis nomine non fit infigni- 
tus : reliquit igitur Ponticum propter diverfa in utroque li- 
neamenta, tum quod magnus ille Ponticus inaere fincerus vix 
reperiatur ; addere debuiflet , quod iile femper EYEIATO- 
POS cognomen praefert , & Epochamqua MithridatisCtiftis 
fucceflbres utebantur. 

Reh&o igitur Pontico > totum fe ad Pergamenum contu- 
lit, cujus hiftoriam & res geftas defcribit, in quibus illum 
Tetrarchiam Gallo-Grarcorum accepifle a Julio Caefare refert., 
&c poftea regno Bofphori donatum , fi Afandrum Pharnacis 
interfeftorem tolleret , fed ipfe ab Afandro occifus eft , & 
fic regnum nunquam obtinuit , necproinde Rex unquam dici 
potuir. 

Cui ergo Regi Mithridati nummus eft afcribendus , fi ad 
Eupatorem nec ad Pergamenum fpe&et ; ad alios fane con- 
fugiendum. Duo fuperfunt Reges nomine Mithridates , ambo 
ex Achamienidarum ftirpe oriundi : alter Mithridates Darii 
filius , Ponti Rex, & ejus filius Bofphori Princeps ; ad hunc 
pertinere nequit nummus cum annis regni duodecim , i\- 
quidem is ad annum V. C. 795 > Bofphoro praefle ccepit, & 
anno 802. regno fuo fpoliatus eft. 

Redit denique nummus hic fecundae formae ad Mithrida- 
tem VII. Darii Regis Ponti filium, quem ille appellat Mi- 
thridatem, ut praefert ejus epigraphe , & Regem fuifle iroa 
edocet BACIAEHC titulus; & quidem Ponti tanquam pa- 
terni rcgni haeres : quod confirmant principatus fui anni m 
eo confignati : at objiciet quidam Reges ex profapia Achae- 
menidarum in nummis a?ram Mithridatis conditoris vocati 
computare folere, quod in aureis & argenteis forfan moris 
fuit , in aereis verb annos tantum regni fui apponere. 

Denique nummi modulus Afiaticum redolet , ut fimiles 
ejus tra&us & a:vi, qui manibus Antiquariorum quotidie fe- 
runtur, demonftranr : non autem illa eft Bofphororum Re* 
gum rudis & barbara fere forma ab imperitis artificibus ea- 
rumregionum fignata, quales in horum Principum ferie mox 
defcribenda prodibunt , & certe is non eft in Antiquariorum 
peritorum numerum referendus, qui mox ex nummorum 



22Z M I T H R I D A T E S VII. &c. 

forma, regionem in qua cufi fint, non dignofcat & pronun- 
tiet , quod ufus 6c frequens illorum tractatio iis comparare 
debuit. 

Herculea infignia in averfa parte nummi exarata, Mithri- 
datem adfcivifie refert Seguinus., eo forte quod per Acha> 
menidas , a quibus Ponrici Reges orti funt , ad Herculem ge- 
nus referret. Plurimos extitiife , & quidem in variis orbis re- 
gionibus nemo nefcit: at cum hic pro inlignitridentem etiam 
ferat , eum ab aliis diftinguere illud videtur ; & fi mihi con^ 
jicere liceat , ille Hercules Tyrius eft } quem Jovis & Afte- 
riae filium fuiue fabulantur , a quo Perfarum ille Monarcha 
Achannenes fe ortum prxdicabat , cum illa regio fub ejus 
effet imperio. Tridentem prafert tanquam maris imperium 
habensj ut qui navium inventor fuerit, & illas Tyrios fa- 
b-ricare docuerit , fi Nomio fldes iri Dionyfiacis. 




223 



ALIA REGUM PONTI ET BOSPHORl 

Familia. 

V O L E M O. 



PiDUEMO'1. 




U .05.£>**U*«t JD.Ji, 



Y 



€x num.oer.st mod. 



DISCERPTO poft Magni Mithridatis mortern 
toto Ponti regno , ab illo longe lateque propa- 
gato , Pompeius- avitum illius principatum Bithyniss 



224 P O L E M O I. 

conterminum in Provinciam Romanam ipfi conjunc- 
tam redegit , partem aliam gentibus quas fubegerat , 
propter rnifla auxilia , libertate donatam concefTit , 
aliafcrue Regibus attribuit. Appian de bell. Mithrid. pag. 

2JI. 

Poftea M. Antonius Triumvir Imperii Romani di- 
vifione cum Augufto facla, poft Philippenfem viclo- 
riam , cum illi oriens ceffiffet, Ponti regnum o'im 
Mithridatis pro arbitrio mutavit, partem illsmBithy- 
nia? conterminam cjuam Pompeius in Provinciam Ro- 
manam redegerat, iterum in regnum erexit , 8c Da- 
rio Mithridatis Magni nepoti avitum conceffttj alte- 
ram Ponti partem quae vergit ad Cappadociam , Pole- 
moni attribuit. Appian. ts* Dio. 

Polemo non regia cjuidem ftirpe ortus , fed ut Jo- 
cpitur Strabo , cjui ob res prasclare geftas, regno di- 
gnatus eft, lib. iz. pag. J78. filius fuit Zenonis Rhe- 
toris Laodicenfis , cjui cum Hybrea altero Mylaflae 
Oratore, eodem Geographo tefte , Labienocum Par- 
this Afiam vaftanti non ceftit , ambo urbes fuas contra 
eum concitarunt anno V. C. 713. lib. 14. pag. 660. 

Hoc patris erga Antonium officio , & in fuo Philip- 
penfi praelio huic Triumviro prxftito , Polemo eura 
Athenis hyberna agentem anno fequente invifit , a cu- 
jus munifxcentia Ponti regnum exea parte cjua? vergit 
ad Cappadociam fub tributi titulo accepit, ut innuit 
Dio lib. 45. pag. 407. & Cilicia? parte donatur apud 
Appianum lib. bell. ciVd. s- p$g- 7 r 5". Pontus ab eoPo- 
lemoniacus accepiffe nomen videtur, apud Juftinia- 
num. NoVclla 28. 

Cum Antonius in Armeniam ire inftituiffet anno 

71« 



P O L E M O I. 22; 

718. ad bellum Artavafdi Medorum Regi faciendum, 
ftacim Polemo copias ad auxilium ipfi ferendum com- 
paravic, Triumvirumque comitatus eft> Antonius au- 
tem ab Artavafde Armenia; majoris Rege inimico 
ejus impulfus : cumcjue intelligeret Regem Mediac , 
ad opem Parthis ferendam procul domo abiifle, im- 
pedimentis ac parte exercitus, in quo erat Polemo, 
tejie Plutarcho tn Antonto pag. 959. cum Oppio Statia- 
no reliclis, fubfequique fe juflis, ipfe cum equitibus, 
acpeditatus optima parte, feftinato profeclus eft, fpe- 
rans fe primo impetu omnem Mediam fubaclurum. 
Dio lib. 45. pag. 407. 

Ad Praafpa (regia Medise) ciim Antonius veniflet, 
aggere jaclo , eam oppugnare coepit , fed Parthus ac 
Medus cum id cognoviffent , laborare eum fruftra in 
oppugnanda urbe, validis muris, ac multis defenfio- 
nibus munita, pafli fiint: ipfi vero Statianum, in iti- 
nere fatigatum, improvifo adorfi, ad unum omnes , 
cjui cum eo erant, conciderunt, folo Polemone Ponti 
Rege , bellicjue fbcio capto , ac pecunia data dimiflb. 
11 ibid. 

Anno fubfequente 719. Artavafdes Medias Rex , l 
Phrahati Parchorum Regi fuccenfens , quod neque 
praedae magna parte, neque a.io honore eflet ab eo 
praedicus, cupienfque Armeniac Regem ulcifci propter 
inductos fibi ab eo Romanos , Polcmotfe ad Antonium 
miffo, amicitiam ac fociecacem ejus ambiit, cjua qui- 
dem re ade6 delecSlatus fuit Antonius, ut inita cum 
Medopace , pracmium legationis Polemoni Armeniam 
minorem poftea dederit. Id. pag. 411. <£r 412, 

Antonius anno 72,1. ufque ad Araxem fluvium pro- 



21( j P O L E M O I. 

feclus , quafi Parthis bellum illaturus , fatis habuit cum 
Medorum Rege focietatem junxiife , & illi parte Ar- 
menias recens occupatac tradita, fecundum harc Po» 
lemonem Armenia minore donavit. U. pag. 418. 

Poftea cum Antonius & Cccfar inter fe civile bel- 
lum excitaifent, Polemo beneficiorum memor, fubito 
in Antonii partes defcendit, Sc ipfi copias non pau- 
cas adduxit in prcclio ad Aclium commiilo anno 723. 
Ca:far illi condonavit , quod benefaclori fuo auxilium 
merito pracftitiflet. Deinde Polemo in Cacfaris amici- 
tiam receptus eft: de cjuo ait Dio eodem anno , fali- 
cet 728. Polemo Rex Ponti inter focios ac fcederatos 
Populi Romani adfcriptus eft, ac prima fubfellia in 
theatris per totum ejus regnum Senatoribus tributa. 
Id. lib. 53- pl& 513- 

Bello ftrenuus eratPolemo, vicinaique gentes olim 
Mithridati fubjeclas, regno fuo addidit, Chaldazos ac 
Tibarenos & alios : at cum Afander Bofphori Rex 
mortuus eifet , & Scribonius rei militari ab Augufto 
tunc pracfeclus regnum occupailet , ducla in uxorem 
Dynami Pharnacis filia & Aiandri conjuge , fe Mi- 
thridatis eile nepotem Sc regnum fibi ab Augufto con- 
ceifum mentitus , contra eum ab Agrippa Augufti 
genero miilus eft. 

Hic Aiiae Provincias luftrans , cum cjuod Scribonius 
in Bofphoro arufus fuerat , Polemonem , incjuit Dio , 
Ponti ejus cjua: eft ad Cappadociam ilta Regem, mi- 
fit ut ei bellum faceret, ifcjue Scribonium fuperftitem 
non invenitj fraude enim ejus cognita, Boiphorani jam 
necaverant hominem. Ltb. 54. pag. 538. 
Refiftentes autem Bofphoranos, quod metuebant; 



P O L E M O I. 227 

rte is Rex ipfis conftitueretur , praslio vicit , neque 
tamen eos fubegit ; cum vero Agrippa contra iplbs 
exercitum adduxiflet , Bofphoranos fuperavit) Sc fignis 
Romanis , quae illi quondam fub Mithridate fuftule^ 
rant , bello recuperatis , viclos ad deditionem coegit.' 
Orof. Itb. 6. cap. 21. Armis demum pofitis , Polemoni 
traditi funt, conjuxque Dynamis eidem data, Au- 
guflo nimirum id probante. Dio ibid. pag. 5-38. 

Polemo cum Dynami non diu vixifTe videtur, jam 
ha:c ante 52. annos Afandro & nuper Scribonio nup- 
ferat : ex ea nullos itaque fufcepit liberos. 

Deinde fibi fecundo matrimonio copulavit Rex Py- 
thodoriem flliam Pythodori Afiarchac , qui Nyfas na- 
tus, Trallim poflea ob .ciarjtatem urbis migraverat , 
interque amicos Pompeii curri paucis floruit; regiae 
eifuerunt opes , ampliores duobus talentum millibus, 
quas cum t&far ipubHcaflet , propter ejus cum Pom- 
peio amicitiana re,dernit Pythodor-u.s , 8c non minores 
liberis fuis reliquerat. Sirabo lib. 1.4. pag. 649. Multis 
autem donariis Pythodotus Laodiceam urbem exor- 
navit , ut 8t Polemo ejus-gener, eodem Geographo 
tefte, lib. 12. pagi J78. 

Polemo fines regni fibi a M. Antonio concefli 8c ab 
Augufto confirmati propagaverat , Pharnaciam ac 
Trapezuntem poffjdebat , oc addit Strabo, ultimo 
Polemon Colchidem habuit. Lib. 11. pag. 499. auam 
armis fubegerat. 

Nec minus limites in Bofphoro extendere conatus 
eftj nam omnia ufque ad Tanaim obtinebat , Afpun- 
gitancs , inter Phanagoriam habitantes, & Gorgip- 
piam ad 10. fladia , fubigere volebat, quibus cum 

*f ij 



228 P O L E M O I. 

infidiaretur fub amicitiac prastextu , re comperta , bel- 
lum illis inferens , in poteflatem eorum vivus perve- 
nit 8c interiit. Id. lib. 11. pag. 49$- Sedquando, planc 
incertum eft. 

Relicpit tres liberos, Polemonem, Zenonem, & filiam 
Pythodoritem Cotyi SapSco nuptam , regnicjue ad- 
miniftrationem Pythodori conjugi. 




P O L E M O I. 



219 



m aBafesis ira *irB aasfc cta iia «is^^jpVSr *6fe JsstasfesrasrasfeOTsfefira^ 

IVL/ikf Jf/ 

POLEMONIS PONTI ET BOSPHORI 

REQIS. 




Ex Suetonio Card. Patini.; 

Caput diademate cinclum, cum epigraphe, BACI- 
AEftC nOAEMONOC, ideft, Regis Polemonis: 
Ex averfaparte caput nudum Antonii, cum infcrip- 
tione M. ANTONI02 ATr.TPmN ANAPIiN, 
hoc eft, M. Antonius Imperator Triumvir, 

RArifllmum hunc ex argento nummum vulgavit Card, 
Patinus in Suetonii libro 3 quem notis & numifmatibus 
iiluftravit ; exhibet ille Polemonem qui ab Antonii munifi- 
centia Ponti rcgnum ex ea parte quae ad Cappadociam ver- 
git , acceperat : memor tanti honoris , Triumvirum in averfa 
parte cudi voluit 5 nam ut jus cudendae monetae dignitatis erat 
fymbolum , multo magis in ea repra;fentari debebatur qui 
regna diftribuebat. 

Polemo quidem ut Rex , diademate Regum infigni orna- 
tus eftj Marcus autem Antonius ; nudum tantum cxhibet c%~ 



230 POLEMO I. 

put Romanorum more , fed cum titulo Triumviri Magiftra- 
tus , fimodo Magiftratus diceudus erat , qtri contra leges fuit 
inftitutus , a Lepido , Antonio , & Otlaviano , ut fub fpecie 
ulcifcendi CaTaris mortem , fibi de ordinanda & corrigenda 
Republica poteftatem arrogaverant , & fic publice conftituen- 
dis & adminiftrandis rebus , ut praeficerentur , inter fe conve- 
nerant : idque non in perpetuum , fed in quinquennium. 




Ex Museo NOSTRO. 

Caput Regis diademate revinctum cum epigraphe 
BA2IAEH2- nOAEMONOS , Regis Polemonis: 
Ex averfa parte caput nudum cum infcriptione,, 

IMP. CfcSAR AUG. 



aUod Polcmo in-partes'-M. Antonii , ad prxlium A&fa- 
cum defcendiifet , ignovit Auguftus , cum ab eo re- 
gnum accepiflet > imb & ejus amicitiam meruit, & ut illum 
M. Antonius Ponti Regem fecerat , Auguftus poftea eum 
Bofphori regno donavit, non minor virtutis m Polemone 
quam Triumvir collega , xftimator. 

Prior Polemonis cum M. Antonii efngie percuflus ex ar- 
gento nummus , drachmalis eft Romanx monetx more : ha- 
bet quidem utraque pars epigraphem Grxcam nempe a parte 
Polemonis , cum in ejus regno lingua illa eflet in ufu , fal- 
tem nummi hoc idiomate fcribebantur ; pariter circa M. An- 
tonii caput, quod illi Orientis Imperium cefliifet , Graeca eft 



POLEMO I. i n 

jnfcriptio ', ubi hacc lingua per omnes ipfius Provincias erat 
propria & communis. 

Hic vero nummus ex sere eft , Sc quidem minimi moduli 
ad majorem populi & commercii commoditarem; habet vero 
infcriptionem ex parte Polemonis Graxam , propter linguam 
quam Pontii, quorum Rex erat , loquebantur : circa autem 
AuguftiefEgiem Latina adeft epihraphe, quod Romanorum 
eflet Imperator , quibus ipfa eflet nativa lingua. 




232 



PYTHODORIS 

PONTI ET BOSPHORI REGINA. 



AJlCHELAyS. 




_Aj).D. Bcutdclot.I. C.Twtif 
eoc nwntt ara. aidrcu \ 



PYTHODORIS, mortuo Polemone Rege marito; 
ipfa in principatus five teftamento fponfi, five 
ut filiorum impuberum tutrix, fucceflit) prudens mulier 
& prseefle rebus gnara , ut loquitur Strabo Itb. 12. pag. 

555. 



P Y TH O D O R I S. z U 

SSS- regnum Ponti 8c Bofphori gubernavit , &inCol- 
chos Trapezuntem, Pharnaciam & fupra accolentei 
Barbaros tenuit. Idem Itb. n. pag. 499, Phanaream & 
Zelitin, prscterea ac Megalopolitidem , pofledebat. Jd, 
lib.ii. pag. SS9- 

Haec fecundo matrimonio Archelao Cappadociae 
Regi nupfit , & cum illo , dum is in vivis permanfit ,' 
vitam exegit. Id. ibid. pag. 556. Archelaus Tiberio in- 
vifus eft , cjuod eum Rhodi agentem nullo ofEcio co- 
luifTet: ab eo Romam evocatus anno V. C. 770. in. 
Senatu falso accufatus efl , cjuafl res novas moliretur, 
homo non folum furnma feneclute , fed etiam poda- 
grae doloribus oppreflus , finem vitae fponte an fato im- 
plevit, poftquam annis quincjuaginta regno potitus 
eflet , & ejus Cappadociae regnum in Provinciam re- 
daclum eft. Tacit. Annal. lib. %. pag. 55. 

Liceat mihi ad llluftrandam Ponti Regum feriem \ 
rariffimum Archelai Cappadocisc Regis huic regno 
contermina^ nummum exhibere, tum quod ille Re- 
ginac Ponti conjux fuerit , tum cjuod nullum nobis fit 
ejus Pythodoridis numifma fuperftes. 



A 




Gg 



?H PYTHODORIS. 

NUMMUS 
r ARCHELAI REGIS CAPPADQCIJE. 




Ex ClM*LIO D. FO-OCAtflT. 

Caput Archelai Regis juvenile diademate redimitum. 
Ex averfa parte Clava , in cujus ambitu epigraphe 
BA^IAEOS APXEAAOT «MAOIiATOPO^ 
TOT KTI^TOT , id eft, Regis Archelai Phi- 
iopatoris hlii Fundatoris. In aiea K. forfan KAH- 
IIAAOKftN, Cappadocum. 

ARchelaus , quem exhibet ex argento nummus , Rer 
Cappadociae primus & ultimus ex lua familia,poft Aria» 
rathem Ariobarzanis Cappadocix filium juniorem , julfu M. 
Antonii interfe&um, inauguratus eft ab eodem anno 718. in 
gratiam Glaphyrx matris , quae Triumviro placuit. 

Is filius fuit Archelaij qui Sacerdos Comanorum inPontO 5 
inveftitus a Pompeio Magno poft deviclum Pompeium , Sc 
Glaphyras filius : hic poft fugam Ptolemau Auletis , regno in 
Berenicem ipfius filiam tranilato , cum hac matrimonium con- 
$raxit, Rexque ^gyptioruxn acclamatus eft > & Ucet tantum. 



P Y T H O D O R I S. 2J5" 

fex menfes impetarit, cum fuerit interemptus , -nt Ky/^HV ipfe 
tamen fe fundatorem appellat, ut qui primus titulum Regis in 
familiam tranfmiferit , nam ejus pater Archelaus Mithridatis 
Eupatoris tantum dux fuit. 

Archelaus autem noftet in tanti patris, quem Dio acrerrt 
& magni nominis virum appellat lib. 39. pag. 117. memoriam, 
fe Philopatorem nuncupavit; qux cognomina patris nempc 
conditoris 700 K<r»<rV , & filii $itom.TvtS$ > amantis parentem , 
prorfus fine nummorum auxilio ignoraremus: gratitudinis erga 
Antonium caufa ifl bello Attiaco, pro eo pugnavit Archelaus; 
ideo veniam a Caefare obtinuit anno 724. ex Dione lib. 5 r. 
pag 443. imb ita ejus amicitiam poftea fibi conciliavit, ut anno 
734. minoris Armenix regnum & Trachiam Ciliciam in do- 
num acceperit , eodem tefte Scriptore lib. 53. pag. 526. 

Primo fe connubio cum conjuge, cujus nomen deperditum 
eft , ex qua cum folum filiam nomine Glaphyram ad fecundas 
cum Pythoridite Polemonis vidua nuptias conjecit , ex qua 
nulli procreati funt liberi. 

Clava ut Herculis infigne eft, Archelaum genus fuum ad 
hunc Heroem feu Deum deducere indicat : Archelaus Cap- 
padox illiusproavus ex Archelais Temenidis originem habere 
fe gloriabatur? an verb illi ex Hercule ? 

Littera K. in area nummi pofita , utrum fit monetarii 110- 
minis initialis, dubius funi; an verb potius referatur ad titu- 
lum BA2IAEQ2, & fic KoLirTiu.ShKav gentem fignificet; pro 
tuo fit arbitrio , nifi ut grandior littera id prorfus denotet. 

Zeno Polemonis & PytKodoridis filius minor, anno 
fequente 771. Armeniae majoris Rex electusefl, de quo 
ait Tacitus : Armenii illa tempeflate Regem non ha- 
bebant, amoto Vonone : fed favor nationisinclinabat in 
Zenonem, cjuod is prima ab infantia, inflituta & cultum 
Armeniorum semulatus , venatu, epulis, & quac alia 
Barbari celebrant, proceres plebemcjue juxta devin- 
xerat. Igituf Germanicus in urbe Artaxata adproban- 
ribus nobilibus circumfufa multitudine , infigne regium 

Gg ij 



2 3 6 PYTHODORIS. 

capiti ejus impofuit > cseteri venerantes Regem, Arta- 
xiam confalutaverejindiderantex nomine urbis, fctlicet 
Artaxatse Regiae. Lib. Annal. 2. pag. 59. Sed illa urbs 
nomen habuerat ab Artaxia Antiochi M. Duce , qui Ar- 
meniam in regnum erexerat. 

Artaxias Armeniae majoris Rex, vivente adhuc ma- 
tre, poft iy. regni annos defunctus eft, V. C. 786". 
Polemo autem filiorummajor Pythodoridis , cumma- 
tre privatus interea regnum Ponti Sc aliorum admi- 
niftrabat. Strabo Ub. 12. pag. 556. 

Supereft ut de filia Polemonis & Pythodoridis quse- 
dam dicamus, cum illius ex Cotye Thraciac Rege filius, 
Mithridatis Vll.ultimi Ponti Bithyniae contermina: Prin- 
cipis , dequo nos fupra , viduam duxerit uxcrem , ex cjua 
duofilii, fcilicetuterini fratres, Bofphoriregnumpoftea 
tenuerint j & illud , extincla Mithridatis Magni proge- 
nie, tandem ad Principes ex Thracia oriundos pervenit, 
de quo in fecjuentibus. 

Filia Polemonis & Pythodoridis, eodem nominequo 
mater , Pythodoris junior appellata,Cotyi Thraciac Regi 
Sapseo nupta eft ex Strabone j & fi conjicere licet ex fi- 
liis Polemonis primogenita Mariti pater Rhaemetalce 
cum e vivis exceflifTet, cjui Thraciam omnem poffide- 
bat, Auguftus partem Thracum Rhefcuporidi fratri 
ejus, partem filio Cotyi permifit: huic miteingenium 
& amacnum , patruo atrox & avidum & focietatis im- 
patiens, aftuCotys aggreditur a Rhefcuporide, 8c tan- 
dem perfide necatur anno 772. 

Rhefcuporis Tyberii juflu , per Pomponium Flaccurn 
Maefias Propractorem,ejusnuncium inpracfidia Romana 
evocatum , neceflicacis gnarus in urbem traclus eli 



P Y T H O D O R I S. 237 

Accufatus in Senatu a. Pythodoride Cotyis uxore 
damnatur, ut procul regno teneretur, Thracia in Rhac- 
metalum Rhefcuporidis filium , quem paternis confi- 
liis adverfatum conftabat , inque liberos Cotyis di- 
viditur. 

Cum nobis Pythodoridis Polemonis uxoris nummi 
fuperfint , non ingratum forfan Lecloribus videbitur , 
fi hic Pythodoridis junioris nummum appendamus. 




2 3 S P Y T H O D O R I S. 

«§§i§§33»§§§3"§§3$»«§§§* * 9M§feti§§dNl§ §Mf §«•«§§§$• 

NUMMUS 
PTTHODORIDIS JU N I R I S 

o 




Im Thesauro Rbgio. 

Caput TiWii laurca ornatum fine litteris. In averfa 
parte Bilanx cum epigraphe in ambitu BA2I- 
AI22A nT0O. KOTTO^, id efl Regina Py- 

THODORIS COTYIS COnjUX. 

HIc rariflimus ex argenro nummus a Stguino cum fuus 
efletj in fele&is numifmatibus pag. 45. vulgatus eft. Ti- 
berii Imperatoris effigiem illuftris Antiquarii , etfi nulla illius 
infcriptione gaudeat , apprime novit tum ex ejus Cxfaris li- 
neamentis , tum ex hiftoria Cotyis & Pythodoridis , quam ex 
Tacito erudite fuo more retulit. 

Imperator Romanus inThracia' Reginx nummo , tanquam 
regnorum diftributor , ut fupra noravit Tacitus. Thracia in 
Rhxmetalcem inque liberos Cotyis dividitur, ^nnal. lib. 2. 
a Tiberio fcilicet: nomenejus circa imaginem haud fcribitur, 
ut qui ab omnibus populis foio vultu cognofci debet , laurea 



PYTHODORIS. i 35 > 

redimituri quam a Julio Caefare Imperii Romani fundatore 
mutuati fint omnes poft eum Cxfares appellati. 

Pythodoris Reginae nomen fibi affumit , licet filiis nondum 
adultis Tribellius Rufus virPraetorius ex Tacitodatus fit, qui 
regnum tracraret. Reginae nomen indelebile eft, & jus monetar 
a Pythodoride retentum , non omnino res a tutoribus Roma- 
nis effe adminiftratas. & totam iis in regno poteftatem fuifle 
datam nos edocet. 

Regina illa Thraciae fe, Cotyos fubintellige, Regis uxorent 
nominat, nT0OAfiPI2 KOTT02 , ut Sabina in nummis 
fuis vivo Imperatore dicitur Sabina Aug. Hadriani Aug. 
ficut & plurimae aliae Auguftx poftea ufurparunt. 

Libra cum lancibus in averfa nummi parte , eadem ratione 
videtur exarata, quae in Romanis : ipfa ^Equitas muliebri ha- 
bitu ftans cum bilance dextra gerente , & epigraphe /Equit ,s 
Aug. ad indicandam Tiberii juftitiam , qui ob caedem Cotyis 
per Rhefcuporim patratam > illum regno privavit , §c in exi- 
lium Alexandriam ^Egypti mifit: ubi advecrus & fugam poftea 
tentans ; an ficr.o crimine interfeftus eft. 

Pythodoris vidua permanfit, cum liberos haberet , de qui- 
bus natu maximus , nomine Cotys , rerum potitus eft , ut 
narrat Strabo lib. n. pag. 556. 

Poifidet Gaza regia perrarum hujus Cotyis Pythodoridis 
filii Nummum ex aere , non quidem in Thracia , fed in Ar- 
menia minore , cujus regnum a Caligula accepit, quem ire 
hoc loco non apponimus , fed illius infra nomen Ledori3 
oculis fubjiciemus. 

Pythodoris mater, dirm vixit, rerum Sc principatuumr 
fuorum adminiftrationem capeflivit , & Polemo filius 
licet adultus , cum ea ut privatus degebat : non autem- 
Imperio nimis dignus videbatur : ipfaque obiHIe videtur 
fub finem Tiberii, aut initio Caligulae imnerii anno' 
7>u 



240 



POLEMO II. 

PONTI ET BOSPHORI REX. 



TP OLJEMO.Il, 

R3LX TtGWTZ = 




Jp.D.Foy J^a7/latd.Z> 
exn num. aracntco . draqm 



I") OLEMO Polemonis & Pythodoridis filius natu 
major , cjui vivente matre , quafi privatus res 
adminiftraverat ut& placebat 5 tandem mortua, regni 
habenas fufcepit, de quo ait Dio, Polemoni pater- 

num 



P O L E M O II. 24 r 

num Imperium Caligula ex Senatus-confulto videlicet 
tribuit anno 751. lib.49. p<ig- 646- hxut ipfe Caius Co- 
tyi Polemonis ex forore filio Armeniam minorem pro 
parte Thracise cujus Rex erat, quam Raemetalci tri- 
buit, conceffit. 

Non diu Polemo paternum poft Pythodoridis matria 
mortem tenuit Bofphori regnum ; ficjuidem Claudius 
anno 795". tradente ipfo Dione , Mithridati , qui ge- 
nus a Magno illo Mithridate deducebat , Bofphorum 
largitus efl , pro eo , parte Ciliciae Polemoni data. Lib. 
60. pag. 667. Haec Ciliciac pars , erat Thraccca afpera, 
cpam paulo ante tenuerat Archelaus, cjui ejus matri 
Py thoridi fecundo connubio nupferat > & is Mithrida- 
tes de quo loquitur Dio , filius erat Mithridatis VII. 
de quo nos fupra. 

Polemo dum accepit Regem Judxac Agrippam , 
Claudii Imperatoris familiarem , ad curam regni 
fiii mififle Tiberiadem an. 757. ad eum venit, ut 
inviferet ; ibi reperit plurimos alios Reges , inter 
quos Cotys fororis fiiac Pythodoridis filius aderat , 8c 
Herodes frater Regis qui fecum duxerat Berenicem 
uxorem. Jofeph. Itb. 15. cap. ult. 

Porro poft Herodis obitum anno Claudii 8. & V. C. 

802. Berenice quasillum maritum habuerat , licet pa- 

.truum , aliquanto in viduitate acta , cum fpargeretur 

rumor cum fratre eam congredi , fuafit Polemoni Regi 

Cilicia?, ut circumcifus prius, fe duceret , rata fe coar- 

guturam mendacium. Nec recufavit Polemon, inductus 

maxime mulieris divitiis : id tamen conjugium diutur- 

num non fuit , propter intemperantiam ( ut fertur ) 

difcedente ab eo Berenice, qui mox defertus abuxorc 

Hk 



M 2 P O L E M O II. 

& ipfe Judaicae Religionis defertor fa&us eil. Id. lib> 
20. cap. 

Exutus Bofphori regno Polemon a Claudio, licet 
pro eo Ciliciam Thracaeam afperam , quam Afander 
ultimus matris fua» maritus habuerat , acceperit, nefcio 
<juo paclo perfuc.fus a Nerone regnum etiam Ponti 
ilii conCeffit, de quo ait Suetonius: Ponti modo re- 
gnum concedente Polemone , item Alpium , defuhcfto 
Cottio, in Provinciae formam redegit. In Mita Neron. 
num. iS. Addic Aur. Viclor : Id cujus gratia Polemo- 
jiiacus Pontus appellatur, de Cdfar. Hujus etiam me- 
minitEutropius : Duac tamen Provinciae, inquit, fa£he 
funt , Pontus Polemoniacus , concedente Rege Pole- 
xnone , & Alpes Cottiae , Cottio Rege defunclo. Lib. 
j.pag. 75.78. 

UndecimoNeronis anno, V. C. 817. fcdicet , Cottio 
Rege morruo, Alpes Cottias in Provinciam redaclas 
fcribit Eufebius inCbron. quod fequemi annoPontum 
Polemoniacum inProvinciam pariterredactumeffe in- 
nuuntnummi iftius Regis Polemonis, quosanno V. C. 
810. ut infra oflendemus, percufTit. Sic Pontus anti- 
quus & Polemoniacus, fub Regibus efle deflerunt, 
& Magiflratus Romani in has Provincias mifli funt. 

Polemo poit Ponti regnum Neroni conceffum,fex 
annos fupervixiffe videtur , cum eo mortuo 722. Ani-j 
cetus tum temporis, ut inquit Tacitus, Polemonis li- 
bertus, praepotens olim > Sc poflquam regnum in for- 
mam Provincia: verterat, mutationis impatiens. Igitur 
Vitellii nomine adfcitis gentibus , quar Pontum acco- 
lunt , corrupto in fpem rapinarum egentiffimo quo- 
<jue , haud contemnendae manus ducTor , Txapezur>! 



P O L E M O 1L 2 45 

tem vetuftam admodum Afiae civitatem , a Graecis in 
extremo Ponticae orae conditam , fubitus irruit. Hijlor. 
lib. hpag. 74. 









NUMMI 

POLEMONIS II. PONTI ET BOSPHORI 

REGIS, 




E X MUSEO NOSTRO. 



Caput Regis Polemonis diademate redimitum, cum 
epigraphe, BA2IAE.Q2 IIOAEMftNOS, ideft, 
Regis Polemonis. Ex averia caput Neronis laurea 
ornatum cum litteris ETOTC IH. id eftanno 18. 



INcidit in manuSj meas dumRomac morabatj nummus ifle 
ex argento elegantiflimus drachmalis , ab utraque parte 
caput exhibens, unum diademate cinctum , alterum verb 
laurea ornatum. BA2IAE&2 IlOAEMnNOS epigraphe 
e* una, me Regem Polemonem efle edocuit, in altera Ne- 
ronem ex vultu protinus deprehendi, quod me laurea cirqa 
caput ut Impera.torem. Romarwm confumavit. 

Hh 1) 



244 POLEMO II. 

Supererant litterae ETOTC IH. annum 18. defignantes^ 
quae cum Neronisimperio convenire non poflent , haud du- 
bie ad Polemonis regnum fpedrant : hae autem ab anno V. C. 
791. quo in fine fcilicet Caligula Pontum Polemoni conceflit, 
inchoantes in annum 809. incidunt , fecundum nempe Nero- 
nem ufque ad 3- Id. O&obris. 

Similes numerales notae in nummo hujus Polemonis KI\ 
id eft 23. in errorem Card. Patinum induxerunt in Suetonio 
fno pag. 298. ubi Polemonis filii ad Polemortem patrem , & 
Regis annos ad principatum Augufti revocat: computando, 
non a tempore quo Polemo ab Antonio regno Ponti dona- 
tus fuerat anno 714. fed quo ab Augufto inter focios nume- 
ratus eft 728. quod ad annum 730. protrahit , & initium a. 
caede Caefaris ducit. 




Ex Museo Ant. Capelli Nob. Ven. 

Caput Polemonis II. diademate cin<5tum cum litteris 
BAC. n. KA. ideftBACIAEflC nOAEMIiNOC. 

KctTr-jr* J^a-t» , id efl; anno 24. Ex averfa parte caput 
laureatum Imperatoris cum epigraphe ImperatoiC 
Nero Gesar Augustus. 



PRaeftantiflimus eft hicexargentonummus, tum quod fit 
bidrachmalis, ideb inter rariores adfcribendus, tumquod 
bilinguis , idcirco inter elegantiores annumerandus ; praeftan- 
tiam rurfus adauget in utraque nummi parte exarata epigra- 



P O L E M O II. 2 4 y 

phe , cum Polemonis nummi alii pro Neronis infcriptione j 
numerales regni ipfius Principis exhibere tantum foleant. 

Hic autem nummus nomen Regis, fed quafi initialibus lit- 
teris, & annos ejus regni ex parte vultus fimul continet; 
inferiptio quidem Groeca , more patrio; nam hi Principes, 
quorum dominatus erat in Afia minori, hac lingua uteban- 
tur, imo & Arfacidae ipfam fcribebant in fuis numifmatibus. 

Litterae numerales KA. annum principatus Polemonis 24. 
defignant , dedudto nempe initio ab anni 791. fine , a quo 
Caligula Polemoni , ut fupra diximus ex Dione, regnum tri- 
buit; itaque refpondent anno regni Neronis nono 815. quem 
ad 3.1d. O&ob. mortuo Claudio inchoavit anno 807. & Pole- 
mo regno Ponti adhuc potiebatur , quod nondum Neroni 
conceflerat: ergo & Ponti regnum & Cottix Alpes in Pro- 
vinciam Romanam videntur reda&ae tantum anno 817. 




246 

MITHRIDATES VIII 

BOSPHORI R E X. 

UTROQUE Ponti regno , feu antiquo , five 
Polemoniaco, ex Mithridatis Eupatoris olim 
ditione, in Provinciam Romanam iterum redaclo, 
ut ftirpem regiam illius magni Regis defcribere ab- 
folvamus ad Bofphori principatum , quem ille armis 
etiam acquifiverat, &Pharnaces filius poft ejus mortem 
tenuit, reverti nobis congruum videtur. 

Ecce Mithridates nomine VIII. ex Achaemenida- 
rum progenie ultimus , cjui Bofphori regnum a Clau- 
dii munificentia accepit , is fuit Mithridatis VII. Ponti 
Regis filius , cjui propter setatem avito regno cjuod avus 
Darius Sc pater Michridates tenuerant , alter ab Antonii 
liberalitate, alter.-a Tiberio , privatus, Romanam au- 
lam adultus efl fecjuutus , afliduifcjue obfecruiis Clau- 
dium coluit , ut ipfi Bofphor.mum cjuod proavus Phar- 
naces tenuerat , obtinuerit. 

De hoc locjuentem audias Dionem. Mithridati , cjui 
genus a magno illo Mithridate deducebat , Bofpho- 
rum largitus, pro eo , parte Ciliciec Polemoni data. 
Lib. 6o. pag. 66y. Addit Scriptor Confularis, in Sena- 
tum ingredi eum , Sc patribus Graece gratias agere 
, permifit. Has Claudii erant acliones laudataz ab om- 
nibus. ld.ibid, cjuod regnum dediflet Principi ex Achae- 
menidis orto , Sc principatu avito ob teneilam artatem 
tantum fpoiiato. 

Non prius Mithridates in Bofphorum pervenir , quin 



MITHRIDATES VIII. 2 47 
regni adminiftratione fufcepta, avi Mithridatis Eupa- 
toris moribus imbutus , propagandis dilatandifque 
principatus fui finibus ftuduerit, 6c ita nulla de caufa 
Regibus proximis bellum indixit > illi vero mox Le- 
gatos Romam miferunt, fe a Mithridate injufte la- 
ceflitos querentes. Claudius ut a bello abftineret Mi- 
thridates, mox jufDt > fed ille mandatis Imperatoris 
nullo modo obfecutus eft , imo cum Zorline Siraco- 
rum , qui ad Caucafi montis radices fiint , Rege fb- 
cietatem iniit. 

Claudius, ut Mithridatem mandatis fuis refragantem 
audiit, illo a Senatu rebelle declarato , contraeum co- 
pias per mare 8c per terras undequaque mifitj belium 
quidem per multos annos protractum eft: cum tan- 
dem adveniffet Didius pro Duce Romanorum, Cotys 
Mithridatis frater uterinus , qui nuper patre Armeniar 
minoris Rege defuncto, ad eum fe receperat ut fra- 
trem audacem nimis , Romanis exofum , & vicinis 
invidiofum vidit , illum prodidit , Didiufque Mithri- 
date fic e toto regno expulfo, illud Cotyi fratri con- 
cefTit j quod poftea Claudius ei confirmavit. 

Ille Didius Romanorum Dux videtur fuifTe A. Di- 
dius , quem Imperator Oflbrio in legatione Britanniae 
mortuo, praefecit anno V. C. 804. de quo loquitur 
Tacit. Amial. hb. iz. 

Ut idem Scriptor Mithridatem & Cotyn fratres 
appellat, eos fuiffe uterinos oportet , Mithridatem qui- 
dem Bofphoranum illum Tacitus Acharmenidam fuifle 
aiferit. Cotyis nomen ex Odryfarum Principibus ori- 
ginem hunc arceffere indicat: ideo Mithridatem Sc 
Cotyn eandem habuifTe matrem neceffe eft , <juae 



1 -■ •» 



24 S M ITHRIDATES VIII. 
primo connubio Mithridati VII. Ponti Regi , 8c fe- 
cundo Cotyi Thracias priiis, deinde Armeniae mino- 
ris Regi nupfit. Ex Mithridate Pontico Mithridatem 
Bofphoranum , & ex Cotye Thracio , Cotyn nunc 
Bofphoranum filios fufcepit. At cum Bofphori regnum 
ad Thracios Principes, cjuorum feriem hic Sc num- 
mos proferre cogitamus, tranflatum fit Cotyis Thra- 
ciae, deinde Armeniac minoris hiftoriam, admajorem 
rerum <pas traclamus notitiam , fcribere nobis liceat. 

■ 

■ 
PROSAFIA REGIA MITHRIDATIS 
EUPATORIS. 



PHARNACES 

Rex Bofphori. 

anno V. C. (91,' 



Ejus uxbr Anonyma nupfit 
Cotyi Thracis deinde Arme- 
ni* Regi. 



DARIUS DYNAMIS nupta Afandu»; 
Rex Ponti. Scribonio , Polemoni. 



MITHRIDATES 
Rex Ponti. 



MITHRIDATES 

Rex Bofphori , 
mortuus fub Galba 
anno V. C 811. 



COTYS 



2+9 



C O T Y S 



THRACLE deiade ARMENI& MINORIS REX. 



COTTWREX. 

ARMENTit MINOKTS 




Coe ruun . cei". 2. form . 



COTYS habuit patrem Cotyn Thracise Regem; 
& matrem Pithodorim Polemonis Ponti & Bo£- 
phori Regis filiam, cui nondum adulto poft patris 

caedem a patruo Rhscfcypori partis alterius Thraciae 

Ii 



2yo C O T Y S. 

Principe patratam, Trebellius Rufus vir Praetorius a 
Romanis , Ptolemaei Regis olim excmplo , milfus eft 
tutor , anno V. C. 771. 

Rha?metalces Rhefcuporidis filius, ut confiliorum 
patris haud fuerat particeps, im6 iis adverfatus, par- 
tem Thracias parentis Tiberii juflu retinuit , & Cotys 
ad nubendi a:tatem perductus , viduae Mithridatis VII. 
Ponti Regis nuper defuncti , ex qua tulerat Mithrida- 
tem, nupfitjfoeminae ut videturPrincipi, Sc quidem ado- 
Iefcenti : ex qua Rhefcyporim & Cotyn, de cjuibus 
mox dicemus, fufcepit. 

Ignoratur qua de causa Caligula, ubi ad Imperium 
advenit, Rhacmetalci totum Thracia* regnum contu- 
lerit , & pro Cotyis parte , ei Armenia; minons prin- 
cipatum dederit anno V. C. 751. in flne. Hacc nobis 
narrat Dio. Interim Sohaemo Arabum Ituraeorum re- 
gnum , Cotyi Armeniam minorem , ac deinde non- 
nullas Arabiae partes : Rhaemetalci Cotyis ditionem : 
Polemoni Volemonis filio paternum imperium ex Se- 
natus-confulto videlicet tribuit. Lib. 49. pag. 646. 

Polemo ille avunculusCotyis ex Pythodoride erati 
fed quod Caligula hoc anno conceffit , Claudius poft 
quatuor annos videlicet V. C. 7^5. ei abftulit. 

Zeno frater minor Polemonis II. alter Cotyis avun- 
culus , Armenia: majoris Rex, poftulantibus proceribus 
fub Tiberio faclus fuerat: demiim poft ejus mortem, 
Parthi cum illam occupaffent , Mithridate Ibero ejus 
Rege a Caligula Romam accerfito, Claudius Mithri- 
datem ad regnum recuperandum remiferat ; 8z licet 
fufo tandem ab eo Duce Parthorum Demonacle , <jui- 
dam proceres in Cotym Junonis , fcu Artaxiaz foro^ 



COTYS. s f i 

ris filium , 8c cjuidem Armeniae minoris tunc Regem 
inclinabant 5 de cjuo ait Tacitus, paululum cunclationis 
attulit Rex minoris Armeniac Cotys, verfis illuc qui- 
bufdam procerum ; deinde litteris Caefaris coercitus , 
& cuncta in Mithridatem fluxere. Annal. lib. 1 1. pag. 
156. Id evenit anno V. C. 800. 

Paulo p6ft, utvidetur, Cotys fatofundhis eft, reliclis 
duobus fihis Rhazfcyporide & Cotye ex vidua Mithri- 
datis VII. Ponti Rege : Armeniae autem minoris re- 
gnum non obtinuifle videtur Rhacfcyporis Cotyis natii 
major filius, fedtantum Arabiaz partes, cjuas patri Ca- 
ligula poftcjuam illi Armeniaz minoris regnum dediflet, 
concefiit. Quoad confirmat Jofephus, cum Ariftobulum 
a Nerone regno Armeniac minoris donatum refert 
has urbes 807. fcilicet primo Neronis Principis anno , 
Regi Emefbrum Azizo defuncto, frater in principatu 
fucceffit : minoris ver6 dominium Ariftobulus Hero- 
dis Regis Chalcidis filius a Ncrone accepit. Ltb. Ant. 
20. cap. 3. Idem fere fcribk lib. 2. de Bello Jud. cap. 21. 
Ad confirmandum cjuod Rhaefcyporis Cotyis filius 
paternum Armeniae minoris regnum patre mortuo non 
obtinuerit , fed tantum nonnullas Arabia? partes , Ie- 
gendus eft Tacitus cjui ad defendendum contra Par- 
thos regnum Armeniac majoris, quod recens Neroni 
- anno 813. Tigrani Alexandri ex progenie Herodis 
Judscorum Regis concefterat , ha:c refert. Et cjuo fa- 
cilius novum regnum tueretur , pars Armenia? majoris 
fcdicet, ut cuicjue finitima, pars Rhsefcipoli & Arifto- 
bulo atque Antiocho parere juftae funt. Annal. lib. 14. 
pag. 228. 

Arabisc pars Rhsefcypori a Caligula conceffa , non 

Ii ij 



■•>■■ 



a?2 COTY S. 

eft intelligenda de Arabia Petraea aut Damafcena , 
nam fub Caio Aretas erat Rex Arabias Petraeae & 
regionis Damafcenae : Dio itaque intelligit de Mefo- 
potamise aut Trans-Euphratenfis regionis parte , quae 
cum ab Arabibus occupata fuiflet , dicla eft Arabia , 
& quidem Morion, de qua Plinius agit lib. 5. cap. 2$. 
Itaque Rha:fcypori quae ipfi finitimaArmeniee parserat, 
tuenda data eft. 




C O T Y S. 



2S3 



m' ms^iti^%^^%^^ ^iiwssa%M^iW>mmi 



JV U M M U S 
COTTIS ARMENIJE MINORIS REGIS. 




E Thesauro Regio. 

Caput Regis imberbe , longis capillis ornatum, 8c dia- 
demate cinclum , cum epigraphe BACIAEHC 
KOTTOC , id efl Regis Cotyis. Ex averfa parte 
litterse MH. initiales vocis M>»Aiweu«;, in medio 
coronse ex cjuercus foliis compofita?. 

CUm jam Cotyis primum Thraciae deinde Armenix mi- 
noris Regis res geftas expofuerimus , liceat ad majorem 
eorum Principum in hoc opere defcriptorum elucidationem , 
illius Coryis nummum in hoc loco appendere. 

Perrarus eft, licet aereus , Medii ut aiuntmoduli , c Gaza 
Regia depromptus. Praefert quidem ejus epigraphe nomen 
BACIAEQC KOTTOC , quod quibufdam dubium movere 
poteft , ad quem hujus nominis Regem , an ad illum qui 
Thracias imperabat Rhaemetalcis filium , an vero ad Cotyn 
Armeniae minoris fuperioris natum , an denique hujus natu 
minimum pdorifquenepotem qui Bofphorum obtinuit, per- 
tineat. 



z54 C O T Y S. 

Forma quidem illius nummi in hoc rerum aeftu facem pra> 
ferredebet: qui autem Thraciorum Principum nummos quos 
in appendice hujus nummi fumus allaturi , paululum novere; 
hunc Cotyi Thraciae Regi non adjudicabunt. Rudis & omnino 
barbarus Bofphoranorum numifmatum modulus , hoc de quo 
augent , imo confirmant noftram opinionem littera: MH.ini- 
tiales vocis MxA/twaiv Melitenum, urbem Armeniae minoris 
metropolim in corona civica exarata: defignantes , ut Ptole- 
maeus & notitia» Epifcop. nos docent. Vide fi velis Salmafium 
in Exercit. Plin. pag. 630. & ad Hift. Auguft. pag. 96. 

Cotys imberbis pingitur, Romanos invitans cum a Caligula 
Armenix minoris regnum accepiflet , fed longos capillos ha- 
bet Thraciorum Principum more , uti videre eft fculptum 
apud Seguinum feled. num. pag 38. edit. 2. & in nummo 
Rhatfcyporidis ejus patrui , qui penes me eft. Et barba orna- 
tus confpicitur Meliteni coronam querceam Cotyi fuo Regi 
orferunt , ut qui eos gnaviter a Parthorum incurfionibus ur- 
bem defenderat, cum Mithridates Hiberus Armenia? majoris 
Rex a Caligula Romam accerfitus, invincula conjedus fuifler, 
quod contra eos parum ftrenue fe geflerat. 




C O T Y S 

B OSPHORI REX. 



3fS 



COTY^JREX 

BOSPHORI CIMMTERII. 




Jrz f/iesawc JQejrzs C/i^ist. 
Cx-n.ii4n.oer. S.forruce . 



COTYS , filius fuit Cotyis Thraciac primum Re- 
gis , deinde Armeniae minoris, natu minimus , 
qui pacre mortuo ad Mithridatem Bofphori Regem 9 

uteriiiumfratrem, uti fupra diximus y confugerat, $Q 



2S6 C O T Y S 

propter traditum illum Romanis , ejus regnum ab ils 
acceperat , cujus initium hic ab expulfione fratris du- 
ximus , cum in illud nunquam redierit, & ab hoc 
tempore omnino privatus eo fuerit. 

PoftquamDuxRomanusDidius e regno Bofphorano 
Mithridatem expuliffet , & fratrem ejus Cotyn juventa 
rudem in eo collocaffet, robur exercitus inde abdu- 
xit, quibufdam tantum cohortibus cum Julio Aquila 
equite Romano, novo Regi ibi reliclis. Mithridates 
Bofphoranus amiffis opibus vagus , ut Didium abiifle 
cognovit, fpretis Aquila & Cotye , concire nationes, 
illicere pertugas , poftremo exercitu coadto , Regem 
Dandaridarum exturbat, imperioque ejus potitur. Tacit, 
Amial. lib. n. pag. 176. 

Quaz ubi cognita , jamjamque Bofphorum inva- 
furus habebatur , diffifi propiis viribus Aquila & Cotys, 
quia Zorfines Siracorum ( ad Caucafum) Rex Mi- 
thridati fe adjunxerat, & hoftilia refumpferat, exter- 
nas Sc ipfi gratias qua?fivere , mifTis Legatis ad Euno- 
nem , qui Aorforum ( apud Scythas ) genti praccelle- 
bat. Nec fuit in arduo focietas , potentiam Romanam 
adverfus rebellem Mithridatem oftentantibus. Igitur 
pepigere , equeftribus praeliis Eunones certaret , obfidia 
urbium Romani capefcerent. LL ibid. 

Tum compofito agmine incedunt 5 cujus frontem 
Sc terga Aorfi , media Romansc cohortes & Bofphe- 
rani tutabantur : fic pulfus Mithridates , ventumque 
Soza,oppidum Dandaricse, quod defertum a Mithri- 
datc , ob ambiguos popularium animos obtinerirelicto 
ibi pra?fidio vifum. Ad Siracos deinde pergunt , 8c 
tranfgrefli amnem Pandam , circumveniunt urbem 

Ulpen , 



B O S P H O RI R E X. 2 y 7 

Ufpen , editam loco , & moenibus ac foflis munitam, 
nili qu6d mcenia non faxo, fed cratibus junctis Sc 
jumentis, ac media humo adverfum irrumpentes in- 
valida erant, educlaccjue altius turres facibus atcjue 
haftis turbabant obfeflbs. Ac vi prselium nox dire- 
miiTet, ccepta patrataque expugnatio eundem intra 
diem foret. Id. ibid. 

Poftero die mifere Legatos , veniam liberis corpo- 
ribus orantes, fervini decem millia offerebant. Quod 
afpernati funt viclores , cjuia trucidare deditos fae- 
vum ; tantam multitudinem cuftodia cingere arduum, 
ut belli potius jure caderent. Datumcjue militifcus cjui 
fcalis evaferant , fignum casdis. Excidio Ufpenfium 
cseteris metus injeclus, nihil tutum ratis, ciim arma, 
munimenta , impediti vel eminentes loci , amnefcjue 
& urbes juxta perrumperentur. Igitur Zoriines diu 
penfitato , Mithradatis ne rebus extremis an patrio re- 
gno confuleret : poftcjuam pracvaluit gentilis utilitas, 
datis obfidibus, apud eftigiem Cacfaris procubuit, ma- 
gna gloria exercitus Romani,cjuem incruentum 8c vic- 
torem , tridui itinere abfuifle ab amne Tanai confti- 
tit. U.tbid. 

Sed in regreflu difpar fortuna fuitj cjuia navium 
cjuafdam , cjuae mari remeabant , in littora Taurorum 
delatas circumvenere Barbari , Pr2efe6lo cohortis Sc 
plerifcjue aliis interfeclis. Id. ibid. 

Interea Mithradatcs, nulloin armis fubfidio relicto, 
confulcat, cujus mifericordiam experiretur. FraterCo- 
tys proditor olim , deinde hoftis metuebatur. Roma- 
norum nemo id aucloritatis aderat, ut promifla ejus 
magni penderentur , ad Eunonem convertit, propriis 

Kk 



ij8 COTYS 

odiis infenfum , & recens conjuncla Romanis ami- 
citia validum. Igitur cultu, vultuque quam maxime 
ad praefentem fortunam comparato , regiam ingredi- 
tur, genibufque ejus provolutus. Mithradates , inquit, 
terra marique a Romanis per tot annos qu&fitus, fponte ad- 
fum. Utere ut yoles prole magni Acb<emenis : quod mihi fo- 
lum hojhs non abflulerunt. Id. ibid. 

At Eumenes claritudine viri , mutatione rerum , & 
prece haud degenere permotus , allevat fupplicem , 
laudatque quod gentem Aorfbrum, quod fuam dex- 
teram petendae veniae delegerit , fimul Legatos litte- 
rafcpe ad Caifarem in hunc modum mittit. Populi Ro- 
mam bnperatoribus , magnarumque nationum Regibus , pri- 
mam ex fimilitudme fortunx, amidtiam , fibi &r Claudio ex 
communione yitlori* ejfe. Bellorum egregios fines, quoties ig- 
nojcendo tranfigatur. Sic Zorfini yitlo ntbil ereptum. Pro 
Mithradate , quando grayius mereretur , non poterit jam ne- 
que regnum precarij fed ne triumpbaretur , ?ieye pcenas ca- 
pite expenderet. Id. ibid. pag. 177. 

Atcjue Claudius , cjuamcjuam nobilitatibus externis 
mitis, dubitavit tamen accipere captivum pacto fa- 
lutis, an repetere armis reclius foret. Hinc dolor in-* 
juriarum & libido vindiclx adigebat: fed differebatur 
contra (ujcipi bellum avio ttinere . importuojo mari , ad hot 
Reges feroces , Va :os populos , folum frugum egens : tum t<z- 
dium ex mora , pericula ex propcrantia , modicam yiclori- 
bus Liudem , ac multum infamid fi pellerentur , quin arri- 
perct oblata <s* jeryarct exulem : cm inopi quanto longiorem 
yitam , tanio plus Jupplicii fore. Id. ibid. 

His permotus fcripfk Eunoni, meritum quidem noyif- 
fima excmpla Mitbradatem, nec fibi yim ad exequendui 



B O S P H O R I R E X. ay* 

deejfe : yerum ita majoribus placitum , quanta perVtcaaa m 
hoftem , tanta benejiaentta adverjus Jupplices utendum 3 nam 
triumphos de popults regnijque tntegris adquiri. Id. ibid. 

Cotyis Regis Bofphori Cimmeriani meminerat Phle- 
gon lib. 15". Olympiadum , ut docet nos Imperator Con- 
ftantinus Porphyro genita Them. 2. cap. z. Teflificatur 
etiam Phlegon Olymp. pag. iy. Bofphorum fuifle lub 
dominatu Cotyis Bofphorani Regis, cui Ca?far Clau- 
dius juflit diadema geftare , & urbes ejus ditioni fub- 
jecit , in cjuibus connumerat hanc etiam Cherfonem 
nempe Tauricam. 

Traditus poft hoc Mithradates , veclufcjue Romam 
anno 802. per Junium Cilonem procuratorem Ponti^ 
rerocius quam pro fortuna difleruifle apud Claudium 
ferebatur , elatacjue vox ejus in vulgum his verbis : 
Non fum remiffus ad te , fed rcverjus : ~Vel Jl non credis , 
dimittets quwe. Vultu quocjue interrito permanfit, cum 
roftra juxta cuftodibus circumdatus, vifuipopulo pra:- 
beretur. Tacit. Annal. Itb. 12. pag. 177. 

Poft Claudium Mithridates Neronis benevolentiam 

fibi conciliafle videtur, ut qui Galbam deridere di- 

citur apud Plutarchum , illudens calvitiei Sc rugis il- 

lius, num aliquam habet , incjuiebat, de eo Populus 

Romanus expectationem : verum fimul atque in con- 

fpeclum ejus venerit , videbitur horum dierum efle , 

cjuibus dicitur Cacfar opprobrium. Plutarch. in Galb* 

pag. 105 8. 

Hujus diclerii meminit Oalba , ctlm Nymphidius 

Pra-feclus cohortium urbanarum ,qui fub ejus adven- 

tum fibi pararet imperium , in ipfo conatu periiflet 

confoflus a militibus Praetorianis , auclore Antonio 

Kk ij 



2*o C O T Y S 

Honorato Tribuno, Galbae fidoj quod ut Galbae nun- 
ciatum eft , confortes quoque conjurationis ejus , qui 
non pracverterant , fibimet ipfis mortem confcifcere , 
interfici imperavit, inter quos fuit Ponticus Mithrida- 
tes. Plutarch. in Galba pag. 1059. 

De Cotyis ver6 rebus geftis altum eft apud Hiftori- 
cos filentium > ut vero ad illum pertineret , fequens 
nummus, requireretur ut fere 60. annos regnafiet y po- 
tius ergo ad ejus filium ejufdem nominis referendum 
efle exiftimarem. 




BOSPHORI REl 



261 






N U M M U S 
COTTIS BOSPHORI REGIS. 




Ex Thbsauro Regio. 

Caput Regis barbati cum capillis oblongis diademate 
ornatum , ante faciem fceptrum y illius infcriptio 
eftBACIAEHC KOTTTOCjideft, Regis Cotyis, 
Ex averfa parte caput laureatum cum litteris nu- 
meralibus ©K§. hoc eft anno 5-15. 

OLim hic argenteus nummus cum toto Cimelio P. Se- 
guini in Thefaurum Regium tranflatus eft , quem V. C. 
lib. felect. numeratim defcripferat. Non miror cur celebris 
Antiquarius illum Cotyi Rhaemetalcis filio Thraciae Regi tri- 
buerit, Mxx Principum & plerifque nummis confignatae, vix- 
fuotempore cognitae, a Num-ifmatographis evolvebantur ; fed 
illa , ut mox di&uii fumus , ad Cotym Bofphori Regem eju3 
nepotem aut pronepotem fpedat. 

Cotys , Mithridatis Pontici , ut loquitur Plutarchus , ute- 
sini fratris regnum Bofphori occupa erat : at cum Principes 
ut Sc urbes de antiquitate faepe certarent ; ideo attent^ erant 



i6v C O T Y S y &c. 

in 7E\-3. fua in nuramis apponenda, fic populis Cotyj majores 
fuos Thraciae Reges ante Mithridates Ponti Principes regiam 
dignitatem obtinuifle videtur demonftrare ipfa nummis fuis 
appoflta. 

Vetufta eft Thracix- Regum feries , fiquidem Thucydides 
Hift. lib. 2. pag. 119. tradit, primum ex illis Therem , impe- 
rium ftrndafle poft bellum Perficum & antc Peloponnefia- 
cum: at ciim ille Sitalcem & Sparadocum filios reliquiflet, & 
Sitalces Seuthi Sparadoci filio regnum teftamento donaflet , 
& inde Seuthis hujus fucceflbres a:ram inde dinumerarunt 
anno primo Olympiadis 89. qux refpondet an. V. C. 330. & 
331. Poftquam Sitalces periiflet a Triballis vicriis , ut de- 
monftraret Thracios Reges efle Ponticis Principibus, qui 
Epocham fuam computarunt tantum anno 2. Olymp. ti8. 
refponclenti V. C. 497. & 498. ut in illorum nummis often- 
dimus. 

Ex cotff^iM^tnt T^iracrbtum-^Regum '^rx ab anno V. C. 
3 31. in hoc Cotys Bofphori Principis nummo exarata:, ha; 
littera: numerales 529. delignantes , efficient fimul junclae 
annum V. C. S60. quo TrajanusTribuniciam poteftatem age- 
bat 9. & 10. & Cotys Imperatorem Romanum cui pcndebat 
tributum, in moneta ut plurimi Reges ad obfequium Roma- 
nis fuum denorandum fignare voluit. 

Excufandus eft omnino nofter Seguinus, fi nummoCotyi 
Rharmetalcis filio adjudicato, fi in averfa parre Auguftum ex- 
hiberiexiftimavit, incujus gratiam litteras numerales ®.K. $. 
explicuit ©eos KotfJbtp $<Aos, fed eum egregie monuit in fe- 
cunda editione erud. Henr. Valefius litteras efle numerales 
a;ram notantes ; quando autem illa cceperit, inquirere parum 
fuit follicitus. 




2<?5 



ININTHIM^VUS 

BQSPHORI R E X. 



REX 30SPKPRI CIMMERTI 




J/L 'trie^rauro I^vdouict J\Lz&ki 
&CC nwm. ccreo 5. modn:lf . 



DE Ininthimsevo nulla apud Hifloriae Scriptores^ 
fola in nummis mentio: ejusnomenin feleclis 
Seguini habeturjillum BACIAEfiC ININ0HMH- 
TOT infcriptio, Regem arguit : fed exiftimat erudi- 



254 ININTHIMiEVUS 

tus Scriptor litteras numerales A. A. <£. in eo exaratas 
fuperioribus Thraciac Regibus , de quibus illi fermo 
fuit , coaevum fuifte defignare , cjuod partim verum 
eft, fed non in Thracia , & cum iifdem Principibus, 
imo in Bofphoro , cum Cotyis fuccefforibus ex Thracio 
regno in Cimmerium imperium tranflatis. 

Nummi quidem epigraphe, Ininthimazvum fuifle 
Regem demonftratj fed diadema circa caput revinc- 
tum, & fceptrum ante omnis faciem, omnia regisc 
dignitatis infignia , penitus demonftrant j porro ipfius 
dignitas in tenebris omnino lateret , nifi illud mani- 
feftarent litterac numerales , antiquam Thraciorum 
Principum epocham denotantes , quam Bofphorani Re- 
ges ut criginem ab iis deducunt , fuis nummis confi- 
gnavere, ad Regis titulum in eorum familiis eam a 
feculis fuifle ufurpatam , populos fuos edocerent. 

Cotys quem iupra Bofphori Regem ex Taciti An- 
nalibus produximus, litteras numeralesin ejus nummo 
fignatas ©. K. <£. annum xrx Thraciorum Principum 
$29. exhibet , hse vero refpondent V. C. 860. cjuo, 
ut diclum eft , Trajanus in averfa Regis parte figna- 
tus, 9. 8c 10. poteftatem egit, Ininthimajvus habet in 
fuis nummis A. A. <f>. annum ejufdem epocha?, ut ru- 
dis eorum & inconcinna forma illorum probat, ipfi 
Cotyi fucceftorem in regno demonftrantj hinc vero, 
quo nomine & gradus fuccefiione incjuirendurn, ut An- 
tiquariorum difquifitioni permittit Seguinus nofter. 
Edit. z. pag. 47. 

Ininthimaevus in nummo barba prolixa decoratus 
rugifcjue in facie venerandus prodit , & Cotye fenior 
videtur. Cotys Mithridatis Pontici frater uterinus ipfius 

regnum 



BOSPHORI R E X. 2 <x 

regnum obtinuit fub Claudio anno V. C. 802. Sc Ci 
ejus nummus fupra cufusexiilimatur, percuflus eft fub 
Trajano V. C. 860. ideo j8. annos faltem regnaffe opor- 
tuit j quomodo autem nondum adultos filios relicjuiffet , 
iUius ergo filium fuiffe Cotyn iftum , cujus nummum 
protulimus, & Ininthima?vum patris ejus patruum ad 
tutelam alterius etiam Cotyis , de quo locjuitur Arrianus 
in Periplo Ponti Euxini pag. io; Edit. Oxoniae 1^8. 
vocatum effe mihi facile perfuaderem. 

Barbii cjuidem prolixa ornatus depingitur Ininthimzc- 
vus, ^uam femper nutrivitThraciorum Principum mc- 
re , cjualis exhibetur Seuthes apud Seguinum pag. 
38. Ipfe videtur fuiifefilius natu minor Qotyjs illiis cjui 
primum Thracia: regnum adeptus, deinde Armeniam 
minorem a Caligula obtinuit. Fratres illi tuere 5 natu 
major Rhefcyporis ,' cui , patre mortuo, Claudius tan- 
tum Arabiae partem , cjuam ipfius pater habebat , 
conceflitj 8c poflea Armenias majoris parte , quac illi 
contigua erat, a Nerone donatus efl : alter ejusfra- 
ter fuit Cotys juventa rudis, cjui Bofphori regnum a 
Claudio impetravit, cujus filius Cotys etiam nomine, 
cum filios relicjuiflet nondum adultos, a Bofphoranis 
permittente Romano Imperatore, Curator eorum Sc 
Rex appellatus eft. 

Eam fane fententiam firmat Eoocha Thraciorum 

L 

Principum in mramo figna:a , cjuam alienus ab eorum 
profapia nuncjuam computaret 5 imo fubfecjuens & ea- 
dem in pupillo poftea Rege penitus evincit Ininthi- 
mxvum e Seuthis fanguine ortum, a cjuoi^Era initium 
defumpfit. 

Li 



fl<te 



ININTHIMiEVUS 



•&8*&S&S»*S8*«&SSa»*f 31» * «WBS*»*©§SS»«*@S3»«Wi3»«©S» 

JV U M M V S 
ININTHIMJEFI £QSPHORI REGIS. 




E Thesauro Regio: 

Caput fenile Regis barbati & diademate redimitum l 
ante quod fceptrum , cum epigraphe BACIAEH.C 
ININ0IMHTOT, hoceftREGis Ininthim/evi. Ex 
averfa parte caput laureatum imberbe, fub quo lit- 
terae numerales AA#. id eil 531. 

VUlgavit hunc nummum Cl. Seguinus in Select. pag. 47, 
Edit. 2. de quo pauca loquitur , nec argenteum, nec bi- 
drachmalem effe profert ; Ininthimaevum ex infcnptione ap- 
pellat, fed Regulum quem Thraciae ex ejufmodi Principum 
barbara & inconcinna nummorum forma , fufpicatur. Caput 
laureatum in averfa parte percuflum, fimile alterum in Corye, 
Augufto tribuit > alterum verb in Rhefcupori fubfequente , 
incognitum fatetur , de hocne loquitur quidem. 

Seguinus ut JEvx Thracum Regum inveftigationem fugerer, 
unde, inquit, haec coeperit, alias inquiremus : ad marginem 
notat, DeiEra Spanhennius pag. S63. ubi ne verbum de illa 



B O S P H O R I R E X. ic 7 

nec de Thracibus facit, fed nonita Jlzx cujufdam caput de- 
tegcre facile eft ; hanc vcro ad Seuthem, ubiprimum Thra- 
cum regnum ex Sitalcis patruclis teftamento accepit, a quo 
tempore ejus fucceflbres ex eadenj ftirpe procreati dinume- 
rarunt ab annoprimo Olympiadis 89. quae refpondet, uti fu- 
pra diximus , anno V. C. 330. & 331. qui fi adjunxiflet lit- 
tcras AA4>. 531. annis V. C. incidiflet in Trib. poteftatem 
XI. & XII. Imp. Trajani. 

Cum notaein nummo Ininthimarvi recentiores tantumfint 
annis duobus , quam in Cotye, & ille fenior ipfo videatur, 
tutoris loco regnum adminiftrafle necefle eft , prxfertim 
cum Rhefcuporis illum ex ipfa Thracum Regum ,/Era fequa- 
tur , & juvenis admodum depingatur: fed andiu Ininrhimae- 
vus regnarit , nondum ex nummis , hiftoria de illo atfatim 11- 
lente , licet illi plurimi occurrant , obfervavimus. 

Quia verb funt illi nummi Bofphorani , rudes & incon- 
cinni , fatemur, verfatum maxime in re antiquaria efle opor- 
tet , ad Imperatores quos exhibent fme eorum nomine di- 
gnofcendos ; fed ii qui de illis fcribunt, & eorum imagines 
Lectoris oculis fubjiciunt , aliis minus peritis excellere de- 
bent , quos ignorare nequeunt , prajfertim cum in illis iEra 
fit confignata, illorum dux & regula. 




tis 






26$ 



RHESCYPORIS l 

R E X BOSPHORL 



BOSPHOEI CIMMSBIT 




*/tp.0d.2J<xiU.a*\t JO.^i^L 
Czynutn .cer.3 rtiod . 



BOSPHORANORUM Regum Hiftoria, cum m 
obfcuro plurimum latcac , a?gre fi defcribenda 
videtur , faltem eorum feriem e locis Scriptorum pe- 
regrims <% e nummis illorum Principum fuperfticibus 



RHESCYPORIS I. 260 

texere nobis liceat : illam igitur ex utriufcjue fubfidio 
aggredimur. Nullus cjuidem Codex de Rhefcuporide 
Bofphori Rege loquitur , omnes eum Thracia; adju- 
dicant Hiftorici: en porro nummus , cjui hunc Princi- 
pem ad Bofphori regnum proculdubio revocat. 

Cotyn Thracia: Regem , ex parte cjuam poffjdebat 
in illo Principatu, in Armeniam minorem a Caligula 
Imperatore tranflatum narrat Dio Cafllus. Cotyn ake- 
rum illius filium ad Bofphori regnum a Claudio trans- 
milTum tradit Tacitus. Nummi vero Rhefcyporidi3 
Thraciorum Regum lEm infigniti, illum ipfius Cotyis 
filium vel potius nepotem fuifle evincunt. 

iEra in hoc ultimi Cotyis nummo fignata , annum 
dinumerat 529. Altera eorumdem ThraciaePrincipum 
in Rhefcuporide noftro computat 541 . Intermedlo nem- 
pe Ininthimscvo tutore cum 551. Unde certa iliorum 
Regum feries eruitur, eam ita ex indubitatis veteribus 
monumentis probatam nonnegat, fed ftirpis ordinem 
arguit Sc Rhefcyporim Ininthimazvi , pro filio haberi 
poife exiftimat , cum Cotys ipfe progeniem forte nnn 
reliquerit, aut Ininthimaevus in familiam fuam regnum 
tranfmiferit , cui refpondemus aetateni in Rhefcupo- 
ridis nummo juvenilem , Cotyis potius filium cjui in ac- 
tate florenti exhibetur, quam Ininthimasvi <jui lenex 
prodit, denotare» 

Quando autem Rhefcyporis regnare coeperit, diffi- 
cilius eft pronuntiare 5 nam Ininthimacvi nummus no- 
tat annum hujus JErx 55 r. & Rhefcyporidis nofter 
dinumerat 541. longum eft quidem temporis fpatium r 
cum inter utrumque effluxerint anni decem : porrcr 
non ideo Ininthimaevum tot regnafle exiftimandum 3 . 



2 7 o RHESCYPORIS I. 

Sc id numraus non probat, fed ut Seguini nummus 
Rhefcuporidis denotat JErx Regum Seuthidarum an- 
num J42. Sc nofter annum tantum 541. novi reperiri 
aliquando poffunt ; c»ui Rhefcyporidisregniprincipium 
altius repetant , Sc fic de illius regni tempore tanquam 
incerto loqui fuperfedendum. 

Quod de illo certius afFerri poteft , id faltem de- 
monftrat nofter illius Principis nummus 5 nam indicat 
ex computo JErx quam exhibet, illum lub Hadriani 
initiumBofphori regnum occupaffe , & hoc conhrma- 
tur ex ipfius imagine in ejus Regis averla parte ex- 
prefla. 

Alter vero Rhefcyporidis nofter nummus cum annis 
in illofignatis 747. illum ad annum V. C. 878. imperio 
Hadriani nono correfpondentem, perveniflearguitj&fi 
vera funt ea quas in Arriani Periplo Ponti-Euxini le- 
guntur , eum non diu regnaffe nos edocent : nam illius , 
ut exiftimamus, fratrem Cotyn ei fuccemfie, imo Sc 
utrumque ultra Hadriani imperium Bofphori regnum 
haud tenuiffe , ut mox videbimus , demonftrant. 




RHESCYPORIS I. 



271 






N U M M U S 
RHESCTPORIDIS BOSPHORI REGIS. 




Ex MUSEG N05TRO. 

Caput Regis juvenile cum capillis oblongis diademate 
revinclum , cujus epigraphe BACIAEflC PHC- 
KOTIIOPIA. Id eft Regis Rhescyporidis. In averfa 
parte caput laureatum Imperatoris , cum litceris nu- 
libus AM<£. hoc eft anno 541. 



D 



Ubitavit Seguinus an fimilem fculpendum traderet 
nummum , ob rudem & inconcinnam illius formam ab 
.artifice imperito elaboratamj plurimos quidem ejusBofphori 
Regis poflldemus , quorum alii melius , alii deterius fculptl 
funt, utpote in regione fere barbara. Verum id ab illo tandem 
obtinuit infcriptio , qua iftius Reguli nomen quo fcribendum 
modo erat, edoceremur. Siquidem apud Romanae Hiftoriae 
Scriptores plurimis modis variatum fit , quod non mirum fi 
in noftris diverse etiam fcribantur : ita ut alii habeant PHC- 
KOTnOPIA, aliivero RHCKOnOPIA. 
Non ingratum forfan videbitur , fi varias illas quac ab Au* 



2 7 2 R H E S C Y P O R I S I. 

toribus lecliones exponuntur , hic exhibeamus. Appianus 
PACKTnOAIN & PACKOTnOAlN. Dio PACKrriO- 
PIN. Jul. Cifar RASCIPOLIM, Velleius & Lucius RHAS- 
CYPOLIM. Suetonius THRASCYPOLIM. Tacitus THES- 
CYPORIM. Ut Thraciinummi Bofphoranis antiquiores , <5c 
rnelior Bolphoranorum pars praefertur : unde nummorum 
iftorum fide, retinendum PHRSCYPORIDIS nomen vide- 
tur 

Licet noftri omnes Rhefcyporidis Regis nummi diverfam 
dinumerent jEtartr, unum ex illis tanaun fculpendum exifti- 
mavimus cum anriquiore iignatum -fa!;cet A.Vil, id eft an. 
541. monendo Lectorem nurnmum ex iis recentiorem notare 
annum 547. ita ut omnes illius regni fex annos foliim exhi- 
beant; an altius regnare coeperit , an paulo poft ultimum ejus 
JExx annum mortuus lit , diflicile eft pronuntiare. 

Singuli noftri Bofphorani iftius Regi^ nummi, in averfa 
patte caput Imperatoris laureatum habcnt cum fceptro ante 
faciem ; & licet Hadriani nomen in illis non fit fcriptum , 
porro ejus imago barbata illum effe demonftrat. Cotys &c 
Ininthimacvus , exhibent Imperatorem Romanum imberbem, 
nempe Trajanum : Rhefcyporis qui eos Principes ordine fe- 
quitur, barba decorum prxfert Auguftum , fcilicet Hadrianum 
Trajani fuccefforem , qui barbam , ut cicatrices quafdam te- 
geret , primus ex Cxfaribus tulit ; fed non modo imago ejus 
barbata Hadrianum denotat , fed ALra Seuthidarum inomni- 
bus nummis Rhefcyporidis lignata, in ejus Imperatoris re- 
gnum incidit. 

Inquirit Amicus cur fceptrum quod ante faciem Cotyis & 
Ininthimxvi exaratum eft , in hoc meo Rhefcyporidis nummo 
anre Hadriani efligiem, ut in caeteris quos poilidemus , 
fculptum eft : quod feciffet Rhefcuporis majoris adulationis 
grati.a erga Hadrianum, quafi teftaretur Bofp' ori regnum 
potius effe Imperatoris quam fuum ; nam Romani Impera- 
tores pro arbitrio regna largiebanrur , ut in Trajani nummo 
videmus Regna adsignata , & tres Reges ftanres anre fug- 
geftum Imperatoris , qui ab illo diademata Regum infignia 
recipiunt. 

RHOEMETALCES 



RHOEMETALCES " 

BOSPHORI REX. 

RHOEMETALCES, nomenfuitolim Regis 
Thraciae , Cotyis fenioris filii, qui a Romanis 
contra BefTos adjutus eft , & vicifTim illos contra Dal- 
matas Sc Pannonios in eorum Provincias irrumpentes 
deffendit: ideo percharus Augufto extititj nihil mi- 
rum fi ejus nomen apud pofteros , etiamfi ad Bofpho- 
rum tranilatos regnum , poft duo fere fiecula exurgat. 
Prioris Rhoemetalcis Thraciae Principis nobis fuper- 
funt plurimi raritate infignes nummi, cum Augufti ima- 
gine in averfa parte ; fed pofterioris hujus Bofphori 
Monarchae hactenus nulli confpecT:i funt : licet ver6 
JErx Seuthidarum ope deftituti , accedit apprime Ca- 
pitolinus , qui nobis illum fub Antonino Pio Bofphori 
regno potitum fuiffe , his verbis nos edocet : Rimetal- 
cen in regnum Bofphoranum , audito inter ipjum &r curato- 
rem negotio , remijit. 

Rhimetalcis nomen apud Capitolinum tanquam men- 
dofiim exulavimus, Rhcemetalcis appellatione genui- 
na, illi ex nummis BACIAEaC POIMHTAAKOT, 
Thraci<e Regis fubftituta. 



Miu 



274 



RHOEMETALCES. 




Nummum acreum fecundae magnitudinis percuffum 
exhibemus. In eo ab una parte caput Augufti cum in- 
fcriptione KAISA^O^ 2EBA2TOT. In altera duo 
capita vifuntur , Regis ipfius & uxoris, feupotius Au- 
gufti & LivicC , additis verbis BA2IAEI2S POI- 
MHTAAKOT. 

Cum Rhcemetalces igitur in vita Antonini Pii Bof- 
phoranus Rexrenuntietur, & Rhefcyporis II. ex noflro 
nummo Seuthidarum iEra infignito , fub ipfo Impe- 
ratore Bofphori etiam regnum adminiftrafTe noveri- 
mus > Rhoemetalcem Rhefcyporidis filium fuiffe cum 
cjuadam rationis fiducia nobis perfuadere poflumus: pra> 
fertim ut nummorum ope Rhefcyporim non diu re- 
gnafle , compertum eft , ficjuidem Capitolinus ipfe 
Rhcemetalcem in puerili actate poft mortem patris 
reliclum , Dumillum habuiffe curatorem nobis afTerit. 

Si res Bofphori Principum domefticas fcrutari nobis 
liceat, ex Capitolini fuperiore fragmento litem inter 
curatorem Regis , & ipfum Rhoemetalcem fuiffe ortam 
cognofcemus, cjuae nulla alia nifi de regno effe potuit. 
Curator videtur filius Anonymus Rhefcyporidis , fratris 



R H OE M E T A L C E S. i 7 y 

Cotyis, qui ob actatem puerilem prartermiflus eft, & 
regnum ipfi Rhefcyporidi datum : atqui cum hic Rhoe- 
metalcem poftea reliquiflet impuberem , tutela Cotyis 
filio patris Rhefcyporidis patrueli commifla, <pi re- 
gnum ad fe , ut filium primogeniti propter astatem 
prcctermiflum - 9 nec regni adminiftrationem relinquere 
volebat. 

\ • Qua de re quifcjue Legatos Romam miferunt* at 
cum inter regna Imperii Romani adfignata , hoc tem- 
pore accenfitum fuit regnum Bofphoranum , ut certe 
erat a?tate etiam Strabonis , cujus haec verba funt : 

Kot) vvy V7n 7ofs tuv Boa7n>fjf.vav Ba.cn?\.iv<nv , &s J^afioSioi yjt.TXfii* 
Shxnv , aimvToL i<?iv. Nunc Jub Rege Bojpbori , quem Romani 
conjiituerunt , omnia funt. Ltb.j.pag. 312. Ideo Antoni- 
nus Pius utrumque Principem Romam accerfivit ; Sc 
audito eorum negotio , Rhcemetalcem ultimi Regis fi- 
lium, cui Populi curatorem creaverant tantum ad 
tempus, in Bofphorum remiflt , curatori ver6 adempta 
omni poteftate. 

Quot annos regnarit Rhcemetalces , Sc quo tem- 
poremortuus fit, ignoratur$ filium ei fucceflifle , fed 
illiusnomen deperditum, nummiejusprepotem Rhef- 
cyporim III. Bofphori regnum tenuille nos edocent. 




Mm ij 



z?6 

ANONYMUS 

BOSPHORI REX. 

■m 

NOMEN illius Principis qui in Bofphori regno 
Rhcemetalci fucceflit, in libris nec in nummis 
haclenus occurrit, licet a quibufdam eruditis viris Rex 
Eupator cognomine obtrudatur 5 fed Sauromatarum 
Sc non BofphoriRex illefuit, ut ex fequentibus aperte 
videbimus. 

Alii fententiam firmare conantur verbis Luciani in 
vita Alexandri , narrantisfe LegatosBofphori reperilfe 
petentes Bythiam ex parte Regis Eupatoris, tribu- 
tum , cjuod folvebat cpotannis Imperatori M. Aureli» 
ferentes : at cum fub Antonino Pio regnaffet in Bof- 
phoro Rcemetalces , illis vifum eft Eupatorem fub M. 
Aurelio illi fucceiTifle. 

Alii freti litteris Plinii junioris ad Ttajanum, in- 
q.uibus legitur : Stqua legatio dBofphoro MeniJJet ; & poflea 
de Legato Sauromatsc Regis riat mentio, mox Sau- 
romatam Bofphori Regem effe voluerunt , & ut eorum 
Principum feriem flrmarent , numifmata unius Regis 
Sauromatas cum Trajani effigie alterius Regis Eupa- 
toris cum M. Aurelio Sc Vero , tertii tandem cum 
Sept. Severi imagine, fingula, eadem JEra. fubfe.- 
quente inflgnita protulerunt. 

Nummus cpidem Regis EurATORis cum M. Au- 
relio & L. Vero conjunc~tus , videtur prima fronte iis 
iavere qui ex Luciani verbis illum in Bo fphoro re- 
gnaffe £ub M. Aurelio autumantj fed cum in Sauro- 



A N O N Y M U S. 277 

farum Principum ferie exponatur non Rhoemetalci de 
quo loquitur Capitolinus , fuccefTifTe ullo modo potuit. 
Bofphorus autem apud Romanos largo nomine fu- 
mebatur pro illis regionibus, qua; ultra Pontum-Eu- 
xinum extenfa?, plurimas Provincias & Regna com- 
pleclebantur j quemadmodum hodie Italia diverfos 
Ducatus & Principatus continet, & ita intelligendi 
funt Lucianus 8c Plinius y Lucianus quidem ait, Legati 
Bofphori, velut fi diceret , Legati Italise , qui ex parte 
Regis Eupatoris , Sarmatiae Afiaticac fcilicet Principisj 
& iic Plinius audiendus , fi qua legatio a Bofphoro, 
id eft ab Italia , veniiTet j & cum poftea loqukur de 
Legato Sauromataj Regis, Sarmatia? fubintelligendus» 

Quoad regna, Bofphorus proprie dictus & Sarma- 
tia Afiatica, duo erant diverfa > ita ut Rex Sauromata 
non erat Boiphoranus, & illa aperte dividit Eutro- 
pius fub Trajano de ipfo loquendo : Iberorum Regem? 
UT Sauromatarum & Bo/pboranorum en fidem accepit. 

Sola Bofphori St Sarmatiae Regum diverfa Epo~ 
cha rem dijudicat. Spanhemius nummumBACIAEfiC 
ETIIATOPOC cum Aurelir & Veri imaginibus quas 
Antonino Pio barbato fcilicet , & M. Aurelio imber- 
bi tribuere debuiflet, in notis ad Julianum pag. 421* 
vulgavit cum litteris innumerabilibus @NY. id eft 45-9. 
cujus Mrx caput ut non adferret , ait: Outre que ce riejl 
pas ici lelieu den parler , fen laijfe meme de bon cozur le 
foin a M. Vadlant , cpui traVaUle k nous donner un recueil 
de ces Rois barbares , <jr i les illuflrer par leurs Epoques, 

Noftrum eft igitur hoc loco utriufque regni & Bof- 
phori & Sarmatiac JEtslz exponere: jam abunda de 
priori diximus illam habere initium ab anno grimo 



27 § A N O N Y M U S. 

Olympiadis S^. quo Seuthes Sparadoci filius Sitalci 
patrueli in regno fucceflit , quas refpondet anno V. C. 
330. & 331. unde numeranda eflet in medio imperii 
M. Aurelii a morte Antonini Pii in Regibus Bofphori 
521. At in Eupatore computantur tantum anni 4^9- 
JEra. ergo Sarmatarum Prtncipum centum & amplius 
annis recentior eft Bofphorana 5 illa enim tantum 
ccepit ab anno quarto Olympiadis 119. V. C. 45:3. 
quo Sauromates regnum Sarmatise recepit pofl: mor- 
tem Antigoni ad ipfum Phrygisc in prarlio occifi , ut 
plurimi alii Reges fub Alexandro M. regnis fpoliati. 




*79 

COTYS II. 

REX BOSPHORL 

SI Ininthimasvi Bofphori Regis Rhefcyporim 
nummorum ope in cjua Seuthidarum Thracia? 
Principum i£ra fignataefl, fucceflorem fuiffe didifci- 
mus, nunc Arriani Periplus Ponti-Euxini Rhefcypo- 
ridi Cotyn II. pariter in Bofphori regno fucceffifle 
nos edocet, unde cjuanta lux Hifloriac filenti numif- 
mata fint , & loci peregrini quantam utilitatem illi 
afferant , norunt Anticjuarii. 

Arrianus Legatus pro Practore Hadriani ab eo in 
Cappadocia conflitutus anno fui imperii 15». in Pro- 
vinciam vix advenit , cum prorecepto officii munere 
primas a fe adminiftratac Provincia? rationes fub exi- 
:um anni reddit , ne cjuid Imperatorem celaret , quod 
leipublicac, fi nefciretur, perniciem afferre poffet. 
-lasc fcribit : Poflcjuam Cotyis } Regis Bofphori Cim- 
nerii , obitum cognovi , operam dedi , ut hanc tibi 
.d Bofphorum navigationis itinerifque rationem no- 
am facerem, ut fi quid forte de Bofphoro capere 
elis confilii, facilius id atque commodius , hac tibi 
/avigatione cognita , facere poflis. Peripl. Pont. Eu- 
Yin. pag. 18. 

Si Rhrefcyporidis nummos cum ^ra Seuthidarum 

H7« retulerimus , cjui in 8. imperii Hadriani annum in- 

idunt, & Arrianus notat Cotym ejus fucceflorem an- 

D imperii ejus Cacfaris 19. faltem Cotys ad pluri- 

j.um regnavit decem annos; & fi conjicere liceatp 



2 8o C O T Y S II. 

Rhefcuporidis frater potius cruam filius fuilTe videtur, 
pracfertim quod alterum Rhefcyporim nummi Cotyi 
fecundo fucceflbrem fuifie penitus declarent. 

Nulli hactenus Cotyis iftius nummi in noftras ma.- 
nus venerunt. 




HHESCIPORIS II. 






23 r 



RHESCYPORIS II. 

BOSPHORI REX. 



r:ex ~bos phoki cim-mterii . 




£/n Cini.vjLL.Jr&trLoe/ coyn.ynaL. 
Cx nnm .cer.3 ma&n . 



AD feriem Bofphoranorum Regum provehen- 
dam , dum nobis defunt omnino Hiftorise Scrip- 
tores , feliciter in noftras manus incidit nondum con- 
fpeclus ex iis Principibus nummus , cum litteris circa 

Nn 



283 * RHESCYPORIS II. 
caput, fuperiorum more, BACIAEflC PHCKOT- 
ITOPIAOC, fed non fatis effet communis his Bof- 
phori Regis Rhescyporidis infcriptio , nifi notae nu- 
merales Seuthidarum annos TH.^. id eft 563. conti- 
nuarent , Sc ex dubii nominis appellatione , novum 
feu alterum Rhefcyporim nobis exponerent. 

Litterx illse numerales TH$. 561. cum anno V. C. 
330. Sc 331. a quo Olympiadis 89. primo incipit Epo- 
cha Thraciorum Principum ex progenie Seuthis or- 
torum , efficient fimul jun(5be , nempe prior numerus 
annum 8.93. decurrentem ufque ad 11. Julii menfis 
8^4. cjuo computabatur imperii Antonini Pii annus 3. 
Sc 4. Igitur novus eft Rhefcyporis ille , cjuem vulga- 
mus, Sc diffimilis ab altero, cujus regnum Hadriani 
initio adfcripfimus nummis ipfiuslmperatoris in fidem 
prolatis Sc inter priorem illum Rhefcyporin , Sc hunc 
recentiorem Arrianus , Cotyn fcribit 1$. Hadriani 
mortuum Bofphori Regem profert. 

Quis autem ille fit Rhefcyporis nomine fecundus, 
an Cotyis uhimi Regis fllius , an ex Rhefcuporide Co- 
tyis fratre genitus , ambigitur : porro fi conjecluraz 
nobis locus fit, hlius Cotyis , potius cjuam Rhefcypo- 
ridis fllius fuifle videtur. Si Rhefcuporis Sc Cotys pro 
fratribus habentur, & non diu regnarint , uno velal- 
tero tantum anno Rhefcuporide natu minor potuit effe 
Cotys 3 Sc cum per decem poftea imperarit, fllium 
relicjuit a:tate ad regnum adminiftrandum idonea , Sc 
£c practermiffi funt Rhefcuporidis filii, &Cotyis ftirps 
in principatu remanfit , ut Capitolinus in fecjuentis 
Regis hifioria innuere videtur, de cjuo mox acturi 
fumus. 



RHESCYPORIS II. 2 ? 5 

Quid egerit Rhefcyporis II. in regni adminiftratio- 
ne, cum nullus hiftoriac Scriptor de rebus ejus gcRis 
meminerit , nihil certi de illo habetur y tridens ta- 
men ante ejus faciem in area deflgnatus , aliquam infi- 
gnem vicloriam in mari Euxino contra illius ora? Re- 
ges retulifle denotat, unde hujus pelagi imperium eo 
lemmate penes fe efte denotare voluit. 

Etfi in hoc nummo Rhefcuporis in «etate juvenili 
depi&us videatur , ex Capitolino tamen Antonini Pii 
imperii finem non vidit $ Rhefcuporis regni habenas 
fufcepit anno V. C 88j>. & Antoninus Pius A. D. 
Non. Martii 914. mortuus eft, & ex hoc computo 
Rhefcuporis <juindecim aut fedecim annos regnafle 
videtur , reliclo filio Rhazmetalce. 




Nn ij 



a.84 



RHESCYPORIS II. 



'*Ul ii3»i3oT9 otflcr^STSitiJ jTi 






NU MMU S 
R HE SCTP R ID I S II 




Ex MUSEO NOSTRO. 

Caput juvenile Regis imberbis & cum capiliis oblorr- 
gis , diademate ornatum , ante quod tridens , 8c 
ckca ambitum BAClAEfLC PHCKOTnOPl AOQ. 
id eft Regis Rhescyporidis. In averfa parte caput 
Imperatoris laureatum, ante quod Iittera K. & in- 
fra litterae numerales rH#. hoc eft anno j<5$. 

Llcet BACIAF.nC PHCKOTnOPlAOC in-hoc numma 
aereo parvuli moduli epigraphe, cum capite Imperatoris 
laureato in averfa parte percuflb, Bofphoranum Regem more 
folito demonltret , forma tamen illius a prxdeceflbribus Prin- 
cipibusmultb tenuior quofdam Antiquarios ut ad Rhefcypo- 
rin hujus nominis Thxaciae Regem fub Tiberio regnantem 
revocare poflent , impelleret ; fed. rem omnino dirimit ^Era 
in Bofphoranis folita,quaz nulla in Thraciis Monarchis oc- 
cunit: mateiia vero metalli minus denfa qux illius pondus 



R H E S C Y P O R I S II. z%$ 

multum minuit , an ad monetce elegantiam reftituendam , an 
ad betli fumptus parcendos , Leftoris efto judicio. 

De Tridenteanre Rhefcyporidis faciem percuflb , quod rlle 
maris imperium penes fe efle gloriaretur diximus ; nam Bof- 
phori regnum , orae Meotidis paludis parti & alteri Ponti 
Euxini erat expofitum: ut erantin his regionibus ex vicinis 
Regibus aut gentibus potentiores > navium & triremium daf- 
fem inftituere infignem poterant. 

Ex antica ad averfam nummi partem tranfeamus ; Caput 
Iaurea ornatum , Imperatoris quiclem Romani effigiem , ut- 
pote in Rege Imperii Romani tributario percuflam denota- 
ret , fed quis eflet ille , vix inconcinnam figuram qua? ultra 
caput humanum nihil aliud demonftrat, vel peritus agnof- 
ceret , nifi Seuthidarum j£ra in eo imprefla anno V. C. f.04. 
refpondens, Antoniuum Pium omnino indicaret; nam fi anna 
utbis 3 30. vel 3 ?r. adjungas rs$. id eft 563. incides in Trib. 
pot. hujus Imperatoris , qua per Legatos ille vicroriam in Bri- 
tannia retulit, qua de re Augufto gratulans Rhefcyporis num- 
mum hunc percuflit. 

Littera K ante Antonini Pii faciem exprefla, meo judicio 
initialis eft, & KctTaap videtur explananda: nam cum Bofpho- 
rani Reges Romanum Imperasorem cui pendebant tributum, 
non nomine fed imagine tantumdefignarentjRhefcuporis An- 
toninum Piumperlitteram unicam Caefaris nomen omnes titu- 
los complectens defignare voluit, ut in facris codicibus di- 
citur: Fcdde qu-c funt Cxfaris Cxfari. Ipfe Julianus Imperator^ 
fuos omnes ptadeceflbres uno nomine appellat Cxfares. 




226 

RHESCYPORIS III- 

BOSPHORI REX. 

CUm poft Rhoemetalcem Bofphori Regem a Ca- 
pitolino nobis indicatum fub Antonino Pio , 
Hiftoriai Scriptores nullum amplius poftea ex iis Prin- 
cipem nominaflent, & Rex Eupator, cjui Rhoemetal- 
ci fuccefliffe fub M. Aurelio ab eruditis cjuibufdam 
exiftimabatur, a nobis Sarmatiae Afiaticas, cui impe- 
rabat, reftitutus eflet j parva feriei BofphoriPrincipum 
continuandx fpes affulgebat j fednummiex terra: vif- 
ceribus quotidie eruti Hiftoriac vindices in fubfidium 
veniunt, Sc ecce Rhefcyporis novo vultu infignis, 
novocjue Imperatori Romano fociatus, qui locum fuum 
inter Bofphoranos Monarchas poftulat. 

Rhefcyporidis nomen , Hcet Thraciae & Bofphori 
Principibus ex eadem progenie fit familiare , forma 
tamen nummi illum ad Bofphoranos revocat 5 & fo- 
lemnis Seuthidarum JEra. huic inferta, Rhefcyporim 
fub Sept. Severi imperio , Bofphori regnum tenuifle 
aperte demonftratj idco ille Tertius nomine fcilicet, 
venit appellandus. Si vero audiendus eft Zozimi in 
Vakriano Itb. 1. qui illos Monarchas Bofphoranosquan- 
diu regnarint , in regnum paternum filios fucceflifle 
nnrrat , ifte Rhefcyporis Anonymi fub M. Aurclio 
degentis filius , & Rhcemetalcis fub Antonino Pio 
nepos fuiffe videtur. 

Quando Rhefcyporis III. regni habenas fufceperit j 
an fub Commodo , vel fub Severo , licet in nummi 



RHESCYPORIS III. 287 

averfa parte fit percufla ejus effigies, filent Hiftorici: 
Quot annos regnarit , nummus indicare nequit. 
Quando mortuusfic, incompertum eft: Zozimus fiiios 
habuiffe indicare videtur, fiquidem ex illo Scriptore 
ejus progenies ad Philippum ufque proceflit. Succef- 
foris nomen alicjuando forte fuppeditabunt nummi. 

NU M MUS 

RHESCTPORIDIS III. BOSPHORI 

REGIS. 




Ex MuSIO NOSTRO; 

Caput Regis imberbis, capillis longis infigne & dia» 
demate revindtum , ante cjuod tridens cum epi- 
graphe BACIAETC PHCKOTnOPIC. Ex averfa 
parte caput laureatum Imperatoris , fub quo HIX, 
id eft anno 618. 

aUanta ad feriem & ad annos regni exterorum Princi- 
pum iiluftrandos fit momenti JEra eorum in nummis 
exarata , dijudicabunt rei Anti^uaria; ftudiofi , qui Bofphori 



288 



RHESCYPORIS III. 



Regum numifmata in cimeliis recondunt , quos ea deleta 
aut non integra vix nofient, vel qui fuerint illilmperatores in 
averfa parte fignati pronuntiare non poffent , cum illorum 
nominahonoris causa , circa capita , folitomore, nonadfint 
fcripta : ex folis igitur notis numeralibus , & Rex & Impera- 
tor dignoicuntur. 

Hazc praTert litteras HIX. annum 618 fignificantes , &ita 
Rhefcyporis in nummo appellatus , alius & novus a fuperio- 
ribus ilLarum auxilio arguitur , & fub Sept. Severo regnafle 
oftenditur 5 fi enim JErx , cujus caput a regni Seuthis nomi- 
ne primiinitio, ex Thucydide alfignavimus anno primo Olymp. 
89- correfpondente V. C. 330. & 331- addideris numerum 
hunc 618. efiicient iimul 948. & 949. quo Sept. Severus fe- 
cundum imperii annum dinumerabat a morte Did. Juliani 
Kal. Jul. 946. occifi , & ad fimile tempus fequentis anni de- 
currentis. 

Tridens ante Rhefcuporidis faciem fignatus , jam ante in 
Rhefcyporidis II. nummis prodiit , quem ad Imperium ma- 
ris fibi a Eofphori Regibus attributum , fpeclare diximus ob 
magnam navium copiam, quam in Ponto Euxino , & in Pa- 
Jude Maeotide tenebant. 







NUMMUS 



285 
•H«H SfrJHHMHHHHH»* «HHmHNmKHmNHmKH* 

NU MMUS 
RHE SCTP ORI DIS III. 




Ex MuSEO NOSTRO. 

Caput idem Regis diadematum, cum infcriptione in 
ambitu BACIAETC PHCKOTnOPIC 5 Sc ante 
faciem, tridens. Ex averfa parte caput Severi lau- 
reatum cum notis numeralibus in area KX. id eft 
anno 610. 

ALter ecce Rhefcyporidis III. nummus , In quo ut in 
fuperiore legitur BACIAETC PHCKOTnOPIC pro 
BACIAEaC PHCKOTnOPIAOC : infolens quidem apud 
Bofphoranos Reges epigraphe , & parum ufitatum in cxteris 
Principibus fcribendi genus. Interea fatendum hofce Bofphori 
Reges ferme obfcuros & aliunde quam ex nummorum penu 
notos, nunc abunde illuftrari ut eorum laterculi inter alios 
Monarchas defcribi poflint jEra prjefertim aiitiquiflima in- 
fignes. 

Hxc porro adeb in illis nummis neceffaria eft, ut Cme 
ejus auxilio Sept. Severi efHgies ab imperito artifice defor-- 
mata \ix agnofci queatj illa exhibet litteras numerales KX 

Oo 



2so RHESCYPORIS IIL 

annum Seuthidarum Principum 620. notantes , quae in quar*- 
tum imperii Severi a Kal. Jul. V. C. 950. ufque ad 951. de- 
currentem incidunt , quo Imperator Cetam filium minorem 
primo dixit Cacfarem, & deinde Antoninum natu majorem 
appellavit Augu-ftum , communicata illi Tribunicia poteftate; 
qua de caufa ut Rhefcuporis Severo gratularetur , hoc anno 
jiummum cum ejus imagine percuftit. 




25>I 



DE RELIQJJIS BOSPHORI 

Regibus Anonymis. 

I~}OST Rhefcyporim III. fub Sept. Severo re~ 
gnantem in Bofphoro , nulli ejus fucceflbrumy 
nummi in manus noftras inciderunt, ut feriem eorum 
Principum abfolvamus -, fed non fine fpe eos videndi 
aut recuperandi, cum ejus filius , 3c poftea nepos ei 
fuccefTifle videantur ufque ad Philippum Imperatorem, 
fub quo extincta eft Bofphoranorum ex SeutheThracias 
Rege progenies , ut his verbis Zozimus abunde tradit. 
Et quidem Boram : , inquit , inAfiam quoque transji- 
cere conabantur : idque per incolas Bofpnori fane quam 
facile obtinuerunt : qui metu potiiis , quam animr 
voluntate adducti , naves eis dederunt , & in trajiciendo 
Duces fuerunt. Quam enim diu Reges iili habebant y 
filiis in regnum paternum fuccedentibus; partim propter 
amicitiam cum Populo Romano , & commerciorum 
opportunitatem , partim propter ea munera, quaj ab 
Imperatoribus quotannis eis mittebantur, Scythas in 
Afiam transjicere volentes arcere non definebant. Ve- 
rum poflea , quam extin6lo genere regio , quidam vile£ 
& abjecli principatum obtinuiffent i fibimet ipfi me- 
tuentes , Scythis adeundae per Bofphorum Afia: facul- 
tatem concefferunt , & fuis eos navibus tranfvexere,- 
Sic ille in vita Valeriani pag. 647* 






Oo ijk 



2i>2 



S T EMM A 



REGUM BOSPHORI 

EX PROSAPIA PRINCIPUM THRACIl 



SubTrajano. COTYS. ININTHYMyE VUS fub Tra- 

jano Tutor. 



Sub Hadriano. RHESCYPORIS. 



Sub Anron. Pio. RHESCYPORIS. 



Sub Anton. Pio. RHOEMETALCES. 



Sub M. Aurelio. Anonymus. 



Sul> Qmimodo & Sercro. RHESCYPORIS. 



Anonymi. 



Extinfla efl fub Valerianb Regum illorum progenios. 



29 S 



STEMMA 

REGUM THRACIE 






BARISADES 
in parte. 

I 

Filii Anonymi. 



THERES 
I 
SITALCES 

SADOCHUS 

«on regnavit. 

AMADOCUS 
in parte. 

I 

MEDOCUS 

in parte. 

I 
I 

AMADOCUS 
in parte. 



SPARADOCUS. 

3 I 

SEUTHES. 
i 

4| 

MOESADES. 

I 

I 

SEUTHES II. 



COTYS. 



KERSOBLEPTES. ARIOPHARNES, 

1 
SEUTHES III. 

I 

COTYS II. 



DIEGULIS. 



SOTHIMUS. 
I 



COTYS III. 

I 

SADALES. 



RHESCYPORIS. 



... 

RHESCYPORIS. RHOEMETALCES. COTYS IV. 

i 4 | :| 

RHOEMETALCES. COTYS V. RHESCUPORIS II. 

Eo momioThraciain | 

Prov. Rom. redacu COTYS VI. in Armeniara tranflatu* anno V. C. 7?U 

an. V. C. 7?x. 






A imt j 



5S"« 




R E G U M 

B I T H Y N I JE 

HISTORIA. 



DE BITHYNIA. 



flfrimmiHH 




SEynTnvTmryt' 



I T H Y N I A eil regio Afiac minoris , 
quam ab Ortu definiunt Paphlagones & 
Mariandyni atcpe Epi£tetorum cpidam: 
a Septentrione Ponticum mare ab oftiis 
Sangarii fluviiufcjue ad fauces intra By- 
zantium & Chalcedonem: ab Occafu Propontis y a 
Meridie Myfia & Phrygia minor, cjua> 8c Hellefpon- 
tiaca dicitur. Strab. lib. 12. pa^.^e^. Difficile efl diftin- 
^uere fines Bithynorum , Myforum, Phrygum, Dolio- 
num circa Cyzicum , Mygdonum & Troum , cjuam- 
vis in confeffo eft gentes iftas a fe invicem effe divi- 
dendas. Id.pag. 5 64. Namdiverfus fuit Bithyniac ftatus. 
Illa diverfis nominibus appellata eft , oiim Cronia , 
dein Theflalis , poftea Mariandine. Plin. 1:1. s.cap. 32. 
Bithynia & Bebricia vocata eft. SerYms ad JEneid. lib. 



196 D E B I T H Y N I A. 

7. v. 373. Poftea Mygdoniadem a Bithyno Rege dicta 
effc Bithynia, Solin- 

Grseci , Thraces exiftimant , qui cum Rhefo mili- 
tarunt ad Ilium , Duce noclurnis iniidiis per Diome- 
dem fublato, quemadmodum canit Homerus, fecef- 
fifle ad os Ponti, qua trajectus eft in Thraciam bre- 
viflimus , & partim quod carerent navibus, ibi man- 
fifle , dixiffe regionem Bebriciam , partim trajecifle 
fupra Byzantium , ubi Thraces Bithyni colebant juxta 
Bithyam fluvium, unde fame pulfos revertille in Be- 
bryciam , Sc nomine mutato eam vocafle Bithyniam, 
a fluvio quein reliquerant : durafleque id nomen hac 
ratione i-n pofterum, cum non multum Bithyniadiffe- 
rat a Bebrycia, ut nonnulli putant. AJii ferunt Bi- 
thim primum hic regnaffe Jovis 8c Thraces filium , & 
ab his regiones dominatas. Appian. in Mithrid. pag. 171. 

Enimvero , ait Strabo , Bithynos cum ante Myfi 
eiTent, fic denominatos efle a. Thracibus Bithynis at- 
que Thynis qui eo commigraverunt , plerique uno 
oreafiirmant : indiciumque adferunt deBithynis, quod 
etiam-num in Thracia gens Bithynorum extat : de 
Thynis, quod Thynias efl acla ad Apolloniam Sc Sal- 
mydeffum. Sed & Bebryces , qui ante hos Myfiam in- 
eoluerunt, Thraces fuifle ego conjicio. Lih 1 2. pag. 541^ 

Unde canit Claud. 2. in Eutrop. 

Thyni Thraces. erant _, au<x. nunc Bithjinia fertur. 

Bithynos interiora occupafle veteres dicunt. Plinius 
ait : Tencnt oram omnem Thyni , interiora Btthyni. lih. 6. 
cap. 32. & ante illum Pomponius Melas : Interius Bi- 
thyni funt & Mariandini. Lih. 1. cap. 19, 

Bkhynia 






D E B I T H Y N I A. 2 97 

Bkhynia, ManilioDives vocatur, lib. 4. Laudes ejus 
decantat vetus Geographus a. Jac. Gothofredo editus. 
Libanius , AiyttTa,i Si TvBtQvvav e'8fos 70/5 oTovyv t7ri§ufi%<n Aa/2eiy. 

Bithynos equites fuifle refert Juvenalis. 

■ ■ -Equitefque Bithyni. 

Bithynum & Bithym , fuifle eundem refert Stepha- 
nus. Unde Bithynia? nomenj fic dicla, inquit , a Bi- 
thyno Jovis filio & Thracai Titanidis filia? , quae qui- 
dem ex Jove peperit Bithym. Stephanus lib. de Urbib. 

Megarenfes Coloniam deduxerunt in Bithynia? Afta- 
cum , Olymp. 17. V. C. 42. cjua? urbs Oraculi juflli 
denominata ab Aftaco cjuodam generofo 8c cordato 
viro, ex eorum profapia qui Sparti & terrigenac olim 
Thebis vocabantur. Mcmnon. cap. 21. 

Chalcedon Bithynias etiam urbs in ore Ponti fita , a 
Megarenfibus condita eft : item pagus Chryflpolis, ac 
fanum Chalcedonenflum. Strabjib. \i.pag. 5-63. Porro 
Ptolemazus. 




P P 



DYDALSUS 

REX BITHYNI^ I. 

DYDALSUS Memnoni qui fub Augufto flore- 
bat, Doedalsus veroStraboni lib. i2.pag. 553. 
dictus , primus inter Reges Bithyniaz recenfetur. 
Mcmnon. cap. 21. Is principatum gerebat verfusannum 
V. C. 371. qu£e ver6 geflerit a Photio prscterita funt. 
Hic tantum narrat, Aftacum Megarenfium Coloniam, 
multum a finitimis appetitam , &crebris accifam bellis, 
Athenienfes poftmodum huicadjeciiTe, & vexationum 
finem & incrementa gloriaz & potentiae non mediocria 
adeptam effe, Dydalfotunc inter Bithynos rerum po- 
tiente. Memn. cap. 11. Strabo loco fupra citato ait , 
Aftacum a Megarenfibus & Athenienfibus conditam , 
qua: ita intelligenda funt, nempe Megarenfes in finu 
verfiis Chalcedonem cjuam conftituerant Coloniam , 
Aftacum primo condidifTe , unde finus ille diclus eft 
Aftacenus 5 & deinde Athenienfes in eam, cum hanc 
oram maritimam occupafTent , Coloniam deduxiffe > 
& tandem a Dacdalfo, cum ille Bithynia: regnum te- 
neret , inftauratam fuiffe. 

Quando mortuus fuerit Dydalfus, Sc quot annos in 
Bithynia principatum g^fferit, obfcurum eftj an ver6 
filios habuerit incertum relicjuit Photius in compendio 
Memnonis, poft eum regnaffe Botiram tantiim reli- 
cjuit. 



299 



BOTIRAS 

REX BITHYNU II. 

BOTIRAS Bithyniae Rex a Memnone memora- 
tur poft Dydalfum ; & licet hujus filium fuifTe non 
referat Photius , eum extitifTe auguramur : nam Bithy- 
norum Principum feriem , qua? ad ultimum ejus 
regni Monarcham pervenit , recenfet ,• & a Da?daIfo 
nifi illam inchoaffet, hiftoriam eorum haud recen- 
fuiflet. In ea fententia verfatus eft If Cafaubonus 
his verbis : Reperio ha?c Bithynise Regum nomina 
Da?dalfes, cujus filius fuit Botiras. Comment. inlih, 12. 
Strabonis pag. 56$. num. 1. Forfan quod pauca memo- 
ratu digna egerit , quot annos vixerit , tantiim enu- 
merat, nempe de illo ha?c profertMemnon. Quo de- 
funclo, nempe Dydalfo , Botiras regnat ad 7 y. annos 
a:tate producta cap. 21. filium vero , ut Regum Bithy- 
norum feriemcontinuet, nomine Biantem fcribit. 




Pp ij 



3oo 

B I A S 

R E X B I T H Y N I M III. 

BIAS Botirsc Regis filius, poft ejus mortem quse 
accidifle videtur anno 5. Olymp. 100. V. C. 376. 
ad Bithynia: regnum perveniffe dicitur , tefte Mem- 
nonecd/>. 21.H1C apud illum vocatur Bas, fed in ma- 
nufcriptis erratum fuifle verifimile efl , nam a Cafau- 
bono etiam vocatur Bias his verbis : Daedalfes, cui fi- 
lius fuitBotiras, Botirae, Bias. Comment. inlib. 12. Strab. 
pag. 563. num. 1. Hoc pariter nomen fuit unius ex Ar- 
givorum Regis.. 

Inter plurima egregia belli facinora cjuaz geflerit 
Bias Bithynia: Princeps , memorat Memnon , eum 
etiam Calantum , vel potius Caranum , Alexandri co- 
piarum Pra?fec~tum, licet optime ad pugnam inftruclum 
profligaviile acie , 8c ut Macedones a Bithynia abftine- 
rent, effecifTe i cjuodaccidit Oiymp. an. 3. V. C. 420. 
regni Biantis 44. cjuando Alexander M. ad Granicum 
Perfas vicit. 

Poftea Bias in pacevixit, & annos natus 76. vitam 
8c regni adminiftrationem relicjuit, poftcjuam in Bi- 
thyniam regnaflet annos 50. filiumque habuit & fiic- 
ceflbrem nomine Zipcetem. Memn. cap. 2.1. 



3oi 



Z I P (B T E S 

REX BITHYNIiEIV. 



X 



IPOETES Memnoni qui 8c a Diodoro Zibytes 
dicitur lib. i^.p. 703. patre Biante defunclo, an. 1. 
Olymp. 1 1 j. V. C 4i<J. regni Bithynice habenas fufce- 
pit , dum Alexander nationes Orientales fubigers 
fufceperat, & jam ad Baclrianos pervenerat. Hcc 
Ziooeti nomen e Thracia originem habere , quantura 
ex ipfa nominis voce conjicere poifum, exiilimat Pau- 
fanias lib. f. pag. 310; 

Poft autem Alexandri mortem a quibufdam ejus 
Ducibus alicjuot regni iui urbes fublatac videntur* 
quas utrecuperaret, narrat DiodorusPtoIemscum fratris 
Antigoni filium, cum in Cappadocia obfeffam ab Aicle- 
piodoro Caifandri Prscfeclo Amifum offendiilet, pe- 
riculis illam exemiile ,. hinc per Bitbyniam cum exer- 
eitum duceret, Zibyten B-ithynorum Regem in oppu- 
gnatione Ailacenorum Sc Chalcedoniorum urbis occu.f 
patum reperiife,& obfidionem folvere coegiife. Inita^- 

»que focietate cum urbibus 8c Zibyte , poftquam obfi- 
des acceperat , abiiife anno 2. Olymp. 1 16. V. C. 432* 
Diodorus Biblioth. Hijl. lib. 19. pa«. 703. 

Male tradlatus eft etiam a Lyilmacho ab eo oppu* 
gnatus, cum Amaftrin Dionyfii Haracleac Tyranni vi- 
duam in uxorem duxit anno 3. Olymp. 118. V. C.448-. 
urbem condidit Aftacum, quam a Lyftmacho deletam- 
fuiife rcfert Strabo lib. 12. pag. 563- 
Meliori tandem ufus eil fortuna y nam , ut ait Mem-- 



3 oi Z I P OE T E S. 

non , clarus bellis e Lyfimachi Pracfeclis alium occi- 
dit 7 alium cjuam longiflime a finibus fuis depulit 5 
cjuin & ipfum Lyfimachum repreffit. Itaque cum Ly- 
fimachus in Afiam tranfgreflus effet anno V. C. 452. 
& a Zipoete repulfus eft , plurimasfibi Afise urbesfub- 
jecerat , fed fuperveniente Antigono , retrocedere 
coaclus fuit 5 & hiberna in Salmonix campo , in Bi- 
thyniae& Heraclece confiniis , ut commeatus fibi com- 
pararet , Sc ideo pacem iniit cum Zipoete , unde ille 
Rex vocatus ab eo Epocham inde dinumerarunt fuc- 
ceflores , ut infra videbimus. 

Lyfimacho mortuo, cum Heraclienfes Heraclidem 
Tyrannum ad libertatem obtinendam in vincula con- 
jeciffent, ne a Zipcete bello appeterentur, mifla ad 
Seleucum legatione Phocritum civitatis Principem 8c 
curatorem faciunt. Memnon cap. 10. 

At Zipcetes Heracleotis infenfus , antea Lyfimachi, 
tunc etiam Seleuci causa : ( nam cum utroque fimul- 
tates habebat) excurfionibus in agros eorum faclis, 
a nullo maleficiorum genere abftinuit. Exerckus tamen 
ejus, dumhuicnegotio incumbit, cladium non expers 
eft : fed non multo mitiores , cjuam infert , recepit. 
Id. cap. 11. 

Seleuchus fucceffu contra Lyfimachumelatus, tran- 
fitum in Macedoniam inilituit, ubi a Seleucho Ce- 
rauno occifus eft, & Antiochus Soter ejus filiusimpe- 
rare coepit. Id. cap. 13. Hic autem mox expeditam 
manum in ukeriora Tauri mittit Patrocle Duce , cjui 
Hermogenem , Afpendium genere Legatum fibi ad- 
optat. Hic cum aiias urbes , tum Heracleam cjuoque 
inteftare conftituerat ; verum Heraclienfium lcgatione 



Z I P OE T E S. 30* 

olacatus^e finibus eorum excedit , &percufib amicitisc 
icedere^per Phrygi:e agros in Bithyniam fe convertit. 
Exceptu>vero Bithyniorum infidiis, una cum exercitu 
internecione carditur, cum ftrenui viri facinora , fuo 
loco in hoftes edidiflet. Id. cap. 17. 

Pofl hacc Antiocho Seleuci, cjui Afiam tamen & 
Macedones imperio coercebat , fuperior faclus Zl- 
patcs , urbem condit ad Lyperum montem nomine 
fuo infignem. Id. cap.i\. De illa vero Stephanus, Zi- 
pcetium , urbs Bithynisc a Zipcete Rege. Lib. dc Urb. 

Rex autem Zipcetes , poftquam regnaffet annos 47. 
actatis vero 76. mortem obiitan. 4. Olymp. 124. V. C. 
473. relictis quatuor filiis , Nicomede , Zipcete, Sc 
aliis duobus anonymis. Memnon cap. 21. 







304 



NICOMEDES 

REX B I T H Y N I £ 



OTCO^lfflJIE^^IEIPlDPIHIAKnE^. 




<y-n rru^ceo (7o l J* jfcoryeua- Sury. 
ODcnum.aro. tetracU*. 



NICOMEDES Zipoetes patrem in regno natu 
maximus excepit. Memnon cap. 21. 
Antiochus Syria; Rex, cum ob caedem Patroclis 

Pr«efe6li a Bithynis in acie patratam , in eos expedi- 

tionera 



N I C O M E D E S. joj 

tionem inftkuiffet, Nicomedes per Legatos fubfidium 
ab Heraclienfibus petit & impetrat , gratiam fe rela- 
turum , ubi in fimili neceflitate tempus flagitaverit , 
pollicitus. 

Eo fere tempore, Softhene Macedonum Duce, qui 
Gallos repulerat , defunclo; Antiochus Sc Antigonus 
Gonatas, Macedoniam tanquam paternum regnum 
ambiebant ; in copias militares, magnos utrimque ap- 
paratus facientes , tempus fatis longum confumitur. 
Antigono Nicomedes Bithynise Rex operam navabat, 
Antiocho complures alii. Memnon cap. 19. Hac occa- 
lione Cierum & Tium , 8z Thyniadem terram ad Cq 
reduxerunt Heraclienfes. Id. cap. 17. 

Sub tempus illud bellum adverfus Zipoeten Nico- 
medis fratrem, qui Thyniacam cum imperio Thra- 
ciam obtinebat , Heraclienfes excepit. Quo in bello , 
Heracleotarum bona pars fortiter dimicando , casfa 
fuit, Sc victoria quidem fumma vi potitur Zipcetes j 
fed ubi fociorum auxiiia fupervenerant Heracleotis , 
fuga illam dehoneftat , & Heracleotac fub arbitrium 
fuum redigunt: de quibus beilo difceptabatur. Id. cap. 18. 

Antiochus vero prmfcjuam in Antigonum eruptionem 
faceret, bellum adverfus Nicomedem inftituit. Hic 
igitur Nicomedes & aliunde auxilia collegit, & de 
belli focietate miOTis Legatis Heracleam , tredecim in 
fubfidium triremes accipu , & tum demum claffem 
fuam Antiochi claffi opponit; etfi autem adverfas 
aliquandiu tenebant acies , neutri tamen pugnac ini- 
tium faciunt , fed abfque efTeclu tandem divelluntur. 
Id. cap. 19. 

Antiochus ciim longe imperaret in Afia , pace inita 



3 o6 N I C O M E D E S. 

cum Antigono , qui nullum regnum poflidebat , ei 
Macedoniam ceflit. 

Poft Brenni Gallorum Principis in Graecia cladem, 
hi ad Byzantium delati, cum maximam ditionis par- 
tem depopularentur, fracti bello Bizantini, fociorum 
huc illuc miflkantes , auxilia implorant , 8c quifque 
pro virium modo fuppedkat. Nec Iongum in medio 
fpatium , cum Nicomedes Gallis , qui incurfatis adhuc 
Byzantinorum finibus , tametfi farpe numero in Afiam 
trajicere conati, toties ab incoepto defiflere, adver- 
fantibus Byzantinis, coacli effent , certis tamen con- 
ditionibus tranfitum conciliavit. Id. cap. 20. 

Conditionum formula hscc erat. Ut Barbari Nicomedt 
tjufque pofteris perpetuo amtcitut fadere conjuncit manerent: 
Abfque Ntcomcdts fententia <F "\oluntate-, nenuni , a auo per 
Legatos follicitarentur , in belhs opem ferrent , fed amtcis 
hujus amici , & intmicis hoftes forent. A Bj^anttnis etiam 
jiarent , fi qua necefjitas incideret : focietatem pr^terea cole- 
rent cum Tianis <s Heraclienfibus isr Chalcedoniis <ts* Cie- 
ranis & nonnullts qui alias Jub jurijdiSlione gentes haberent., 
ld. ibid. 

His paclorum Iegibus Nicomedes Gallorum multi- 
tudinem in Afiam tranfmifit , & illorum auxilio con- 
tra Bithynos primum ; 8c ea parte , cjuam Zipcetes 
frater obtinebat, recuperata, illum expulit, fratrum 
autem non frater , fed Jiclor faclus efl : confirmavit 
tamen hic Bithyniae regnum , nam quos ex Heraclea 
armaflet Barbarorum, & Provinciam fubegit, & con- 
cidit incolas 5 quod alioquin erat pracdas inter fe di£ 
pertiti funt Galatar. Id. tbtd. Jujhn. Itb. 26. cap. 2. 

Adverfus Zybceam partem tenentem Bithynia? , Ni- 



NICOMEDES. 507 

comcdi auxilia dant gerenti bcllum , atcjire eorum 
maxime opera devictus Zyba?a eft , Bkhyniacjue om- 
nis in dedkionem Nicomedis conceffit. Profecli ex 
Bkhynia in Afiam procefferunt. Lucius Ub. 38. 

Galli vero longe lateque terram depopulati , retro 
demum ceflerunt, Sc de fubacla id fibi amputarunt, 
cjuod nunc Galatiae nomen habet , in tres partes diftri- 
butum. Alios enim Trocmosnominant, alios Tolifto- 
bogios , alios Tectofages. Urbes etiam condiderunt , 
Trocini Ancyram , Toliftobogii Tavium , TecStofages 
dickur. Peffimuntem. Memmn cap. 20. 

Hanc regionem, nempe Galatiam five Gallo-Gra!- 
ciam , five Galli occupaverunt, demum Galatse ciim diu 
vagati incurfionibus Attalicorum Regum Bkhynorum 
ditionem vexaflent, donec ab iis vclentibus acceperunt 
eam terram , cjux nunc Bithynia <& Gallo-Grascia 
Strab. iib. 12. pag. $66. 

Nicomedes Ditizelem gente Phrygia in uxorem du- 
^it , ex qua natus eft illi filius nomine Zelas j illa vero 
mortem obiit , ciim canis regius abripuifTet mordicus 
dexterum humerum illius amplexantis Regem , cjuod 
eam nondum fatis notam haberet , fepulta monumento 
inaurato ex lapide conftruclo , & vefte textili ex auro 
induta, eaque conflata,inventum eft pondus aurilibra- 
rum 113 

Mortua Dkizele conjuge, alteri fponfae, Etazeta» 
nomine, nupfit , ex cjua plurimos fufcepit liberos,in- 
ter alios filium Zibaten : at Etazeta ciimfilios adolefcere 
indicet, Zelam novercae machinis per Nicomedem 
ex aula expellk ; ille ver6 ad Armeniorum Regem pro- 
fugit: morte deinde Nicomedis imminente, cjuam 



5 o8 N I C O M E D E S. 

Simfonius anno 4. Olymp. 135. V. C. yojj. afljgnat. 
Chron. Cathol. part. $. Rex ex fecunda uxore hseredes 
regni fcripfic : Sc curatores , Pcolemacum Evcrgetem 
cum Antigono Sc populisByzantiorum , necnon Hera- 
clientium Cianorumque defignavit. 

Moritur Nicomedes poftcjuam regnafTet annos ^y. 
reliquitque ex priore uxore filium Zelam, & alios ex 
fecunda conjuge. Ipfius in honorem ftatua eburnea in 
Olympii Templo collocata eft. Paufa?u Ub. 5. pag. 159. 

O t5 ZeWttTV fitr vioi exefyo? Noto^JVs , 
O x.Tj'aas Nix.o/O)'j^iay , mrnp t^ U.ejvaiy. 

' ZipxtJi filius tfte Nicomedes , 

Qui condidit Nicomediam , pater Prufi<e. 

Hetzes Chiliad. 3. v. 950. 

Et"; x«f Z(>tAot T6»ut/M.*|3««, 7ny\ti Ka7r?ra<Jtatt.$ , S* txmutv Nj- 
xop/J^s u'jo5 ZofActj. Fi<& .Sre/7/7. 




305> 

Z E L A S 

REX BITHYNI^ V. 

V 1 ELAS & non Zielas, ut quidam volunt , accepto 
^ X, de Nicomedis patris morte nuntio apud Arme- 
niae Regem, ad quem confugerat, moxcum inftrucla 
manu militum , cui e Galatis Toliftobogii animos au- 
gebant (nam hi contermini funt Bithynia:), in regnum 
paternum redit. Mcmn. cap. 23. 

At Bithyni, dum confervare dominatum parvulis 
fatagunt , matrem horum Nicomedis fratri , ( an 2Zi- 
pati , an alteri ex ahis duobus tncertum') in matrimo- 
nium elocant > Sc ipfi accepto a Curatoribus exercitu 
Zelam opperiuntur. Et crebris utrobkjue pracliis & vi- 
ribus ufi , pacem ad extremum ineunt. Id. ibid. 

Ex Trogi verbis cjuas profert Juftinus , Dum fibi 
fratres in Bithynia bellum agunt , Eumenem Pergami 
Regem , plurimas eorum civitates cepifTe patet > nam 
ait Rex Bichynia: Eumenes , & poftea hinc Bithynus 
Eumenes , inde Galli Afiam depopulabantur : cum, 
interea nemo detenfor Afia? inter tot prardones in- 
veniebatur. Lib. 27. cap. 3. cjuac forte Nicomedis filios 
coegerunt, ut ad pacem fimul devenirent. 

Eumenes autem poftcjuam duos & viginti annos re- 
gnaflet, ei in regno fucceflit Attalus Attali frater anno 
4. Olymp. 134. V. C. $\ 3. cjui primus Aiiam inco- 
lentium Gallis ftipendium abnuit, audacique inccepto 
praeter omnium opinionem adfuit fortunaj namque 
Galli mox bellum denuntiarunt > fignis vero collatia 



5 io Z E L A S. 

fuperior fuit. LiVtus lib. 38. pag. 469. 

Zelas cum vidhTet Anriochum Hieracem, qui Gallos 
mercede conduxerat, a Seleuco fratre deviclum , in 
Paphlagoniam irrupiffe contra Gallos qui Paphlago- 
nia: & Cappadocisc partem fub Gallatias nomine oc* 
cupaverat , videturj nam Stephanus Zelam Nicome- 
dis filium cepiffeatque diruiife refert Creifam Paphla- 
goniae urbem , quam Meriones Idomenei Cretac Rc- 
gis auriga & Dux in bello Trojano , ex obfidione re- 
dux condiderat. 

Imo ex eodem Stephano apparet Zelam Regem 
penetraffe in Cappadociam, ubi narrar eum urbem 
ibi de fuo nomine Zelam condidiffe , quae Plinio di- 
cicur: Nobilis clade Triani , & "vicloria Caii Qxjaris. Quod 
veriffime denotant urbis hujus nummi , in quibus 
habetur vox ZHAITflN a Zelitis, cum Epocha ci- 
vitatis a tempore quo Julius Cscfar Pharnacem Mi- 
thridatis Eupatoris filium vicic , defumpta nempe V. C 
707. Pax tandem cum illis inita videtur. 

Tandem in ipfo juventutis flore , Galatarum Du- 
ces hofpitii & amiciciac prsctextu, cum ex infidiis ad- 
orirecur, ipfe occubuit. Athcn. lib. z. cap. 17. De quo 
locjuitur Trogus in Prolcgo lib. 27. dum aic: Utque 
Galli Pergamo vicfti ab Actalo Zelam Bithynum occi- 
derint , uc refarciit ex corrupco codice Henricus Va- 
lefius in except. Polyb. pag. 50. Sed ille hic male 
contra Strabonem contendit , qui Zelam nominat , 
Zielam vocari debere. 

Mortuus ver6 circa annum V. C. 521. vel zj.filium . 
Prufiam reliquic regni fucceflorem , rebufque agendis 
idoneum. 



5ii 



P R U S I A S 

R E X BITHYNI£ VII. 




.Jp.D.Foy Uaillwnt.D.M^ 
ex, ruim. ara. tetraclr . 



PRUSTAS, cjuod fuent Zelae filius, innuit Strabo 
his verbis : Deditaue aream Pruji* ZeLe. filio , lib. 
12. pag. 5-63. Hic vero cognominatus eil O Xa\os , id 
cft Claudus, (iib ultimis vicas annis,te(le Memnone ^. 



3 i2 PRUSIAS. 

29. Sed hoc ludibrii cognomen in ejus actis repe- 
ritur. Prufias autem tredecim ad quatuordecim annos 
natus, dum mortuus eft illius pater Zelas , fiquidem 
Bithyniae regnum anno V. C. J05». tantum fufceperit. 

Inter Reges qui Rhodiis ob eorum urbem tememo- 
tu cjuaflatam , munera contulerunt , recenfetur a Po- 
lybio. Seleucus pater xAntiochi, praeter immunita- 
tem Rhodiis omnibus conceiTam , cjui in ditionem ip- 
fius , navibus appellerent j pra?ter quinqueremes inf- 
truclas decem , Sc menturarum frumentiducenta mil- 
iia: hoc amplius, materia:, refinac & crinis , aliquoc 
dena millia cubitorum & millena pondo. Similia his 
Prulias & Mithridates. Lib. 5. pag. 430. Hic vero ter- 
ra?motus evenit tempore Seleuci Callini Antiochi M. 
ante ejus obitum anno V. C. J28. 

Callinico lucceffit filius Seleucus Ceraunus, qui pa- 
tre mortuo , copias , quas pro illo contra Parthos com- 
paraverat , in Attalum Pergami Regem , qui lub eo- 
rum motibus praecipuam cis Taurum Afiac partem 
occupaverat, vertit : fedCeraunus poft duos ad tres 
annos , poftquam Taurum prastergreifusfuerat, Ducum 
luorum infidiis fublatus eft 3 Achaeus ejus cognatus 
vindicata ejus morte cum copiis Attalum aggreditur. 

Attalus Gallos, propter opinionem virtutis ad bel- 
lum contra Acharos ex Europa accivit -, cSccumprop- 
ter defeclionem Luna: non progredi vellent, dimifit: 
petulanter autem flagitiofi ac violenti urbes ad Hel- 
Jeiponcum male tractabant, qui cum Ilienfes ad ex- 
tremum obfid^m tilcnt aggrcfii , egregium fane faci- 
nus ab Alexandrenfibus qui Troadem colunt , eft edi- 
tum j miilb enim Themifta cum quatuor miliium mil- 

libus 



P R U S I A S I. 515 

Iibus , non folum Ilienfes obfidione liberarunt , fed 
etiam ex univerfa Troade Gallos ejecerunt , impe- 
diendo commeatus Sc eorum conatibus fe oppo- 
nendo. Polyb. lib. s- pag- 447- 

Galli, occupata in Abydena ditione urbe , quam 
Arisbam dicunt , CcCtera ejus traclus oppida ex infidiis 
conabantur invadere , & amduum cum illis bellum 
gerebant : adverfus hoc iginur expeditionem Prufias 
fufcepit, Sc acie dimicavit, ac viros cjuidem in ipfo 
praclio , dum manus conferuntur, contrucidavit , fo- 
bolem vero propemodum omnem atcjue conjugia in 
ipfis caflris jugulavit : utenfilia viclori militi diripienda 
conceflit. Id. ibid. 

Sic Rex Zela* patris mortem , in Gallorum gentem 
ultus eft, & hac vicloria Hcllefponticas urbesmagno 
metu ac periculo abfolvit. Ideo in ejus regno multsc 
fupplicationes decretas funt , & in urbe Nicomedia 
Soteritt funt delata ad perpetuam rei memoriam cjuot- 
annis celebranda, quafi Dii pereum gentes fervaflentj 
apud finitimos populos Sc praecipue a Byzantiis ima- 
gines illi decretac hoc tempore fuerunt. Id.ibid. isr 4 . 

Porro Rex Byzantiis fuccenfebat , quod imagines 
cjuas fibi decreverant, non dedicaflent 5 fed ludibrio 
atcjue oblivioni tradidiflent. Idem factum hoc infuper 
illorum non probabat , cjuod ad dirimendas inimici- 
tias inter Achscum Sc Atcalum tantum ftudii adhibue- 
rantj nam Achseus illum inter Pergami muros reclu- 
ferat, ademptaipfi tota regione, Sc pacem medianti- 
bus illis dederat j Sc ita Prufias mukis modisinutilem 
rebus fuis inter ipfos amicitiam exiflimabat. Id. lib. 4. 

Rr 



■ 3 i 4 P RU S I A S I. 

Accendebat etiam hoc irae incentivum , cjuod By- 
zantii ad Attalum cjuidem Minervae ludicrum cele- 
brantem , fuos mitterent , rem divinam fimul faclu- 
ros •, adSeverum Soteriorum folemne agitantem^ nemo 
ab illis fuerat miflus. Ille igitur ex omnibus hifce cau- 
{is in praccordiorum penetralibus latentem iram fove- 
ret , oblatam a. Rhodiis occafionem avide arripuit. 
Id. ibid. pag. 3 1 6. 

Byzantii ciim Portorii vecligal ab iisqui in Pontum 
navigabant, inflituiflent , Rhodii ea ofFenfi , bellum 
adverfus eos ideo decreverunt. Itacjue miflis illico ad 
Prufiam Legatos ad focietatem belli ipfum hortaban- 
tur. Id. ihul. 

Prufias cum Legatis, ut rem mari gerere iliis fua- 
deret, ipfe non minora hoftibus detrimenta fe terra 
illaturum polliceretur. Ll ibid. 

Rhodiorum exemplum fecuti funt Sc Byzantii, cjui 
& ab Attaio & ab Achaso per Legatos auxilium pe- 
tieruntj & erat cjuidem Attalo voluntas prompta , & 
Achacus auxilia promifit , atque is has partes ample- 
xus , cjuia Afiae cis Taurum late dominans , rerum po- 
tiebatur, cjuicjueRegisnomen paulo ante afliimpferat, 
ipem magnam , Rhodiis contra , & Prufia: ingentem 
terrorem injecit ; itacjue cum illis bellare aufi lunt. Id. 
ibid. 

Prufias animi fui impetum fecutus, Byzantio bello 
aggrcflus, Hieron (id loci nomen) illis ademerat, 
cjuod cjuidem paucis ante annis magna pecuniae vi 
emptum propter opportunitatem loci cjuacfierant , ut 
omnes omnibus nocendi occafionem eriperent , tum 
cpod ad illos pertineret mercatores, cjui in Pontum 



HUSIAS I. 3 ry 

navigant, tum quod ad fervos fuos, aut cseterum 
cjua^ilum , cjuem e mari faciebant. Id. ibid, 

Ademit prarterea Rex Byzantiis eam Myfiae partem, 
cjuam ia Afia a longo jam tempore obtinebant. Ident 
ibidem. 

Byzantiiper initia,dum a partibus fuis Achaeum ftare 
confidunt, ftrenue bellum faciebant : accitocjue e Ma- 
cedonia Tibite , Prufia? cjuem timebant , belli metum 
ac periculum vicifiim fe allaturos fperabant. Id. ibid, 

Rhodii fex navibus inftruclis, cjuatuor item aliis fb- 
ciorum accedentibus , Duce Xenophanto Hellefpon- 
tum petierunt. Ibi relicjuae in ancoris ftantes circa 
Seftum , navigationem Pontum verfus impediebant. 
Unam Navarchus abducit ad tentandos Byzantino- 
rum animos j ecquid tanto belli apparatu territi , con- 
filium mutarent, cjui cum rationem ejus nullam ha- 
berent, abiitj cazterifcjue aflumptis navibus, Rhodum 
cum univerfa claffe eft reverfus. Id. tbid. 

Byzantii interea ad Achasum miferunt , cjui auxilia 
pofcerent, 8c ad Tibiten , qui ipfum e Macedonia 
adducerent. Exiftimabatur enim Bithynorum regnum 
pari jure ad Tibiten pertinere , atque ad Prufiam , 
cujus ipfe patruus erat , ft* «roV -jrd^os aJsx-poV. Id. ibid. 
Nicomedes vero avuus Prufias teftamento fllium mi- 
norem Tibiten , Regem dixerat , quem Zelas ex priore 
matrimonio armis in Macedoniam propulfaverat. 

Rhodii ubi conftantem Byzantiorum fiduciam cer- 
nunt, Andromachum Achaci patrem apudPtoIemasum 
jEgypti Regem redimunt captivum , & illum filio refti- 
tuunti & ita fpem Byzantiis, Achaeo plurimum inni- 

tentibus , ademerunt : fed $C alia cjuocjue res tunc in- 

Rr % 



3i* P RU S I A S I. 

cidit, parum illis opportuna. Tibites enim dum m 
patriam ex Macedonia reducitur, fato fungitur , & 
morte fua confilia ipforum vehementer conturbat: 
ut eo cafu icli Byzantii animos defponderent. Id. ibid. 

pag. 317. 

At Prufias nova fpe ad bellum accenfus , fimul ipfe 
ab Afisc partibus bello intendere, & rem acriter ge- 
rere : fimul per Thraces mercede conductos, Byzan- 
tios impedire , quominus ab Europac partibus pedem 
porta poflent efferre. Byzantii quos omnes fux fpes 
defecerant, undique vexati bello , honeftum alicpem 
rerum exitum circumfpiciebant. Id. ibid. 

Eo tempore cum Cavarus Rex Gallorum , qui in 
Thracia erant , Byzantium venifTet , cuperetque bel- 
lum dirimere, Sc hinc inde qua Prufia? , cjua Byzan- 
tiis manus ingenti ftudio porrigeret , petitioni illius 
locum utricjue dederunt. Rhodii Cavari ftudium ut 
refciverunt, & cjuantum illi Prufias tribueret j qui 
nihilominus deftinata perficere averent, Legatum cjui- 
dem Aridicen ad Byzantios decreverunt: fed Sc Po- 
lemoclem cum tribus triremibus una proficifci juffe- 
runt. Volentes, ficut dicitur , haftam 8c caduceum 
fimul Byzantiis mittere. Horum fuperventu pax con- 
venit. Id. ibid. 

Cum Rhodiis quidem pax fimpliciter facta eft in 
verba : Ne Byzantiorum Populus Portorii nomine 

QJJICQUAM AB ULLO EORUM EXIGERET , QUI IN PoNTUM 
NAVIGANT. HOC SI FIERET , PoPULUM RhODIORUM IP- 
SORUMQUE SOCIOS CUM ByZANTIIS PACEM SERVATUROS. 

Cum Rege ver6 Prufia hifce legibus : Prusi^e et 
Populo Byzantiorum PAX ET AMICITIA in perpetuum 



P R U S I A S I. 517 

ESTO. NrQUE ByzANTII PrUSIAM INFESTO EXERCITU 
ULLO MODO INVADUNTO , NEQUE pRUSIAS PoPULUM By- 
ZANTIORUM. AGROS , CASTELLA , PoPULOS , ET BELLO 
CAPTA MANCIPIA SINE PRETIO PrUSIAS ByZANTIIS REDDI- 
TO y ITEM NAVES PER INITIA BELLI CAPTAS QUICQUID TE- 
LORUM IN MUNITIONIBUS FUERIT REPFRTUM. Ad H£C , 
MATERIAM, MARMORA , LATERES ET TEGULAS E LOCO SA- 
CRO ABLATAS. 

Rex cnim Prufias Tibita* adventum metuens , om- 
nia Caftella, in quibus alicjua videbatur efle ad res 
bello gerendas opportunitas , demolitus erat. Sed et 

QU^CUMQUiS BlTHYNORUM NONNULLI HABENTE MYZIACO 
BYZANTIORUM AGRO RAPTA , OMNIA UT AGRORUM CUL- 
TORIBUS REDDANTUR, PrUSIAS COGITO. HoC igitUT mo- 

do & fufceptum & confeclum ell bellum , cjuod fuit 
inter Prufiam & Byzantios. Id. ibid. pag. 3 18. <tsr 515». 

Prufias Apamen Philippi Macedonum Regis filiam, 
ducit in uxorem, & cum adverfus ^tolos focer ejus 
b ellum gereret , focius in hoc bellum illi fuit, pracfer- 
tim cum Romani & Attalus Pergami Rex TEtolis fe 
adjunxiffent : Prufias ut hoftiles copias Attali qua? Or- 
cum Eubcea? urbem diripiebat diftraheret , Pergami 
fines cum exercitu ingreditur $ cruod ubi accepit Atta- 
lus, omifTis Romanis rebus atcjue iEtoIico bello in 
Afiam trajecit. Lucius Ub. 28. cap. 7. 

Fcederi inter alios Prufias Bithynisc Rex a Philippo, 
Ilienfes & Attalus Rex a Romanis adfcripti funt, 
Poljb. 

Pax facla eft tandem inter Philippum Sc ^Etolos 
anno V. C. 545». ipfis a Romanis defertis, induciis 
cum his faclis > & fic pacata eft Gr*ccia : porro Prufias 



3 i8 P R U S I A S I. 

adverius focios iEtolorum Cianos , qui in Bithynia 
erant , bellum paravit. 

Rex itaque obfidione Cium urbem cinxit , quam cum 
capere non poffet T Socerum Philippum acceriivit , qui 
mox venit, & urbis Cianorum potitus , feu praeclaro 
Sc gravi aliquo facinore edito, laetitia geftiebat , ut 
qui genero prompte opem tuliftet 5 omnibus qui a fua 
amicitia fe alienarent , terrorem incuiliiTet. Polyb. lib. 
lypag. 709. ^ 

Prufias vero etfl propofitum fuum ad exitum fuifTe 
perduclum , gaudio exultabat , quia tamen inccepti 
illius prsemia alter abftuleratj ipfe, deleta urbe , foli 
deferti hsereditatem creveratj iniquo rem animo fe- 
rebat , deinde remiffam cum eo amicitiam habuit , 
fed quid ageret ? Ll ibid. 

Philippus & Antiochus M. Ptolema?o Philopatore 
mortuo, filium ejus Epiphanem admodum puerum, 
ejufque regni inter fe dividendi confilium inierant. 
Philippus Cherfonefo Thracia in poteftatem redacla, 
Abydum Afise urbem oppugnavit j Romani contra 
copias miferunt : 6t praelio tandem inter eos ad Cy- 
nofcephaias edito in quo viclus eft Philippus , pax in- 
ter eos facla eft an. V. C. 557. Decem ver6 Legatis 
qui inGrseciam ad eamfanciendam venirent, injunc- 
tum eft , ut de Cianorum libertate Quinclius Flami- 
nius , qu Philippum debellaverat, Prufiac Bithyniorum 
Regi fcriberet, quid Senatui & decem Legatis pla- 
cuiifet. LiYms hb. 33. 

De Gio autem in Aftaceno finu urbefita, fic loqui- 
tur Strabo. In eo Prufa eft , quae olim evertit Phi- 
lippus Demetrii fi lius , Perfei pater , deditque aream 



P R U S I A S I. 3i5> 

Prufiae Zela: filio , qui in ea evertenda ipfum juverat, 
Sc Myrtaam vicinam urbemPrufa:.. Lib. 22. pag. 5-63. 
Myrlazam a Myrlo ColophoniorumDuce, vel a Mir- 
lea Amazone conditam fcribit Plinius lib. y. cap. 431. 
Mela illam Colophoniorum Coloniam dicit. 

In Prufias has urbes e ruderibus excitatas , Cium 
Prufiadem a fe , Myrleam ab uxcre Apameam deno- 
minavit. Hic cft cjui Annibalem recepit , cum is ad 
ipfum poft Antiochi cladem veniret. Strab. I. 12. p. 553. 
Ille eft Prufias Prufisc filius. Stephanus vero quod patri 
Strabo tribuit, illud ad Nicomedem ejus filium refert, 
his verbis: Nicomedes vero Epiphanes Prufias Re^is 
filius , a matre Apama , Apamiam nominavit > hdcc de- 
inde facta eft a Romanis Colonia, ut viderein noftro 
Coloniarum libro. De Cianis multi funt nummi Impe-: 
ratorum in noftro Urbium Grsccarum libro. 

Dusc vero funt in Bithynia urbes nomine Prufa , 
Straboni , una ad Olympum montem quaz in nummis 
ita fcribitur, nPOTCAEHN IIPQC OATMnON. 
Altera Prufias alias diclaj, 8c in nummis vocantur in- 
colcc IIPOTCIEftN nPOC Tnn, adHypium flu- 
vium; ha:c a Cii urbis muris a Prufia fecundo reftau- 
rata , nomen habuit : fed prior ad Olympum a Stra- 
bone diciturab eo Pruiia qui bellum geffit cum Crxfo, 
Stephanus pro Crzcfo , Cyrum nominat : porro Crazfus 
a Cyro captus eft, & fufpicor hiatum fuifle hoc 
loco , potuitcjue urbs illa ab uno ex illis condi , cjuas 
a Prufa Zela: filio poftea reftaurata fuit ? cui nomen 
fuum Prufa? impofuit. 

Cius autem urbs, Heraclienfium jurifdiclioni erat 
fubdita apud Memnonem, qui eam Cierum appellat, 



320 P R U S I A S I. 

& quam a Pruiia Zelac filio nuncupatam fcribk fuifle 
Prufiademj hanc vero Regem bello fubjeciife, ut ilc 
undique per mare circumfcriberet. Memnon cap. 19. 

Pruiias poftea Heracleam violenta obfidione preffit, 
Sc plurimos obfeiTorum interfecit , & jam prope erat, 
ut urbs caperetur, nifi Regis, dum fcalis iurfum niti- 
tur , lapide cujufpiam de propugnaculis iclo crus 
fraclum eifet , 8c hic cafus ab oppugnatione defiftere 
eum coegiftet. Ita enim percuflus , lectica, non fine 
doloris acerbitate , domum a fuis Bithynis refertur. 
Id. ibid. Licet vero tempus quo id accidit ignoretur , 
porro ut Memnon non multo poft annis exactis no- 
mine 8c re Claudum regnaife proferat. 

Cum Antiochus Sardes veniifet, Sc Lucium Scipio- 
nem jam in Macedonia cum exercitu eife audiviflet , 
ad Prufiam mifit, qui eum hortarentur ad ineundam 
fccum focietatem. Pruiias fuperioribus quidem tem- 
poribus non erat alienus a confilio jungenda? cum An- 
tiocho focietatis: admodum enim Romanos formida- 
bat, ne ad tollendas omnes dominationes in Afiam 
trajicerent. Polyb. Legat. 22. pag. 811. 

Poftea vero quam allatsc ei fuerunt littera? a Lucio 
Sc Publio Scipionibus fratribus, atque ille eas accepit 
legitque, jactatione anirnialiquantum eft liberatus, 8z 
futurum belli eventum non levibus conjecturis eft au- 
guratus. Publius fiquidem ut fidem illi faceret , multis 
argumentis , iifque perfpicuis 8t evidentibus inlitteris 
ad eum datis uius fuerat. Ha?c ut confideraret Prufias 
per litteras monebant Scipiones : 8c ut pofito metu de 
fuo regno , Populi Romani partem amplecleretur j 
fore enim nunquam ut ejus confilii ipfum poeniteat. 
Id.ihld 4y pag. 311. His 






P R U S I A S I. jzt 

His auditis Prufias alium animum induit. Venit poflea 
ad eum legatio , cujus princeps C. Livius : tum vero 
Rex cum his Legatis collocutus , ipes confiliaque fua 
ab Antiocho penitus feparavit. Li. ibid. 

Antiochus poftquam a fpe focietatis Prufiac decidit, 
Epheliim ab Sardibus ad claflem invifendam tranfiit. 
Liyius Itb. 37. Et cum Rhodia clafTis & Eumenis Perga- 
mi Regis , cum omnibus fuis Confuli obviam in Hel- 
lefpontum profecti eflent, Prufias e vita deceflTifle 
videturex Memnone j fiquidem ille Regis hujus mor- 
tem ante tranfitum Romanorum in Afiam memorat. 
Memnon cap. 29. 

Prufias mirifice induflrius 8c gnarus , multifque re- 
bus claris memoratus aMemnone , regnavit annos 40, 
reliclo Prufia? filio regni fucceflbre. 

Henricus Valefius non aflentjtur Car. Sigonio, qui 
in libro primo de antiquo jure Prov. cap. 13. Prufiam 
hunc cognomine Ka\ov cum ejus filio confundit , nec 
ego Uflerio docliffimo viro qui Prufiae fecundo focie- 
tatem Antiochi renuntianti tribuit , ut Polybii 8c 
Memnonis teftimonio eruitur. 




sr M 



322 



P R U S I A S II 

REX BITHYNIjE VIII. 







c/-n musceo CSJ. t/rtonjeux S%brir . 



Coc rvum. ar-a. tebradr. 



PRUSIAS Prufi* 0ius,mortuo patre, regni ha- 
benas fufcepit, & ab Appiano Kw^o*, ideflVe- 
nator, appellatur , in Mitbrtd. pag. 172. Apud Scho- 
liaftam Theocriti male A0»/e«» pro B*6»i<«» Rex dicitui* 
pag. U2. 



P RU S I A S II. 32 j 

Antiochus a Romanis viclus eft, cjuo Prufias II. 
regnare coepit : at cum Romani ab Antiocho , inter 
ceteras conditiones pacis deditionem Annibalis de- 
pofcerent , admonitus a Rege, in fugam verfus Cretam 
defertur. Ibi cum diu quietam vitam egifTet, invi- 
diofumque fe propter nimias opes videret, ad Prufiam 
contendit. Jujlin. hb. 32. cap. 4. 

Inter Prufiam & Pergami Regem Eumenem bellum 
ortum eft, quod Prufias Annibalis fiducia, rupto foe-. 
dere, prior intulit. Id. tbid. Bellum inter eos gereba- 
tur & mari & terra > fed utrobique Eumenes plus va- 
lebat/, propter Romanorum focietatem. Cumque do- 
mefticis rebus minus effet robuftus Prufias, ca?teros 
Reges conciliabat illi Annibal, adjungebatque belli- 
cofas nationes. JEmil. Prob. in Annibal. cap. 10. Inter 
Reges eratPhilippus Macedo , qui Philoclem Legatum 
cum auxiliis ad Prufiam mifit. Polyb. Legat. 46. Sc 
Ortiogon Galatarum Rex. Id. iib. 3. pag. 153. 

Cum Prufias terreftri bello ab Eumene vic"tus eflet, 

& pradium in mare transferens, navium multitudine 

fuperaretur) Annibal novo commento auclor vicloriaj 

fuit. Quippe omne ferpentum genus in ficliles Iage- 

nas conjici jubet, medioque praclio in naves hoftium 

mitti. Id primum Ponticis ridiculum vifum , fi£tilibus 

dimicarejquiferronequeantj fed ubi ferpentibus repleri 

naves ccepere,ancipiu periculo circumventijhofti viclo- 

riam cefTere. Jujiin. lib. 32. c. 4. Bithynis igitur univerfis 

navem Eumenis adorientibus , ciim ille eorum vim 

fuftinere non poffet , fuga falutem petiit , quam con- 

fecutus non eflet , nifi intra fua prafidia fe recepiffet, 

cfua? in proximo littore erant collocata. JEm. in An. c. 1 1. 

Sf ij 



3M P R U S I A S II. 

Sic Annibal confilio arma Pergamenorum fuperavir, 
neque tum folum , fed faepe alias pedeftnbus copiis 
pari prudentia pepulit adverfarios. Id.ibtd. Ubifemel, 
cum illi pugnare placeret, 6t negaret Prufias fe audere, 
quod exta prohiberent. Antu, inquit, carunculas vi- 
tulina? , quam lmperatori veteri mavis credere ? Va- 
ler. Max. lib. 3. cap. 7. externa num. 6. 

Nam ab Eumene legatio cum fratre ejus Athenaeo 
Romam venk, ad quasrendum quo in Bkhyniam Pru- 
Hsc bellum adv^rfus Eumenem gerenti auxilia mifTa 
forent. LiYius lib. 32. 

Qusc ubi Romam nuntiata funt, miffi a Senatu Le- 
gati funt , qui utrumque Regem in pacem cogerent , 
Annibalemque depofcerent. Juflin. Ub. 31. cap. 4. Ti- 
tum Quintium Flamininum ad Prufiam, cum L. Sci- 
pione Afiatico & P. Scipione Nafica nominat Livius. 
JLib. 39. m fine. 

T. Flamininus ubi ad Prufiam venit , quem fufpec- 
tum Romanis & receptus poft fugam Antiochi Anni- 
bal , & bellum adverfus Eumenem motum faciebat : 
ibi feu cjuia a Flaminino inter csetera objeclum Pru- 
fia? erat, hominem omnium qui viverent infeftifTimum 
Populo Romano apud eum eile, quia patria? fua? pri- 
miim deinde fractis ejus opibus, Antiocho Regi auc- 
tor belli apud Populum Romanum fuiffet. LiVtus lib. 
3,9. cap. 61. pa<r. joo. 

Prufias ut gratificareturpr3efentiFlamininoRomani£< 
que , per fe necandi aut tradendi ejus in poteftatem 
confiiium cepit ■> a primo colloquio Flaminini milites ex 
templo ad domum Annibalis cuflodiendam mifli funt. 
Seroper talem exitum vitsc fuas, Annibal profpexerat 



P R U S I X S IT. 32t 

animo, 8c Romanorum inexpiabile odium in fe cer- 
nens & fidei Regum nihil fane confifus : Prufisc vero 
levitacem eciam expercus erat. Id. ibid. 

Annibal , pofteaquam efl nuntiatum milites regios in 
veftibulo effe, poftico, quod devium maxime, atque oc- 
cultifTimi exitus erat , fugere conatus j ut id quoque oc- 
curfu militum obfeptum fentit , & omnia circa claufa 
cuftodiis difpofitis effe, venenum, quod multo ante 
pra:paratum ad tales habebat cafus,popofcic. Liberemus, 
inquic , diuturna cura Pop. Rom. quando mortem fe- 
nis expeclare longum cenfent. Horum patres Pyrrho 
Regi hofti armato exercitum in Italia habenti , ut a 
veneno caveret, pra:dixerunt: hi Legatum Confula- 
rem , quiauctor eflec Prufiae perfcelus occidendi ho£ 
pitis miferunt. Id. ibtd. 

Execratus deinde in caput regnumque Prufia?, & hof- 
pitales Deos violacae ab eo fidei teftes invocans , po- 
culum exhaufit. Id. ibid. 

Alii dicunt Prufiam nec Romanis negare Anniba- 
lem aufum , nec hofpitis violare jura , permifit ut , H 
poffent , comprehenderent , continuo occupato caftel- 
lo, ubi habitabat , illumfe veneno fuftulifle , &de ejus 
morte oraculum fuiffe. 

Annibalis cineres terra Lybijfa teget, 

Quod ille de Africa acceperat, cum viculus efletille 
Bithynia; maricimus , de quo Plinius lib. ?. cap. jx, 
Fuic LibyfTa oppidum, ubi nunc Annibalis tantum tu~ 
mulus. 

Philippus Macedoniae Rex , poftquam regnafTet an~ 



3 z6 P R U S I A S II. 

nos 40. mortuus eft, & Perfeus filius ejus nothus ei 
fucceffit. LiVius lib. 40. cap. ^q.pag. 5-17. 

Legatos Romam mittit ad amicitiam paternam re- 
novandam, petendumque ut Rex a Senatu appelle- 
tur. Id. tbid. 

Prufias Legatos ad Perfeum mittic , ut fibi Apamen 
fororem in matrimonium concedat , quac illi a fratre 
conceditur. Id. lib. 42. 

Ut Philippus deceflit reli<5to magno belli apparatu 
adverfus Romanos, quo poftea Perfeus ufus eft , Sc 
Gallos Scordifcos in Thracia ad belli focietatem per- 
pulit. Juftin. lib. 32. cap. 3. 

Legati Romani ad res Regum invifendas mifli , 
renuntiant conveniendi Regis Perfei poteftatem non 
factam : facile tamen apparuifle fibi bellum parari. 
LtVius lib. 42. 

Alios Romani Legatos ad Reges focios miferunt , 
inter quos Prufias ftatuit abftinere armis , eventumque 
expectare > nam neque fe asquum cenfere adverfus 
fratrem uxoris arma ferre, Sc apud Perfea victoriam, 
veniam per fororem impetrabilem fore. Id. ibid. 

Bellum itaque geftum eft inter Romanos & Perlea^ 
& cum incertus tunc eventus eflet, Legati Romam 
venerunt a Prufia mifli de pace reconcilianda cum 
Perfeo, ubi in Senatu funt auditi, Prufiazpreces magis 
quam poftulatio fuere, profltentis, & ad id tempus 
ie cum Romanis ftetifle , Sc quoad bellum foret , fta- 
turum. Caeterum cum ad fc a Perfeo Lesati veniflent 
de finiendo cum Romanis bello , Sc iis pollicitum de- 
precatorem , apud Senatum futurum 'petere , fi pofTent 
inducere in animum , ut finianc iram , fe quoque in 



P R U S I A S II. 327 

gratla reconciliatse pacis , pofle uti. Id. lib. 44. cap. 14. 
pag. 558. 

Prufias , ne Perfei cognati vicli cladem lugere vi- 
deretur, ipfe Romam venit gratulaturus Senatui Po- 
puloque Romano de Macedonibus & Illyriis debellatis. 
Is magno comitatu urbem ingreflus , ad forum a porta 
tribunalque Q^ Caflii Prastoris perrexk : concurfuque 
undique faclo, Deos qui urbem Romam incolerent, Se- 
natumque Populum Romanumfalutatum, fe dixit ve- 
nifle, & gratulatum quod Perfea Gentiumque Reges 
viciflent. LiYius hb. 45. cap. 44. pa*. j-8}. 

Cum Pra^or Senatum ei, fi velit, eo die daturum 
dixiffet, biduum petiit, quo templa Deum urbemque 
& hofpites amicofque viferet. Datus qui circumduce- 
ret eum L. Cornelius Scipio Quaeftor , qui & Capuam 
ei obviam miflus fuerat: & aedes, quae ipfum comi- 
tefque ejus benigne reciperent , conducla?. Id. ibid. 

Tertio poft die Senatum adiit , gratulatus vicloriam 
eft : merita fua in eo bello commemoravit : petiit uc 
votum fibifolvere, Romae in Capitolio 10. majores 
hoftias , & Pracnefte unam Fortunae liceret : ea vota 
pro vicloria Populi Romani efle. Et ut focietas fecum 
renovaretur , agerque fibi de Rege Antiocho captus , 
quem nulli datum a Populo Romano Galli poffide- 
rent , dareturj filium poftremo Nicomedem Senatui 
commendavic. Omnium qui in Macedonia Imperato- 
res fuerant, favore eft adjutus. Itaque csctera qusc pe- 
tebat concefla. Id. ibid. 

De agro refponfum eft, Legatos ad rem infpicien- 
dam mifluros. Si ager Popuii Romani fuiflet, nec 
cuiquam datus eflet , digniffimum eo dono Prufiam 



3*8 PRUSIAS II. 

habituros efle. Si autem Antiochi non fuiiTet, eo ne 
Populi quidem Romani faclum apparere : aut fl datus 
Gallis efTet , ignofcere Prufiam debere i fi ex nullius 
injuria cjuiccjuam eidatum velletPopulus Romanus. Ne 
cjuod detur cjuidem gratum effe donum poffe, quod 
eum quid det , ubi vellet ablaturum efle fciat. Id. ibid. 

Facile Nicomedis commendationem accipere : 
Quanta cura Regum amicorum liberos tueatur Popu- 
lus Romanus documento Ptolemacum iEgypti Re- 
gem efTe. Cum hoc refponfo Prufias eft dimiflus. Mu- 
nera ei ex feflertiis jufla dari , 8c vaforum argenteo- 
rum pondo jo. & filio Regis Nicomedi ex ea fumma 
munera dari cenfuerunt , ex qua Mafgaba? filio Regis 
Mafaniffa* data effent : & ut viclimaz aliacjue cpa? ad 
facrificium pertinerent , feu Romae, feu Pra?nefte , 
immolare vellet , Regi ex publico ficut Magiftrati- 
bus Romanis pracberentur : & ut ex clafle cjua? Brun- 
dulii effet, naves longsc viginti afTignarentur , cjuibus 
uteretur, donec ad claffem dono datam ei Rex per- 
veniffet , L. Cornelius Scipio jufliis efl, ne ab eo ab- 
fcederet , fumtumque ipfi & Comitibus prarberet , do- 
nec navem confcendiftet. Mire laetum & ea benigni- 
tate in fe Populi Romani Regem fuifle ferunt : mu- 
nera fibi ipfum emiffe, filium jufliffe donum Populi 
Romani accipere. Hxc de Prufia noftri Scriptores. 
LiYius ibid. pag. 584. 

Polybius eum Regem indignum majeftate nominis 
tanti tradit : Pileatum capite rafo obviam ire Legatis 
folitum , libertumque fe Populi Romani ferre , & ide6 
ir.fignia Ordinis ejus gerere. Roma? cjuocjue cum ve- 
niret in curiam , tum mififfe fe & ofculo limen curia? 



conrigifle 



PRUSIAS II, - ?23 

contigiffe, Sc Deos fervatores fuos Senatum appellafte, 
aliamque orationem non tam honorificam audientibus , 
quam fibi deformem habuiffe. Moratus circa urbem 
30. haud amplius dies, inregnum eft profeclus. Id.ibid. 

Prufias nequaquam majeftateregia ullo modo dignus 
erat, namcumLegati adipfum venirent , rafocapite, 
pileatus , togatus , 6c more Romano calceatus , ob- 
viam iis proceflit , plane eo habitu ornatus , qualis fo- 
let effe apud Romanos recens manumifTorum , quos 
Iibertos vocant ; & cum Legatos falutaflet : Ecce me, 
inquit, veftrum libertum , omnia veftra causa cupien- 
tem , inftituca omnia veftra imitari paratum , qua voce 
nulia poteft fingi minus generofa. Folyb. Leg. 97. pag. 
527. Riferunt illi , & Romam miferuirc hominem , qui 
cum ibi quoque vifus eflet ridiculus, impetravit veniam. 
Appian. pag. 172. 

Tum vero ingreflus Curiam , ad januam ftans Cu- 
riae ex adverfo patrum , demiflis manibus falutavit , 
Senatorumque conceffum, &fimul , Salvete, inquit , 
Dii fervatores mei, quae vox adeo indigna viro eft , 
ade6 muliebres fapit blanditias & adulationem, utni- 
■ hil fcedius ventura poft aetas fit latura : fimilis iftis & 
oratiofuit, quam ingreffus Curiam habuit : cujus&me- 
miniffe dedecet. Id. ibid. pag. .9x8. 

Prufias in Bithynam reverfus didifcit Eumenem 

fines fuos depopulari > ideo Pitho Legatus a Rege mif- 

fus de Bithynino Principe Senatui eft conqueftus, quod 

fines fiios vaftaret, & accufans eum, infuper loca ab 

eo fibi adempta conquerens j & quod a Galatia om- 

nino non abftineret , nec Senatus decretis morem ge- 

-eretj fed eos quidem qui fuas partes fequerentur, 

Tt 



- 53 t> P R U S I A S II. 

aleret , omnibufcrue rebus ornaret : eos vero qui Ro*. 
manas partis erant , Sc ex Senatus decretis adminiftrari 
Rempublicam cupiebant , humiliores redigeret. His au* 
ditis Senatus, neque criminationes refpuit, neque 
mentem aperuit fuam , fed clam apud fe habuit. Poljb, 
Legat. 104. pag. 932. 

Cum Prufias Eumenem , Romanis alias ob inventas 
focietatis ab eo eum Perfeo contra ipfos initae indices 
fatis fufpectum , non folum ipfe omni fludio accufa- 
viflet, fed etiam Galatas Sc Seigenfes Sc multos alios 
Afiae ad faciendum idem impulilTet , Attalus & Athe- 
nams a fratre Eumene Romam miflfi , non folumom- 
nia quaj objiciebantur crimina, coram Senatu dilue- 
runt , fed etiam honoribus aucli in patriam redierunt. 
At non propterea fufpicionem dudum conceptam ad« 
verfus Eumenem Sc Antiochum Epiphanem , remifit 
Senatus , fed Caium Sulpicium Gallum Sc Manium 
Sergium Legatos mifit, cjuide confiliis Antiochi atque 
Eumenis accurate inquirerent , nunquid bello neceila- 

ria apparerent, ac focietatem adverfus Romanos jun- 

xiflent. Id. Legat. 106. pag. 936. 

Moritur Antiochus Epiphanes Rex Syriae, cum re- 

gnum tenuiflet fexannos, illi.fuccefTit filius ejus An- 

tiochus Eupator. 
Eumenes Pergami Rex deceflit , cum annos 39. re* 

gnaffet , Sc principatum reliquit Attalo fratri. 
Inter Attalum & Prufiam Regesinimicitiisortis, An- 

dronicum Attalus, Nicomedem& Antiphylum Prufia& 

Legatos Romam mifit. Cum primum ver6 Prufiae im- 

preflionem narraret Andronicus , di£tis illius non mo- 

vsbantur Romani: fedinfufpicionem veniebant, Ac- 



P R U S I A S II. h, 

talum, quod cuperet ipfe Prufiam adoriri, ocCafiones 
belli pracparare & criminationibus eum antevertere. 
Deinde Prufisc Legatis teftantibus, ejufmodi nihil efle 
factum : multo adhuc minus fidei habebant iis , qua? de 
Prufia nuntiabantur. Mox vero magis magifque re omni 
explorata , Senatus incertus quantum his nuntiis tribuere 
fidei deberet, L. Apuleium Sc C. Petronium Legatos 
miferunt, ad inviiendum quo loco Regum illorumres 
elfent. Polyb. Legat. 128. pag. 5)5-51. 

Porro quantum erant alienati Patrum animi a Rege 
Eumene , quem oderant , tantum benevolentiae erga. 
Attalum pra: fe ferebant. Id. Leg. 221. Aliquanto poffc 
Prufias infenfijs Attalo Regi Pergamena? Afia:, agros ejus 
vaftavit. Appian. Mithr. pag. 172. 

Quod poftquam Senatus Romanus didicit , denun- 
tiavit ei ne Attalo amico focioque Populi Romani 
bellum inferre pergeret. Cumqueilie parere gravare- 
tur, Legati rigide mandarunt ei , aut pareret Senatui, 
aut ad difceptandum veniret cum mille equitibus ad 
confinia : ubi & Attalum expedtare aiebant cum toti- 
dem aliis. Id. ibid. 

Ille contempta paucitate quae erat circa Attalum i 
fperans eum polfe a fe opprimi , pracmifit Legatos , 
quafi fecuturus cum mille fuis : fed concitato univerfb 
exercitu venit tanquam ad praclium. Attalus & Legati 
praemonitidifrugerunt , qua quifque poterat j ille etiam 
jumenta Romanorum relicla comprehendit. Id. tbid. 

Prufias confilio ac fpe capiendi Attali fruftratus, Ni- 
cephorium fub ipfis Pergami mcenibus fitum vaftare 
ccepit, ac templum quidem ipfum difturbavit: ftatuas 
vero atque imagines Deorum immortalium , atque ia 

Ttij 



tfi PRU SI A S II: 

his celebre j*Efculapii fimulacrum , cujus artifex fuiffe 
perhibetur Phyromachusj denique facra omnia diri- 
puit. Diodor. Excerpt. Valej. pag. 336. 

Deinde Attalum intra Pergamum compulfum op- 
pugnavit. Appian. Mithrid. pag. 172. Cum fub hyemis 
exitum Senatus P. Lentulum, qui recens ex Afia re- 
dierat, fuper iis cjua? fecerat Prufias audiviffet, Athe- 
narum quoque Attali Regis fratrem in Curiam revo- 
cavit. Ibi non fuit multis verbis opus , fed ftatim cum 
praediclo Legatos mittere decrevit C. Claudium Cen- - 
tonem , L. Hortenfium , & C. Aurunculeium , ejuibus 
mandata dedit ut prohiberent Prufiam cjuominus bel- 
lum cum Attalo gereret. Polyb. Leg. 129. pag. 560. 

Prufias viclo Attalo Pergamum ingreffus cum fump- 
tuofo facrificii apparatu , iEfculapii templum adiit, 
maclatifcjue viclimis cum perlitaffet , tum quidem in 
caftra eft reverfus. Deinde Deos propitios orare, om- 
nemque aram ac lapidem excruifito cjuodam genere ad- 
orare Sc venerari flexis genibus & muliebri fuperfti- 
tione, cjuod Prufias facere folebatj atque interim ea- 
dem fana labefac~tare , eorumcjue everfione contume- 
liam Diis facere , cjuis neget animi id efle rabie per- 
citi, hominifque de ftatu mentis deturbati ? Quod cjui- 
dem tum Prufiae contigit. Excerpt. Polyb. Henr. Valef, 
pag. 168. 

Cum ille Rex nullum in expugnatione generofiani- 
mi facinus edidiffet , fed prorfus imbelli ac muliebri 
animo adverfus Deos hominefcjue effet ufiis , exerci- 
tum Elasam traduxit j Sc tentata urbis obfidione y 
ciim nihil proficeret , eo cjuod Sofander Attali collec- 
taneus cum pracftdio militari urbem ingrelTus , impe- 



PRU S I A S II. 335 

tum ipfius repellebat, Tyathira navibus contendit. 

Porro inter redeundum fanum Dianac , quod eft in 
Hieraconia , vi illata fpoliavit. Apollinis quocjue Cynii 
delubrum circa Temnum non fpoliavit foliim,fed etiam 
igni tradidit. Atcjue his peraclis domum rediit, illato 
hominibus 8c Diis immortalibus bello. Id. pag. 1.7.1. 

Horum fcelerum brevi a Diis Prufiar inflicla poena 
eft : plerique enim ex pedeftribus copiis fanguinis pro- 
fluvio perierunt. Nec diffimilis cafus navales copias 
afflixit : quippe ingenti tempeftate in Propontide fu- 
bito excitata , naves pleraecjue mari abforptEe funt, 
una cum ipfis militibus ac remigibus, nonnulli in ter- 
ram eve<5li funt naufragi. Has primas impietatis fuae 
pcenas tunc Prufias dedit. Excerpt. Diod. pap. 336. 

Cum Hortenfius & Aurunculeius Pergamo reverfi 
renuntiailent , quanto contemptui Senatus mandata 
Prufias habu iilet , qui violato fcedere adverfus ipfos 8c 
Attalum Pergami inclufos , omnem vim atcjue inju- 
riam eflet expertus : Patres irati , & indignatione fa- 
cinoris commoti , decem extemplo Legatos decre- 
verunt , in cjueis L. Anicius 8c C. Fannius , 8c Q^ Fa- 
bius Maximus : eofque ftatim cum mandatis miferunt ? 
ut bello finem imponerent; 8c Prufiam pro injuriis 
bello illatis pcenas Attalo pendere cogerent. Polyb. leg, 
135. pag. 962. 

Attalus, dum adhuc efTet hyems,magnum exercitum 
coegit : cvim 8c Ariarathes Cappadocia; 8c JVlithridates 
Ponti Reges ejus focii copias ipfi tum equeftres , tum 
pedeftres Duce Demetrio Ariarathis filio fubmififfent. 
In his apparatibus dum occupatur Attalus , Legati Ro- 
mani veniunt : cjui Regem Quadis convenerunt^ 8c d& 



334 P R U S I A S II. 

omnibus rebus cum eo locuti ad Prufiam recla funt 
profecli. Id. legat. 155-. pag. 9 64. 

Eo ut ventum , voluntatem Senatus ferio illi decla- 
rarunt. Prufias ex iis cjuae imperabantur, nonnulla fac- 
turum fe promittebat , de plerifque negabat. Itaque 
Romani Legati pertinacia illius ofTenfi , amicitiar & 
focietati ipfius renuntiarunt j atque extemplo omnes 
e6 relicto ad Attalum pergere. Tum ver6 Prufias pce- 
nitentia dudtus, orans obfecranfque Legatos aliquan- 
diu fequi ; 6c cum nihil proficeret , domum reverfus , 
in fumma confilii inopia verfatus efi. Id. ibid. 

Interim Romani Attalo auclores fiint , ut cum exer- 
citu in regni finibus manens , ipfe quidem bello 
neminem Iaceffat, fed urbes fuas ac pagos ab injuria 
defendat. Ipfi in varias partes divifi, partim Romam 
properant ad fignxficandam Senatui Regis Prufias per- 
tinaciam , partim in Ioniac regiones tendunt : quidam 
ad Hellefpontum & vicinos Byzantio tractus : quorum 
omnium unum idemque erat propofitum , ut ab ami- 
citia & focietate Prufias homines revocarent : Attalo 
vero benevolentiam cunclorum conciliarent, & qui- 
bufcuncjue modis poflent eum adjuvarent. Id. ibid. 
pag. 96 u 

Circa idem tempus , Athenazus Attali frater , clafTem 
adduxit navium tecTarum ocluaginta : quarum quin- 
que trire.mes Rhodiorum erant, quae ad bellum Creti- 
cum fuerant milTie , viginti Cyzicenorum , feptem & 
viginti Attali > reliquae aliorum fociorum. Is directo 
curfu in Hellefpontum , quoties aliquam practervehc- 
retur earum urbium , quse Prufise parebant , crebras 
excurfiones faciens , agrum illarum populabatur. Poljb. 
legat. 116. pag. 96 u 



PRUS I A S II. 33* 

Senatus auditis Legatis , qui a Prufia redierant, tres 
alios continuo mifit , AppiumClaudium, Lucium Op- 
pium , & Aulum Pofthumium. Hi rn Afiam ubi ve- 
nerunt, bello finem impofuerunt , 8c ut Reges ambo 
in hujufmodi conditiones confentirent , pervicerunt. 
Prusias ut Attalo viginti naves tectas confestim 
tradat, talenta quingenta intra viginti annorum 
spatium pendat. agrum uterque ut possideat , quem 

ANTE INCHOATUM HOC BELLUM OBTINEBAT. ITEM UT PrU- 
SIAS DAMNA SARCIAT AGRIS ILLATA MeTHYMNJEORUM', 

^Egeinsium, Cuma^orum et Herocleotarum , CEN- 
tumqjje illis talenta solvat. Hoc fosdere iftis fcrip- 
to , Attalus copias fiias & navales & terreflres domum 
reduxit. Atque hoc modo fingula funt eo bello gefta, 
<juod Attali & Prufiae controverfia excitaverat. hfcm 
Ibtdem. 

Prufias ver6 cum fe ob nimiam larvitiam fubditis 
exofam & Nicomedem filium valde ab eis amatum 
animadverteret, filium fufpeclum Romam mifit^ut ibi 
degeret. Appian. Mithrid. pag. ly^. 

Quem , poftquam cognovit ibi quoque gratiofurn 
efTe, mandavit ei ut a Senatu peteret , remitti fibi 
quod fupererat pecunise debitsc Attalo : & addidit ei 
JVlenam ut fimullegatione fungeretur, cui clam man- 
datum dedit , fi impetraverit remiffionem pecuniae, 
ut amplius Nicomedi parceret; fiminus, m urbe il- 
lum interficeret , & ad hasc cercuros aliquotmifit cum 
eo <& duo millia militum. Id. tbid. 

Rex interea confulere ftudebat minoribus filiis 
<juos fufceperat ex noverca ejus Diegyllis Thraciae^ 
>is filia. Jujluu lib. 34. cap. 4. 



33$ P R U S I A S II. 

Ex iftis Iiberis unus erat nomine Prufias ut pater , 
cognomine MONO AOTC, quod pro fuperiori ordine 
dentium unum os acqualiter extentum habuit , nec ad 
fpeciem deforme , nec ad ufum ulla ex parte incom- 
modum. Valer. Max. lib. i. cap. 8.externa num. 12. 

Attalus Legatum miferat Andronicum Romam , 
cum accepit Menam illuc effe profeclum , & demon- 
ftravit mulclam minorem efTe quam rapinam. Cum 
igitur mulcta non remkt^retur Prufias , Sc Nicome- 
dem Romae Menas videret effe in pretio, inops con- 
iilii , nec occidere eum aufus eft , nec reverti in Bi- 
thyniam. Appian. Mithrid. pag. 175. 

Ita morantem convenit non invitum juvenis , con- 
ipiraruntque in Prufiam , afcito in focietatem Andro- 
nico , ut is Regi fuo perfuaderet Nicomedem in Bi- 
thyniam deducere. CongreflTi igitur in Bernice oppi- 
dulo Epiri , noclu confcenfa nave quidagendum effet, 
collocuti funt, & diverfi difcefferunt eadem nocle. 
Jd. ibid. 

Mane ver6 Nicomedes exfcendit navem purpura- 
tus Sc diadematus more regio , cui mox Andronicus 
occurrit & Regem appellatum deducebat cum cen- 
tum quos circafe habebat militibus. Mena vero fimu- 
labat fe tum primum fenfiffe Nicomedis prsefentiam, 
«Sc circumcurfans illa duo milliaindignabatur: tandem 
procedente fermonej Eduobus, inquit, Regibus alter 
domi eft , alter in itinere , vos rebus veftris profpicite 
in futurum & recle confulite, quandoquidem veftra 
felus nuncagitur : ut fagaciter applicemus nos ad eum 
^ui futurus eft potior , ille fenex eft , hic juvenis : Bi- 
thyni illum averfantur> hunc optant. Romanorum op- 

timates 



P RU S I A S II. 33 7 

timates juvenem diligunt. Andronicus jam ejus fatel- 
les promittit ab Attalo auxilium , Rege vicino Bithy- 
nis & late regnante , Sc Prufisc hofte vetere. Ad ha:c 
memorabat crudelitatem Prufia?, detegens ejus in om- 
nes patrata facinora , & inde odium publicum. Li pa*. 
174. 

Ut vero & hos milites animadvertit abhorrere a 
Prufla: fceleribus, ftatim ad Nicomedem adduxit , & 
fecundus Regem eum appellavit poft Andronicum , 
ftipavitque duorum millium fatellitio. Id. ibid. 

Aitalusvtro prompte excepto juvene, Prufiam juffic 
flio civitates alicjuot ad inhabitandum & agros ad 
viclum attribuere: refpondit ille mox ei daturum fe 
univerfum regnum Attali, in cujus gratiam & ante in- 
vafiifet Afiam. Haec locutus mifit Romam , qui accu- 
farent Nicomedem & Attalum , citarentcjue ambos in, 
judicium. Id. ibid. 

Nicomedes, Phaellonis Epirotidis oraculo fretus^ 
cjuod fuis ex commodis ipfe interpretabatur, hortatu 
Attali bellum patri Prufia: fecit. ^ojim. ffiftor. lib. 2„ 
pag. 6$o. 

Itaque Attalus cum Nicomede mox in Bithyniarn 
profeclus eft, ad quos Bithyni paulatim defecerunt. 
Appian. Mithrid. pag. 174. 

Prufias ver6 nemini fe credens & fperans Romanos 
fe erepturos ex infidus , a Diegylle Thraciae Rege 
focero fuo, quingentos Thracas impetravit, cjuibus 
folis commifit corporis fuicuftodiam, & in arcem Ni- 
cese fe inclufit. Id. ibid. 

At Roma! Practor Urbanus non ftatim ad Senatum 
adduxit Legatos Prufia? , Attalo gratificans : & poft- 

Vu 



33 8 P RU S I A s n. 

quamtandem introduxit , juftus aSenatu Legatos eli- 
gere qui bellum compefcerent , elegit tres : quorum 
unus faxo quondam in caput percuflus, fcedas cica- 
trices praeferebat j unus laborabat pedibus , unus ufque 
ad ftultitiam fimplex habebatur: ita ut Cato in lega- 
tionem caviliaretur, eam nec mentem habere, nec 
pedes, nec caput. Id. ilid. 

Legati profecli in Bithyniam, jufferunt partes ab 
armis difcedere. Nicomede autem & Attalo fimulan- 
tibus fe autoritati Senatus cedere. Bithyni fubomati 
negabant le pofthac ferre poffe immanitatem Prufia? , 
maxime poftcjuam deprehenfi funt molefte ferre ejus 
imperium : fic Legati, quia nondum hac querelae ad 
Senatum pervenerant , abierunt infeclo negotio. Id. 
ibid. tsr pag. 175". 

Prufias defperata opeaRomanis, cjuibus fretus nulla 
paraverat auxilia , migravit Nicomediam , uthac mu- 
nita hoftem inde arceret : fed oppidani Rege prodito 
portas aperuerunt. Nicomedes cum exercitu intro- 
greffus eft: Prufiam religione fani Jovis fe tutantem 
confoderunt quidam immifli a filio. Id. ibid. Ab ipfo 
filio ad aram Jovis confugientem interfeclum fuifle 
narrat Diodorus , in Pbct. Bibliot. cod. 244. Ab Attalo 
occifum refert Strabo lib. 15. pag. 624. his verbis : Et 
Pruiiam interfecit , fubftituto ei filio Nicomede. A fi- 
lio adjuvante Attalo, Livius lib. $o. A fubditis fuis 
cajfum ex Dione refert Zonaras. Tantum enim Bithy- 
norum in eum fuifle odium narrat Polybius tnExccrpt. 
Vahf. pag. 174. ut omnes impetu effufo non ad defec- 
tionem modo , fed ad pcenas etiam de eo fumendas 
ferri coeperint. 



P R U S I A S II. 35P 

Prufias afpeclu erac deformis , tametfi judicio Sc 
fagacitate haud quaquam fpernendus : cxterum cor- 
poris fpecie dimidiato homini fimilis, 8c ad res belli- 
cas plane ignavus ac mollis , neque enim foliim timi- 
dus, fed prseterea laboris impatiens atque efraemina- 
tus in omni vita & animo & corpore eratj quod om->' 
ne genusvitii, cum omnesmortales , tiim maxime Bi- 
thyni in Regibus ferre non poflunt. Id. pag. 171. 

Prufiam etiam valde difTolutum denotat Athenaeus 
ex poculo : ait autem Prufiam ereclum poculum efle, 
appellationem eam fortitum a Prufia Bithyniac Rege, 
luxu & vitac genere diffoluto, ut narrat Colophonius 
Nicander Iib. 4. de iis quac Prufi«e contigerunt. 

Regnavit annos 41. 







Tu if 



340 

NICOMEDES IL 

BlTHYNIiE REXlX. 

NICOMEDES II. interfe&o patre Prufia fecun- 
doin Bithynia , eonfentientibus & applaudenti- 
bus univerfim populis , regnare ccepit anno fere in- 
eunte V. C. 60$. Epiphanes cognomen ipfi inditum 
eft ab illis , quafi apparuifTet ut ab immani iasvitia qua 
omnes premebat , liberaret. 

In pace quietus cum Regibus proximrs nullum geffic 
bellum: at cum Attalus, ultimus Afiaz Pergamenae Rex 
Philometor diclus, morbo ex folis fervore contracto, 
deceffiiFet , Pergamenum regnum teftamento reliquit 
Populo Romano, hac infcriptione: Populus Romanus 
bonorum h^res esto. Eudemus Regis teftamentum 
attulit, & Tib. Graccho TribunoPlebis tradidit. Plut, 
in Ttb. Graccho pag. 830. anno V. C. 621. Tanta cura 
Graccas Linguas notitiam animo comprehenderat , ut 
eam in quincjue divilam genera per omnes partes ac 
numeros penitiis cognofceret. Quac res maximum ei 
fociorum amorem conciliavit , qua quis eorum Lin- 
gua apud tribunal illius poftulaverat, eadem decreta 
reddenti. Qubitdian. hb. i\. cap. z. 

Ariftonicus Eumenis Pergami Regis filius nothus ex 
pellice Ephefina , & Attali defuncli frater , velut pater- 
num regnum Afiac invafit. Juftin. lib. 36. cap. 4. Contra 
eum miftuseftLiciniusCrairusConfuljquiPontifex Ma~ 
ximus erat, anno 625. 
Inter Afise Reges cjui auxilia Romanis tulere , nom £- 



N I C O M E D E S II. 341 

natur Nicomedes ab Eutropio lib. 4. ait enim : Nam 
isr Bithynix Rex Nicomedes Romanos juVit. Alia erant Mi- 
thridates Evergeta Ponticus , AriarathesCappadox, & 
Pylacmenes Paphlagon ex Orofio lib. y. cap. 10. Sed 
Craflus , licet fuis & Regum auxiliis adjutus, inordinata 
acie praelium conferens,vicl:us eft, & ex vulnere mor- 
tuus. Jul. objequens de prodigus. 

Anno fequente viclus eft Ariflonicus a Perpenna 
Confule , & captus , auxiliantibus ut videtur iifdem 
Regibus , nifi quod Ariarathes occifus fuerat in fupe- 
riore prxlio. 

Poft victoriam Regibus qui adverfus Ariftonicum 
auxilia tulerant, prasmia perfoluta. Jujiin. lib. 37. c. 1. 
Cum Mithridates Eupator Ponti Rex de Afia fubi- 
genda cogitaret , clam profectus eft ex regno cum qui- 
bufdam amicis, univerfam pervagatus eft, omniumque 
urbium fitum ac regiones cognovit. Inde Bithyniam 
tranfcendit. Id. cap. 3. Et cum Nicomedem aliquo 
modo metueret : poftea inita cum eo focietate , Paphla- 
goniam invafit, victamque cum focio divifit, expulfo 
Rege Pybemene. Id.cap. 4. anno 630. 

Paphlagoniam cum a Nicomede Sc a Mithridate 
Regibus teneri Senatui nuntiatum effet, Legatos att 
utrumque mifi-t, quigentem rejlitui in prjlinum Jlatumyi- 
berent. Mithridates cum jam fe parem magnitudini Ro~ 
manorum crederet , fiiperbo refponfo hereditarium 
patri fuo regnum obveniffe refpondit > nec terrkus mi= 
nis Galatiam- quoque occupat. Id, ibid. 

Nicomedes , qucmiam fe tueri jure non poterat „ 
ju/h Rcgi, rcdditurum refpondit ; atque ita filium fuum 
mutato nomine Pylsemenem Paphlagonum Regeni 



342 N I C O M E D E S II. 

nomine appellat , Sc cjuafi ftirpi regise reddidiflet re- 
gnum, fallo nomine tenet. Sic ludibrio habiti Legati 
Romam revertuntur. Id. ibid. 

Mithridates poft Galatiam occupatam Cappa- 
dociac inhians , Ariarathem iilius Regem , qui fo« 
rori Laodici nupferat, per Gordium infidiis tollit: ejus 
autem poftea filium Ariarathem tollere meditatur. 
Nicomedes interim vacuam morte Regis Cappado- 
ciam invadit. Quod ciim nuntiatum Mithridati fuiftet, 
per fimulationem pietatis auxilia forori ad expellendum 
Cappadocia Nicomedem mittit : fed jamLaodice per 
paitionem fe Nicomedi in matrimonium tradiderat. 
Quod asgre ferens Mithridates, praefidia Nicomedis 
Cappadocia expellit, regnumcjue fororis filio reftituit. 
Id, Itb. 38. cap. 1. 

Populus Romanus ut accepit Nicomedem & Mi- 
thridatem tancjuam rivales hanc fponfam Cappado- 
ciam , ut fibi commodam atcjue vicinam mirum in 
modum procari ac ambire, Aufeius Tribunus Plebis 
legem tulit de Cappadocia fuis Regibus reftituenda. 
Legem diffuafit Tib. Gracchus his verbis, Qui pro- 
deunt difluafuri ne hanc legem accipiatis Quirites , pe- 
tunt non honorem a vobis, fed a Nicomede pecu-i 
niam. Quifuadent , ut accipiatis, ii cjuocjue petunt nor\ 
a vobis bonam exiftimationem , verum a Mithridate 
rei familiaris fuac pretium & prasmium j nam utercjue 
Rex Legatos miferant. Aul. Gell. lib. n. cap. 10. 

Mithridates, interjedtis menfibus interavunculum & 
Ariarathem difiidio exorto pro Gordio cjuem Mithri- 
dates ab exilio revocare volebat , ad collocjuium inter 
Reges ventum eft & avunculum, Ariarathe per infi- 



N I C O M E D E S II. 34j 

dias occifo , & alteri ex fratribus octo annorum filio, 
impofito Ariarathis nomine , additocjue eirectore Gor- 
dio , tradidit. Juftm. lib. 58. cap. 7. 

Marius cum adverfus Cimbros expeditionem pararet, 
& Senatus auxilia ex tranfmarinis gentibus accerfendi 
poteftatem illi dederatj Ccnful ergo ad Nicomedem de 
fuppeditandis auxiliaribus Legatos mifit , cui refpon- 
dit Rex , Bithynos a Publicanis in fervitutem majori 
ex parte abftraclos in Provinciis hic illic attineri. Dio- 
dor. lib. 36. Egloga prima pag. 508. 

Sed Cappadoces, crudelitate ac libidine Pra?feclo- 
rum vexati , a Mithridate deficiunt , fratremque Re- 
gis , & ipfum Ariarathem nomine, ab Afia , ubi edu- 
cabatnr , revocant : cum quo Mithridates prarlium re- 
novat, viclumque CappadocicC regno expellit. Nec 
multo poft adolefcens ex scgritudine collecla infirmi- 
tate decedit. Id. ibid. cap. 2. 

Poft hujus mortem Nicomedes timens , ne Mithri- 
dates acceflione Cappadocise , etiam Eithyniam finiti- 
mam invaderet , fubornat puerum eximia: pulchritu* 
dinis , quafi Ariarathes tres , non duos filios genuiflet, 
qui a Senatu Romano paternum regnum peteret. Uxo- 
remquoqueLaodicen Romam mittit, adteftimonium 
trium ex Ariarathe fufceptorum filiorum. Id. ibid. 

Quod ubi Mithridates cognovit , Sc ipfe pari impu- 
dentia Gordium Romam mittit , qui Senatui aflere- 
rtt , puerum cui Cappadocid regnum tradiderat , ex eo Aria- 
rathe genitum , aui bello Ariftonici auxilia Romanis ferens 
cecidijjet. Sed Senatus videns Reges illos ufurpare re- 
gna aliorum fub nomine Principum, quos falsofinge- 
bant ex ftirperegia, ademit & Cappadociam Mithra- 



544 N 1 C O M E D E S II. 

dati,&Paphlagoniam Nicomedidonavit,ut Mithridates 
id faciliusferret, & ne Reges injuriam fibi illatam cre- 
derent, fi darentur aliis regna quac illis adempta erant, 
utercjue populus libertate donatus eft. Id. ibid. 

SyllaPraetor Provincialis Afiam fortitus, ineamciim 
adveniffet,Nicomedem Epiphanem Pybcmeni Cappa- 
dociam , cui eam ademerat, ex S. C. reddere com- 
pulit. 

Denique Nicomedes poft S7- regni annos , Soeratis 
filii infidiis e vivis tollitur : cjuod nefandum facinus 
ita deteftati funt Bithyni, ut eum e regno expulerint, 
Sc Nicomedem e Nufa genitum Regem appellarint , 
cjui ex S. C. conflrmatus eft : Socrates vero ad Mi- 
thridatem confugit. Memnon cod. 31. 

Interfectus a proprio filio, pcenam talionisluit, pafTus 
a filio, quod ipfe in patrem commifltj equus vero 
ejus , ipfo defunclo , inedia vitam finivit. Plm. lib. 8. 
cap. 42. 

Nicomedi vero Epiphani uxqj fuit nomine Con- 
finge. Plin. lib. 8. cap, 40. 




NICOMEDES III. 



34; 



NICOMEDES IIL 

REX BITHYNIiE X. 










S//j^aWexj^/f. ynal<w. 
• rvu.m .ajrat. beiracfraicr ■ 



NICOMEDES III. Nicomedis Epiphanis filius, 1 
ex Nufa cjuam faltatricem appellat Mithrida- 
tes Eupator inOrat. ad Milites apud Juftinumlib. ^Z.cap. 
4. Poflcruam a Populis Socrates cognomiqe Kpn<r<>s ap- 



Xx 



3 4* NICOMEDES III. 

pellatus, ob caedem parenti illatam e regno expulfus 
eft, & ad Bithynije principatum vocatus eft. 

Quidam aiunt Nicomedem filium tunc Romas de- 
gentem, cum ad Senatum pervenit hoc nuntium , 
& ab illo tunc ex S. C. Bithynise Regem efle nomi- 
natum. Ille utex S. C. in regno paterno eft confirma- 
tus , fibi cognomen Philopatoris impofuitj ut mortem 
patris fe vindicaturum demonftraret, fic Amans patrem 
dici voluit. Appian. ibid. pag. 175-. 

Michridates Eupator , ad quem fugerat Socrates', 
ubi vidit Nicomedem qui avitum Bithyniae regnum 
ex Senatus Confulto acceperat , fratrem ipfius cum 
exercitu mifit Socratem Chreftum cognomine, id eft 
frugi , qui regnum hoc fibi ufurpavit. Appian. Mitkrid. 
pag. 176. 

Cum regno pulfus Nicomedes fupplex Romam ve- 
niffet , Romani eum fimul & Ariobarzanem in fuum 
quemque regnum reftituerunt. Legatione ad hoc milla, 
cujus Principes erant Manius Aquilius Confularis ac 
triumphalis , & Manius Acilius Pra?torius, jufiifque ad- 
jutare L. Caffio , qui Pi\ttor ProYmcialis Afiam Perga- 
menam obtinebat cum exercitu exiguo , & hoc ipfo 
Eupatore : verum is propter controverfum jus Cappa- 
docix & ablatam fibi nuper ab ipfis Romanis Phry- 
giam , nihil juvi:. Id. ibid. & pag. 177. 

Licet Mithridates ipfe in oratione quam Trogus 
Pompeius commemorat , Regem Bithynia: Chreftum 
& fe in gratiam Romanorum occifum fuiffe affirmet. 
Juji. lib. 38. cap. 5. 

CafTius & Manius cum Caffiano milite, aliifquecon- 
tractis e Gallia-Grsecia Phrygiaque, reduxerunt Ni- 



NICOMEDES III. 347 

comedem in Bithyniam, Ariobarzanem in Cappado- 
ciam : moxcjue ambobus fuadebant ut vicinam Mi- 
thridatis ditionem incuriionibus vexando materiam 
belli cjuscrerent , oftendentes fpem auxilii. Neuter ta- 
men vicinum tam potentem laceilere annis aufus eft. 
Appian. pag. 177. 

Nicomedes, qui magnam pecuniam pro reftitutione 
Ducious & ipfis Legatis ex pacto debebat, magnam 
etiam alias a Romanis Aiiaticis ad ufuram acceperat, 
qucE tum repetebatur , invitus in ditionem Mithridatis 
irrupit , Sc ufcjue Amaftrim urbem populatus eft , ne- 
mine vetanteoccurrente-vej nam Mithridates,cjuamvis 
paratas haberet copias, tamen cedebat, ut multas juf- 
taicjue caufis belli haberet. Id. ibid. 

Ubi vero Nicomedes cum magna prxda domum 
rediit, Michridates Pelopidam mifit ad Romanos Du- 
ces Legatoicjue , non ignarus ipfos bellum appetere 8c 
incurfionis ejuscaufam fuifle j diilimulabat tamencap- 
tans plures honeftiorefque futuri belli caufas , fuam 
ac paternam focietatem amicitiamcjue commemorans. 
U. ibid. 

Legati Nicomedis culpam in Mithridatem , a cjuo 
primum injuria? inirium fiimpferant rejicientes , ref- 
ponderunt illum jamdudum a Mithridate appedtum 
iniidiis, cum Socratem armis in regnum induceret, 
cjuieturum alioquin & ceiTurum aetati fratris majoris. 
Hunc, incjuit legationis Princeps, Mithridates concita- 
vit adverfus eum , quem Senatus Populufcjue Roma- 
nus conftituit Regem Bithynia?. Id.ibid.pag. 178. 

Romam Mithridates Legatos mifit, petens a Ro- 

manis , ut fi Nicomedem pro amico haberent , vel 

Xx ij 



348 N I C O M E D E S III. 

perfuaderent, vel cogerent hominem ex a?qui juftique 
ratione fecum agere : fin autem hoftis ulcifcendi po- 
teftatem fibi facerent, Romani non modo nihil eorum 
egerunt , quse volebat 5 fed etiam minas addiderunt , 
ur Cappadociam Ariobarzani reftitueret , pacemque 
cum Nicomede coleret. Dio Legat. 31. yel 52. 

Interim vero Pelopidam adRomanorum Duces Mi- 
thridates ablegavit,ut eis fignificaret feLegatos queftum 
de illis ad Senatum mififle, & ut ibi ad caufam di- 
cendam adefTent , denuntiaretj neve quicquam abfque 
communi Senatus Populique Romani decreto incipe- 
rent. Cujus oratio quoniam vifa illis infolentior, jufle- 
runt Mithridatem abftinere a Nicomede & Cappado- 
cia , Pelopidam autem ftatim caftris excedere , Sc nifi 
Rex jufla faciat, non redire amplius. Id. pag. 17$. & 
181. 

Moxque non expectata de tanto bello Senatus aut 
Populi Sententia , colligebatur exercitus e Bithynia , 
Cappadocia , Paphlagonia , Gallo-Gra:cia. Ut ver6 Sc 
propius L. Caflii exercitus cum quo Afiam obtinebat , 
iatis inftru£tus eft, & auxilia convenere omniaj di- 
vifis copiis Caflius caftrametatus eft in confinio Bi- 
thynia; Gallo-Graeciarquej Manius qua tranfitus patebat 
Mithridati in Bithyniam: tertius Dux Q^ Oppius , in 
finibus Cappadocia? cum quadrngenis peditum equi- 
tumque millibus: habebant & claflem, cui Minucius 
Rufus & C. Popilius prscerant, ad oris Ponti cufto- 
diam 5 juvabat eos Sc Nicomedes cum peditum quin- 
quaginta , equitum fex millibus. Id pag. 181. 

Mithridates in exercitu proprio habebat 2J0. pedi- 
tum , 40. equitum millia, 300. nayes tectas, 100. di- 






NICOMEDES III. 345 

crota 3 inter auxilia vero Arcathias ipfius filius addu- 
xerat ex Armenia minore 10. equitum millia. Id. ibid. 

Ut vero ad Amniam fluvium in latis campis conf- 
pexerunt fe Nicomedes & Duces Mithridatis, inftru- 
xerunt acies ■* Nicomedes omnes fuos , Neoptolemus 
8c Archelaus expeditos tantum, Sc equites Arcathias, 
& currus aliquot : nam Phalanx adhuc erat initinere. 
Eminebat campis faxofus tumulus , quem miflis e6 pau- 
cis occuparant , ne circumvenirentur a Bithynis nu- 
mero longe fuperantibus : ex cjuo fuos depulfos videns 
Neoptolemus, tanto magiscircumventionem metuens, 
feftinus fuccurrit , accito fimul Arcathia. Id. paj. 182. 

Id animadvertens Nicomedes occurrit , moxque 
cruentum certamen commiflum eft. Tandem Bithynus 
connixus , hoftes propulfos fugabat , donec Archelaus 
a dextro cornu tranfcurrens, perfecutores invafit: qui- 
bus mox in eum converfis cedebatpaulatim , ut Neop- 
tolemus cum fuis poflst fe e fuga recipere : quod ubi 
faclum cogitavit , in pugnam revertit. Id. ibid. 

Tum ver6 immilfi in Bithynos falcati currus ma- 
gno impetu, alios in duas , alios in plures partes lace- 
rabant : quod maxime illos terruit , dum vident di- 
midiatos viros fpirantes adhuc , aut in multa frufta 
difcerptos , aut artus pendentes a curribus , ut fceditate 
magis fpeclaculi , quam pugna vicli turbarint prac 
metu ordines. Tuibatos Archelaus a fronte, Neopto- 
lemus & Arcathias e fuga reverfi, a tergo aggrefli 
funt : iili in utrofque obverfi diu repugnarunt. Tan- 
dem poft magnani fuorum ftragem Nicomedes fugk 
cum relicjuis in Paphlagoniam , militelcjue Mithrida- 
tis caftris tk pecuniis iunt potiti. Id. tbid. 



3?o N I C O M E D E S III. 

Tunc Nicomedes prope Manium caftra admovit, 
Mithridates Scorobam montem afcendit , qui eft Bi- 
thynorum & Ponticorum confinium. Hujus antecur- 
fores ioo. equites Sarmatac , cum forte offendifienC 
800. Nicomedis ecpites, ceperunt ex eis aliquot : hos 
Mithridates remifit in patriam cum viatico. Id. ibul 

&%- 185. 

Manium retrocedentem Neoptolemus & Nemanes 
Armenius, circaprimum Pachium vicum ailecuti hora 
feptima, cum abiiffec Nicomedes ad Caffium, coe- 
gerunt pugnare ducentemequitum40oo. peditum vero 
decuplumj cxfifcjue decem miliibus , trecentos vivos 
cepcrunt. Manius caftra quoque amifitj ipfe fugiens 
ad Sangarium fluvium , noclu eum trajecit & evafit 
in Pergamum. Id. ibnl 

Caffius Nicomedefque Sc cxteri quotquot Legati 
Romani aderant , moverunt caftra in Leoncephalen, 
cjuod eft Phrygia? caftellum munitiffimum, ubi novi- 
tiam tironum multitudinem colleclam ex opificibus, 
aut agricolis, aut plebe infimaj in armis exercebant, 
Sc novos ex Phrygia delectusfaciebant ; fed cum utri- 
cjue pigri efTent ad officium , noluerunt amplius facere 
negotium viris imbellibus, dimiflifque omnibus re- 
cellerunt. Caffius Apameam cum fuis copiis , Nico- 
rnedes Pergamum , Marius verfus Rhodum. Id. ibid. 

Quac ubi audierunt oris Ponti cuftodes , difperfi funt, 
clauitris Ponti & Nicomedis navibus Mithridati tra- 
dicisjille uno impetu potitus tota Nicomedis ditione, 
obibat eam , civitates conftituens & ordinans : Nico- 
mede vero in Italiam fe fubducence. ld. ibid. Memn. 
cap. 33. 



NICOMEDES III. 3 r 

His Romae auditis , expeditionem contra Mithrida- 
tem decrevit Senatus, etfi bello Italico «Sr clomefticis 
feditionibus Romani efient occupati -, cumque Pro- 
vinciai fortirentur Confules, Afia Cornelio Sylla? ob- 
venit , fimulcjue bellum Mithridaticum. Vclkius Patcr- 
culus lih. i. cap. 17. 18. 15». Appianus Mitbrid. pag. 184. 

Mithridates Afia potitus , poftea Archelaus Mithri- 
datis Dux in Grasciam cum clalle miffus eft. Appian. 
pag. 188. Sylla vero ex Italia cum Nicomede quieum 
fecjuebatur , tranfveclus in Grarciam, contra Arche- 
laum tranfiit in Atticam. Id. ibid. pa$. 1.90. 

Valerius Flaccus Proconful in Afiam mittitur , ut 
Sylla: in bello Miihridatico gerendo fuccedat. Ipfe 
autem rei bellicas ignarus C. Flavium Fimbriam Le- 
gatum fibi affumit, ipfum in Bithynia apud Nico- 
mediam interfecit, & occupato exercitu Imperator 
appellatus, ali^uot pracliis non improfpere pugnavit 
cum Mithridatis filio, ipfumcjue Regem compuiit in- 
tra Pergamum , 8c inde profugum infecutus, apud 
Pitanem obfedit. Id. ibid. pag. 204. <S 2.05. 

At Mithridates poftcjuam etiam ad Orchomenium 
cladem acceptam audivit , fcripfit Archelao , ut fa- 
ceret pacem cjuam honeftifTimam , cjui cum SylJa 
Congrellus ad colloquium , & pacis conditiones pro** 
pofuit , cjuas , dimiiTo ad Regem Archelao, ut accipe- 
ret fcripiit. Id. ihid. pag. 207. 

Cumque Legati a Mithridate reverfi cartera proba- 
rent, foiam excipientes Paphiagoniam , poftea Sylla 
Vere tranfiit per Hellefpontum in Afiam. Mithridates 
a Pergamo obviam venit , ambobus cum exiguo co- 
mitatu in campum progreflis, infpecflante utrimcjue 



3?2 NICOMEDES III. 

exercitu. Ibi Mithridates inter alias res fatus eft, difli- 
mulata Nicomedis violentia, cui refpondit Sylla oc- 
cafione iftius Regis : Nicomedes queritur , te autore 
& corpus fuum ferro fauciatum ab Alexandro, Sc re- 
gnum a Socrate Chrefto invafum , feque laceflitum 
his injuriis, fines tuos ingreifum cum exercitu : atta- 
men fi te la?fum putabas immerito, debueras Lega- 
tos Romam mittere & refponfum expectare. Id. tbid. 
pdg. zo8. 

Iracunda Syllae oratione territus Mithridates, con- 
fenfic in leges pacis datas Archelao. Mox Nicome- 
dem & Ariobarzanem accivit, controverfiif^ue eorum 
cum Mithridate diremptis , Curionem juflit ut Nico- 
medem & Ariobarzanem in propriaregna reduceret, 
& Mrehridates ad lolum paternum regnum reverius 
eft. Id. ibid. pag. 2 1 o. 

Sylla L. Murenam ad ordinandas res in Afia Pra?- 
torem relicjuit, additus eft L. Lucullus Procjuarftor , 
Murena ver6 triumphi cupidine mox pacem cum Mi- 
thridate fregit. Appian. ibid. pag. 2 1 j . 

Licinius Murena Propra:tor , Afiam prolato Sylla; 
juflu , imperio obtinuit , & bellum cum Mithridate 
continuavit. Quo nuntio Romam perlato, Sylla indi- 
gnum cenfens fcederatum infeftari, A. Gabinius miiTus 
eft in Afiam , qui ferio Murense denuntiaret, abftine- 
ret arma a Rege , Sc Mithridatem cum Ariobarzane 
reduceret in mutuam gratiam. Id. ibid. pag. 21 j*. 

Nam folus bello a Mithiidate impetebatur, & Ri- 
comedes in Bithynia quietus pace fruebatur : interea 
Murena a Sylla revocatur, & finire ccepit fecun- 

dum cum Mithridate bellum. M. Minucius Thernius 

Prxtor 



NICOMEDES III. n 3 

Pra?tor cxtra ordincm a L. Sylla tunc Diclatore in 
Afiam mifTus, ut Murenae fuccederet ; Julius Caefar 
annorum novemdecim natus, ftipendia primafecit in 
Afia fub eo , a quo in Bithyniam miffus ad accerfen- 
dam clafTem , defedit apud Nicomedem , non fine 
rumore proftratae Regi pudicitiac : quem rumorem au- 
xit inter paucos rurfus dies repetita Bithynia, pecu- 
niae exigendae practextu, qu*e deberetur cuidam liber- 
tino clienti fuo. Sueton. in Julio cap. 2. 

Ipfe Cajfar in oratione quam pro Bithyniis habuit l 
fic loquitur: Vel pro hofpitio Regis Nicomedis, vel 
pro horum neceffitate , quorum res agitur, defugerc 
hoc munus non potui. Aulus Gel. NoSl. Att. lib. s. cap. 1 $* 

Nicomedes, Nicomedis filius , tandem mortuus 
eft, poftquam regnanet annos 17. Eutropius quidem 
refert L. Licinio Lucullo , M. Aurelio Cotta Coff Ub* 
6. Alii flne liberis ha»redem teftamento Populum Ro- 
manum reliquifle fcribunt : alii praeterito filio proprio 
narrantj Salluftius vero ait poftremo. Totam Bithyniam 
Nicomede mortuo , diripuere Romani, cum fiiius Ny- 
fac quem Regem appellaverant , genitus haud dubie 
eflet. Ltb. 4. in- Epiji. ad Arfacem* 

Ule videtur efle de quo Suetonius in Julio , quondam 
etiam in Senatu defendenti Nyfk caufam , filii Ni- 
comedis^beneficiaque Regis in fe commemoranti. Non 
ignoro plurimos MSS. habere Filije , fed Torrentius 
Lasvinus Comment. in Sueton. num. 49. fe pariter vidifTe 
unum in quo Filii. Unde dubium reliquit, cum frag» 
rnenta Salluftii fuperiora id affirmare videantur, 

Mox poft Nicomedis ultimi mortem & allatum m 
Mfbem teftamentum in anni V. C. 6j9. finem, Bi- 



3H NICOMEDES IH. 

thynia redacla eftin Provinciam, & hujus adminiflra- 
tio videtur Afix Proconfuli commifla , cjui hoc tem- 
pore M. Junius ex Plutarcho vocabatur in yita Julii 
Ccefaris. Junio cognomen erat Silanus. 

A. Pompeius, cjuod in Provinciae formamexdecem 
Legatorum fententia , Bithyniam redegerit , Bithy- 
nici cognomen inderetinuit, teftibus Livio, Appiano 
Sc Eutropio , hoc etiam conhrmatur a Fefto in Voce 
Rutrum, quinarrat hoc anno omnemfupellectilem Re- 
giam,teftamento Romanis relictam divexiffe Romam. 

Anno deinde fecjuenti <>8o. M. Aurelius Cotta Con- 
ful miftus eft, ut eam tueretur contra Mithridatem cjui 
tertium bellum Mithridaticum & ultimum inchoavit. 

Quot fuerint in Bithynia Regesj undecim nomi- 
nat Memnon , ad oclo tantum reducit Georgius Syn- 
cellus , initium fumens a Zipoete, illius patrem Biantem 
non referens in Regem, quoniam, incpit Alex. Tol- 
lius in not. ad Appianum, non a patre per fucceffionem 
acceperat Regis nomen , fed primum tvafyoi diclus , 
pag. 172. fed illi Reguli lic ut plurimum appellabantur 
hoc tempore. 

Appianus tres in fine Reges nomine Nicomedes , 
primum Epiphanem , fecundum Philopatorem , ter- 
t.ium Nicomedem, cjui teftamento Populum Roma- 
num fcripfit ha:redem , fed corruptus in ejus textu 
videtur 5 nam Nicomedes Phiiopator cjuem nomi- 
nat,a Senatus-Confulto non conflrmatus, fed ille 
cjui regnum Romanis teftamento relicjuit. Duo tantum 
Nicomedes poft Prufiam Venatorem regnaverunt , 8c 
fi ex Appiano Philopator fuit Epiphanis filius , hoc 
cognomen accepit ultimus quod amaret patrem, cjuem 



N I C O M E D E S III. sss 

Socrates frater interfecerat. Porro illius numifmata 
haclenus non occurrerunt , inquibus forfan illud exa- 
ratum reperiretur. 

Quot annos regnaverint Reges Bithyniae , fi a. Da:- 
dalfo computemus , ufque ad mortem ultimi Nico- 
medis , erunt anni 308. circiter. Hscc autem habet 

Georgius Syncellus, 01 BAvrar BxmAeTi jytTct Aiorvaior h- 
rtv vp^xvro txxpKtozLiTii 'tT» C. I. T. Heges Bithjnorwn 8. 
fecundum Dionjfium, d quo coeperunt in annos 213. dura- 
Vcre. 

Sincellus videtur a Biante numerafle, cum non 
fint in fine tres Nicomedes ,. fed tantum duo : ficBias 
erit primus. 




y J 3 



16 



S T EMM A 

REGUM BITHYNIiE. 

DIDALUS. 

I 

BOTYRAS. 

BYAS. 

I 

.ZIPOETES. 

I 

NICOMEDES I. 

I 
ZELAS. 

I 

FRUSIAS I. 

I 
PRUSIAS II. 

I 

KICOMEDES H. 

I 

KICqMEDES III. 




JJ7 




BITHYNIA 

ROMANORUM PROVINCIA. 




ITHYNIA a Nicomede fine liberis 
defunclo teftamento relicla Populo 
Romano , Provincia facla eft , & fizb 
Afiac Proconfulatu adjecla, cui prseerat 
M. Junius SHanusi quod ubi accepit Mi- 
thridates focietate cum Sertorio, qui Hifpaniam oc- 
cupaverat, inita, vere ineunte in Paphlagoniam pro- 
peravit: ubi in eam ventum eft, Rex concione ma- 
gnrloqua ad milites habita , irritato contra Romanos 
exercitu , invafit Bithyniam. Appian. Mithrid. pag.11%. 
L. Lucullus & M. Cotta Coniiiles erant hoc anno > 
priori bellum hoc tertium Mithridaticum demandatum 
eftj pofterior multis precibus a Senatu obtinuit, ut 
cum claiTe ad Propontidem tuendam & Bithyniam 
protegendam mitteretur. Plutarch. in Lucullo pag. 457. 
Atque ita ambo ad bellum hoc funt juffi , ut alter 
Bithyniam tueretur, alter in Afia Mithridatem pro- 
fequeretur. Cicero pro Murena. 

Concitato Mithridates itinere per Timonitidem^ 
Cappadociam & Galatiam pergens , ad diem nonum 



358 BITHYNIA 

Bitliyniam attigit ; Lucullus interim Cottam in Chal- 
cedoniorum portu ftationem habere juflit cum omni 
clafle. Memnon cap. 59. 

Mithridatis clafTis Heracleam in Ponto perlegit , 6c 
Rex tandem ad Cottam pervenit, qui multis nuntian- 
tibua Lucullum adventare & jam in Phrygia caftra 
habere, exiftimans triumphum fe tantum non in ma- 
nibus tenere, ne confors ejus Lucullus foret cum Mi- 
thridate maturavit dimicare. Flutarch. ibid. pag. 456". 
Varius Sc Eumachus Duces a Mithridate adverius Lu- 
cullum mifTi, magno exereitu brevi congregato cum 
P. Rutilio M. Cotte Legato apud Chalcedonem con- 
greffi funt , eumcjue cum plurima ipfius parte cscci- 
derunt. Orof. lib. 6. cap. 1. pag. 5-78. 

Mithridates Chalcedonem petente , cjuo Romani 
undique ad Cottam confluxerant, Cotta negotiis bel- 
licis minime afluetus non prodiit : fed clafTis ejus Pras- 
feclus , nomine Nudus, cum exercitus parte campum 
occupavit , qua. erat munitiflTimus , pulfufque inde rc- 
fugit ad portam Chalcedonis, laboriose muka fepta 
fuperans, Sc in ipfa porta fimul irruentium ea fuit 
compreffio, ut perfecutores nullum telum in eos fruftra 
mitterent : ut vero portsc cuftodes dimiferunt Clathros 
prse rnetu , Nudum & atiquot alios Praefectos fubdu- 
xerunt funibus : reliqui amicos inter Sc hoftes trucidati 
funt , incaflum manus tendentes ad utrofque. Appian. 
Mithrid. pag. 218. 4? 215». 

Mithridates utendum fortuna ratus , eadem die 
clafTem ad portum admovit , perruptaque in ore por- 
tus catena ferrea, quatuor naves hoftiles incendit, 
jeliquas 60. ligatas ad puppes fuarum abftraxit , nec 



ROMANORUM PROVINCIA. 359 

Nudo prohibente, nec Cotta, qui fe continebant intra 
mxnia. Id, pag. 2151. Affliclus terra marique , prarter 
60. naves cum ipfis viris, terra peditum 4. miJPa ami- 
£t. Plutarcb. in Lucul. pag. 4$ 6. 

Atquc hoc fuit praelium ad Chalcedonem, quo M. 
Aurelius Cotta Conful viclus eft. Lucius lib. 51. Quac 
Cottae res & terra & mari calamitofae , vehementer 
& opes Regis & nomen auxerunt. Ctcero pro Murena. 
Sed Lucullus ad Sangarium fluvium caftra habens , 
percuftbs militum animos verbis erexit. Mvmnon cap. 
41. Ut ver6 Rex Cyficum obfidione cinxit, Lucullus 
legionem ex Chalcedone abduxit, ad quam duabus 
Fimbrianis & aliis duabus adjunclis cum in univerfum 
haberet triginta millia peditum , & millc fexcentos 
equites , circa Cyzicum caftra cum Mithridate contu- 
lit. Appian. pag. 21.9. 

Mithridates urbis obfidionem folvere coaclus, per 
marenoclu cum clafle abiit , terreftres copia? fe Lamp- 
facum recepere : Lucullus eas obfeflk , quas Rex clafle 
illuc mifla tranfportavit Nicomediam , 8c reliquit jo. 
naves cum io. m. felectorum militum Ducibus fuis. 
Id. pag. 222. 

Lucullus poftquam terra geflit rem profpere, naves 
ex Afia contraclas fuis Legatis diftribuit. Ex his Tria- 
rius in Apameam appulfus, diu a fe obfeflam , tandem 
intromiflus eft > & Apamenorum, in fanis ad qua: confu- 
gerant,magnam casdem edidit:Barba robuftamltalorum 
manum adducens,Prufiadem fub monteOlympofitam, 
potentifllmam civitatem captam expugnatamque Ro- 
manus exercitus cepit. Hinc Prufiadem, mari impo- 
fitam , Triarius cum exercitu petiic ? ut urbi appro- ' 



3 6o BITHYNIA 

pincpavit , facile Prufienfes eum receperunt , Ponticis 
ejeclis. Nicaeam deinde, quam Praefidium Mkhrida- 
tis tenebat , ventum eft. Pontici vero intelleclo cives 
animis ad Romanos propendere y . noctu fe ad Mithri- 
datem Nicomediam fubduxerunt. Romani igitur fine 
moleflia urbem fuae poteftati fubjecerunt. Memnon 
cap. 45 ^ 

Lucullus mari Varium, Alexandrum & Dionyfium 
Mithridatis Duces circa Lemnum adeptus, in deferta 
infula concitatis navibus contemptim in eos invectus 
eft, 8c vicit &fugavit : tres illi Duces in fpeluncae la- 
tebris capti funt. De fuis rebus geftis ad Senatum mi- 
jGt laureatas litteras , ut mos eft vicloribus : ipfecjue 
properavit in Bithyniam. Appian. ibid. pag. 223. Sic 
illa in poteftatem populi Romani rediit, & videtur 
Afiaz Proconfulatui fubjecta efle. 

Mithridates relicla Bithynia Pontum petiit, cjuo 
illum infecutus eft Lucullus, urbes illius cepit , pralio 
profligavit, & Pontum penitus occupavit. 

Cotta in Bithynia manens , Heracleam obfidione 
cinxit, Bithynis plurimiscum Romanis adjunclisj fed 
cdm Heraclienfes ftrenue urbem tuerentur , obfidio- 
nem folvere cogitant : inde omni circa eam regione 
devaftata, inmagnam cives diificultatem coegit. Mem- 
non cap. 51. Agros Heracleae populatus Cotta , muros 
iterum adortus, eamcepit, Id.cap. 54. Poftea Teio & 
Amaftri urbibus per Triarium receptis, Cotta pedeftres 
copias una cum ecjuitatu Lucullo tradidit, & fociorum 
auxilia , in fuam quaeque patriara , dimifit. Ipfe vero 
cum claffe abiit. Id. Ibid. Romam Cotta reverfus , ho- 
jiore a Senatu affeclus eft , & Vontki cognomine, 

quod 



ROMANORUM PROVINCIA. jtfi 

quod Heracleam cepifTet, nobilitatus. Id. cap. 6u 

Scripferat ad Senatum Lucullus confeclum a fe fuifle 
bellum Mithridaticum , ideo M. Acilio Glabrioni Pro- 
con£ decreta eft Bithynia, adveneruntque ad res 
Ponti componendas, ficutpacatasLegati. Plut. m Lu- 
cut. Dio lib. 36. pag. 21. Qui cum advenerunt , offen- 
derunt, ne ipfum quidem fui juris efle Sc a militibus 
haberi ludibrio. Plutarcb. in Pomp. pag. 6$i. 

Cum Piratac omnia maria intercipientes , navium 
commeatus , Infulas & Provincias vaftabant. Plut. in 
Pompeio pag. 61 1. Lege Gabinia Pompeio ad triennium 
maris imperium delatum eft , & inter Legatos quos 
ad Piratas expellendos Senatus mifit, Bithynia & 
Thracia L. Pifoni commifla eft. Florus hb. 3. cap. 6. 

Adveniens in demandatam fibi Provinciam Glabrio 
Conful , dimiflis circa populos prazconibus pronuntia- 
vit LucuIIum incufari a Senatu, quod bellum diutiiis 
juiTo protraheret: proinde Senatum mifTum facere ejus 
exercitum , quibus ad exercitum perlatis mox difflue- 
bant ejus milites, exceptis paucis. Appian. ibid.pag. 233. 
Sicquepropetotum regnum Mithridates recepit: neque 
Luculio obftante , neque ipfo Glabrione defendente. Is 
enim cum prius feftinaflet,ut vic*loriamLucullo prasripe- 
rent : ubi tumquae adta efTent refcivit , ne ad exercitum 
quidem venit, fedin Bithynia tempus traxit. Dioltb. $f. 

M. Cotta cum Quasftorem fuum P. Oppium, quem 
peculatus 8c infidiarum fufpeetum habebat , repudiaflet: 
ipfe autem qu6d magnam vim pecunia? ex Bithynia 
corrafiffet, a C. Carbone TribunoPlebis accufatus elu 
Dio lib. 16. pag. 20, 

Pompeius adhuc erat in Cilicia , ciim Manilius Tri- 

Zz 



3 6i B I T H Y N I A 

bunus Plebis ei lege lata bellum contra Tigranem ac 
Mithridatem, tum Bithynkc & Giliciae ad/niniftratio- 
nem fi.nul decrevit. LL ibid. pa*. ir. 

Pompeius ciim in Galatiam venifTet , 8c Lucullus 
obviam factus efl , inter quos maxima exorta funt jur- 
gia. Pompeius ei militibus tantum 1600. ad triumphum 
relidtis , alios abduxit , poflea Lucullus Romam abiit. 
Plutarcb. in LuchL 

Mithridate interfeeto , confecloque bello Mithrida- 
tico a Pompeio, Bithynix Pontus eit adjeclus, & una 
fadta Provincia. Strab.lib. 12. pag. J4i. Bithynis vero 
& Ponticis leges & jura conftituit Pompeius. De qui- 
bus Plinius poitea Bithynias Praetor meminit in Epiji. 
ad Trajanum lib. 1 o. 

Silano aut Murenac CofE Bithyniam cum Ponto, 
ut unus eflet Confularis exercitus in Afia, apud no- 
vas Provincias nondum affuetas & vicinis regulis un- 
dique cinclas fufpicatur Vin. Pigbius lib. 16. ad an- 
num V. C. 6j?j. 

P. Clodius Tribunus Plebis legem tulit de Provin- 
ciis Confularibus , interquas non enumerata Bithynia, 
videtur ipfa efle Praetoria , licet Reclor in nummis 
nominetur a^utotds > idque contigit anno V. C. 694. 

Dio narrat C. Carbonem qui accufaverat peculatu 
M. Cottum Proconfulem Bithynia? , de quo fupra. Etfi 
practer Tribunatum Plebis, honorem alium nullum 
gefTerat , ob id Confularibus exornatum efle , atquc 
ipfum deinde cilm Bithyniam Provinciam obtineret, 
<k nihilominus quam a Cotta peccaflet, ab ejus filiO 
viceverfa injudicium traclum , reum peraclum fuifle, 
Lib. 36. par. 20. O* xi. Sed <]uo tempore Bkhyniam 
adminiflrarit , non refert. 



ROMANORUM PROVINCIA. 3 <r 5 
C. Papirii Garbonis nummus a. Nicscenfibus Bithy- 
niae percufTus , in quo legitur ex una parte EITI TA- 
IOT nAHIPIOT KAPB.QNOC, cum caduceo cla- 
V* infertoj & ex altera N1KAIE.QN BK2, id eft 
anno 222. cum vafe dioto: nos illum Bithynise Reclo- 
rem fuifle confirmat , fed epocha illa Nicaeenfium a 
primo Nicomedis Zipcetis filii regni anno defumpta 
anno V. C. 475. refpondens, Carbonem illi Provinciae 
pra?fuifle nos edocet V. C. 69 r. 

Non abs re erit fi alius hic producatur mediocris 
formse Carbonis nummus , in ejus Bithyniae Provin- 
cix adminiftratione ab Bithynienfibus ejus Provinciae 
urbis populis, in cujus averfa parte exaratum eft, 
Eni TAIOT nAIIIPIOT kapbqnos PQMH, 
Roma fedens dextra vi£toriolam gerit ; ex antica vero 
BI0TNIEHN , cum Bacchantis corona hederacea 
redimita: caput. 

C. Memmius Gemellus , qui majeftatis quaeftionem 
anno V. C. 656. geflerat, & <juem inter amicos fibi 
nominat Cicero in Epft. ad Q^ fratrem , anno 6$y. 
Bithyniam Sc Pontum fortitus Provinciam obtinuit, 
& fecum in illam C Valerium Catullum Poetam co- 
mitem duxit , ut ipfe Catullus meminit in Hendecaf. ad 
Verannium Z? Fabulum. 

Repetundarum ex Bithynia reus a Julio Ca:fare ac- 
cufatus eftMemmius per litteras, dum Lucsc hiberna- 
ret, ut ex Gellio eruitur, qui ex illius oratione pro 
Bithyniis illud infinuare videtur > abfolutum tamen ll- 
lum inde conftat , quod Confulatum poftea petierit. 

P. Silius Nerva Practor fuit Bithyniae ex S. C. Sc 

lege Pompeia an. V. C. 704. aim Cicero Proconful 

Z z ii 



/"* 



ft A B I T H Y N I A 

rexit Ciliciam, Bibulus Syriam, Thermus Afkm; 
Illi T. Pinnium commendat Cicero lib. Fanul. 13. 
De hoc ipfo locjuitur ad Atticum ix. 

C. Calvifius Sabinus Prsetor Bithyniam Sc Pontum 
ex S. C. 8c lege Pompeia obtinuit , cum Pharnace 
Mithridatis filio bellum geflit, qui Sinopen ceperat Sc 
Amifum Ponti urbem oppugnabat, quotemporePom- 
peius 8c Cxfar inter fe confliclabantur j Amifum tunc 
Pharnaces obtinere non potuit. Appian. bello ayil.pag. 
46f„ 

Cum Pompeius copias per annum integrum com- 
paraflet , inter alias Provincias Bithynia numeratur 
illi milites fuppeditaile. Qefar de bel. ciYd. lib. 3. m 
initio* 

A. Plautius Bithyniam 8c Pbntum rexit Provinciam 
ejus. Cicero Ep. Fam. ad Plancum 2$. ciim Caefar ici 
eam venit. 

Pharnaces Bithyniam Cappadociamque occupavit^ 
Domitio Calvino Caefaris in Afk Legato deviclo , 
dum Csefar in iEgypto poft Pompeii necem detineba- 
tur. Plutarcb. in Ctfjare pag. 731. 

Caefar rebus in /Egypto conftitutis contra Pharna- 
cem advenit j quo in A^menia minore viclo, Provincias 
Afiaz minoris ordinavit, & Comana Cappadocise: ibi 
anticjuiflimum Bellonae templum eft conditum, cujus ' 
fummum. Sacerdotium homini nobiliflimo Nicomedi 
Bithynio Socratis filio ,. Nicomedis Epiphanis Regii 
nepoti,. adjudicavit , cjui regio Cappadocum genere 
ortus, jureminime dubio, vetuftate tamen intermifTo,, 
illud repetebat. Htft. de bel. Alexandri circa finem. 

Itacjue Gscfar his peraclis , per Gallo-Gra:ciam Bt^ 



ROMANORUM FROVINCIA. m 

thyniamque in Afiam iter fecit , omniumque earum 
Provinciarum de controverfiis cognovit & ftatuit. Id. 
ibid. Gorduccome Bithyniae urbe reftaurata , illam de 
nomine fuo cives Juliopolim appellavere:ea eft exigua 
Sc in capite Provinciac verfus Phrygiam fita eft. Plm* 
lib. 10. Epifl. 81. 

P. Furius Craflipus gener Ciceronis , cjui poft Pifo* 
nis Frugi mortem nupfit Tullisc filia: , Bithyniam ad« 
miniftravit, ut ipfe teftatur Famil. lib. 15. Ep. 9. qui 
illi amicos ut Bithyniae focios commendat an. V. C» 
708. 

Q^ Marcius Crifpus appellatur Praetorius a Velleio 
Paterculo, ex Praetoribus quatuordecim , qui hoc anno 
facli funt a Julio Caefare , cum Magiftratus minore3 
augeret ex Suetonio, inter illos numeratur, ex Prae- 
tura Bithyniam obtinuk , cujus meminit Dio lib. 49; 
Anno fequente contra Q^Caccilium Baflum L. Murio- 
Proeonf. cum tribus legionibus auxilio venit. Cicer* 
Pbilipp. z. Vell. Paterc. lib. z. 

Tullius Gimber ex fedecim Prastoribus- qui a Julia 
Caefare erant, Bithyniarn obtinuit: beneficii ab eo ac- 
cepti immemor, unus fuit e conjuratis praecipuus >• 
poft patratam cxdem clanculum, Senatu confentien-* 
te, inProvinciam venit, ubi claflem comparavit > cui 
Quazftor ejus P. Turullius praefuit. 

Anno infequente, cum Cimber, qui Bithyniai tunc 
pra:erat , ad opem CaiTio ferendam properaret> Tar~ 
fenfes Tauri tranfitu prohibere conati funt : mos ejus- 
dauftra metu correpti delerentes, quod multas cum 
Cimbro efle eopiai putabant, paclionem cum eo fe- 
serunt : poft intellecla ejus militum paucitate, nequs 



s6 6 B I T H Y N I A 

urbe eum receperunt , neque commeatum ei fuppe- 
ditarunt. Itacjue Cimber auxilium Caffio ferre cjuam 
Tarfum expugnare potius exiftimans , caftello ipfis 
objeclo, in Syriam abiit. Dto lib. 47. pag. 347. 

Huic Praetori Bithyniae M. Tullio Cimbro fpectare 
hunc nummum contendit, in cjuo ex parte capitis 
Cereris velatae, ante cjuod dua> fpicae & epigraphe 
M. TTAAIOT, & ex averfa TPTMENO 0T- 
PEHN j in aliis vero Augufta?is habetur TOIMON 
©TPEflN, quorumurbsTemonofyraeinterPhrygiam 
majorem & Bithyniam i at Bithynia minor , & hoc 
tempore hac Provincia ut videtur collocata , Typus 
eft Diana Ephefia , cujus in hoc tractu frecjuens 
cultus. 

Poftquam percuflbres Julii Casfaris a Triumviris ad 
Philippos Macedoniae urbem devicti funt, M. Anto- 
nius & Oclavianus Cacfar Provincias Romanas inter 
fe partiti lunt, & Orientales a Sicilia Antonio obti- 
gerunt: ille Pontum Provinciam ut avitum regnum 
Dario Pharnacis Bofphori Regis filio, magni Eupato- 
ris nepoti, cjui pro eo in Philippenfi praclio ftrenue fe 
gefferat ; reddidit > <& qui poftea ab eo Bithyniae pras- 
fectus fuit ignoratur: fed, ut auguror, fub Afiae Praj- 
feclo fubjecla eft. 

Furnius Afiae praeerat cum Sex. Pompeius poft na- 
valem pugnam amifTam contra Caefarem e Sicilia in 
eam fugit, qui eum pacate excepit: fed poftcjuam 
militum delecT:um faceret, a Furnio pro hofte habitus 
eft , & Lampfacum abivit Pompeius , & Furnius eum 
infequitur , fed primum e caftris excitus eft. Appian. 
ciyil. bell. hb. s> pag. 745. C5* 750. 



ROMANORUM PROVINCIA. 3*7 
Pompeius occupatis Nicaea Nicomediaque, pecunias 
luculente colligebat , magnis per omnia & infperatis 
fucceflibus. Titius ab Antonio ad quem litteras dede- 
rat miirus advenit ; & cum ille non fe committere 
vellet, amici & parentesPompeium derelicjuerunt, Sc 
ad Antonium tranOerunt : ille ab amicis deftitutus 
feceflk in Mediterranea Bithyniac , petens, utfertur, 
Armeniam , & fugiens, qui poftea captus eft & in- 
teremptus. Appian.fecj. 

Auguftus, mortuo Antonio & Lepido privato fa<5to t ' 
folus remanfit cum poteftate fuprema, & ut Roma- 
numlmperium, ceuomnem Reipublicsc curam fufci- 
peret rogatus, negavit fe velle Provincias omnes admi- 
niftrare $ fed eas cum Senatu Populo Romano parci- 
tus , & inter illos Senatui Bithyniam cum Ponto re- 
gendam commifit. Dio lib. yj. pag. 502. 

Poftea quando Auguftus in Afiam tranfiic anno 754. 
ad ordinandas Provincias, Afiae 8c Bithynias res con- 
fticuit. Id. Plinius ver6 nos edocet illum ad leges Bi- 
thynis & Ponticis fcriptas quscdam edic~ta in quibuf- 
dam Bithyniac urbibus, nempe Nicomedisc, refert lib. 
10. Ep. 33. 

Granius Marcellus Bithynisc Prastor accufatus efi; 
majeftatis & repetundarum fub Tiberio Imperatore a 
Quseftore fuo Caepione Crifpino , & damnatus eft, 
tefte Tacito Annal Ub. 3. pa%. 34. 

Nummi antiqui" P. Vitellium Bithyniae PreCtorem 
fub Tiberio fuhTe nos edocent , cum ille Germanico 
oram Provinciae fuae legei-er, eos dedicavit : in parte 
antica exhibetur Germanici caput cum epigraphe 
TEPMANIKO^ KAI2AP, & ex averfa Efll IIO- 



3<rt B I T H Y N I A 

nAIOT OTITEAAIOT ANGT M. NIKOMH- 
APflN,in area. Hic fuit patruus Auli Vitellii, poftea 
Imperatoris Romani , & poft geftam Pra?turam ad 
Germanicam in Syriam abiit, cujus fuit Legatus. Sm- 
ton. i? Tacit. 

C. Caecilius Cornutus Bithynia: Sc Ponti Prastor ex 
numero Confulari eximio indicatur nempe fub Tibe- 
rio> ille habetex una parte AMICOT urbis Ponti, in 
«jua cufus eft cum capite Romas galeatae , & ex altera 
PflMH EmrAIOT KAINIAIOT KOPNOTTOT. 
Ipfa infidens clypeis vicloriam dextra tenet. Cornuti 
meminit. Tacitus, qui Pra?torius accufatus a Q^Vibii 
Serenifilio,cju6d miniftraffet pecuniam patri fuo, ma- 
nu propria cecidit. Annal. 4. pag. 108. 

Cadius Rufus Bithyniae & Ponti Praetor, repetun- 
darum accufatus a. Bithynis, damnatus eft fub Clau- 
dio Imperatore. 

Junius Cilo, cjuem Tacitus Procuratorem Ponti ap- 
pellat, cum Mithridatem Bofphori Regem vexiffet 
Romam, loco mercedis ei Confularia infignia funt 
decreta > in locum Cadii Bithyniae Praetor facftus eft. 

Poftea cum Bithyni Junium Cilonem peculatu ac- 
cufarent, favente Narciffo falvatus eft. Nam jus di- 
cente Claudio, multis clamoribus illum numerum ab 
eo haud mediocriter captorum reprobantes, cum 
Claudius prae turba non intelligeret , cjuid vellent, 
afliftentes interrogaret , cjuidnam dicerent Bithyni 
Narciftum mentitum refpondifle , agere eos gratiam 
Junio , idcjue credentem Principem fubdidiffe ferunt: 
prapfit ergo adhuc eis biennium. Dw lib, €0. pag. 

*«4. 

Plurimos 



UOMANORUM PROVINCIA. & 

Plurimos nobis exhibent antiqui nummi fub Claudio 
Bithyniae Praetoresj fed cum Hiftoria hujus temporis 
haud meminerint quot annos Provincia» pracfuerint, 
omnino incertum pronuntiare eft , illos ordine ergo 
alphabetico hic lubet exponere. 

C. Cselius Balbus renuntiatur in Nicaenenfium num- 1 
mis , ex averfa Claudii capitis legitur , T. KOIAIO^ 
BAABO^ AN0TNEIK in area. De Cxliorurn 
gente vide Glandorpium m Nomaft. Rom. 

A. Mindius Balbus ex Patrenfium nummis in Achaia 
Prartor fub Claudio fuifle videtur. Alii vero poftea 
Bithyniaz Prastorem fub eodem Principe nomina- 
tum eife nos edocent T cum in iis ex una parte caput 
Claudii percuifum fit> & ex altera A. MINAIOS 
BAABOS, circaambitum MHTPO NEIKO in area: 
quod confirmat alter nummusBritannico Claudiifilio 
fignatus cum ejus effigie > & in parte poftica, EITI 
MINAIOT BAABOT AN0T NEIKO MHPOIIO- 
AEf2N,cum trireme,(upra cpjam caput ipfiusBritannici 
galeatum. Quis fuerit ille Mindius Baifus ignoratur. 

Firmus etiam Bkhyniac Prsetor extat in Claudii num- 
mis , in cujus averfa parte, fcriptum legimus EIII $IP- 
MOT AN0TnATOT nATPHNOSicirca ambitum, 
TH2 MHTPOnOAEXl^ NEIKO , in area. Cum 
illius Praetoris tantum extat cognomen , ad quam gen- 
tcm pertineat, Hiftoria non edocet. 

Ciaudius Polienus Prufae domum Claudio Ccefari 
ligavit , juffitque 5 in periftylio templum ei fuit. Plhu 
Ep. 37. lib. 10. 

Gellius Ruufus etiam Bithyniae Pra?tor perhibetur in 
cariflimo ex prima forma nummo, Meilalinae Claudii 

Aaa 



370 B I T H Y N I A 

uxori, in quo ab una parte legitur ME225AAINA 
2EBA2TH NEA HPA, noVaJuno : & exparte pofte- 
riori, TEAAIOS P0T<f>02 AN0TOATO3 NEI- 
KAEflN , cum aedificio pulcherrimo, veluti porticu. 

C. Petronius apud Tacitum dicitur Proconiul Bi- 
thyniar , Sc mox Conful anno 815. vigentem fe ac 
parem negotiis oftendit : deinde revolutus ad vitia, 
feu vitiorum mutationem , inter paucos familiarium 
Neroni affumptus eft elegantia: arbiter, dum nihil 
amaenum Sc molle affluentia putat, nifi quod Petro- 
nius approbaviffet. Ann. lib. \6. Pighius corrigendum 
exiftimat, ubi Bithyniae apud Tacitum legendumcjue 
Brkanniae. lib. 18. pag. 595. Claudius autem Bineltus Sc 
Janus Donfa , ad Henr. Stepb. notat. in priori lunt fen- 
tentia. 

Tarcjuitius Prifcus Bithynia? Pra?tor fub Nerone, 
anno fecjuente damnatus eft, Bithynis interroganti» 
bus , magno patrum gaudio, cjui accufatum ab ec Sta- 
tilium Taurum , Africae Proconfulem, ipfius memi- 
nerant, cjuem Curia illum exaclum contra ambitum 
Agrippin*e peremerant anno V. C. 807. Ipfius me- 
minit Tacitus Annal. lib. 13. I? 14, 

Pra?turam Bitbyniae Tarcjuirii confirmat nummus 
Neronis a. Nicamenfibus fignatus , in quo exaratum eft 
JM. TAPKTITIOT IIPI2K. ANTTnATO nPAT- 
TANTOS NEIK. Marco Tarauitio Prifco Praturam 
facicnte Niatnenjium , cum ara ignita. Huic nummo 
Marci prsenomen Tarcjuitii, cjui a Pighio perperam 
Tarcjuinius nominatur. Lib. 18. pag. 594. 

Attius Lacon , alcer Bithyniac Pra^tor habetur fub 
Nerone ab iifdem Nicaenenfibus in hujus Imperatoris 



ROMANORUM PROVINCIA. m 
nummo, in cujusaverfa parte habetur, Em ATTIOT 
AAKflNOS AN0TI7ATOT NEIKAEEHN. Sub 
Attio Lacone Pratore Nicjenfium , cum ara Capricorno 
cornucopia? , globo , papavere Sc fafcia. Hujus Attii 
nulla mentio apud Hiftorias Scriptores; & fic (juo an- 
no cufus fuerit nummus , incertum eft. 

M. Plancius Varus renuntiatur Bithyniac Pra^tor, ut 
denotat Vefpafiani nummus, in cjuo habetur ex illius 
capitis parte, ATT.KAI3. OTESIIASIANQ NIC- 
KOMEAEIA, &in averfa EIIIMAPKOT I7AAN- 
KIOT OTAPOT , cum capite muliebri turrito urbij 
fcilicet genio. Sed quo anno Provinciam rexerit, 
ignoratur. Spanhemius putat effe qui male apud Ta- 
citum dicitur Plautius Varus Dolabella: amicus , vir 
Prxtorius. Hift. lib. 2. cap. Cj. 

M. Sulpicius Proclus appellatur Bithyniac Practor in 
nummis , quos Tito Vefpafiano Nicomedienfes per- 
culferunt: in illo legitur ex parte capitis Imperatoris, 
TITOS ATTOKPATXIP 2EB. in pofteriori vero 
parte , Eni M. SOTAIIIKIOT nPOKAOT AN- 
GTnAT. NEIK. Sub Marco Sulpicio Proclo Prstore Jfr 
comedienfium , cum capite turrito ut fupra aclum. De 
hoc Sulpicio apud Hiftoricos mentio. 

Velius Paulus Bithyniae fuit Proconful fub Domi- 
tiano vel paulo ante , & Terentius Maximus Domi- 
tiani in ea Procurator. Plin. Efiift. $7. 

Appius Maximus Norbanus fub Domitiano prarfuit 
Bithynias, deinde Germanias, ubi L. Antonium Sc 
artis ejus, litteras multas , ne c«edium occafionem Do- 
mitiano pracberet,combu(Tit. Dio lib. Acedius My- 
rinus & Armenius Brocelius Proconfulatum Bithyniae 

Aaa ij 



572 BITHYNIA 

fub eodem Imperatore geiTerunt , ut patet ex EpiflL 

Plinii lib. 10. 

Nicacnenfes Bithyniae primatum Provinciae fub Do- 
mitiano obtinuiiTe videntur r ut denotat infignis ille 
oummus , quem huic Imperatori ilgnarunt. NEL- 
KAIEIC nPATOI THC EIIAPXIAC , cum ara in 
tjua feriptum eft AIOC ArOPAXOC. Niaetienfes ferirni 
■ProYincue. Jo~vis Forenjis. 

- Sed cvim Nicomedienfes rem in Senatu difcep- 
tarent , Nicacnenfes iplis ultro conferre voluerunt , 
rnodo ejus- effent participes, cjuod illi noluerunt. Dio 
Cbrjfoft. Orat. Nicaenenfes caufa decidifle videntur, 
Gum in nullis deinceps nummis hunc titulum fibi ar- 
ucgarint, & Nicomedienfes fub eodem Domitiano,. 
primatum defignent in ipfius nummis, cum hac Epi- 
grahe H MHTPOnOAIC KAI nPfLTH BEI0T- 
NIAC eirca ambitum ,. & NEIKOMHAEIA in area,, 
cum capite turrito, typo nempe frecjuenti. 

Julius Baflus fub Nerva Bithyniam obtinuitj accu- 
fatus fuerat fub Vefpafianio exprivatis duobusj ad Se- 
natum remiffus diu- pependit ,- tandem abfolutus vin- 
dicatufque eft. Titum timuit ut Domitiani amicus : a 
Domitiano relegatus eft 5, revocatus aNervay fortituf- 
cjue Bithyniam rediit reus : iterumcjue accufatus a. 
Provincialibus , videlicet cjuod cjuazdam ut amicus ac? 
cepilfet, cum lex- vetet munera accipere , defenfus eft 
a Plinio 3 - & abfolutus. PUn. lib. 4. . Ej>. 51. ad Urfum. 
Acla tamen illius* refcifla lunt; 

C. Plrnius Caecilius Bithynise Prazturam gelTit , rf*. 
Kal. Oclobris anno ut videtur 1 r. imperii Trajanian»- 
ito.in Pfcovincianr venit „ ubL res plurimas fub bena. 
£lacita Jmperatoris conftituit, ut feorfim videre eft in. 



ROMANORUM PROVINCIA. 573 

ejjus Epift. lib. io. Ille natus patre L. Caccrlio, adop- 
tatus ab avunculo,. diclus C. Plinius fecundus, Confu- 
latum poftea adeptus eft. Servilius Pudens Legatus ab 
eo miffus eft in Bithyniam^ 

Nicomediac nummusTrajano dicatus demonftratBi- 
thyniam & Pontum effe eamdem Sc unam Provin- 
ciam, cum urbs fe Metropolim &primamPonti Sc Bi- 
thyniac in iis. nominet. In averfa ejus Imperatoris 
nummi parte legitur, H MHTPOIIOAIC NIKOj 
in area , KAI HPATH HONTOT KAI BEIGT- 
NIAC. Sed Hadrianus in Ponto poftea Metropolim 
ordinavit , cum Provinciam cjuac eratPopuli Romani y 
fuam feciflet , ut infra videbimus. 

Anicius Maximus Proconful etiam Bithyniac fuit, uc 
videtur quidem fub Trajano. Ulius meminit Plinius 
lib. 10. 

P. Servilius Galvus Proconful Bithyniac fuit ante Pli- 
nium , ut ipfe teftatur , lib. 10. Epift. «.. 

Prufau Balneum fibi extrui licere petierunt a Tra- 
jano, quod permiffum eft. Plith lib. i-o. Epift. ij. Ni- 
comediac Collegium Fabrorum, quodurbsincendiis ob= 
noxia effet, inftitutum eft. Id. ibid. Ep. 42. Perfeclus 
eft Nicomedia; aquacduclus, in quo jam faciendo im- 
penfae plurimaj faclae fuerant. Ibid. Ep. 46. De lacu 
Nicomedienfes,.per quem omnia in mare conducere 
poffent ,, petierunt. Ibid. Ej>. jo-. De templo qaocjue 
transferendo petierunt, Ep. j8! Nicenenfes theatrum 
conftruere cceperant r petierunt ut liceret iis ilfud per-^ 
ficere. ClaudiopolitaniBalneum inceperant, <juod nors 
perfecerant , SC- miflTi. funt in urbem archkecli, Ibid*- 
£^.48. Aparnari arbitratu fu£> coloniamadniiniffrabans.- 



374 BITHYNIA 

Julius Severus poft partam de Judaeis vi<5toriam ^ 
ab Hadriano Imperatore mifTus eft in Bithyniam, qua; 
quidem etfi non armis , pra?fide tamen ac reclore jufto 
Sc prudentia ac dignitate pra;dito egebat: cjujc omnia 
in illo viro affatim fupererant. Atque is quidem & pri- 
vata & publica Bithyniorum negotia ita adminiftra- 
vit, ut memoria illius etiamnum apud nos celebris 
perftet. Valefii Excerpt. ex Dione pag. jif. 

Cxterum Senatui forticjue Bkhynisc loco tradita 
eft Pamphylia. Id. ibid. Nam illa ceflerat Populo in 
divifione Provinciarum quam Auguftus fecerat, uti di- 
ximus. Provincia? Populi Romani forte ducebantur. 
Qikc erant Caefaris, ex arbitrio Principis pendebant , 
cjui in eas pro libito aut Confulares viros aut Prscto- 
rios mittebat. Ex Strabone in fine Ub. ult. 

Eufebius hazc deHadriano narrat: ipfeNicomediam 
terrscmotu collapfam , & Nicaeam , Bithynias civita- 
tes , fumptu fuo inftauravit. In Chron. Ideo a Nico- 
medienfibus in nummis, quos illi dedicarunt, voca- 
tus eft <£>EOC OATMIIIOC, cum ejus Imperatoris 
capitej ex averfa parte NIKOMHAEHN, cum ca- 
pice turrjto , folemni urbis typo. 

Bithyniam Hadrianus caram habuit, Sc plurimis 
beneficiis illam locupletavit , maxime cjuod Antinous 
illius Amafius in urbe cui Bithynium nomen ineft, 
oriundus eftet , unde illi nomen fuum largitus eft, ut 
feruntejus Antinoi nummi, BEP<5>TNICf2NAAPIA- 
NflN i & poftcjuam hic mortuus eflet, in Deorum 
numerum collocarunt, ut fert Epigraphe illius capi- 
tis H IIATPIC ANTINOON 0EON , fubauditur, 
colunt. 



ROMANORUM PROVINCIA. 3V 

Spartianus narrat Hadrianum , licet titulos in operi- 
bus non araaret , multas tamen civitatesde fuonomine 
appellavit.Teftis efturbs AAPIANOIinBithynia dicti, 
quorum nummi Sparfine AAPIANE.QN. In e/us vita. 
Alteram urbem de fuo nomine quze dicitur in num- 
mis AAPIANAN IIPOC OATMnON, fcribic 
idem Auclor oppidum Adrianotheras in quodam lo- 
co, in Myfia refert Dio lib. 69. pag. 797. In Bithynia 
vero collocantur, ut de cjua, ut de Hadrianis referc 
Suidas, A^avoij rioAJS Muff/ets, t?? ri/» Bi6uci'at«, quod ilJic 
feliciter eiTet venatus , Sc urfam aliquando occidiffec. 
Ejus nummi habent AAPIANO 0HPCIT.QN, cum 
capite Hadriani. 

Porro nummi nos edocent in Ponto quae erat cum 
Bithynia Provincia conjuncla, Metropolim conftituifle 
Amafiam, ut ferunt ejus'urbis infcriptiones quae Ha- 
driani nomen & Metropoleos dignitatem adepta eft, 
imo & primatum > ille autem erat conventuum ac 
judiciorum fedes. Dio Prufeus Orat. 38. Imo &Neo- 
cora ab eodem Principe fa<5ta eft, utferuntejus num- 
mi, AAPIAN. AMACIA. n.n. NE.cumcapite Faufti- 
nar junioris. In nojiro Ub. de Num. Urb. Gr<ecis. 

Senatus Hadriano ob collata Bithynis beneficia 
nummos ei infcripfit Restitutori BiTHYNiiE , &Bithy- 
norum commune eidem templum erexit cum hacEpi- 
graphe KOINON BEI0TNIAC. & quia duo tem- 
pla occurrunt, unum oclo columnis cultum, & alte- 
rum fex tantum ornatum, exiftimarem prius Impera- 
tori dicatum, pofterius Sabinse ejus uxori, ut videre 
eft apud Triftanum, in cujus medio illa ftat inter, tom, 



57 <5 BITHYNIA 

i. pag. 733. In Hadriani templo, Imperator fub Jo- 
vis effigie, cui adftat Juno a dextris 8c Pallas a ft- 
niftris , capiti Principis lauream imponens. In Thef. Reg. 

Arrianus Philofophus , ex Nicomedia oriundus , dif- 
cipulus Epitedti Philofophi, vir inter Romanos cum 
primis laudatus , ae per omnem vitam in litterarum 
ftudio verfatus , cognomento dictus eft Novus Xeno- 
phon. Vixit fub Hadriano & Antonino Principibus, 
Hiftoriam Alexandri M. oeto voluminibus complexus 
eft. 

Quid aclum fit in Bithynia fub Antonino Pio altum 
cft apud Hiftorias Scriptores filentium j folus Xiphili- 
nus in ejus vita hasc narrat.Terunt fub Antonino in 
Bithynia atque in Hellefponto valde horribilem terrac- 
niotum eile faclum y eaque de caufa complures alias 
civitates laboraiTe, in Dionis Hijl. lib. 70. pag. 803, 
addit Capitolinus, <juas omnes mirijice inftauravit, 
in illius Yita. 

Tredecim urbes notat nummus Antonini Pii maxi- 
mus, ut videre eft apud Joan. Vaillant pag. 47. Ni- 
comedia & Nicaca plurimos huic Imperatori dedica- 
runt, inter cjuos unus hic tantum exhibetur ex averfo 
ejus capite MHT. KAI IIPP-THC NIKOMH&EIAC. 
cum muliere turrita fedente , dextra pateram gerente. 
Sub M. Aurelio , ait Aurelius Viclor , Afia Ephe- 
fus , ac Bithyniae Nicomedia conftratse funt terraz- 
motu. In Marci Yitd. M. Aurelium & L. Verum Ni- 
comediam reftaurafle , qusc terracmotu fub Antonino 
Pio corruerat, me legifle alicubi memini. 

A Commodo Nicomedia $ithyniae Metropolis plu- 
fimis beneficiis cumulata eft per Saoterem ejus urbis 



cxvem 



ROMANORUM PROVINCIA. 377 

civem , qui hujus Imperatoris cubiculum excubabat , 
cujus gratia, ut ait Dio Caffius , Nicomedienfes im- 
petraverant a Senatu ut certamina celebrarent , tem- 
plumque Commodo facerent. Lib. 72. pag. 825». 

Nummus iftius Principis a Nicomedienfibus per- 
cuffus, ejus Templiiconemno bis exhibet, NIKOMI- 
AEflN AIC NEflN. Templum o<5to columnarum , 
in cujus periftylio KOMMOAEIA nos edocet illa 
fuifle vocata Commodiana , & ob id faclos effe bis 
Neocoros. 

Nicacenfes Nicomedienfium a*muli & templum Sc 
fefla ceu certamina in Ccmmodi honorem etiam fece- 
runt j quod illorum tantum nummis docemur, fed illi 
indubitata funtHiftoriac fupplementa. HaechabentNI- 
KAIE.QN ,Templum 4. columnarum, in cujus Zo- 
phoro KOMOAEIA, unde illius iconem minus ta- 
men quam Nicomedienfium fplendidam fuifle obfer- 
vamus. Certamina illa pariter vocata funt Comodiana. 

Porro elegans eft alter Commodi nummus, in cujus 
averfaparteexhibetur, KOMOAOT BACIAETON- 
TOC KOCMOCETTTXEI NIKAIEHNj Commodo 
imperante , orbis felix Nicjenjium, In laurea adulantes 
Principi Nicaeenfes ad imitationem Senatus cjui illi 
fignavit nummos, in quibus exaratum legitur, Tempo- 
ium Felicitas , Cum quatuor parvulis quatuor anni 
tempora defignantibus. 

Bithyni ut casteri Afia: populi a Pefcennii partibus 
fleterunt contra Severum ; fed devicto prioris Duce 
iEmiliano, Nicomedienfesftatimad pofteriorem defe- 
cerunt , miffis legationibus quac fe exercitum accep- 
turos omniaque tradituros pollicerentur. Nicarenfcs 

Bbb 



37 S B I T H Y N I A 

contra, illorum inftigati odio , Nigri partibus ftude- 
bant, ejufcjue fufcipiebant milites , fivecjuife ex fuga 
receperant, five cjui ad tuendam Bithyniam mitte- 
bantur. Herod. lib. 3. pag. €1. 

Quocirca ex utrifcjue urbibus , quafi e caftris egreflfi 
milites , iterum concurrerunt, magnoque commiflb 
praelio , longe fuperior Severus fuit. Inde etiam fuga 
facla Nigri milites , qui praeliofuperfuerant, ad Tauri 
montis anguftias evaferant. Interea Severi exercitus 
Bithyniam egreifus , hoftem infecutus eft. Id. ibid. 

Nicseenfes poftea deviclo Pefcennii exercitu,Se- 
vero autumafle , & in ejus gratiam receptos ex num- 
mis eorum apparet, cum certamina & fefta in illius 
honorem ejuspermiflu celebrarint,cjuae deSeveri nomi- 
ne Severea nuncuparunt : in averfa ejus capitis habe- 
tur 2ENTHPEIA NIKAIHN. Imperaror ipfe to- 
gatus ftat , dextra pateram facrificantis habitu , lacva 
Scipionem eburneum gerens. 

Nicomedienfes , cum poft vicloriam primam a Se- 
vero contra Pefcennium ad urbem Cyzicum relatam, 
illius partes fuiflent fecuti, & eorum urbs Provinciae 
elfet Metropolis, non mod6 illis conceffit ut certa- 
mina & fefta in illius memoriam ederent j iis permi- 
fit ut illa ad diftinelionem Nicacenfium Magna Seve- 
rea nominarent, ut nobis illius nummi fuperftites de- 
clarant CETHPEIA MErAAA NIKOMHAEX2N 
AIC NEflKOPXlN, cum duabus urnis & palmis fu- 
pra menfam. Illa autemmagna Severea certamina 
majori pompa ceiebrabantur, forfan parva cjuotannis , 
Eleufjimorum exemplo, & magna quincjuennio. 

Poftea cum Seyeri filii Caracalla & Geta, ille Au- 



ROMANORUM PROVINCIA. 37* 

guftus eflet a patre appellatus, 8c eodem tempore 
Geta ejus frater faclus eftet Caefir , ut indicant corum 
effigies, quorum alter ut Auguftus lauream fupra ca- 
put gerit , 8c Geta nudo tantum capite ut Casfar 
confpicitur: certamina in illorum fratrum honorem 
inftkuerunt Nicacenfes, ut nos docet Juliae Domnac 
eorum matris Nummus cum e}us effigie, 8c in parte 
averfii ATrOTCTIA KAI $INOEA<i>IA NIKAI- 
EXIN, cum capitibus Caracallae & Getse adverfis. 

ATrOTCTIA & vox KAI cum Severeis certa- 
minibus conjuncla , duo efle diverfa demonftrant j 
illa quidem prius in honorem Augufti inftituta, quas 
cum Philadelphiis eodem anno occurrerent, viden- 
tur eodem tempore celebrata , quorum memoriam 
pofteris relincjuere voluerunt Nicaeenfes , ficut idem 
fecere, cum Severea 6t Philadelphia in gratiam fra- 
trum inftituta , eodem anno celebranda redierunt , 
CETHPEIA $IAAAEA<i>EIA NIKAIE.QN, cum 
menfa fupra cjuam duac urn«e 8t palmae in Getas 
nummo. 

Nicomedienfes forfan eadem certamina in Augufti 
memoriam 8c fratrum honorem inftituerant, fed eo- 
xum notitia per eorum nummos non pervenit.- 

Sed non modo celebres haz Provinciac Bithyniae 
urbes , fed alix fuum Severo obfequium fuis nummis"' 
denotare voluerunt. Sed ecce Adriani civitas cjuae 
Severo dedicat in averfa ejus capitis parte» EI3I MI- 
NOSANOTC TEIMO0EOT APXA AAPIA- 
NEXIN j Sub Mewphane Ttmothei fdio Archonte prima 
Hadrianenfiumy cum figura fub arbore decumbente, 8c 
Mercurio ftante ex adverfb- 

Bbb i} 



3 8o B IT H Y N I A 

Urbs etiam Hadrianotherse , fuos nummos m" Se- 
veri honorem percutiunt, legitur in averfa parte ejus 
imaginis, EITI AP. IIANKPATIOT AIOrENOTC 
AAPIANO 0TPEfLN j SnbArclmitePancratioDio^e- 
nis filw Hadriano Thyrenfium. Imperator Paludatus ftans 
dextram apponit trophaeo , ad cujus imum duo cap- 
tivi. Magiftratus urbium Bithynia? fuerunt Archontes, 
ut Hadrianus qui Athenienfium more inftituerat. 

Alii populi urbis nempe nominis H.adrianat , fuum 
erga Severum obfequium etiam demonftravere : en 
Hadriani , qui ad montem Olympum collocati ad 
aliorum ejus nominis diftinctionem fuos pariter num- 
mos in ejus honorem fignarunt , cujus nobis fupereft 
epigraphe , AAPIANQN IIPOC OATMnON , 
Imperator paludatus, facra facit fupra tripodem,cui fer- 
pens invoiutus ; pone aram columna eft , fupra quam 
Diana cum arcu , 8c hic nummus maximus eft. 

Chalcedonii Bithyniac Severo acclamantes, dum 
vicini Byzantii pertinaciter Pefcennii partes tue- 
rentur , fuos nummos illi percuflerunt > in cujus 
averfa parte KAAXAAflNIHN , dorice cum Cygno 
alis ferens Apollinem lyram gerentem. Hi vero 
Deum illum prsccipue colebant, de quo Lucianus in 
Pfeudomanti pag. 478. Apollinis templum eft apud 
Calchedonios vetuftifTimum. 

Prufsci Bitbyniae ad Olympi montis radices , ex quo- 
rum urbe erat Dion , cjui fcripfit libros decem de vir- 
tute Alexandri , ut fe ancillatos Severoque fe addiclos 
effe denunciarent , nummos pariter in ejus Principis 
honorem fignarent : ut ipfe perhibet, in quo legitur 
nPOTCAEHN cum Fortunae ftantis typo. 



ROMANORUM PROVINCIA. 381 
Prufienfes vero qui ita nominantur ad Prufacorum 
difrerentiam , ciim hi ad Qlympum montem, iili ad 
Hypium fluvium fiti , ut faepe indicant eorum nummi 
cum epigraphe llPOC TIIIfL monetam fuam cum 
Severi capite , ut fe ad ejus mandata paratos femper 
efle declarent, in cujus averfa parte fcriptum eft 
nPOTCIEHN, cum fulmine fupra menfam. 

Praster hos Bithynias populos, alii fequentes fuos 
nummos Julise Domnae Severi Imperatoris fponfac 
cuderunt, inter quosCianiprimas tenentj hiveronon 
fiint Prufienfes , ut plurimi exiftimarunt , & ut num- 
mi fatis probantj quamvis dictum fit Prufiam Regem 
Cium urbem a Philippo Macedoniae ejus focero cap- 
tam & dirutam , fed hujus aream tantum accepifle 
c[uo loco urbem alteram Prufias Kwyos ejus filius 
extruxerit, quam de fuo nomine Prufiadem appella- 
vkj fed pro Cio, legendum eft Ciero , ut eft apud 
Memnonem in Bibliotheca Photii: nam Cierum Sc 
Cios diverfse fuerunt Bithyniae urbes: fed ad nummum 
Julia? Domna?, in quo KIANI2N cum Fortuna? ftantis 
typos. 

Cretienfes etiam Bithyniae , Flaviopolitac dicli i 
Vefpafiano ut videtur , ob alkjuod ab hoc Impe- 
ratore acceptum , nummos pariter ad teftandum fuum 
erga Juliam Domnam obfecjuium, obtulere. In hoc 
habetur KPHTIE^N ^AAOTIOnOAITilN, curn 
Pallade ftante , dextra pateram & lasva haftam ge-» 
rente. 

• Antoninus Caracalla dicTus , Severi filius , Bithy* 
niam adiit dum Provincias Romanas luftraret , in Sy- 
riam proficifcens , uc tradic Herodianus lib. 4« Deci-* 



-381 B I T H Y N I A 

dens autem Ilio, Afiaque omni & Bithynia, genti- 
bufcjue relicjuis pertranfitis , atque ubicpe rebus con> 
pofitis devenit Antiochiam. 

Bithynias ide6 plurimi populi nummos huic Impe- 
ratori dedicarunt, inter quos fuperftites funt illi cjui 
ab Hadrianis funt percufli EIII MENANAPOT. 
APX. A. AAPIANEHN, fub Menandro Archonte 
^primo Hadrianorum. Illi pro Magiftratibus Archontes 
habebant, utpote qui Athenienfium legibus utebantur, 
illi vero duo erant , idcirco primus femper litteram A, 
notabat. 

Ciani , quorum urbs Cium Straboni nomen habet 
a Cio Herculis focio , qui revertens a Colchis , urbem 
Cbi cognominem iftius condidit. Lib. 12. pqg. 564* 
Suos etiam nummos Caracallsc percufterunt. Hic prae- 
fert a parte ejus averfa KI ANilN Cianomm , cum Jove 
dextra ramum five haftam, fui cultum in hac civi- 
tate indicante, 

Cretienfes ut & Severo patri fic & Caracallae fiiio 
iiics nummos dedicant ; appellantur, ut fupra diximus 
& Flaviopolitac , ut etiam teftatur Ptolemazus ///>. s- cap, 
2. FlaYtopolis cjua if Crateia Dorice nempe. Nummus 
vero KPHTIEXIN Cretienfium , cum Cybele leone 
yecla cum tympano, cjuam illi colebant. 

Nicaei ut jam, dum Caracalla eflet fa<5tus Auguftui 
eodem tempore cjuo frater ejus Geta creatus fuit Caz- 
far, ad seternara inter eos concordiam optandam 
cum certamine inftituiilent $IAAAEA$E1A , poft. 
&jus mortem illa non amplius cclebrafle videntur^ 
ted tantum TETHPEIA, porro putat amicus , alia 
inftituiije ia Caracallae honorem, fed nos potius ilJa. 



RDMANORUM PROVINCIA. 38$ 

adjudicamus Elagabalo, ut fuo loco videbimus. 

Inter tot nummos cjuos Nicaei cuderunt cjuique 
extant in opere noftro de Graccis Colon. pag. ioy. & 
106. fingularis eft ille cjui prazfert in poftica Caracallae 
capitis parte, ©HCEA NIKAIE.Q.N, Thefeum urbs 
Nicacorum yeneratur. Ipfe ftat imberbis pelle leonina 
teclus , dextra pateram , finiftra clave innixa, Nicaei 
adulantes Caracallae, illum ut alterum Thefei urbis 
fuac reftauratorem venerabantur. Plautillac Caracallae 
uxori fuos etiam nummos obtulerunt. NIKAIEflN, 
cum Cerere dextra fpicas & finiftra taedam gerente , 
illi colebant. 

Nicomedienfes Provinciac Metropolitac plurimos 
etiam Caracallac nummos fignarunt: interiilos, prae- 
cipuus eft ille in cjuo legitur NIKOMEAEflN AK- 
TIA ITT ©IA. Ex eo cenamine haec in honorem 
Apollinis Pithyi efle Nicomediae celebrata difcimus, 
cjuae Iicet elTent quatuor facra , hic Kai e^o^ IEPOC 
ArflN infcribebatur, ut videre eft in nummo Com- 
modi Nicacenfium in libro tiojlro de GrAcispag.ji. Plau- 
tillaj Caracallae uxori nummos pariter cuderunt, in, 
hochabetur NIKOMHAEXIN , cum muliere ftantcr 
pede prorae impofito ad denotandum urbis fitum, Ia> 
va Cornucopiae pro ejus foli fertilitate arguenda. 
Prufaei ad montisOlympi radices inter primos Bithy- 
niae populos habiti,fhos etiam nummos Caracalla? confi- 
gnarunt : en ex illis unus, IIPOTCAE.QN, cum acjuila 
roftro coronam gerente, ut fe Imperio Romano fub- 
jeclos efle denotent. 

Prufienfes , diverfi a fupradiclis Prufans , utpote cjui 
ad Hypeum fluvium fiti , nummos etiam fuos Cara- 



384 B I T H Y N I A 

calla: offerunt cum epigraphe IIPOTCIEnN ffPOC 
TniXl. Hercules ftans fpoliis leonis ornatus, dextra 
qua cervum occifurus, illum lacva cervum fiftit ad il- 
gnificandum eorum erga hunc Deum cultum. 

Geta a patre Severo duclus eft in Syriam, cum 
in Parthos progreiTus eft, eumque per Bithyniam ad- 
duxit , cum per Pannoniam reverfus eft , ubi Vini- 
matii Caracallam filium majorem Auguftum fecit , 
& ipiiim creavit Cscfarem ; fed Imperator poft patris 
mortem nominatus, in hanc Provinciam non venit: 
porro cum vellent fratres Imperium partiri, eorum 
amici proponebant ut Europa omnis Antonino, tellus 
autem adverfa , cjuse omnis Aila nuncupatur , Getae 
adjudicareturi placebat autem ut Antoninus caftra ad 
Byzantium haberet, lecla vero in Chalcedone Bithy- 
nia? urbe. Herodian. lib. 4. pag. $0. 

Calchedonii forfan ide6 Geta? lubenter nummos 
cuderunt, quorum hic fuperftes nobis prarbet KAA- 
XAAHNIAN Calchedonwrum , cum Pallade galeata 
flante, dextra telum vibratura, lacva clypeum gerente 
ad indicandum fuum erga hanc Deam cultum fingu- 
larem. 

Juliopolitae Bithyniac populf, ut fuum fltum deno- 
tarent, in nummis quos in Geta? honorem percufte- 
re , Scopam fluvium exhibuerunt : ille ex Ornimii 
ejus Provinciae montis radicibus ortus, & per campos 
fiuens , Juliopoleos mcenia alluit,& poftea in Sagarim 
maximum fluvium delabiturj ideo ut fub muliebri 
fchemate depingitur. 

Nicarenfes Imperio Romano plurimum addi<5li, 
nullum Auguftum imo & Cazfares pr?ctermittebant, 

quia 



ROMANORUM PROVINCIA. 3Sr 

quin iis fiios nummos dedicarent > nam cum in Cara~ 
callse & Getac gratiam ad concordiam inter illos fra- 
tres augurandam certamina «frlAAAEA^EIA inftitue- 
rant, Sc in Caracallse moneta eorum memoriam con* 
Hgnaverant, flc in illa cjuam Getae cuderent , & cer- 
taminis in Severi patris Sc in filiorum concordiam 
inftituta renovare voluerunt NIKAIEXIN CETHPEIA 
«HAAAEA^EIA , Nictenfium Scverea <L? Pbiladelphea , 
cum menfa fupra quam duae urnse cum palmis , cer- 
taminum iilorum indicibus, infra vas forte aureum, 
eorumque praemium. 

Nicomedienfes Provincia? primi fuum etiam erga 
Getam obfequium teftari ambierunt, Sc ut patri de 
fe bene merito fe omninb devotos fuifle demonftra- 
rent , in averfa Getac capitis parte fculpferunt NIKO- 
MHAEflN, Nicomedienflum, cum templo illo oclo 
columnis fufrulto quod in Severi honorem ob certa- 
mina Severea de ejus nomine nuncupata fuerunt t 
erexerunt. 

Prufaei ad Olympom ut Sc alii nummos Getac 
Cscfari obtulerunt : in hoc habetur IIPOTCAEflN 
Prufdorum , cum aquila roftro coronam gerente, eo- 
dem fane typo quem Caracallae ejus fratri cuderantr. 
Prufienfes Prufacorum semuli fuos etiam Getse Csc- 
fari nummos procuderunt, quorumhic nobis fuperftes 
exhibet , in averfa fuperficie IIPOTCIEfLN HPOC 
Tlllfl , Prufienfium ad Hypium, nempe fluvium , cum 
aquila fupra cippum inter duo figna militaria, vete- 
ranos mrlites fbrian a Severo in eorum urbes tranf- 
jniflbs. 

Macrinus Imperator in Mefopotamia proclamatu^ 

Ccc 



3 S6 B ITH Y NI A 

eft poft cscdem Caracallac ab exercitu Romano , de 
cjuo fcripfit ad Senatum cjui eum pro Principe fupre- 
mo recepit , ut omnes Provinciae quac nummos ei fuos 
dedicarunt, inter quos Bithyni, in cjuorum Provincia 
ab Elagabalo viclus, proveclus celerker eft per Cap- 
padociam Sc Galatiam in Bithyniam Eribolum ufcjue, 
quod eft e regione Nicomedienfis oppidi navale. Ex 
F)ionis Fragm. lib. 78. pag. 916, 

Nicomedienfes ut Bithyniae Metropolitae Macrino 
poftcjuam Senatufconfulto Imperator confirmatus eft, 
acclamarunt , & in obfecjuii teftimonium nummos ei 
fuos confecrarunt , ut nos docet ille, in cujus averfa 
ejus capite habetur, EIII CTP. M. AONriNOT NI- 
KOMHAPX2N, fub Prtfore Longmo Ncomedienfium , 
cum Jove fedente, ejus cultum apud eos indicante , 
cjuem Dio Chryfoftomus urbis Praefidem vocat. Orat. 

29. 

Notandum cjuod Magiftratus Nicomediac fuiffe Ar- 
chontes ab Hadriano introduclos ex legibus Athe- 
nienfium illis ab hoc Imperatore prasfcriptis $ fed cum 
St^c.77175 vox cjuae Practorem in nummis fonet, Ma- 
giftratus ille ab Athenienfibus ut Archontum minue- 
rent , eft introduclus , cjuod Nicomedienfes a Cara- 
calla dum in eorum urbe moratuseft, obtinuerunt , ut 
Archontum potentiam abolerant , nam abeotempore 
nulla eorum, fed 2pfoj»ewijy«i nomina in eorum num- 
mis reperiuntur. 

Diadumeniano Macrini filio dicatos a Nicomedien- 
fibus nummos obfervare eft, cum epigraphe NIKO- 
JVIHAE^N AIC NEflKOPnN , Ncomedienfium bis 
Neoaororum. Secundam diximus illos Neocoriam a 



ROMANORUM PROVINCIA. 3S7 

Commodo accephTe. Serpens in gyros erectus , urbis 
originem a ferpente indicatam farpe protulimus. 

Nicaeenfes prompti erant ad nummos fuos novo 
Imperatori dicandosj cjuare inter alios hinc cum Ma- 
crinicapite, & illinc NIKAIEflN cum Satyro pede 
Ixvo caput Nebridis calcante, cujus laeva exuvias te- 
net : alludens Bac(5tio qui urbis conditor appellatur a 
Dione Chryfoftomo Orat. 29. Cum Satyrus ejus filius 
exiftimetur ex Naide quadam Nympha Sangarii Re- 
gulo & Cibelis filia , cui nomen Nicaea. Memnon 
C4J>. 4J- 

Pariter illi Populi Diadumeniano Macrini filio, ab 
illo Caefare nuncupato nummos confignaruntcumhac 
epigraphe AIONTCON KTICTflN NIKAIEIC 
Dionjfeum conditorem colunt Nic^enjes. Ba.cch.us ipfe nudus 
ftans cantharum dextra gerens & I«eva Thyrfum , pro 
pedibus Tigris, unde confirmaturlocus Orationis Dio- 
nis Chryfoftomi , in qua Bacchum autorem civitatis 
Nicaeaz appellat. 

Prufsci ad Olympum inter Bithynise Populos, non 
ultimi funt in nummis novis Imperatoribus cudendis, 
ecce Macrino Sc ejus filio Diadumeniano Caefari fuos 
exhibent , eundem typum cum infcriptione IIPOT- 
CAEflN Prufaeorum , in cjuo vir galeatus & nudus , 
genuflexus fibi pugione manus infert, ex cujus fanguine 
flos nafcitur. Ille eft Aiax Telamonis filius , qui cum 
de armis Achillis cum Ulille difceptans, inferior de- 
cefliflet, in furorem verius eft, poftea admentis fa- 
nitatem reverfus, gladio , cjuem ab Hedlore dono ac- 
ceperat, in loco deferto fe confodit, cruorcjue ejus 

in Kyacinthumjrlorem eft permutatus, ut canit Ovidius, 

Ccc i> 



3$8 B IT H Y N I A 

Illius fortiffimi Grscci gladium Prufaci confervafle 
apud fe videntur , cujus in memoriam fa?pe hunc Ajacis 
fefe interimentis typum in plurimis fuis nummis ex- 
hibuere , ut videre eft apud Patruum in Caracalla lib. 
de Num. mediocris formx pag. 304. 

Prufienfes ad Hypium fiti, Macrino Imperatori 8c 
Diadumeniano ejus filio, Caefari fuos nummos etiam 
obtulerunt in ambobus Herculem quem colebant, 
exhibuere ITPOTCIEfLN nPOC TIII.Q , cum hoc 
Deo dextra clavam, finiftra cervum cornibus appre- 
hendente, qui eft illius Herois labor quartus. Ex Au- 
fonio Idyll. \$. 

JEripedis auatuor tulit aurea cornua cervi. 

Cum Elagabalus mififlet qui Macrinum confeque- 
rentur , poftquam jamplurimum vias praeceperat, in- 
ventus eft in Chalcedone Bithynia? urbe gravifTime 
argrotans, ac perpetuo itinere attritus, Jatitans in fub- 
urbio cjuodam ubi illi caput ab iis qui eum perfeque- 
bantur, abfciffum. Ita fcilicet occifus efl Macrinus cum 
Diadumeniano ejus filio ,quem Cscfarem fecerat. He- 
rodian. hift. lib. f-pdg> 117. & 118. 

Elagabalus Macrino extincto & occifo, rebus in 
Oriente ordinatis , ab Avia Ma?fa atcjue amicis ad 
Romanam aulam profedtus eft e Syria, Nicomediar 
ver6 hyemavit, ita poftulante anni tempore. Hero- 
dianus, Dio, CaJJius ist Lampridius. Cum vero ibi cul- 
tum patrii numinis celebrare fupervacuis faltationibus 
veftitum ufurpansluxuriofuminchoaflet, Nicomedien- 
(qs ut ex eorum nummis eruitur , in ejus honorem cer* 






ROMANORUM PROVINCIA. 385 

tamina inftituerunt, cjua? Antoniana ex ejus nomine 
Antonini vocarunt , quia ille fe Antonini Caracallae 
filium prardicabat. 

Hacc prscfertNicomedienfium nummis NIKOMH- 
AEflN AICNEHKOTflN, cum urna ludorum in 
qua duac palmac rami , & infra ANTXINIANA. In ac- 
ternam nempe horum certaminum memoriam. Hi 
pariter Populi Julia: Macfac ejus aviac dicarunt cum 
epigraphe fimili, NIKOMHAEQN AIC NEflKO- 
PfiN, & Cerere ftante , dextra Ipicas & pateram, 
lacva. vero ta?dam tenente, quam plurimum venera- 
bantur, cjuafi Masfa eflet illis altera Ceres. 

Chalcedonii Antonino Elagabalo Nicomedise Pro- 
vincia? fua? Metropoli hyberna agenti nummos etiam 
fuos dicare voluerunt : hic pra?fert KAAXAAflNIflN 
Cbalcbedoniorum , cum tripede cui involutus eft fer- 
pens, cjui typus Apollinis, cjui vates erat, cultum in 
hac urbe facpe meminimus,indicat. 

Nicacenfes ut fuum obfecjuium novis Imperatoribus 
denotarent, adnummos illis percutiendosfemper prom- 
pti, hunc inter alios Elagabalo exhibuerunt , NIKAI- 
EflN Nic<zenfium , cum templo fex columnis ornato. 
Illud videtur in honorem fratrum Caracallac & Getac 
erectum , quando Nicasenfes $IAA AEA$EIA certa- 
mina inftituerunt , cjuod in Elagabali gratiam qui Ca- 
racallac filius credi volebat, in nummo percufferunt. 

Ut Elagabalo Nicacenfes ita & Aviac ejus Macfac a 
nepote Augufta? titulo donatse nummos cudere cura 
epigraphe NIKAIEflN NiCctenfium *& ferpente in gy^ 
ros ereclo , iEfculapii nempe fymbolo , quem illi ut 
alii fervatorem appellant CflTHPA THN NI- 
KAIEilN. In Antonino Pio e Gaza regia. 



35)0 B I T H Y N I A 

Bithynienfes Bithyniae Populi, quorum urbs Bithy- 
nium Antinoi Hadriani Amafii patria , cjuam fupra 
Sangarium amnem collocat Paufanias lib. 8. pag. 430. 
Elagabalo proculdubio cuderunt , fed nobis tantum 
ejus uxoris Julisc Paulac fuperftites funt cum ejus ca- 
pite, & inaverfa parte BEI@TNIE.QN. Hygeia fuc- 
cincta ftat, dextra pateram tenet in qua ferpens lam- 
bit , cui vota pro Augufta? falute feciffe denotant. 

Juliopolitae Populi Bithynias ad Scopam fluvium 
jfiti , iuos Elagabalo nummos iignarunt haud dubie , 
fed hi ad noftras manus non pervenere : incidit tan- 
tum hic Julia? Paula? ex prima forma , in cujus averfa 
habetur IOTAIOnOAEflTAN Juliopolitarum , cum 
Curru triumphali in quo paludatus eft Elagabaius in 
memoriam ejus triumphi Romse initi anno V. C. 5173. 

Alexander Severus in Bithyniam non venit , nec 
HiPcoria illum pro hac Provincia quidquam egiile tra- 
ditj Pra?iides , Proconfules Sc Legatos nunquam fecifie 
ad beneficium , fed ad judicium vel fuum vel Senatus, 
inejus yita narrat Lampridius pag. 218. Dio Caffius fub 
hoc tempore cum Conful faclus fuiiTet ab Alexandro, 
<jui tertium cum eo inibat , iinito illo Magiftratu, di- 
miflusj in Bithyniam iuam patriam rediit, Nica?am 
fcilicet anno V. C. 85*1. ut ipfe narrat lib. 80. pag. $29. 
Bithynienfes ordine alphabetico, nummorum in ho- 
norem Alexandri Severi , a Bithynia? populis cuforum 
fcenam aperiunn hi infcribuntur AAPIANXIN BEI- 
©TNIEflN Hadrianorum Bitbjnienjium ; iic dicli funt 
in gratiam Antinoi ab Imperatore Hadriano, cujus ille 
erat Amaiius. Pra?fert typus iEfculapium cum baculo 
cui ferpens eft invoiutus: hic autem Deus a multis 



ROMANORUM PROVINGIA. m 

populis ut fanicatem fervaret cultus. 

Juliopolitae prodeunt tanquam Alexandro Severo 
plurimum devoti, cum fuos nummos in illius laono- 
rem percuflerint. Hic exhibet in parte ipfius Impe- 
ratoris averfa. Deum Limum flantem , pyleo Phrygip 
ornatum & Luna crefcente fupra humerum , dexcra 
pateram ferentem , ad denotandum ejus Dei cuitum 
in urbe fua , cui facra fecerant pro ipfius falute, ut in- 
dicat patera quam manu gerit. 

Calchedonii Juliopolitas fequunturin dedicandis fuos 
Alexandro Severo nummos , quorum urbs valde anti- 
qua a Megarenfibus condita : illi autem caeci appel- 
lati , quod non pocius oppofitum littus eligere , inquo 
Byzantium fuic poflea excruclum. Nummus profert 
■KAAXAA,QNIf2N Calcbedomorum.NemtbsR.2ins dex- 
tram ori admovet, lacva rhombum geric, ad ejus culcum 
in eorum urbe indicandum , quem eciam venerabancur 
Nicaeenfes, ut tradit Dio ChryfoftomusOrat. 15». Ami- 
citiam concordiamque Sc Nemefim aliofque Deos, an vero 
felegerint Calchedonii hanc Deam in nummis Alex. 
Severi , ut oflenderent illam fumpfiile vindidlam de 
impuro & crudeli Elagabalo. 

Ciani quorum fscpe meminimus , urbem habuerunt 
cui nomenCios, fuitque emporium non procul ac- 
colencis Phrygia?. Ex Plin. lib. 5. cap. 40. Ergo non ea 
fuit quam cepit Philippus Macedoniaz Rex , & cujus 
aream dedit Prufiac genero , cjuam a fundamentis ere- 
xit alter Prufias prioris filius , ab eo Prufiadem ap- 
pellatam cjuae fita erat ad Hypium fluvium, ut fpar- 
fim protulimus: fed hoc oppidum diclum erat Cierum 
a Memnone. 



3»i B I T H Y N I A 

Nummus Cianorum cum Alexandri Severi capire 
ex una parte praefert, ex altera EIII CTP. KPATIII- 
HOT KIAN.QN , fub Prttore Cratippo Cianorum, cura 
Diana Ephefia , & adminiculis cervis ad denotandum 
in eorum urbe ejus Dianae cultum , qui frequens erat 
in Afias eonfiniumque Provinciarum traclu. Cernis 
autem nomen K^th , id eft ufurpari , Archontis loco in 
Bithyniae Provinciac urbibus a tempore Caracallae quem 
Magiftratum hujus Imperatoris permhTu mutatum fuiffe 
lupra obfervavimus. 

Nicaeenfes ut Alexandrum Severum optimum Prin- 
cipem fibi demererentur , fuos ei nummos cuderunt 
plurimos , inter quos hunc felegimus habentem in a- 
verfa ejuscapitis parte NIKA1E.QN Nic<eenjium } cum 
Harpocrate dextram ori admovente , lacva cornuco- 
piac gerente , ad ejus cultum cum aliis Diis in eorum 
urbe indicandum. 

Illi pariter Juliae Mamaeae Alexandri Severi matri 
nummos fignarunt cum eadem epigrapheNIKAIE-QNj 
fed cum ara cui duo bovum capita funt impofita , ad 
declarandum pro ejus falute facrificium rite in eorum 
urbe fa<5tum fuifle. 

Nicomedienfes ut Bithyniae Provinciae Metropolitae 
in dkandis fuis nummis novo Imperatori Alexandro 
Severo non morati funt cum hoc lemmate NIKO- 
MHAEftN BIC NEfiKOPnN.Imperatorpaludatus 
in equo , pacificatoris habitu , finiftra haftam gerens, 
ad denotandum ejus ex Syria pofle[uam Parthos bello 
reprefnfTet in urbem reditum. 

Prufsei ad ima Olympi montis fiti, procuIcKibio fuos 
pummos Alexandro Severo percuflerunt , fed illi ad 

nos 



ROMANORUM PROVINCIA. m 

nos haud pervenerunt , licet iftius Imperatoris fint fre* 
quentes , utpote <jui annos 14. regnaviti fed ejus loco 
nobis Saluftiae BarbiaeOrbianaerariflimos exhibent cum 
epigraphe CAAA. 0ATB. OPBIANACEO, & in 
parte averfa IIPOTCAEflN Pruftorum, cum Telefc 
phoro ftante. 

Sub Maximino ejufque filio Maximo , cjuem Cscfa- 
rem appellaverat, nihil ab Hiftoria* Scriptoribus in 
Bithynia geftum comperimus : porro illius Provinciae 
Populi , illis ut qui Imperium Romanum gubernarent, 
fuis iis nummos more folito dicarunt. 

Juliopolita? patri & filio non modo nummos per- 
cuffere , fed eundem typum utrique confecrarunt 
nempe IOTAIOIIOAITXiN Juliopolitarum. Acjuila fu- 
pra fulmen roftro coronam geftat, Jovis & imperii 
fymbolum , Jovis cjuidem infiftens fulmini , nempe 
Acjuila huic Deo in bello contra gigantes fulmen mi- 
niftravit : Roma? vero infigne eft Acjuila , roftro co- 
ronam gerit ut femper vi61rix : alludentes Juliopolitas 
Romanis, cjui Severo nummum cuderunt cum epigra- 
phe Jovi Imperatori , cum fulmine pro typo Ciani ad 
amnem Cium in Bithynia fiti, Maximino nummos fi- 
gnarunt cum infcriptione KIANflN, Cianorum. In 
hoc figura virilis ftat nuda cum ftrophio dextra extenfa, 
finiftra vas magnum tenens j an alicujus Dei patrii 
effigies , cujus fingularis eft apud Cianos cultus. 

Nicaeenfes per fuos nummos Maximino Imperatori 
gratulantur, hic vero fub Praetore Antiocho cufuseft, 
En. C. M. ANTIOXOT NIKAIE.QN, cum non am- 
plius fummus urbis Magiftratus effet Archon, ut fupra 
diximus. Typus exhibet duas lampades vexillo inter 

Ddd 



354 B I T H Y N I A 

medio. Lampades autem illae ad Demetriafefta Cereri 
dicata, cujus Deae fummus erat in hac urbe cultus, 
fpectant. Vexillum vero in ea urbe ftationem eue le- 
gionariorum quorumdam ad Provinciae cuftodiam 
contra barbaros , ut fazpe indicant tria figna militaria 
in nummis Nicaeenfium, ut videre eft in noftrolibro 
de nummis Graecis. 

Ifti Populi non folum patri fed etiam Maximo ejus 
filio, fuos nummos percuiTerunt plurimos, inter quos 
hunc felegimus NIKAIE.QN Nic<eenfium. Imperator 
paludamento ornatus in equo , dextra haftam tenens, 
Hacc videtur ftatua equeftris Maximini in quodam pu- 
blico loco ob aliquod beneficium ab eo acceptum pofita. 

Nicomedienfes ut Provincisc Metropolitas nummos 
Maximino & Maximo ejus fllio cuderunt, patri qui- 
dem cum hac infcriptione NIKOMHAEQN AIC 
NEflKOPnN, & Cerere capite velato ftante, dex- 
tra fpicas, finiftra facem gerente. Hacc Dea peculiari 
cultu ab illis colebatur. Siquidem Libanius in vita 
fiia de Nicomedia loquens , eam Cereris oppidum ap- 
pellat. Maximo autem appofuerunt eandem epigra- 
phen cum nave velo expanfo , ad denotandum urbis 
fuac fitum. 

Prufscanum ad Olympum , fi Maximini defunt hac- 
tenus nummi , nobis funt faltem ejus filii Maximi fu- 
perftites, nempe IIPOTCAEflN, cum Pallade ga- 
leataftante, dextra pateram , finiftra haftam gerente p 
pro pedibus clypeus. Dea fui cultum apud Prufacos in- 
dicat , patera vero cjuam tenet y facra pro fahite Ma- 
ximi ipfi facla demonftrat. 

Prufienfes ad Hypium vicinorum fuorum. exemplum 



■» 
t 



ROMANORUM PROVINCIA. 39 f 

fecuti Maximo Caefari nurnmos percuflerunt; fed cur 
illius Principis moneta magis vulgaris eft cjuam patris 
Maximini , an ipfe a Populis amaretur Sc parens odio 
haberetur. Illorum nummi cum Maximi effigie , in 
averfa parte praeferunt IIPOTCIEnN nPOC Tnifl, 
Sz caput Apollinis ad denotandum cjuidem ejus inurbe 
cultum , fed ut videtur Maximi juventuti alludentes> 
<juod ille Deus , juvenis femper depingitur. 

Sub Gordiano Pio nihil in Bithynia ab illo geflum 
difcimus, nifi cjuod nummi in hujus Imperatoris & 
Tranquillina? illius uxoris honorem a cjuibufdam Bi- 
thyniaz populis carlati occurrunt, cporum defcriptio- 
nem oculis veftris fubjicimus. 

■Calchedonii Gordiano Pio Sc Trancjuillinas inter alios 
Bithynia» populos fuos nummos dicafie videntur, cum 
ii lint potius quam aliorum fuperftites: unus Impera- 
tori infcriptus habet KAAXAAflNIflN Calchedonio- 
rum, cum lyra Apollinis fymbolo , ejuod a Mercurio 
accepiffe fabulantur. Eadem epigraphe in Tranquillina 
legicur, fed pro typo exhibet triremem Practoriam cum 
remigantibus ad indicandum ad mare fitum. 

Ciani haud dubie Gordiano nummos cuderunt, II 
Tranquillinse ejus uxori fignatos reperiamus, quicerte 
rariores funt, cum Auguftarum nummi, ut folet, mi- 
nus frequentes habeantur , & prsefertim hujus fajminae 
Principis , quorum Latini, ideft a Senatu caclati, inter 
rariflimos ab Anticjuariis reponuntur: Hi vero Populi 
in fuis pofuere KIANXlN Cianorum , cum Hygiaea 
ftante ferpenti efcam porrigente , cui facra pro Au- 
guftae falute fe facere demonftrare volebant. 

Nicseenfes Gordiano & Trancruiliinas fuam gratitu-5 

Ddd i) 



39 6 B I T H Y N I A 

dinem teflari cupientes , utrique nummos fuos obtule- 
runt j fed in parte averfa Imperator ipfe habetur in 
equo quem UJJION BPOTOIIOAA NIKAIEftN. 
Equum humano pede appellant, in dexteriore tenet bacu- 
lum cui ferpens eflinvolutus, utiEfculapi mutationem , 
huic Deo urbis fuae pracfidi cum Imperatore alludentes, 
qui in eam ingreffus dum e Maefiain Syriam tranfiens , 
fanitatem Imperatori longaevam pollicetur. Nummus 
vero Tranquillinae pracfert NIKAIEHN Nc^eenjium , 
cum Pailade ftante, pateram dextra, laeva haflam ge- 
rente , ad quam pro conjuge Imperatore fe facra fa- 
cere, ut flt illa Dea vicloriarum ejus afliftrix denotent. 
Nicomedienfes ut Gordiani & ejus Tranquillinac 
uxoris gratiam fibi demerendam utrique nummos tan- 
quam Metropolita: fignarunt , Imperatori quidem cum 
infcriptione NIKOMHAEfLN AIC NEflKOPfLN, 
cum figura galeata ad aram ex averfo Imperatore. 
paludato ftante, intermedio ferpente erecto : in ver- 
tice, aquila & templum 4. columnarum. Ad originem 
urbis fpeclat hic typus 5 figura. galeata Nicomedes 
efle videtur ut conditor , & Gordianus forfan ut reftau- 
rator: ferpens & aquila, locum defignantes templum 
Deo nempe Jovi civitatis cuftodi, ut alias diximus in 
Prufia Venatore. Tranquillina? vero eadem epigraphe 
NIK0MHAE&N ^IC NEftKOPftN, cum Cerere 
velata ftante, dextra fpicas , lscva tazdam gerente, 
alludentes Auguftae , curn Ceres fit prazcipua civitatis 
Dea. 

Sub Philippo Bithynisc res admodum obfcura? funt, 
ipforum Provinciac Populorum nummi illi & Otaciliae 
Severse ejus uxori, ceu filio ejus Philippo Caefari no- 
bis fuperfunt. 



ROMANORUM PROVINCIA. ^ 7 

Adrianothyritas quorundam beneficiorum ab Hadria- 
no conditore acceptorum confirmationem a Philippo 
obtinuifle videntur, cum illi nummos exa?re Maximo 
cuderint Eni ATP. CX2KPATOTC. APX. A. 
AAP1ANO0HPEITON , Sub Aurelio Socrate Archonte 
primo Adrtanotberitarum , cum Imperatore neque ad 
bellum proficifcente. Id eft quando cum Perfis pacem 
mortuo Gordiano juniore iniit. Adrianothyrita: ciim 
Archontes Magiflratus ex inftituto accepiflent , eos 
pro Praetoribus ut in omnibus fere urbibus mutatos 
vidimus , confervare voluerunt. 

Nicacenfes feduli erant in fuis nummis Imperato- 
ribus novis fignandis : ecce Philippo patri cum epigra- 
phe ATrOTCTIA CETHPIA NIKAIHN , Auguftea 
SeVerea , id eft certamina Ntc<eenjium , cum duabus urnis, 
in qualibet palmae ramus. Nicaeenfes horum certami- 
num memoriam revocant , ut fe Romanis Principi- 
bus adduclos denotent. Nummos pariter Philippo ju- 
niori confecrarunt NIKAIEHN Nic<ee?ijium , cum JEC- 
culapio & Hygiaca ftantibus , Telefphoro intermedio, 
feligentes illi Deos fanitati pro Ca;fare Philippo vi- 
gilantes. 

Nicomedienfes totifamilia» Auguftae fuos dedicant, 
patri quidem Philippo cum hoc lemmate NIKOME- 
AE.QN AIC NEnKOPXlN , cum templo o&o co- 
lumnarum, in cujus aditu aquila & forte ferpens tem* 
plum id oclophylon, videtur efTe illud quod Septi- 
mio Severo ereclum faspius diximus , acjuila & fer- 
pens ad urbis originem fpeclant. Otaciliac nummi 
exhibent NIKOMHAEQN AIC NEnKOP^N, 
cum capitibus Oiiridis & Ifidis adverfis ad eorum cul- 



3^3 B I T H Y N I A 

tum in urbe denotandum 5 fed Philippum fibi prb 
Qfiridi , 8c Otaciliam pro Ifide tunc elfe. Philippo 
autem juniori eandem fignant infcriptionem NIKO- 
MHAE.QN AICNEnKOPflN,cumtrireme, velo 
8c remigantibus inftrucla, ad notandum femper fibi 
paratas ad Csefaris illius obfequium habere. 

Decius non tertiam Tribunitiam poteltatem efl afle- 
cutus , cjuare fub eo Bithyniae res iunt parum notse j 
alicpot fuperfunt ilhus Provinciae populorum nummi 
quos exhibemus Ciani ut Decio & ejus filio Q^ He- 
rennio obfequium fuum tcilarentur : hinc patris effi- 
giem, inde cpigraphen KIANXIN Cianorum, cum ca- 
pite Qi_ Herennii fub imagine Dei Luni , crefcente 
Luna ornati , ad declarandum Luni in urbe fua cul- 
tum , fub cujus effigie Q^Herennium venerabantur. 

Nicseenfes familiae Decii gratulantes , ipfi, Etrufcil- 
Ix uxori & Hoililiano filio nummos fuos dicarunt, 
Decio quidem hac epigraphe NIKAIEXIN Nicaenfium. 
Adfunt tres Charites nudac , ad cultum Nicseae deno- 
tandum. Eteocles Orchomeniorum Rex Gratiarum 
templum extruxit apud Strabonem. Etrufcilla vero cum 
hac infcriptione Eni APICTEOT NEIKAEflN ,fub 
Arifiea Nicxenfium , id efl Pr^tore , cum Baccho dex- 
tra poculum , laeva Thyrfum gerente. Bacchus autem 
a Dione Chryfoftomo Tli$Twmf Nicacae , auclor nempe 
eivitatis. Hofliliano denique Decii filio Nicscenfes, 
nummosproferunt cumhoc lemmate NIKAlEfiN & 
pro typo , Serapin dextram coram ara erigentem , & 
keva haftam gerentem , cujus jam in Otacilia imagi-» 
Bcm ad indicandum in urbe cultum fuum. 



ROMANORUM PROVINCIA. 39s 

Nicomedienfes fuos nummos Decio 8c Etrafcillae 
ejus conjugi infculpferunt ad eorum benevolentiam 
fibi conciliandam. Deus quidem NIKOMHAEflN 
AIC NEflKOPXlN , cum muliere fcopulis infidente 
utraque templum iuftinente. Ha?c faemina genius eft 
urbis illius litum denotansj duo autem templa Diis 
civitatis Prazfidibus erecla. Etrufcillae vero EITI CTP. 
EPMOrENOTC NIKOMHAEXIN B. NEftK, fub 
Pr<etore Mermogene Nicomedienfeum bis Neocororum , cum 
Fortuna in templo quatuor columnarum. Nummus 
non modo ejus cultum Nicomediae > fed illius templi 
formam demonftrat. 

Gallus Volufianum filium ad Imperium confociV 
vit, fed breve fuit Sc ad duos annos non pervenit, 
ita ut de Bithyniae rebus fub iis nihil apud Hiftoriae 
Scriptores occurrit , porro plurimi ejus Provincia? Po- 
pulorum nummi nobis fuperfunt. 

Ciani ordine alphabetico prodeunt primi fuos num- 
mos Gallo proferentes KIANH.N , cum Plutone fe- 
dente dextra extensa, la?va Bifuleum imperii fui {ym- 
bolum gerente ; pro pedibus gerente, ad demonftran- 
dum in urbe fua cultum, quem a Nicomedienfibus 
habuifie denotat idem typus ab iis in nummo Philippi 
junioris expreilus, 

Nicaeenies Gallo Sc Volufiano ejus filio nummos de- 
dicarunt, Gallo equidem cum hac infcriptione NI- 
KAIEXIN Nic&enfium , cum Imperatore paludato ia 
equo decurrente, dextra haftam, quem fic depingunt 
ad bellum contra Scythas proficifcentem, i-lli vicloriara 
augurantes: Volufiano autem cum ea epigraphe NI- 
KAIEflN cum tribus nudis Charitibus, cujus jamty- 



4 oo B I T H Y N I A 

pum in Decio retulimus ad earum in urbe fua cul- 
tum declarandum. 

Nicomedienfes ut Provincia: Metropolita» prompti 
femper erant ad fuam erga novoslmperatores benevo- 
lentiam per nummos denotandam ecce Galli ex una 
parteeffigies, «Scinaverfa NEIK AIC NEOKOPflN 
cum Apolline nudo ftante , dextra pleclrum , Iarva lyra? 
cippo impofita: innixa , ad ejus cultum in urbe fiia 
arguendum , quod foli nummi nos edocent. Volufia-< 
ni vero nummus pra?fert NEIKOMHAEflN AIC 
NEOKOPflN in corona ex Iauro contexta > in tefti- 
monium forfan auresc quam illi in adventu ad Impe- 
rium obtulerant, ut folebant Provincia?. 

Prufaei volentes etiam fibi Galli gratiam conciliare, 
fuos pariter nummos illi protulerunt cum epigraphe 
TIPOTCAEnN, & Securitate Dea fedente, dextra 
Scipionem , finiftra fellac innixa caput fuftentante , ad 
denotandum fub hoc Augufto per Imperium fecuri- 
tatem. 

Sub Valeriano Scytae Bithyniam ingreffi eam de- 
populati funt, & Nicomediam ceperunt atque quam 
multis antea beneficiis Imperator cumulaverat , ut 
videre efl per Nicomedienfium & Nica:enfium num- 
mos. 

Nicomedienfes Valeriano gratulabundi quod inter 

beneficia fibi ab eo collata Neocoriam tertiam con- 

ceffiftet certamina , non modo in ejus honorem , fed 

in filiorum Gallieni Sc Valeriani junioris memoriam 

celebrarunt : teftes funt nummi fequentes , caput Va- 

leriani ex una parte 8c haec epigraphe ex altera Ni- 

KOMHAEXIN AIC NEOKOP^N, Imperator pa- 

ludatus 



ROMANORUM PROVINCIA. 40 i 

ludatus in equo currente cum hafta. Hic nummus ex- 
hibet Valerianum Roma exeuntem , ad bellum contra 
Perfas proficifcentem i cum tantum Nicomedienfes 
tunc eflent bis Neocori , primum ab Hadriano facli, 
8c fecundum a Commodo, ut fupra demonftravimus. 










Eee 




/}02 

BITHYNIiE URBES 

CLARyE ET NUMMIS ILLUSTRAT^. 

A D R I A N E. 
Driane, unde Adrianenfes, vel Adriani Sui- 

dx , Ut inquit, AcA&.a.vot tidXh Mvo-iaLi, t?5 mv BjGu- 

«*«. Adriani, urbs Myfias, qua: nunc Bithyniac vo- 
catur. Haec ab Adriano Imperatore condita , ut no- 
men ejus perfuadet 5 fed an fundamentis erecla , aut 
fuerit quscdam alia urbs ab eo reftaurflta , prorius igno- 
ratur. Ille ob amorem quo Antinoiis ejus amafius ex 
Bithynio Bithyniae oppido oriundus, Bithyniam cjuas 
erat Provincia Populi Romani contra Pamphyliam 
Csefaris permutavit^ & eam multis beneficiis locuple- 
tavit, plurimifque urbibus auxit , prazfertim Nicome- 
diam 8c Nicaeam temcmotu coliapfas inftauravit. Ex 
Eufebio. 

Nummi Adrianenfium hsec funt. Alter ( vide in 
Hadriano) pracfert capita M. Aurelii & Commodi 
adverfa, & in parte poftica, EIII M. AAEHANAPOT 
APX. A. TOB. AAPIANEnN,/** Marco Alexandro 
Archonte primo iterum Adrianenfium i Mercurius ftans 
dextra extensa, finiftra caduceumrex adverfo fluvius 
muliebri facie dextra innixus urnac acjuas vomenti, po- 
ne eam arbor. Mercurius fui cuitum in urbe , fluvius 
illiusficum indicat, fed cum fit muliebri facie, illum 
fe exonerare in alium denotac. 



B I T H Y N I JE U R B E S. 403 
Aker exhibet capita M. Aurelii & L. Veri adverfa, 
ln cuju! pofteriori parte legitur EITI AOTKIOT 
AHO. APX. A. TO. B. AAPIANflN, fub Lucio 
Apollinari Archonte primo iterum Adrianorum 5 Mercurius 
ftans dextra crumenam , fmiftracaduceumgerit. Idem 
Mercurius fui cultum arguit ut fupra, crumenam te- 
net ut commerciorum Deus. Vide in Septimio Seyero in 
Caraca/la. 

ATT. OTAAEPIANOC TAAIHNOC OTAAE- 
PIANOC KAICAP. CEBBB.Tria capita nempe Va- 
letiani fenioris inter Galienum dexteriorem & Vale- 
rianum juniorem a flniftris ; in parte poftica, NIKO- 
MHAEfiN TPIC NEHKOPaN , tres urnse cum 
palmis. Hic vero nummusNicomedienfes a Valeriano 
ter faclos fuifle nos edocet , quod confirmant tres 
urnas certaminum cum palmae ramis, triave templa 
in eorum honorem erecla , fequentes hujus civitatis 
in Galieno nummi demonftrabunt, ac nobis eorum 
certaminum nomina indicabunt. 

Nicseenfes licet nullam in nummis fuis Neocoriam 
acceperint, tamen in hoc fe a Valeriano obtinuiife ut 
eadem certamina cjuse in ejus 6c filiorum honorem a 
Nicomedienfibus celebrare permiferat, fibi inftituenda 
concefferat, eorumque nomina nifi illa innummisfuis 
confignaffent , ignoraremus. Eadem capita , & eadem 
epigraphe in iilis, quac in Nicomedienfium nummis > 
pars vero averfa MEITCmN APICTXIN NIKAI- 
EflN , maximorum optimorum, fcilicet Principum , A r /- 
menfium j tres urnae cum palmis. Per hunc nummum 
Nicomedienfium & Nicseenfium certamen inValeria- 
ni cum nliis honorem inftitutum, maximorum & op- 



4 o4 BITHYNI£ URBES. 
timorum Principum nomen tulifle didicimus. 
Galienusin nummis Imperator &Auguftusappellaturj 
communicata ei mox a Valeriano patre Tribunicia 
parte , quare a Bithynis Nicomedienfibus, cum effent 
adhuc tantum bis Neocori , illi funt percuffi nummi 
cum ejus capite , & in averfa vero NIKOMHAEHN 
AIC NEflKOPflN , cumillius {^gurain ecjuo decur- 
rente, hafta infigni, cum nempe ad tutandam Galliam 
proficifceretur. Capita Valeriani & Galieni adverfa , in 
quorum parte pofteriori NIKOMHAEflN TPIC 
NEnKOTflN, cumtribus templis fex columnarum, 
<pa? Nicomedienfes ter a. Valerianofaclos fuiffe Neo- 
coros , tum vox Trtc, cum illatria templa demonftrant. 
Medium Valeriano patri, in cujus aditu ftat illius fta- 
tua, & inaliis duobus ara, pro quorum falute , nempe 
Galieni & Valeriani junioris , facra fiebant. 

Nicomedienfes non modo Galieno Imperatori, fed 
Salonina? ejus uxori nummos confecrarunt. En unum 
cum illius imagine, & in averfa parte NIKOMH- 
AE_QN TPIC NEQKOPftN, cum Ifid. Pharia 
utraque manu velum tenente , qui hos Populos ter 
Neocoros efte indicat. Ifis autem ejus cultum in urbe 
arguentes , ficut jamin Otacilia Severa obfervavimus. 
Populi Deas fscpius pro Auguftarum typis , quas fub 
earum imaginibus plerumcjue depingebant , feligentes. 

Nica?enfes cum a Valeriano ludorum celebrando- 
rum facukatem obtinuifTent , eam quafi a Galieno 
utpote ad Imperii confortium aiTumpto, etiam ha- 
buiffent, ipfi. gratulantes nummos cudere cum illo- 
rum nominibus, nempe APICTnN MEriCT.QN 
NIKAIEQN , tres urnae cum palmis ? ut in nummis 
Nicomedienflum. Prufienfes 



BITHYNI^ U R B E S. 40* 

Prufienfes ad Hypium fuos etiamNummosGalieno 
infculpferuntj Sc ut illi melitis gratuiarentur , Salomni 
ejus filii caput in averfa parte pro typo exhibuerunt,po- 
pulorym fervata epigraphe IIPOTC1E.QN nPOC 
TITin, pro <jua voce ulrimaTriftanus ITPOBEINfi 
legit Probino , & Prufienfium Magiftratum quemdam 
male exiftimat. Tom. 5- pag. $. 




Fff 



4o6 



I N D E X 

AUTORUM VETERUM ET RECENTIUM. 



jflZr L I A N u s. 


Memnon. 


Appianus. 


Morellius. 


Appuleius. 


Orosius. 


Arrianus. 


Patinus. 


Asconius. 


Pa SANIAS. 


Athenjeus. 


Periplus Pont. Euxin. 


AURELIUS VlCTOR. 


Petronius. 


Dio. Cassius. 


Photius. 


ClCERO. 


Plinius 


Claudianus. 


Plutarchus. 


CORNELIUS NEPOS. 


PoLYFIUS. 


DlODORUS SlCCLUS. 


POLYENUS StX AtG. 


Diogenes Laertius. 


Probus. 


Dionvsius Alexandrinus. 


Meincruis Reintccins. 


Eusebius. 


Salm.ifmf. 


EuTROPIUS. 


Salustius. 


Florus. 


Seouinus. 


FuLCENTIUS. 


Servius in JEneid. 


Glandopius. 


Sfanhemius. 


Golfxjus. 


Strabo. 


Herodotus. 


SUETONIUS. 


Hennenges. 


Suidas. 


D. Hieronymus. 


Tacitus. 


Home : <ls. 


ToiLus. 


Jclics Cjesas. 


Trifianus. 


JoSEP.IUS. 


V-.i!lant Joan. 


Justin.s. 


Valerius Maximus, 


Lilius Giraldus. 


U/krius. 


T. Livi s. 


Xenophon. 


L- cianus. 


XlPHILINuS. 


Luaus. 


Zozimus. 



407 

I N D E X 

NOMINUM ET RERUM- 

A 



ACHMMEN IDARVM 
flirpis origo. 2 

Achjho Mithridates concedit fi- 
liam in uxorem. 42. A Sardis 
capitur , & ab Antiocho ex- 
cruciatur. 42 

Adf.ianus a Luctilto in Cappa- 
dociam milTus eft. 1 1 5). Par- 
tem exercitus occidit, partem 
fugat. 120 

Alexander Magnus , Philippo 
patri fucceflit. Prxlio ad Gra- 
nicum Darii excrcitum profli- 
gavit , & Afiam Minorcm fub- 
jugavit. 29 

Alcxa.nd.rini Gallos ex Throadc 
ejiciunt. 3 1 3 

Akchelaus victus Sylli, fugit 
Chalcidem. 71 

Amastris , Dionyfii Heraclece 
Tyranni vidua : Zipoeteseam 
in uxorem duxit. 301 

Amysis , Gobrke filia , uxor Da- 
rii. 3 

Annibal confugit ad Prufiarn. 
325. Confilio arma Pergame- 
norum fuperavit. 324. Roma- 
ni ad Prufiam mittunt Flami- 
nium ut Annibalem depofce- 
ret. ibid, Annibal pofteaquam 



eft nuntiatum milites Regios 
in veftibulo effe , venenum 
popofcit. 32) 

Anonymus. Quis loco Artabazis 
regnaverit ignoratuT.o. Si Cte- 
fia: & A.rtaxerxis MnemOnis 
medicus fuit regnum. ibid, No* 
men Regis qui Artabazi fuc- 
cefiitjdeperditum eit. ibid. Un- 
decim Reges Ponti fuiffe ex 
eorum nummis judicatur. 1 1 . 
Quot annis regnaverit Anony- 
mus quxritur. ibid. 

- — Anonymus , Ignotus nomen 
hujus Regis Bofphori. 27 6. 
Qucenam Bofphori amplitu- 
dotempore Romanorum.277. 
Bofphorprn Sc Sar.nathiam A- 
fi iricara duo fuiffe regna of- 
tenditur. 277, J£tx regnorum 
Bofphori & SarmatiE expo- 
nuntur. 278 

Antigonus Mithridatem occi- 
dcre juflit. 30. Caflandro & 
Antigono fimulbellantibns re- 
gnum Ponti recuperat Mithri- 
dates. 31. Antigonus Mithri- 
datem occidit. 31. In prselio 
interfectus eft. 34 

Antonius Triumvir, Bithyniara 
Fft ij 



4o3 INDEX NOMIN 

in ProvinciamRomanam rede- 
gir. 224. ln Armeniam venit 
ad bellum Artavafdi. 225. Ad 
Praafpa venit , eam oppugnat. 
ibid. Polemoni Armeniana Mi- 
norem dedrt. 226 

Antiocbus vincit Prufiam. 321. 
A Romauis victus ell:. 323. 
Deceffit cum annos 6. reg- 
naffct. 330. Succeffit illi fi- 
lius Antiochus Eupator. ibid. 

*— Antiochus Soter , filius Se- 
leuci , fuccedit patri ejus. 3 y. 
Mortuo in Syria, fucceffit cjus 
filius Antiochus , cognomine 
Deus.. 30. Laodice , filia Mi- 
thridatis , uxor Antiochi. 40. 
A Diogneto addu&a Laodice 
ab Antiocho magnifice exci- 
pitur. Osid. 

• Antiochus priufquam in An- 

tigonum irruptionem faceret, 
bellum adverfus Nicomedem 
inftituit. 305. Pugna abfque 
effectu. ibid. Pace cura Anti- 
gono ei Macedoniam ceffit. 

3<o6 

Apamen, Prufias, Philippi Ma- 
cedonum Regis filiam ducit in 
uxorem. 3,17 

Apfius Clodius ,- ad Tigranem 
Lucullo miffus contra Mithri- 
datem. 127. Antiochiam re- 
diit , & ad Imperatorem re- 
greiTus. ibid. Iterum & bellum 
eum Tigrane gerendum appa- 
ruit. 1 2^8 

M. Aquilius nepos Conful , de 
Ariflonico triumphavit. 5" 8. 
Pepernae fucceffor. ibid. 

Archelaus PraefecTus Mithrida- 
tis, in Achaiam praemiffus. 83. 
Athenienfes amicos Regi red- 
didit. 83. Ad Chalcidem fu- 



UM ET RERUM. 

git. 86. Archelaus in BEeotia 
movit in Mithridatem. 104. 

Ariamenus , mortuo Dario , fuc- 
ceifit in Regnum. £ 

Arrianus Philofophui , ex Ni- 



comedia oriundus. 



\-j6 



Ariarathes Cappadocise Kex. 
4. Mors : filium admodum 
puerum reliquit , 36. q,ui in 
pnelio occifus eft. 57 

— -Ariarathes ab Afia revocat 
avunculum Ariarathis junioris. 
69. Viftus a Mithridate e Cap- 
padocia pellitur. ibid. Multas 
gentes e ditione Mithridatis 
redigit. 84 

Akiathias , Mithridatis filius, 
morbo obiit. 8 J 

Ariobarzanes , Mithridatis fi- 
lius , Phrygix Satrapiae ab Ar- 
taxerxe pntficitur. 18. Mithri- 
date mortuoj regno Ponti po- 
titus eft. 20. cum Lacedemo- 
niis & aliis Gnecis belligerat 
contra Artaxerxem. ibid. Au- 
tophradatis Adramittium op- 
pugnans, claffem pervertit & 
fpoliat. 21. Ccgit Autophra- 
datem ab Affi, & Cotym a 
Sefti urbium obfidione defif- 
tere.Datames cum Ariobarzanc 
init amicitiam, ditiones Ochi 
invadit 23. Aiiobarzanes de- 
functus eft. 28. Ariobarzanem 
idem fuiffe ac Mkhridatem 
probatur. 3 6 

. — • Ariobarzanem Cappadoccs 
Regem eligunt. 70. Sylla mif- 
fus a Romanis & Ariobarza- 
nem appellavit Regcm. 71. 
Reductus efl Caffio juffu Ro- 
roano in Cappadociam. 72. 
Ariobarzanes queritur Roma 
de retenta fibi a Mithridate 



INDEX NOMINU 

Cappadocia. oS 

•— r-Ariobaizanes miffus a Senaui 
aJ Nicomedem , ad regnum 
ijilicuendum. 346. Eum re- 
dticit in Bithyaiam & ille in 
Cappadociam. 347 

Aristonicus , inimicus Roma- 
norum ; Licinus contra eos 
miffus ell. 57. Perperna viclus 
& captus ert : refervatur decus 
triumpho Perpernaz, Aquilius 
de Ariftonico triumphavit,poft 
triumphum incarcere ftrangu- 
latus eft. 58 

• — Ariftonicus Eumenis Perga- 
mi Regis filius nothus ex pel- 
lice Ephefina , Parthorum 
regnum invafit. 340. Craffus 
roiffus contra euro. ibid. Sed 
vi<?.us & vulneremortuus.3.41 
Perenna fuperat & capitAnf- 
tonicum. 341- 

Ai.saces , primogenitus Darii 
nothijlonise Prxfeftus fuit- 1 5 
Cyrus contra Arfacem belltim 
intulit. ibid. 

Akses, feu Arfmencs > Rcx Per- 

, farum , Ocho patre mortuo, 
conftitutus eft. 27 

Artabazes , Ponti Rex primus. 
1. Eilius Darii & Amicse: huic 
Darius regnum conceffit. 3. 
Hujus currus a viftore Pom- 
peio in triumpho ejus de Mi- 
thridate tranfiacus eft. 7. Pix- 
eft clafhbus Xerxis adverfus 
Gnecos. 7. In pradio Salami- 
ne pugnans cadit. ibid. Incer- 
tum eit quot regnaverit annis, 

8 

Artavasdes Rex Armenise Ma- 
joris , ab Antonio debellatus 
eft. 225 

— — Artavafdes Rex Medue , Po- 



M ET RERUM. 409 

lemonem milit Antonio , ad 
amicitiam compar3ndam. 225" 

Artaxerxes Longimanus , regna- 
vit 41. annis. 12.G secibel- 
Ium adverfus eum gerere per- 
gunt. 1 6 

« — Artaxerxes Afnemon , Perfa- 
farum Rex , obiit: cui Ochus 
filius fuccefht. 22 

Artheas , antiquifTimus Rex 
Ponti. 1 

Asander , cui tutelam Bofphori 
crediderat. 197. Pharnaces in- 
trat in Bofphorum, ab Afan- 
dro vinckur & necatur. 203. 
& 208. Mithridates bello ap- 
petit Afandrum , pugna cum 
Mithridate viftus iu.it & occi- 
fus. 209. Decem turribus mu- 
nit contra Nomadum incur- 
fiones. 210. Non Regis fed 
Ethnarchx Bofphori nomea 
affumpfit. ibid. inedia moritur. 
210. & Bofphorum Dinami 
uxori relinquit. 211. Nummi 
Afandri. 212. 214 

Asci.efiodorus , inJfcx confpi- 
rationis in Mithridatem. 80 

Astydamas , corpons vires & 
edacitatem coram Ariobarza- 
ne experitur. 2? 

Attalus venit Romam. 4f. & 
miffus a fratre, in Senatum in~ 
greffus , & de Pharnacis quef- 
tus injuriis. 48. Cognomina*- 
tus Philometoris.s 6. In Afiam 
venit , Gallos devincit & ex 
Troade ejecit. ? 1 3 

— — Attalus, frater Eumenis Per- 
gami Regis & fuccefTor. 350 

— Attalus Prufia debellatus. 
330. 31. 32. Magnum exer- 
citum coegit. 333. Claffem 
Atlienxus Attali fiater addu-- 



410 INDEX NOMIN 

xir. 534. Agrum Prufise po- 
pulabatur. ibid. Legatos tres 
milit Senatus , bello rinem im- 
pofuerunt. 3 3 £. Adamus Rex 
Afise Pergamenus , rcgnum 
teitamento reliquit Populo 
Romano. 340 

Attilius , Romanus Senator , 
profugus ad Mithridatem , in 
amicitiam ejus receptus eit. 

Atossa Cyrii filia, uxor Darii. 

5 

Authophradates Adamittium 

undique oppugnat. 21. Prx- 
lio fuit fuperatusab Agefilao. 
ibid. Artaxerxes Authophrada- 
tem in Cappadociam mittit. 
25. Authophradates in Phry- 
giam fe recipit. ibid. 

Autolycus , qui Sinopen con- 
didit, itatuam fibi dedicat. 1 3 o 



B 



EE L L V M Mithridaticum , 
finitum eft. 95 

» Eeilum Mhhridatis cum Ro- 

manis per annos 46. duravit. 

174 

Berenice foror Mithridatis, 

poculum veneni fumpfit. 123 

. — Eerenice uxor Herodis 5c 

Polemonis. 241 

Bias Rex Bithynix , filius Bo- 

tyrae , patre mortuo regnat. 

300. Profligat Macedonesdu- 

ce Calantho. ibid. Mors ejus. 

tbti. 

Bithyntx defcriptio, fituatio , i!- 

lius limites , varia nomina, a 

quo nomen fumpfit. 2^5. 96, 

91' 



UM ET RERUM. 



REGES BIT HTN IJE. 



I 


Dsedalfus. 298 


2 


Botyras. 299 


3 


Byas. 300 


4 


Zypcetes. 301 


5 


Nicomedes I. 304 


6 


Zelas. 3 09 


7 


Pruii is I. Claudius dic- 



tus. 

8 Prulias II. filius Zelx. 

9 Nicomedes II. Philo- 

pator. 
10 Nicomedes III. Epi- 
phanes diftus. 



3 J i 
322 

340 
347 



Bithynia, a Nicomede, fine li- 
beris defuncto , teftamento re- 
lifta Populo Romano. 358 

— -Bithynia redafta elt in Pro- 
vinciam. 3 54. Aurelius Cotta 
miffus efc ut Eithyniam tue- 
retur conttaMithridatem. ibid. 

< Quot annis regnum Bithy- 

niae inquiritur. 35-5" 

Stemma Regum Bithynix. 

Eventus Bithymce Romano- 

rum Frovincix. 357. Sub Afiac 
Proconfulatu & Prsetoris regi- 
mine. ikii. 

• — Bkhynise varii & plurimi Po- 
puli Nummos Imperatori Ca- 
racalla dedicarunt. 3S2. 83. 
84. 8y\ Macrino Hadriano. 
38(5. 87. «8.Eliogabalo, 389 

• — Bithynienfes ordine alphabe- 
tico Nummorum in honorem 
Alexandri Severi a Bithyniae 
Populis cuforum.590 ad 394. 
Gordiano Pio , Valeriano 
Philippo. 



INDFX NOMINUM ET RERUM. 411 

»•— Bhhynioe urbes , clarse & 

Nummis illuftratae. 402 C 

Bitovius Gallus , Mithridate 

rogante, eum perfodit. 175. 

15)0. 



REGES BOS P HO RL 



Pharnaces III. 187 

Afander. 207 

Darius. 21 6 

Mithridates VII. 
Polemo I. 

Pyrhoridis Regina. 232 
Polemo II. 24.0 

Mithridates VIII. 24.6 
Cotys , Thracbej dein- 
de Armenix mino- 
ris Rex. 249 

Cotys. 255 

Ininthimoevus. 263 

Rhefcyporis I. 268 

Rhoemetalces. 273 

Anonymus. 276" 

Cotys. 279 

Rhefcyporis II. 281 

Rhefcyporis III. 286 

Reliqui Bofphori Reges 

Anonymi. 25) 1 

—- -Bofphoranonim Regum pro- 

genies fub Philippo cxtingui- 

tur. 291 

• — Bofphoranorum Regum ftem- 

ma. 202 

Botyras fuccedit Didalfo, & 
ejus creditur filins. 299 

Brittus inaves Metrophamis in- 



1 
2 

3 
4 
S 

r> 

7 

8 



10 
1 1 
12 

13 
14 

jy 

17 



feftar. 8 
gnavit. 



j. Scyathum expu- 
ibid. 



CJE S A R in Cappadociam 
venit , deinde in Pontum. 
197. Pharnaces mifit Legatos 
pacem poftulantes. 197. Ju- 
bet Pharnacem a Ponto rece- 
dere & alia reftituerc. 198. 
Non Ionge a Pharnace cailris 
Ceefar caflra metatur. 200. 
Commilfa pugna fupera: Phar- 
nacem & ejus caftra occupat. 
201. Manubias militibus do- 
nat. 203. Tropheum fibi eri- 
git. 203. Dat Bofphori reg- 
num Mithridati Pergameno. 

209 

Callimachus defendit Amifum. 
126. Lucullus eum in vincula 
conjicit. 147 

Callinicio fucceffit fllius Se- 
leucus Ceraunus. 312 

Cappadoces revocant Ariarashem 
ab Afia , ubi educabatur. 343 

Carsignatus & Gafotorius Le- 
gati. 4 j 

Cassius & Manins, reduxerunc 
Nicomedem in Bithymam , 
Ariobarzanem in Cappado- 
ciam. 72 

— Caffius Proconful ad Rho- 
dium pervenir. 8 1 

Castor Mithridatis Praefectus , 
Phanagoriam arcem intendir, 

169 

Censorinus Romanae claffisPrse- 
cor. 128 

Cla-.idiopolitani Balneum incepe- 
rant , 373 

Clearchus Heracltota , prseci- 
puus Dux Cyri , Grsecos au- 
xiliarios duxit contra Arfa- 
cem. 15. Ih exilium pulfus 



*9 

Mkhridatis. 



412 INDEX NGMIN 

cfi. 19. Ad tutelam patriae 
revocatus. ibii, Mithridatern 
in urbe capit, accepta ingenti 
pecunia dimifit. 

Cleopatra filia 

J 14 

Cleocharus & Sclencus Synopcn 
imperio tyrannico prcmunt. 

122 

Confpiratores in Mkhridatem ex- 
criiciati funt. 89. Accufatorcs 
a Sylla funt affeeli fupplicio. 

ibid. 

Conienno inter fratres, Artabaza- 
nis & Artemenis primogenki 
certamen. 5 

Cotta & Lucullus niifTi contra 
Mithridatemlll. 357. ut Bi- 
thyniam tueretur Cotta. ibid. 
Pradio markkno a Mkhrkiate 
fuperatur. 359. Cotta in Bi- 
tlunia manens Heracleam ob- 
fkiione cinxit. 723. Fame 
ccpir. 132. 360. Romam re- 
vertitur , Pontici cognomento 
nobilitatur, 132.360. Accu- 
fatus peculatu. 362 

— Memmius Gemellus Conful, 
Bkhyniam obtinuk ; a Julio 
Ca^fare accufatus efr. 363 

Cotvs , Thracias , deinde Ar- 
meniae minorjs Rex,Polemonis 
filius. 249. Trebellius Rufus 
vir Pnetonus a Romanismiflus 
efl tutor. 2JO- Cotys nubit 
viduae Mithridatis VII. & Ar- 
meniam obtinet. ibid. Mors 
ejus. 25:1 

• — Cotys,filius fuit Cotyis Thra- 
ciae , natu minimus , qui con- 
iugerat ad Mithridatem Bof- 
phori Regem. 255. Rex Bof- 
phori efHcitur pulfo ejus fra- 
ue Mithridate a Didio. 2 56. 



UM ET RER.UM. 

Romani & Cotys bello appe- 
tunt Mithridatem. ibid. 

— — Cotys II. ReK Bofphori , 
Anonymo fuccedk.275). Quot 
annis regnaverit, & ejus facta 
ignorainur. 280 

Consonge , Nicomedi Epiphani 
uxor. 344 

Licinins Crajfui Arifionicum Per- 
gami invaforem bello appe- 
t.it. 340. Sed vidtus eft , & 
ex vulnere mortuus. 341 

CrebpvO in Gneciam miffus eft 

59 

Qyrus fiiius Darii Nothi indi- 

gnatus fratri belium intulit. r j 
In pugna occidkur. ibid. 

D 

DAMAGORAS, Prxfeetus 
Rhodiorurr,. S2. Clafiis 
Michridatis fubveitkur a Da- 
magora. 82 

Pakius ex Amife Gobriae filia 
tres filios fufcepit , 3. Ex 
AtofTa Ciri filia , erant alii 
quatuor, 4, 

1 — Darius Hiftafpis filius Pon- 
ticum regnum conceffit. ? 

r\ — Darius Ponti Satrapiae prx- 
feck Artabazem filium. 6 

• — Pontum & Cappadociam in 
i\£gna Darius erexit. 6 

Darius Nothus, & Artaxer- 

xes Mnemo , regnum ambo 
tenuerunt. 12. Regnavit Da- 
rius Nothus 19. annis. ibid. 
Duos habebat filios. ic 

. — Darius Pharnacis filius re- 
cuperat Pontum fibi ab Afan- 
dro ereptum. 21 6. Auxiliatur 
Octaviano & Antonio ad Phi- 
lippenfem pugnam. ibid. Rex 

Ponti 



INDEX NOMINU 

Ponri ab Antonio conftitui- 
tur. 2 1 7. Fafta Darii & regni 
rcmpus ignorantur. ibid. 

Datames , Thyam rcbellem co- 
natur rcducere. 22. Contra 
./Egyptios praeficitur exercitui 
Perfarum. ibid. Sed Aulicorum 
invidia relinquit exercitus & 
Impcrium, revertitur in Cap- 
padociam. 

— — Cum Ariobarzane Datames 
init amicitiam , ditionefque 
Ochi invadit. 23. Aggreditur 
Afpim regiones vaitantem : 
Datames capit Afpim. 24. & 
tradit Ariobarzanis filio ad 
Regem ducendum. Pifidx ob 
captum Afpim,focium bellum 
inferunt Datami. 

•— Datames Pifidas & profugos 
. profligat. ibid. Ochus multo- 
ties tentat interficere Datamen. 
2y. Ochus pnecipit Mithri- 
dati ut interficiat Datamen. 
2j. Mirhridatesdolointerficit 
Datamen. 27 

Dejotarus ad Domitium venit 
oratum contra Pharnacem. 1 9 2 

Didalsus primus Bithynix Rex. 
298. Reftaurat Aftacum a 
Megarenfibus conditam. ibjd. 
Tempus regni & mortis Di- 



dalfi ignoratur. 



ibid. 



Didius Romanorum Dux , Mi- 
thridate regno expulfo, illud 
Cotyi fratri conceffit. 247 

Diegyixis Thraciae Regis filia 
noverca Prufix. 335" 

Diogenes filius Archelai cecidit 



111 pugna. 
Diognetus 



Navarchus 



9 Q 

Dux 



claffis, e Cappadocia ad Eu- 
xinum , Laodicen Mithridatis 
filiam ducens Antiocho. 40 



M ET RERUM. 4>r 

Dionysius Eunnchus , e poto 
quod fccum habebat veneno 
expiravit. 112 

Ditizeles , gente Phrygia, uxor 
Nicomedis, mortem obiit cnm 
canis regius abripuiffet mordi- 
cus dextcrum humerum illius 
amplexantis Regem. 307 

Dokitius Calvinns , cui Caefar 
Aiiam adminiftrandam tradi- 
derat. 192. Proficifcitur in 
Armeniam contra Pharnacem. 
193. Pugna victus in Afiam fe 
recepit. 196 

Dorilaus PonticHs , in Crcta 
miffus a Gnolfiis Dux creatus. 
59. Enutritus fuit cum Mi- 
thridate Eupatore. 65. Duxit 
exercitum ad Archelaum. 89. 
Syllam fequitur in Boetiam. 

ibid. 

DRirETiNA Ladoice Regina na- 
ta, filia Mithridatis , comes 
fuga?. patris. 1 62 

Dynames uxor Afandri, Bof- 
phorum regnum teftamento 
maritus reliquit. 21 1. Scribo- 
nius eam duxit uxorem. ibid. 

• — - Polemoni conjux Dynamis 
data , Auguiio id probante. 

227 
E 

T; UMENES Rex Pergami in 
E» Biihynia plurimas civitates 
cepit. 309. InterPrufiam bel- 
lum ortum eft. 323. Sed prop- 
• ter focietatem Romanorum, 
Prufias viclus eft. 323. Mo- 
ritur Eumenes Pergavni Rex, 
cum annos 3 9. regnaffet. At- 
talo fratri reliquit regnum. 330 
Regis Attali teftamentum Ro- 
mam attulit. 340 



412 INDEX NOMIN 

Epvanaxa Syennefis Cilicum 
Regis uxor. 14 

Eumachus Mithridatis Dux , 
Phrygiam incurrit. 1 09 

Etareta fecunda uxor Nico- 
medis. 307. Zelum novercse 
machinis ex aulaexpellit. ibid. 

Eumenes Pergami Rex , Populi 
Romani focius , bellum con- 
tra Pharnacem inftigavit. 44. 
Legatos mittit Romam, vi- 
tuperant Pharnacem coram 
Senatu. 45. Variae legationes 
& varia bella contra Pharna- 
eem. 46. 47. 48. A&a pacis 
inter Pharnacem & Eume- 
nem. 49. Fratres Eumeni At- 
lalus, Fhilaterus & Athenseus. 
48. Eumenis fororem duxit 
Pharnaces. 5 r. Mortuus eft. 
ibid. Filius qui ex pellice E- 
phefia Cythariftse cujufdam fi- 
liagenitus, Afiaminvafit.-jo'. 
morbo correptus obiit. 57 



FANNIUS (L.y ab exercitu 
profugus Mithridati feadjun- 
xit. 99. Vi&us a Mamerco in 
Msefiam profugit. 1 09 

Fabius inclufus oppugnatus eft, 
a Trajano fervatus eft. 148. 
In Comana fugientem infe- 
cutus eft, ibi vicit, ibid. 

1-imbria Mithridatem obfedit. 
92. Mifit ad Lucullum ora- 
tum , claflem ut adduceret. 
ibid. Provinciam Cappado- 
ciam obeundo mul&abat. ibid. 



UM ET RERUM. 



GABINIUS ( A. ) miffus efi 
in Aflam. 35-2 

Gabinus bibacitate folus expers 
fuit. 98 

Galli Afiam depopulati Galatiam 
occupant , & in ea urbes con- 
dunt. 30 6. Attalus vincit 
Gallos. 309. Prufias eofdem 
vincit. 3 1 3 

M. Acilius Glabrio , Bithynizc 
& Ponti fucceffor Lucullo da- 
tus eft. 1 ya 

Gordius, quo miniftro ufus Mi- 
thridates in Ariarathe interfi- 
ciendo eft. 68. Prorex creatus 
a Mithridate ob amicitiam , 
non obtinuit & regnuminva- 
fit. 70. Gordius interfe&us eft. 

•— -Gordius mittit Mithridatem 
contra Murenam. 97. & vin- 
cit Mureram. ibid. 

Gura frater Tigranis in potefta- 
tem Lueulli fe dedit. 146" 

H 

HERACLIENSES Ponti , 
Heraclitum in vinculis in- 
venerant, & Aphrodifum ur- 
bium procuratorem fecerunr. 

. 3-f 

— -Sibi Romanorum odium con- 

ciliant. 1 02 

1 — Phocritum tutorem civitatis 

faciunt. 302. Nicomedes ab 

illis auxilium petit. 304 

•— Cicenum & Tium & Thy- 

niadem terram ad fe reduxe- 

runt. 30^ 

Hypsicratia conjux Mithrida- 

us. 162 






TNDEX NOMINUM ET RERUM. 415 

I 



JULIUS-CESAR mittitur in 
Bithyniam. 

■ Proftratse Nicomedi pudi- 

citiae accufatur. 353. In A- 
fiarm in Armeniamvenit. 364 

Ininthim.evus Cotyi fucceffit 
in regno Bofphori. 264. Ni- 
liil de illo Scriptores, fed tan- 
tum Nummi. Videtur fuiffe 
filius Cotyis Thracice Regis. 
26 <. Nummus explicatur. 

266 

Ionis, PntfeElura , Arfaci a patre 
conceffa. 1 $ 

—80. millium numerus Italo- 
rum occiforum uno die. 81 

Jwe-jurandtnn more Perfico. 25 



LAODICE uxor Mithridatis 
IV. filia Callicini. 30 

— Laodice nomen eft apud Se- 
leucidas faepius ufurpatum. 

ibid. 

«— Laodice uxor Antiochi. 40 

« — Taodice uxor Achsei. 42 

— Laodice vidua Ariftonici , 

regnum adminiftrabat. <y 

•— Laodice foror Mithridatis,fibi 

Nicomedes in matrimonium 

tradidit. 62. 343 

Legati Romani ttd Prufam. 

Caius Sulpicius Gallus <5c Ma- 

nius Sergius. 330 

L. Apuieius & C. Petronius. 

35 1 

C. Claudius Cento > L. Hor- 

tenfius & C. Auiunculeius.3 3 2 



L. Anicius & C. Fannius & Q. 

Fabius Maximus. 333 

Appius Claudius,Lucius Oppius 

& Aulus Pofthumius. 



Leocritus Pharnacis Praefectus , 
Teium oppidum oppugnat. 

48 

Leonippus, cui Synopes cura 
commendata fuerat aMithri- 
date , juffu Cleocharis intcr- 
ficitur. 128 

LiciNius Craffus miffus adverfus 
Ariftonicum. <j. A Barbaro 
fica. in praelio interempus eft. 

* 7 
Lucullus unus ex Legatis Syl- 

he in Syriam navigat. 8<. In 

Afiam ad Mithridatem perfe- 

quendummiffus eft. ioi.Facta 

Luculli contra Mithridatem. 

1 o j". Cyzicenorum urbem au- 

xilium fubduxit. 107. Hex- 

maeum & Marium praeficit 8c 

vincit. 110. Triginta naves 

ad Tenedum cepit. 112. In- 

fequitur Mithridatem in Bi- 

thyniam. ibid. 

- — Lucullus Cotta & Triarius 

ad Nicomediam conjuncti in 

Pontum irruptionem fecere. 

113. Undique Mithridatem 

aggredi ftatuit. 115". Varia 

fafta Luculli. 116. Mithrida- 

tern infequitur. 117. Pugnat 

& Ponticos fugat. ii8.The- 

fauros caftelli Cabiris Lucul- 

Ius invenit. 124. Pontum in- 

greditur. ibid, Chaldaeos Sc 

Tibarenos fubegit. 125. Ca- 

pit & diruit Eupatoriam. 126. 

Amifum capit & comburitur, 

127. Legatum ad Tigranem 

mifit Appium Clodium. ibii. 



414 INDEX NOMIN 

Diis facrificat , Synopem ob- 
fider. 128. IngrelTus urbem 
multos occidir. 130. Somnit 
causa Synopem liberam fecit, 
folum ftatuam ex ea aufert. 
130. Amyfum etiam reftituit 
fuis civibus. ibid. In Cappa- 
dociam intrat, tranfit Euphra- 
tem. 131. De prodigio gau- 
det. 1 3 2 . Iter facit per Sophe- 
nem. ibid. Iniit in Armeniam 
ibid. Varia pugna contra Ti- 
granem. 136. Lucullus Tigra- 
nocerta potitus Thelauros Re- 
gis cepit. 340. Ad Lucullum 
totius Orienris venere Legati. 
ibid. Lucuilus Arfaci Legatos 
mittit. 141. In Tarbieni Re- 
giis aurum & argentum repe- 
rit. 142 Arfaces petit amici- 
tiam Luculli, & ad eum mifit 
Sextilium. ibid, 

■«■— Lucullus Parthicam depone- 
re cogitur. 143. Movet tn Ti- 
granem eumque vincit. ibid. 
Verfus Artaxatam contendit , 
eum infequitur Tigranes. 144. 
Lucullus & hoftes ad pugnam 
fe accingunr. 14J. In duplici 
prselio fugat , trucidat Ponti- 
cos & Armenios. 146. Nifibim 
obfidet & capit. 147. Calli- 
machum in vincula conjicit. 
ibid. Lucullum milites defe- 
runt & ad Glabrionem difflu- 
unt. 1 y2. Lucullus redit Ro- 
mam. 1 j'6'. Triumphus Lu- 
culli de Mithridate victoris. 
178. 362 

Lysimachus in Afiam trajecit, <3c 
urbes quas Antigono parebant 
occupavit. 34. Cium urbem 
Mithridati IIJ. arripuir. ibid. 
Lyfima.chus yiftus atque oc- 



UM ET RERUM. 

cifus. ibid. 

. — Lyfimachus a Zipoete repul- 

fus eit e Bithynia. 302 

M 

MACHARES filius Mithri- 
datis , Rex Bofphori. pS. 
Eum Lucullus in amicum Ro- 
manorum recipit. 129. Mi- 
thridates eum interfecit. 1 67 

L. Magius Sc L. Fannins profugi 
Mithiidati fe adjunxerunt. pp 

M a n c je u s Tigranocerta Phe- 
fectus milites exarmavit. 139 

Mantus sicjHilins Dux Roma- 
norum vincitur a Ducibus 
Mithrtdati. 75". 350 

Q.Marcius miffus eft a Senatu ad 
res vifendas & ltatum Grseciae 
ac Macedonise. 44 

Marius & Cinna. Syllae inimici , 
illum in urbe hoftem indica- 
runt. pi 

*— — Marius & Eumachus Duces 
adverfus Lucullum miili. 103. 
Marius a Caroculo captus , 
Luculli juflu occifus elt. 1 1 2 

Medns Mithridatcs, Tigranis ge- 
ner, Romanos magna clade 
affecit. 15" 2 

Menedemus vitam fervat contra 
Olthaco. 1 1 8 

Menander Sornatium praelio fu- 
gam edidir. 1 ip 

Metrophantes Regius Prxtor a 
Mamerco vidus. iop 

Metrofhanes milTus a Pom- 
peio ad Mithridatem. 1 54 

Monimiam Philopxmenis filiam 
recepit Mithridates in fuum 
Gynascaeum. 78 

Mithf.idates Rex Ponri, oriun- 
dus k feptem Perfis. 2, Et a 



INDEX NOMINU 

Dario ftirpcm dedu&am refect 
Appianus. 4 

— Mithridates Rex IV. Ponti, 
pro patre Rhodobaho regnat 
in Ponto. 14 

■—— Mithridates cum Cyro cou- 
tra Artaxerxem confpirat. 14 

— Mithridates Artaxerxi per 
TilTaphemem reconciliatus eft 
1 y. In Pontum reverfus efl, 
17. Statuam Platonis Magiflri 
adhuc viventis pofuit. 18 

•— Mithnjates in urbe captus, 
Clearcho & ingenti pecunia 
dimiiTus. 10. Mortuus eft anno 
fequenti. ibid. Ochus praecipit 
Mithridati ut interficiat Data- 
men. 25". Simulat fc Regis 
Perfarum inimicum. 26. Do!o 
interficit Datamen. 27. Re- 
verfus in Paphlagonia. ibid. 

Mithridates II. poft Ariobar- 
zanis patris mortem , Ponti 
regnum obtinuit. 29. Alexan- 
drum Magnum in expeditio- 
nibus fuis comitatus eft. 29. 
Venit in fufpicionem Antigo- 
nio. ^o.Dcmetrii arternortem 
juiTu Antigoni vitat. Cappa- 
dociam & Ponticum obtinet. 
ibid. CaiTanJro Sc Antigono 
fimul bellantibus regnum 
Ponti recuperat. 3 1 . In gra- 
tiam Antigoni receptus ab eo 
inopinanter occiditur. 3 1 . De- 
teguntur loci difHciles Plu- 
tarchi de Mithridate & redar- 
guuntur errore Reineccius & 
Henninges. 33 

Mithridates III. patri in Ponti 
rcgno fuccefiit. 34. Lyfima- 
chus illi urbem Cium eripuir. 
ibid. Lyfimacho occifo Seleu- 
cus Myiinam Mithrid. red- 



M ET RERUM. 415 

didit. ibid. Ariarathis Cappa- 
docioe Regis morte Mithrida- 
tes Cappadociam invadit. 3 6. 
Mortuus eft. 37 

Mithridates IV. in puetili a> 
tate fuccedit patri. 37. Ga- 
lats vexant Pontum , Hera- 
clienfesauxilianturMithridp.tr. 

38. Heraclienfes a Galitis 
vexati, pecunia corrupti de- 
ficiunt Mithridate. 38. Con- 
tra eos implacabilem reddidir. 

39. Mithridates nubit filise 
Callinici. 39. Sinopenfes fe 
tcrra mariquc contra Mithri- 
datem muniunt. 41. Mithri- 
dates fruftra obfidet Sinopen. 
42. Achaeo concedit filiam 
Laodicen in uxorem. 42. 
Quandiu regnavit ignoratur. 

ibid. 

Mithridates V. Pharnacis uni- 
cus filius atque heres, rnortuo 
patre, regnum aiTumpfir. yy. 
Romam Legatos mittitde Pru- 
fia Attalum aggrediente quaefi- 
turos. jj. Mithridates copias 
fubminiftratAttalo contra Pra- 
fiam. 5 6. Mithridates Populi 
Romani amicitiarn appetivit. 
I j5. Benefici cognomen. ibid. 
Romanis auxilium fert contra 
Ariftonicum. jrS. Mithridati 
Senatus dat Phrygiam majo- 
rem, bellum movet adverfus 
Cappadociae Rcgem , eam re- 
cuperandi causa. J9. Mithri- 
dates repente moritur. 60. 
Quot liberos reliquit. ibid. 
Nummi Mithridatij V. expli- 
cantur. 61. Nomen uxoris 
ignoratur. 60 

Mithridatus VI. BIius Mithri- 
dati V. Gaziura Pcnti recia 



4i<$ INDEX NOMIN 

educatus eft. 56. Succeditoc- 
cifopatre.., 6 4 . Oeleftia often- 
ta magnitudinem praedixerunt. 
.65. Tutorum infidias vitat 
veneno , fe afTuefaciendo & 
venando. ibid. Matrem & fra- 
trem neeat. Scytas bello ag- 
greditur, & ingenti felicitati 
perdomat. 66, Bofphori reg- 
no potitus eft <5c fubegit Re- 
ges circa Phafin. ibid. Legatos 
mifit Romam contra Saturni- 
num. ibid, Regnilimitesufque 
ad parvam Armcniam exten- 
dic. 67. Afiam pervagatur Bi- 
thyniara Sc in Pontum redit. 
ibid. Veneno appetitus a Lao- 
dice facinus in autores vindi- 
cit. 67. Exercitationes eius. 
ibid. Cum Nicomede Paphla- 
goniam dividit. Superba ref- 
ponfio Legatis Romanorum. 
6~8. Tnterfici jubct filios foro- 
xis fuse. Prsiidia Nicomedis 
Cappadocise expcll.it , reg- 
numque fororis filio reftituit. 
Mithridates vincit Ariarathum 
Sc e Cappadoeia pellit. 69, 
Mifit Lcgatos Romam ob Cap- 
padociam, 70. Senatus Cap- 
padociam illi adimit. ibid. Mi- 
thridates Ariobarzani belium 
intulic. 71. Mithridates So- 
cratemcontra fratrem inftigat, 
& cum exercitu mifit qui reg^ 
num hoc fibi ufurpavit- 7 1 .Mi- 
ihridates Pelopidam mifit Ro- 
itoam, fed demiffus eft e Con- 
fiftoiio. Irato Mithridate mi- 
fit filium Ariarathem ad occu- 
pandum regnum Cappadocise. 
7 3. Romani jubent Mithrida- 
tem a bello abttinerc. ibid. 
. Puces Romani & Nicomedes 



UM ET RERUM. 

tcrra marique Mithridatem ag- 
grediuntur. 74. Mithridates 
copias & naves parar , & au— 
xilia petit contra Romanos. 
ibid. Prope Amnium nuraicn 
Nicomedcs & Duces Mithrid. 
acies conftruunt, & magna 
exercitus Nicomedis ftragem 
edunt, 75. Mithridates capti- 
vos bcnigne tra&at. ibid. Ma- 
nius vincitur a Ducibus Mi- 
thridatis, 76. Mithridates to- 
tam Nicomedis ditionem obi- 
bat. ibid. Subegit Lyeiam & 
Pamphyliam ufque ad Ioniam. 
77. Circumduxit Oppium , 
.ofte.ntans captivumRomanum. 
ibid. Manius trahebatur in A- 
fino , 6c aurum liquatum in os 
•ejus infundit Mithridates. 78. 
Ex Ionia revertens confpica- 
tus formofam virginem. 78. 
Bellum Marficum fopitum cft. 
79. Mithridates contxa Rho- 
dios plures naves fabricavit. 
ibid. Italici generis occifi funt 
juffu Rcgis. 80. 8 1. In Coum 
trajecir, ubi thefauros Cleopa- 
trx affumpfit. 81. Ad Rho* 
diurn advenit , fruftra tentat 
Infulam. 82. Arch,T:Iaum mi- 
fic in Gr:eciam. 83. Populum 
Athenienfem amicumRegircd- 
didir. ibid. Sylla contra Mi- 
thridatem profectus eft.S4.Ar- 
cathias filius Mithridatis obiit. 
8y. Sylla Athenas & Pinaeum 
obfidec. ibid. Omnes fufpecTos 
eolligit & omnes necavit. 86. 
Zenobius Chium bonis ven- 
ditis in Pontum prxducic jufiu 
Mithridatis. S7. Mithridatcs 
urbes Graecas fibi devincit li- 
beralitet tratiando. 88.. Mi- 



INDEX NOMINUM ET RER.LTM. 



thridates detefta in fe eonfpi- 
ratione autores excruciat. 89. 
Sylla vincit Archelaum. 90. 
Mithridatis filius Cyzicum ve- 
nit. 91. Ex Afia ad Mileto- 
polim & ad patrem falvus eva- 
fit. 92. Fimbria obfedit Mi- 
thridatem. ibid. Mytilenen 
fugit. ibid. Juffu Mithridaris 
Archclaus pacem pofcit a 
Sylla. 94. Sylla & Mithrida- 
tes depace colloquuntur. ibid. 
Leges pacis Syllam inter Mi- 
thriJatem initx numerantur. 
95. Mithridates in Pontum 
reverfus multas gentes fub po- 
t.ftatem redegitr ibid. Filium 
rebeilem occidit. ibid. Mithri- 
dates ad Murenam Legatos 
mifit & ad Senatum etiam mi- 
fit. 96. Gordium mittit con- 
tra Murenam. 97. & vincit 
Murenam. ibid. Convivium 
folemne. 98. Subegit Bofpho- 
rum , Genti filium Macharem 
Eegem dedit. ibid. Mithrida- 
tes offcrt auxilium Sertorio 
pro confirmanda fibi Afia. p^. 
Mithridates belli apparatus 
facit. 100. Jovi facra facir. 
1 o 1 . Auxiliarur a vicinis- 1 00* 
Venit in Paphlagoniam , mili- 
tcs ad bellandum incitat. 101. 
Xnvafit Bithyniam. ibid. Ali- 
quot urbes cepit. ibid. Duces 
Mithridatis Rutilli exercitum 
debellant. 103. Nudus fupe- 
ratur a Mithridate prope Cal- 
cedonem. ikid. Mithridates 
vincit Cottam prxlio mariti- 
mo. 104.. Archelaus in Bceo- 
tia movitcontraMithridatem. 
ibid. Mithridates Cyzicum pe- 
tit & montera occupat, Cy- 



417 

zicum oppugnat. 107'. Per 
machinas & ftratagemata inu- 
tilia lacerat urbcm ; oppugnati 
Mithridatem repellunt. 108. 
Lucullus auxilium in urbem 
immittit. ibid. Pars exercitus 
Mithridatis fame & morbo pe- 
lit. ibid. Mithridatesno&u fn- 
git. jio. Perinthum circum- 
fidet & oppugnat , eaque noi> 
potitus. iii. Vi&oriam re- 
portat in Tritarium. ibid. Na- 
ves 32. perdidit, & Lucullus 
eum infequiin Bithyniam.i 1 3 
Mithridates tempeltate eje&us 
Heracleam Ponticam. n^. 
Novos belli apparatus facit. 
114. LucuIIus & Mithridates 
fe ad pradium accingunt. 118 
Lucullus Ponticos fugat. ibid, 
Sornatius fugit. 119. Mirhrt- 
dates cum Ducibus fugam ca- 
pit. 121. Tigranes recufat 
apud fe fugientem Mithrida- 
tem recipere. i22.Mithridates 
mittit Bacchidem ut forores, 
uxores , concubinas interime-» 
ret. 12 j. Lucullus in ditio- 
nem Mithridatis devaftat. 125. 
Lucuflus contra Mithridatem 
ad Tigranem Legatum mific. 
127. Mithridates <5f Tigranes^ 
colloquuntur. 132. Mithrida- 
tes Tigranem de clade accep- 
ta confolatur. 1 38. Mithrida- 
tes <5c Tigranes colligebanrr 
alium exercitum, 140. Arfaci- 
auxilium petunt. ibid. Mithri- 
dares copias parat. 143. Mul- 
tos Romanos interfecit, vic- 
toriam reportat in Triarium. 
1 jo. In campo Mithridates 
erexit tropheum. rf.r. Mi- 
thridates curato vu-lnere- in 



4i8 INDEX NOMIN 

Armeniam fe recepic. ibid. 
Totum fere regnum Luculli 
& Glabrionis. 15 3. Pompeio 
mitti: Legatos Muhridates de 
pace cum eo afturos. 1 5" 5". 
Pompeius ditionem dcvaf- 
tat. 156. Varia hoflilia Pom- 
peii. 1 57. Mithridates capta 
Manaitine Armeniam petit. 
j 5S. Solus cum Hypficrata 
& Drypetina canellum fugit. 
1 62. Tigranes eum recipere 
recufat, fugit Mithridates in 
Colchidem. 163. Pompeius 
contia Mithridatem ker in- 
tendit. 165. Mithridaces hy- 
bernat in Diofcuriade. 166. 
Per gentes Scythias vadit. ibid. 
Ad Pompeium mifit. 167. 
Pacem petit. ibid. Denegata 
iibi pace ad bcllum fe accin- 
git. 1 68. Morbus ulceratus 
in facie. ibid. A fe deficientcs 
fupplicio afficit. 160. Filise 
Mithridatis ad Pompeium ad- 
duilse funt. 1 69. Regno , li- 
betis & caftellis fpoliatus co- 
gitat in Gallos invadere. 1 70. 
Exercitus Mithridatis Phar- 
nacem eligit Regein & coro- 
nat. 1 72. Amici fatellites Mi- 
thrid. occiduntur. ibid. Uxo- 
ribus venenum dat. ibid. Ve- 
neno afiuefacf.us eo non potett 
conficere. 173. Eo rogante 
. perfoditur a Bitorio. ibid. Ca- 
daverSinopen in trireme tranf- 
milit. 175. Corporis &animi 
dotes. 18 6. In Talauris opes 
& thefaurum Mithridates.177 
Nummus Mithridatis Eupato- 
ris explicamr 1 S 1 

Jiiithridates Pcrgamentis, ejus ori- 
go, 209. Csefar dat Bofphori 



UM ET RERUM. 

regnum. ibid. Bello appetlf 
Afandrum , pugna cum Afan- 
dro viccus fuit & occifus, ibtd. 

Mitridates VII. an filius auc 

tantum Dani nepos fuerit dif- 

quiritur. 218. Parte Bithy- 

niae contermina potitur. Mor- 

tuo Mithridate ejus ditio in 

Provinciam redigitur. 217. 

224. Ejus Nummus 220. Fi- 

lius a Caligula obtinet Bof- 

pnori regnum. 241. Uxor cum 

Cotye minoris primum Thra- 

cise deinde Armenix Rege fe 

conjunxit. 219. Expulfo e 

tegno Bofphorano a Didio, 

Regem Landaridarum pellit 

e regno. 2; 6. Romani & Co- 

tys bello appetunt Alitbrida- 

teM. 2 5 6. Repellitur e Bof- 

phoro aRomanis & a Cotyis. 

ibid. Obfident urbem Ufpen. 

2J7. Proelio navali vineunt 

Mithridatem. ibid. Mithridates 

adit Eunonem & veniam ab 

eo petit. 2^8. Eunones fcri- 

bit pro falute Mithrid. Cali- 

gula. tbid. Caligula concedit 

Piunoni , at clementer rraclat 

Mithridatem. 25-8. Mithrida- 

tes Romam ducitur, & juiTu 

Galbxinterficitur. 259. Num- 

mus Bofphori Cottis Rcgis. 

261 
Mithidates VIII. Bofphori re- 
gnum a Claudii munificenria 
accepit. 246. NuHacaufa Re- 
gibus proximis bellumindixit. 
Caudius ut a bello abftineret, 
juflit. 247. Didius Mithrid. 
regno depellit. ibid. Profapia 
Regia Mithridatis Eupatoris. 
248. Mithridates frnftra Le- 
gatis quxiitur de Nicomede. 

346. 



INDEX NOMINUM ET RERUM. 421 



'345. Senatus denegat Mithri- 
datis Legatispetitiones, eum- 
que minantur. Romani Duces 
jubent Michridatem abftinere 
a Nicomede & Cappadocia. 
347. Se ad bellum parat, co- 
pias undique cogendo. 34S. 
Ad Amnium flumen acies in- 
ftruit. 349. Ducibus Mithri- 
datis fuperatur Nicomedes. 
ibid. Mithndates totam Nico- 
meJis ditionem lnvadit. 3 yo. 
Sylla mifTus contra Mithrida- 
tem. 351. Afia potitur Mi- 
thridates. Colloquuntur Sylla 
& Mithridcues de pace , & pa- 
cem concedit Sylla Mithridati 
qui recedit in regnum. 3^2 
Mitrobarxanes focerus Data- 
mis. 24. Miflus ad Tigranem. 

Murena bellum renovat per 
Cappadociam , invafit Coma- 
na urbem. 06 

—— Murena Afiae Prjetor pacem 
frangit cum Mithridate. 352. 
Senatus jubet Murenam abfti- 
nere armis contra Mithrida- 
tem. Ab Afia revocatus. ibid, 

N 

NEOPTOLEMUS & Arche- 
laus ambo fratres , & Du- 
ces Mithradis. 74 

Nero Alpes Cottias & Pontum 
Polemoniacum in Provincias 
redigit. 242 

Nlcenenfes theatrum conftruere 
coeperunt. 373. Templum , 
fefta ad honorem Cpmmodi 
fecerunt.377.Severus &Niger, 
praelia varia. 378 

Nicemedia Bichynise Metropo- 



lis, a Commodo plurimis be- 
neficiis cumulata eft. 376. A 
Senatu certamina celebrarunt, 
templumque Commodo fc- 
cerunr. 377. Templum ofto 
columnarum. ibtd. Varii Num- 
mi Nicomedienfium. 379 

—Nicomedia Collegium Fabro- 
lum, quod urbs incendiis ob.- 
noxia efiet, infiitutum eft.373 
sequaeductus. 

Nicomedes Bithyniae Rex, au- 
xiliis Romanos juvit, y^.Cum 
Mithridate Paphlagoniam di- 
vidit. 67. 341. Filium fuum 
Paphlagonum Regum nomine 
appellat. 341. 682. C ippa- 
dociam invadit. ibid. & 342; 
Mithridatis foror per p cho- 
nem in matrimonium fe tradi- 
derat. 68. Mifit Romam Le- 
gatos & uxorem ob Cappa- 
dociam. 70. 343. Senatus Pa- 
phlagoniam adimit ibid. Ni- 
comede mortuo Senatus Bi- 
thynise Regem conftituit Ni- 
comedem. 71. Nicomedes 
regno piilfus fupplex Romam 
venit , reflituitur in regnum 
decreto.Senatus 72. ReducTus 
eft a Caffioin Bithyniam. 72. 
Mors Nicomedis. ior 

Niccmedes Zipoetes patrem in re- 
gno natu-maximus excepit. 

304. Auxilium contra Amio- 
cLum ab Heraclienfibus petit, 

305. Antiochus bellum ad- 
verfus Nicomedem inftiturt. 
ibid. Nicomedes auxilia colle- 
git. ibid. Pugna abfque effectu, 
Nicomedes regni tranfitum 
Gailis fub conditionibus con- 
cedit. 306. Ditizelem gente 
Phrygise in uxorem duxit. 207 

Hhlj "• 



422 IttDEX NOMINU 

Mortua Ditizele alteri fponfie 
Etazetse nomine nupfit. 307. 
Moritur poftquam regnaffet 
annos 37. Ipfius in honorem 
ftatua eburnea in Olympis 
Templo collocata eft. 308. 
Filiorum curatores elegit Fto- 
lomrjeum Sc Antigonum. ibtd. 
*~—Nicomedes filius Prufiae, cum 
Mena rediens confpitaverunt 
in Prufiam. 336. Exfcenuit 
jNicomedes navem purpurarus 
& diadematus more regio , 
Meme exhortatione proclama- 
tur Rex. 337. Auxilium An- 
dronicus ab Attalo. ibid. In 
Birhyniam invailt. ibid. Legati 
Pruirje profecti in Bithyniam 
ilmulantibus authoritate Se- 
natuscedere , Nicomedcs cum 
exercitu introgreffus eft Ni- 
comediam. Pruliis confugiens 
ad aram Jovis interfe&us eft. 
Nicomedes II. Interfecto patre 
irr Bithynia regnare coepit. 
340* Interfecto juffu Mithri- 
datis Ariarathe, Cappadociam 
invadit. 342. Nicomedes ti- 
mens ne Mithridues Cappa- 
dociam invaderet , mifit Ro- 
mara uxorem. 3 + 3. Senatus 
aufert Cappadociam Mithri- 
dati & Paphtagoniam Nico- 
medi. 244. Nicomcdes filius 
Socrais e vivis tollitur. ibid. 
Nioomedes III. Rex Bithynirje, 
jNicomedis Epiphanis filius , 
poftquam Socrates e regno 
expuifus, Rex Bithynise no- 
minatur. 34.6. A Senatu Rex 
confirmuius & cognomen Eu- 
patoris fumit. ibid, Per Lega- 
tos Romae queritur de invafa 
Bithynia a fuo fratre , reftir- 



M ET RERUM 

tuitur a Legatis. ihid. Nico- 

medesin ditionem Mithridatis 

irrupit , & ufque Amaitrim 

urbem populatus eft. 347. 

Legati Romanis Nicomedis 

culpam in Mithridatem trans- 

fcrunt. Nicomedes ad Am- 

nium fiumen acies inftruit. 

J48. Nicomedes a Ducibus 

Mithridatis fuperatur. 340. 

Nicomedes fugit in Paphlago- 

niam. ibid. Mithridates totam 

ditionem invadit. 3J0. Ni- 

comedes Nicomedis filius , 

tandem mortuus fine liberis , 

hieredem teftamento Populum 

Romanum reliquit. 353. Poft 

Nicomedis ultimi mortem in 

urbem teftamentum allatum , 

Bithynia reda&a eft in Pro- 

vinciam. 354 

Nudus Praefedtus claffis Roma- 

nae- 103 

Nummi ad honorem Imperatorum 
cufi Sithyni* Popidis. 



Caracallrje. 

Macrino. 

Hadriano. 

EHogaboIo. 

Alexandro Severo. 

Philippo. 

Gordiano Pio. 

Gallo. 

Valeriano. 



382 
5S6" 
387 
389 

39° 

396 

395 

399 
400 



Nymphis Lcgatus Princeps , 
Hiftorix Scnptor. 38 

Nyssa foror Mithridatis capta 
ett Lucullo. 124 



INDEX 



O 



OCHUS filius junior Arta- 
xerxis Mnemonis Perfarum 
Regis in regno fuccedit. Ap- 
peliatus etiam Artaxerxes. 22. 
Ochus fruftra multoties dolo 
interficere Datamen conatur. 
2 5. Prsecipit Mithridati ut in- 
terficiat Datamen. 25". Ochus 
Bagox Eunuchi artibus peii- 
mitur. 27 

Olthacus , Olch.zhas Scytha fe 
fe offert Lucullum interfeclu- 
rus. 1 1 6 

Q. Oppius addu&us eft Mithri- 
dari , & eum illxfum circum- 
ducebatMithridar.es oftentans 
captivum Ducem Romanum. 

77 

Or.szes Albanorum Rex infidias 

Pompeio ftruxit. 165 

Oflenta cdeflia magnitudinem 

MithridatisVl. prxdixerunt.^)' 

Ortiogon GalatarumRex. 323 



PELOPIDAS Orator , mifTus 
a Mithridate ad Romanos, 
fed inutile. 73 

Pergamus Rex. Vidt Eumenes. 
M. Perperna Conful , Afiam 



Praelio Ariftonicum vincit ca- 
pitquc. ibid. Pergami morbo 
correptus obiit- y3 

Perfarum appellatio Saanfaan, id 
eft Re.x Rcgnm. 14. 

Perseus , nothus filius Philippi, 
Legatos Romam mittit ad pe- 
tendum ut Rex a Senatu ap- 
peUetur. 326. Magno belli 
apparaiu telicto a Philippo 



NOMINUM ET RERUM. 4^j 

ufus eft. ibid. Bellum inter 
Romanos & Perfeum. 
Pharnaces in regnum Cappa- 
dociam habucrat 



4. Cogno- 
minatur Perfen. ibid. 

- Pharnaces Mithridati IV. 
poft mortem patris regni Pon- 
thici habenas fufcepit. 43. Sy- 
nopen obfidet eamque capit. 
44.Orir.ur bellum interPharna- 
cem & Eumenem.».W.Legatos 
nnlit Romam. Legati Eumenis 
Pharnacem vituperant coram 
Scnatu. 4J. Varix legationes 
variaque bella inter Pharna- 
cem & Eumenem. 46. 47.' 
48. Auxilium petit a vicinis 
Principibus. 47. Conditiones 
pacis actoe intcr Pharnacem oc 
Lumenern. 49. Eumenis fo- 
rorem duxit Pharnaces. JT. 
Mors Phamacis. ibid. 

— Phamaces Mithridatis VI. fi- 
lius , electus Rex ab exercim 
Mithridatis. 172. 1 89. Pom- 
peius dat Pharnaci Bofpho- 
rum. 175. 187. Phanage- 
renfes oppugnat, eos vincit. 
iQi.Synopen capit. 192. BeL 
li^erat cum Romanis & contra 
Domitium. 194. Pugna & 
vicloria Pharnacis. 196. Cru- 
deliras ejus erga Ponticos , 
fortitus , morte P. Craffi. £7^^ muhosinterficit, Amyfumex- 

pugnat, 197. Miiit Legatos 
Cceiari pacem poftulantes. 
1 ; y.Csefar non longe a Phar- 
nacis caft r is caftrametatur. 

200. A Cxfare viftus eft. 

201. Refugit Synopen. ibid. 
Ccnatus intrare in Bofpho- 
rum , ab Afandro vincitur & 
nccatur. 203. 

Fhenjx virrcgiigeneris. 117 

Hhh i) 



424 INDEX NOMIN 

PhilippusRcx Macedonum, bel- 
lumcontra./Etolos infert.3 17. 
Fa&a eft pax inter Philippum 
& jEtoIos. ibid. Philippus & 
Antiochus regnum Ptolcmsei 
Philopatoris diviferunt. 318. 
Mortuus eft, & Perfeus filius 
ejus nothus ei fucceflit. 326 

Piiiliteus Abydcnns , ab Ario- 
barzane Artaxerxis Satrapa in 
Graeciam miffus. 1 8. In Afiam 
rediit. ibid. 

Phocritum civitatis Heraclien- 
fes principcm & curatoremfe- 
cerunt. 302 

Platonis flatuam adhuc vivente 
Mithridates pofuit. 18. Aca- 
demia ab Athenis mille paflus 
diftans. ibid. illuftriuima. 

Polemo in Ponti parte , in Bof- 
phoro & in Cilicice parte reg- 
navit. 224. An Regia ftyrpe 
fuerit & cujus filius. ibid. An- 
tonius Polemoni Armeniam 
minorem dedit. 22 j. Ad pu- 
gnam Actiacam copias adducit 
Antonio. 226. Eum in ami- 
citiam. recipit Auguftus. ibid. 
Chaldaeos Tybarenos & alios 
populos regno addit. ibid. Scri- 
bonius volens ufurpare Bof- 
phorum, occiditur. 227. Con- 
jux Dynamis ei data, Auguflo 
id probante. 227. Deinde fe- 
cundo matrimonio copulavk 
Pythodoriem filiam Pythodo- 
xi. ibid. Limites regni exten- 
dit. 227. Ab Afpungitanis 
captns perimitur. 228. Nura- 
mus,ejus explicatio. 229. Tres 
liberos & filiam reliquit. 228 

Polemo II. Polemonis & Py- 
thodoridis filius, regni habe- 
jaas fufcepit. 240. Nubit cura 



UM ET RER.UM. 

Berenice quae ab eo difcedit; 
241. Neroni Pontum conce- 
dit. 242. & in Provinciam 
redigitur. Ponti regnum con- 
ceflit. ibid. 

Pompeius Armeniam invadit & 
Artaxatam obfidet. 1 J4. Le- 
gatos de pace mittir Mithrida- 
tes. 1 <y J. In Galatiam venit. 
ibid. DitionemjMithridatis vaf- 
tavit. 156. Varia hoftilia in 
Mithridatem. 1 j7.3cj1.P0rn- 
peius nodturno praelio magnam 
hoftium edit ftragem. i£o-. 
Contra Mithridatem iter in- 
tendit, 1 65". Depopulavit Al- 
banorum regionem. 1 67. Mi- 
thridates Legatos ad Pom- 
peium mifit. ibid. Bofphorum 
& Pontum in Provincias ordi- 
nat. 169. Mors Mithridatis. 
173. Judceos perdomuit. 175". 
Occupat Pontum , datque 
Pharnaci Bofphorum. 175"- 
Triumphus ob Mithridatcs cc 
Reges victos. rSo. Poffc nava- 
lem pugnam amiffam contra 
Caefarem e Sicilia in Bithy- 
niam fugit. 366. Amicis defti- 
tutus & fugiens captus eft,. 
fugicns Armeniam, & inter- 
emptus. 36$: 

Pomi defcriptio regni, \. A quo 
Pontus denominationem fuam 
fumpferit. ibid.A Dario Ponti 
regnum conceflum fuit. 3. 
Pontum partem Cappadociae 
fuifle monftratur. 4. Pontus a 
Polemone Polemoniacus no- 
men accepit. 224 

Septcm Magnetes Ponti. Ctefias » 
Onopham , Idernem , Noro- 
dobatem , Mardonium , Bari- 



INDEX NOMINU 

fem Artaphemem & Darium 
Hiftafpis. 2 

-— — Otanem , Hydarnem , Me- 
gabyfum , Gobriam , Afpha- 
timem, Intaphernem & Da- 
rium , fic numerat Herodotus. 

2 
R E G E S P O NT I. 

Artheas, antiquiflimus Rex. i 

Artabazes , primus Rex. 

Anonymus. p 

Ariobarzanes. 20 

Mithridates I. 14 

Mithridates II. 20 

Mithridates III. 34 

Mithridates IV. 38 

Mithridates V. Evergetes. jy 

Mirhridates VI. Eupator. 64 

Pharnaces. 43 

Rhodobares. 12 

—— Ponti Reges , eorum princi- 

patus vocabatur Pontns. Hasc 

iegio adhuc Cuppadocianun- 

cupata erat. 14. A Pompeio 

BithynkePontus eft adjecius,& 

una iacta eft Provincia. 3.62 

T PRJETORES BITHTNLE. 

M. Aurclius Cotta, Conful. 3 yo 

Glabrio, Conful. 361 

Silano aut Murcnce , Coff. 3 62 

C. Carbo , Papirius Carbo. $6$ 

C- Memrnius Gemellus. 

P. SiliusNerva, Praetor. 

C- Calvitius Sabinus , Prstor , 

qui Srnopeti ceperat. 364 
A. PLucius. 
Pharnaces Birhyniam occupa- 

vir. 
P. Furnius Crafllpus , gener 

Ciceronis. 3<Sj 

Q. Marcius Crifpus., 



M ET RERUM. 415 
Tullius Cimber, 3 65. In Syriam 

abit. Nnmmus, 366" 

Auguftus in Afiam tranfiitad or- 

dinandas Provincias Afix , 

& Bithynioe res conftituit. 

367 
Granius Marcellus , Bithynise 

Praetor. 
P. Vitelliusi Prxtor fub Tibc- 

rio. 
C. Cxcilius Cornutus, Bithyniae 

& Ponti Prsetor. 368 

Cadius Rufus , Bithynise & Ponti 

Praetonaccufatus & damnatus 

«ft. 
Julius Cilo Procuraror Ponti , 

accufatus & falvatus eft. 
C. Caelins Balbus. 363 

A- Mindius Balbus. 
Claudius Polienus. 
Gellius Rufus. 
C. Petronius , Proconful Bithy- 

niie. 370 

Tarquitius Prifcus, damnatus eft 
. a Nerone. 

Atthis Lacon. 371 

Plancius Varus. 
Sulpitius Proclus. 
Velius Paulus , Proconful. 
Appius Maximus Norbanus. 
Afcedius Myrinus & Armenius 

Brocelius , Proconfulatum 

Bithynisc gefferunt. 
Nicrenenfes Bithyniae primatum 

obtinuilfe viderunt. 372 
Nicomedienfes conferre volue- 

runt. 
Julius Bafliis , revocatus a Ner- 

va , defenfus a Plinio & ab- 

folutus. 
C. Plinius Caeciiius , natus a 

patre L. Cxcilio , adoptatus 

ab avunculo , diclus Pliniua 

fecundus. 3-73 



+26 INDEX NOMIN 

Nicomedise Nummus dicatus de- 
catus demonltrat Bithyniam 
& Pontum effe eandem & 
unam Provinciam. ibid. 

Anicius Maximus , Proco.nful. 

P. Servilius Calvus, Proconful. 

Julius Severus. 374 

Hadrianus Bithyniam caram ha- 
buit. 

Pkusias urbem obfidens vulne- 
ratur , unde poftea Clattdus 
eft cognominatus. 3^). Piu- 
fias noiens paci confentire fit 
inimicus Romanis. 55 

*■ — Prufias Rex Bithynise poft 
patrem Zclam ejus regno po- 
titur. 311« Munera mittit 
Jlhodiis terrz motu affiiftis, 
312. Gallos vincit & caftris 
potitur. 3 13. Armis appetens 
Byzantinos eis adimit Myfi.se 
partem. 315. Attalo Socerp 
adverfys jEtoIos in bello fo- 
cius eft. 3 1 7- Apamen Phi- 
lippi filiam ducit va uxorem. 
■2 1 7. Pace inter Philippum <5c 
>Etolos inita, Prufias arma 
vertit in Cianos. 3 1 8. Phi- 
lippi auxilio Cium diu obfef- 
fum capit & delet. ibid. Pru- 
fias in obfidione Heraclex vul- 
neratus ab ea deiiftit. 320. 
Prufias ab Antiocho deficit, 
& paulo poft moritur. 321 

Prusias II. loco patris regnat in 
Bithynia. 322. cognomine 
Cunegos. ibid. Annibalem 
profugum apud fe recipitinter 
Prufiam & Pergami Regem 
Eumenem bellum ortum eft. 
323. Philippus Macedo auxi- 
lia ad Prufiam mifit. Viftus 
eft ab Eumene. ibid. Flami- 
nius ad Pfufiam venit ad de- 



UM ET RERUM. 

pofcendum Annibalem. 324 
Ut gratifiearetur Flaminio , 
milites ad domum Annibalis 
cuftodiendam miifi funt. ibid. 
Qui venenum exhaufit. 325. 
Legatos ad Pe.rfeum ut fibi 
Apamen fororem in matrimo- 
nium concedat quse ilii a fratre 
conceditur. 326. Prufiasmit- 
tit Legatos Romam de pacc 
reconcilianda cum Perfeo. 
ibid. Prufias ipfe Romam ve- 
nit gratulaturus Senatui , fe 
dixit veniffe & gratulaium 
quod Perfea Gentiumquc Re- 
ges viciffent. 327. Prufias eft 
jdimiffus cum variis muneri- 
bus. 328. Inimiciis inter At- 
talum & Prufiam ortis. 330. 
PruGas Agros Attali vaflavit. 
331. Senatus rogat Prufiam 
ne Attalum armis infeiiare 
pergat. ibid. Ute cpntempta 
omnia & facra dirumpif. ibid. 
J>.icephorium vaftare coepit, 
Attalum oppugnavit. 332. 
Vifto Attalo Pergamum in- 
greffus eft. ibid. Tentat Elxam 
cbfidionem. ibid. Sed a Sofan- 
dro repulfus eft. 333. Spoliat 
templa Dianse & Apollinis. 
ibid. Decem Lesratos decreve- 
runt Roraani contra Prufiam. 
jbid. Voluntatem Senatns fe- 
rio illi declararur.t. 334. Atta- 
lus magnum exercitum coe.>it , 
& Athseneus frater Auati 
claffem adduxit contra Pru- 
fiam. 334. Trcs Legatos mi- 
fit Senatus, bello finem impo- 
fuerunt. 335. Prufias fihum 
ISicomedem Romammifit, ut 
ibi degerct. 33 f. Menas aPru- 
fia mittit,ur r<.omam,©ccifurus 



INDEX NOMINU 

fllium Nicomedem. ibid. Con- 
fulit filiis minoribus quorum 
unus Prulias dictus. 3 j<5. Me- 
nas & Nicomedes confpira- 
runt in Prufiam. ibid. Auxi- 
]ium ab Attalo promilTum An- 
dronico contra Prufiam. ibid. 
Nicomedes bellum patri fecit. 
357. In Bithyniam invafit. 
Prufias in arcem Nicexfe in- 
clulic. ibid. Mifit Eegatos Ro- 
mam. 338- Nicoir.cdes cum 
cxercitu in Nicomediam in- 
gredirur. A filio Prufias confu- 
giens ad aram Jovisinterfecius 
eii. 338- Mores, formz , im- 
perium , regnum Prufiar?. 339 
•— Prufaei balneum fibi extrui 
licere petierunt a Trajano. 

f ■ J13 
Ptomom^us Eunuchus Mithri- 

dati fugienti prxbuit equum. 

121 

Pyljemenes Rex , amicus Po- 
pulo Romano , tenuit Paphla- 
goniam. 70. llli reitituta eft. 

ibid. 

Pythodoris filia Pithodori , 
uxor Polemonis. 227. Succe- 
dit: in Ponti & Bofphoti reg- 
nis. 232. Nubit cum Arche- 
lao. 233. Mors ejus. 239 

•»— Pythodoridis fiiiaPo'emonis 
&Pythodoridis,eodem nomine 
matris , Cotyi Thracise Regi 
nupta eft. 236. Huic Auguf- 
tus dat Thraciam , occiditur. 
tbid. Regnum Thraciae admi- 



niitrat. 



230 



M ET RERUM. 427 



RHOEMETALCES Thra- 
ciam confontiente Tibero 
retinet. 2jo 

RnEscupoEis,Augufi:u's dedit i!!i 
Thraciam. 236. Tyberiijuffu 
accufatus in Seaatu a Pytho- 
doride Cotyis uxore damna- 
tur. • 237 

•*-— Rhefcupori Caligula conce- 
dit pnrtem Arabiae. 251 

Rhescyporis I. Bofphori Regis, 
Vita ignoratur. 2(58. Ex ejus 
Nummis evincitur fuilTe ne- 
potem Cotyis Armeniae Regis. 
Ex altero Nummo filium fuiffe 
potius Cotyis quam Ininthi- 
moevus. 269. Regnavit fub 
Hadriaho , fed quando incer- 
tum eli. 270. Nummus Rhcf- 
cyporidis explicatur. 271 

Rhescyfoeis II. poft Cotym re- 
gnat in Bofphoro. 282. De- 
monftratur alterum efle a pri- 
mo. ibid. Videtur potiusfuilTe 
filius Cotyis, quaxn Rhefcr- 
poridis. 282. Ejils facia igno- 
rantur. Quot arrhos vegnavcrit 
quseritur. 2S3. Nummus ejus 
expHcatur. 284. 

R h e s c y p o r 1 d 1 s III. fuccedit 
Rhefcyporidi II. Cujus filius, 
quando & quandiu regnaverit 
requiritur. 286". Nummi ejus' 
explicatio. 287. Nummus al- 
ter. 289 

Rhodii terrse motu afflicii. 212 

Rhodobatem fuiffe filium Ano- 
nymi Hiltoria denotat. 12*. 
Rhodobatis gelia ignorantur, 
Ambos regnaffe in Ponto cori- 
jici;ur:de Rhodobate nihilha-- 



428 INDEX NOMIN 

betur nifi quod Diogenes re- 
fert. 1 2 

Rhoemetalces duo fuerunt Re- 
ges nomine ,unus Thracise, aU 
ter Bofphori. 273. Bofphori 
Regis nulli reperiuntur Num- 
rni. Sub Antonino regnaffe & 
Refcyporidis filium fuiffe.274. 
Tempus regni & mortis in- 
certum. 27$" 

Romanorujn Senatus colligit cxer- 
citus e Bithyrria , Cappado- 
cia , Paphlagonia , Gallo- 
Grscia, in Afia contra Mithri- 
datem. 73. Duces exercituum 
Romanorum Caffius Manius , 
Q. Oppius , Minucius Rufus 
& C. Popilius. Contra Ro- 
manes Cotta & Lucullus Du- 
ces Rom. 101 

'Roxanc & Statira fororcs Mi- 
thridatisjjugulum obtulit Bac- 



rhidi. 



12: 



P. RntiliHs Rufiis exulans cru- 
deliratem vitavit. So 



SACRIGICIVM Mithridatis 
Bclli-potenti Jovi. 07. Sacri- 
£cium ejufdem Jovi & Nep- 
tuno. 101. Sacrificia Cyzice- 
norum. 10S. Sacrilicium Lu- 
culli. 1 5 2 

Satrapiam Ponti in regnum a 
Xerxe creatam fuiffe Aucores 
exiftimant. 6 

Saturninus Tribunus Plebis , 
ob violata Lcgatoruai Mithri- 
datis jura, condemnatur. 66 

Schisjhas maximus natu filius 
Pifidse. 24 

Sciubonius volens ufurpareBof- 



phorum , pcciditur. 226 



UM ET RERUM. 

Seleuchus Antigoni imperium 
divifit. 34. Lyfimacho vifto 
atque occifo Myrenam ad Mi- 
thridatem reddidit. ibid. Lem- 
nii templa Seleucho extruunt. 
3 y. Seleucus iratus contra He- 
raclienfcs Legatos faftidivit. 
35. Llercules appellatur. ibid. 
Seleucho mortuo Antiochus 
Soter ejus filius ei fucceffit. 

ibid. 

— — SeLeuchus in Macedoniam 
inftkuito a Seleucho Cerauno 
occifus cft. 302. Antiochus 
Soter ejus filius imperare cce- 
pir. ibid. Rex Syrise. 304. 

—— Scleuchus Ceraunus contra 
Attalum bclligerens moritur. 

3 12 

Sertorius , Mithridates olfert 
illi auxilium ad afnrmandam 
Afiam. 90. Oblatis & pctjtis 
Legatofum affentitur. *'&««. Ali- 
quot uibes Romanoruin cc- 
pit. 1 o 1 

Sextilius Legatus miffus contra 
Tigranem. 133- Arabes op- 
primit. 134. vincit Tigranem. 

ibid. 

Sockates cognomine Cbrejfns , 

major natus Senatus frairera 

conftituit Regem Bithyniae. 

7i.34<? 

• — Socrates filius Nicomcdis in- 
terticit patrem. 344. Bicliyni 
regno eum pellunt. 346 

Statita eburnca in honorem I > i- 
comcdis in Templo Olympii 
collocata. 30S 

Stemma Rcgum Birhynice. 35-5 

— Stcmma Mithridatis. j36 

- — Stemma Regum Eofphora- 
norum. 202 

293 
Steatonice 



■ — Rcgum Thracise. 



fNDEX NOMINUM 

Stratonice Mithridatis concu- 
bina. 167 

Statvra foror Mithridatis ve- 
neno afliimpta eft. 123 

Sylla Afia obvenit ad bellum 
Mithridaticum. 70. 3 j 1 . Op- 
pugnat Archelaum. 8 j. 351. 
Petit naves a Rhodis. tbid. Ca- 
pit Athenas & Pirseum obfidet. 
86. Sylla in Boetiam exerci- 
tum duxit , eum fequitur Do- 
nlaus. 89. Sylla Legatus in 
Cappadociam mittitur ad A- 
riobarzanem. 89. Sylla & Mi- 
thridates de pace alloquuntur. 
$6. Sylla Nicomedem in Bi- 
thyniam & in Cappadociam 
Ariobarzanem reducit. 5? 5*. 
Mors Syllae. qS. Sylla miffus 
contra Mithrid. SS 1 - Sylla 
vincit Archelaum , pugnat ad 
Orchomenum. oo. 3 5 1 • Boe- 
tiam diripuit. 1 . Afiam for- 
titux. 344 



ET RERUM. 



lAXILES & Hermocrates 
Ducesin Paphlagonia. 101 



429 

ad Regem ductus- ibid. 

Tigranes gener Mithridatis, 
Cappadociam invafit. og. 
Multos Cappadocas abduxit 
in Armeniam. ibid. Armeniae 
regni diademafibi impofuit & 
oppidum a fe denominavit. 
ibtd. Recufat confugientem 
Mithridatem apud fe recipe- 
re. 122. Antiochiam rediit. 
127. Recufat Romanis trade- 
re Mithridatem. ibid. Mithri- 
dates & Tigranes colloquun- 
tur. 132. Contra Lucullum 
mittit Mythrobarzanem. 133. 
Sequitur Murena & fugit. 134. 
Cum reliquo exercitu contra 
Lucullum progreditur. i^y. 
Varise pugn?e. 136. 137. Dia- 
dema fertur Lucullo. 138. Re- 
cipere Mithridatem recufat. 
163. Tigranes vincit filium 
rebellem , navicula fervat ad 
triumphum Pompei. icjj 

■ — Tigranes junior Mithridatis 
nepos , a patre vi&us & ad 
Phrahatem fugit. 15*4 

Triarius urbes recipit. 131 



Ternplnm Bellon* conditum in A- Triumpbus Luculli ob vi&oriam. 

178 



fia. 3 64 

Terrt motus horribilis in Bithy- 

nia. 376 

Tetradrachmali Nummi explica- 

tio. 52 

Theatrum ad ludos & fpe&acula 

ufus conftruxerat Tigranes. 

340 
M. Minucius Thermus , Praetor, 

a Sylla in Afiam milTus ut 

Murenae fuccederet. 5 5" 3 

Thyus Dinaftes Paphlagoniae, 

clam Regem interficere voluit. 

22. Sed defertus vivufque 

captus , cum uxore & libeiis 



■ — Triumphus Pompei ob vic- 
toriam. 180 

Trophaus, Csefaris in Bofphoro. 

203 

Tissaphernes Dux , per quem 

Mithridates Artaxerxi recon- 

ciliatus eft. 15", Familiaris 

erat , fidei causa , Mithridatis. 

16 



t * * 
IiJ 



430 1NDEX NOMINUM ET RERUM: 



XIPHAB.ES, Mithridatis 
filius, a patre interfe&us , 
pietatem negligens. 1 67 

Xerxes regnavit 29. annis. 12 



ZE L AS > Nicomedis patris 
morte, ex Armenia in Bi- 
thyniam redit. 305). Fratres 
in Bithyniabellumagunt. ibid. 
Zelas in Gallos irrumpit. Con- 
dit Zelam urbem in Cappa- 
docia. 3 1 o. Infidiis adortus 
aGallo-Graecis occifus eft.ibid. 

Zarbienus , una cum uxore & 
liberis a Tigrane necatus eft, 

12$ 

ZenobiUs bonis Chium vendi- 
tis in Pontum prxducit juffu 
Mithridatis. 87. Zenobium 
in carcerem trufum , Ephefi 
necarunt. 8 8 

Zeno Polemonis & Pythodori- 



dis filius minor , Armenl* ma- 
joris Rex elc&us eft. 235-. 

250 

ZiPoeTEs Rex Bithyniae , poft 
mortem Bise habenas fufcepit. 
301. Ptoleraeo obfidio Arfa- 
cense & Cbalcedoniae. ibid. 
Duces Lifimachi a finibus Bi- 
thvnise repellit. 

— Zipcetes viduam Dionyfii 
in uxorem duxit. 301. Op- 
pugnatus a Lifimacho , eum 
repellit & pacem pofcere co- 
git. 302. Heraclienfes cura- 
torem & principem fibi eli- 
gunt. ibid. Zipoetes excurfat 
agrosHeraclienfium, ejus exer- 
citus profligatur. ibid. Bithy- 
nii Patroclo infidiantur,& una 
cum exercitus internecione 
cseditur. 305. Superior fa&us 
Antiocho Seleucho. ibid. Ur- 
bem condit Zipoetem. ibid. 
Regnavit 47. annos. ibid. 

•— Zipcetes Nicomedis fratec 
vincit Heraclienfes j & poftea 
ab iis fugatur. 30 




431 

INDEX GEOGRAPHICUS- 



ACHAIA, Peloponnefi 
rcgio , inter COrinthum 5c 
Patros,finui expofita. 83.312 
Abydena five Arisba. 313 

Abydns , urbs Afise. 318 

Adrianopolis , urbs Thracix.^ 80 
JEgypti Populf. 3. 20. 62 

JEtolia, Achaiae regio. 8j 

Alexandria Troas , urbs Phry- 

gix. 312 

Alcxandria , urbs .fligypti , opus 

Alexandri Magni. 62. 239 
r Alpes Cottit in Provin. redadee. 

242 
f Amafiris, uibs Papblagonwe. 72. 

Amifust urbs Paphlagomx raa- 

rit. 46 

'Ancyra, urbs Galatise primaria. 

307 
Aorfi , apud Scythas. 25 5 

Apamea Bithynia , a matre Apa- 

ma nominata. 1 1 1 . 319 
Aralria Petrxa. 2J2 

Afiacus , urbs Bithyniae, ab Afta- 

co nominata. 297. 301 
Attalici Populi, regio Achaise. 

307 
Armenia mintr , Afiae: 67 

Artaxata, urbs Armeniae. 236 
Afpungitani, Populi Bofphori. 

227 
^r/;f)»»>»/«/,Populi Gr3ecbe.3. 18 
Afia , una ex quatuor mundi 

partibus. 20. 09 

^at, urbs Phoenicije» 24 



B 



BACTRIANI , Populi 
Afiaejinter Ariam. 301 
Btotia , regio Siracufe, 83. 91 
Bebricia five Bithynia , rcgio 
Afiac minoris, variis nomini- 
bus illuftrata. 29^.387 
Bithyia, fluvius Thraciae. 2$6 
Bithynia , vide Bebricia. 
Borani , vide Bofphorani. 
Bofphorani, Afiae Populi. 2<}I 
Bizantini, Populi Thracise. 35* 



C'AB I RA , urbs Afi:e mi- 
nor. in confinis Lycis med. 

121 
Calcedon , urbs Bithynise. 3 f. 

84. 102. 297. 384. 
Cappadocia , regio Afise minoris. 
4. 36. 98 
Caria , regio Afiae minoris. 20 
Cataonia , urbs Ciliciae. 23 

Carthaginenfes , Populi Affricae. 

Caucafus, mons rn Septentrionali 
parte, Indiam dirimens a Scy- 
thia. 247 

Cherfonefus , Syriae peninfula. 

. . • * l8 

Ciitm , urbs , a Cio nominata 

Bithynia , Phrigiae. 31. 382 

Chios , infula maris jfigaei. 88 

Chrenea in Boetia, 8^ 

Chryfopolis , pagus in Bithynia. 

2 91 
ln 1} 



432 INDEX GEO 

Cilicia, urbs regia Afiae minoris 

inter Pamphyliam & Syriam. 

24. 70 

Colchis , regio Afiae ad oram ma- 

ris Euxini Orientalem. 66 

Colophonii , Populi Ioniae. 88 

Creta , Infula maris Medit. 59 

Crejfa , urbs Paphlagonise. 3 1 o 

Cyclad.es , Infulae maris iEgaei. 84 

CyzJcena , Afiae urbs. 1 04 

CynocephaU , montes Theffaliae. 

318 
D 

ASCTLITE, Acatiala- 
cus. 107 

Dindymus , mons Traodis. 108 



D 



ELJEA , urbs jEolidis marit. 

Eleufis , oppidum Atticae mariti- 

mum. 85 

Erythraa , urbs Ioniae marit. 84 

Enbasa , Infula max. JEgxi maris. 

84 
F 

FLAVIOPOLITJE Bithynia? 
Populi. 281 

G 

GALATlA,teg\o Afiaemin. 
quae & Gallo-Grsecia. 45-. 
73. 5)7. 307 
Galli , Europ. Populi. 307 

■ •—— Scordifei. 3 16 

Cnoffi , Populi Graeci. yp 

Gorgyppia , urbs Bofphori. 227 
Graaicns , flumen Bkhynhe. 2$ 



GRAPHICUS. 

H 

HALTS , flumen Lidiae feu 
Paphlagoniae. 45. $6 

Heraclea Pontica , urbs Afiae. 3 6. 
113. 302. 360 
Helefponti regnum Afiae min. 1 1 1 

312 
Hieron , locus Bithyniae. 314 
Hifpania , Europae regio. 114 



IDVMJEI , Populi terrae E- 
dom reg. Paleftinse. 217 
Ilienfes , Populi Phrygiae. 312. 

3 1 * 

Illyn Popuh , regio in ora maris 

Adriatici. 327 

lonia, reg. Afiae min. marit. 22 
Ifthmus , Peninfula ad Maeoti- 

dem. 209 

Juliopelis , uibs Bithynias. 3 84 



K 



K 

MPHOESTIADA urbs. 3 5 



LACEDEMONI, Populi 
Graeci. 20. 84 

Lamptaca , urbs in Hellefponto. 

100 
Lemnos , Infula maris -£gei. 34 
Leomocephales , Trifiae caltellum. 

r, • 7^3*0 

Limnus , Infula mter Cambriam 
& Hiberniam. m 

Luca, civitas Tufciae. 363 

Lycus, fluvius Phceniciae. 114 
Lydia, reg. Afiae rpin. inter Io- 
niam & Phrygiam min. 20 



I N D E X G E O 

Zyperus , mons Bichynix. 303 

M 

MACEDONIA, reg. Euro- 
pae ampla inter Ioniam & 
A^gaeum mare. 302 

Malea, tenens Eubaea. 84 

M&onia , regio Afiae. 100 

Mariandini , Populi Afiae. 296 
Mtfia regio. IOQ 

Megalopoliiid.es , Populi Arcadiaj. 

Megarenfes , Populi Synae. 297 
Meotes , palus ./Egypti. 2O0 

Mylea , id eft , Cimn , ab uxore 
Apamea denominat. 319 
Myrina , urbs jEolidis marit. 3 y/ 
Mytilena , urbs in Afia. 77 

N 

NICJEA, urbs Bithynia:. 3 78 
nr.382 
Nicornedia , urbs Bithvniae. 1 1 1 
378. 3S2 
Nyfa, Indiae urbs. 227 



i ANBA , amnis. - 2.56 

Paphlagonia , Galatiae pars. 2 1 . 

67. 3J0 
Panticapxa Bofphori Cimmeni 

urbs. 203 

Perft , Populi Afiz. 4. 7 

Perintbus , urbs Syria*. 1 1 1 

Pejfnnuns , urbs Galatiae in Phry- 

gia. magna. 307 

Pbilippos, urbs Macedonise. 216 
Phrioia , regio Afix minoris. 20 
Pbanagoria, urbs Afiae , contra 

Theodofiam. 227 

Phafis , fluvius Scythis. 41 



GRAPHICUS. 4^ 

Philadelphi , Populi Cselcfyri». 

379 
Pitams , urbs ^Eolidis in Afia. 

• 35 * 

Pontus, Polemoniacus nominatur 

a Polemonej in Provinciam 

redacta. 242 

Pontica Cens , ad Septentrionem 

jacens. 1. 14 

Priafpa , Mediae regionis urbs. 

22 J 
Prufia , urbs Afiae. 1 1 1. 3 jp 
Prufei, Bithynia; Populi. ibid. 
Pyrtns, fiveP;V<««j,portus Athe- 

narun». $ <• 

Q 



Q 



VADI , Grmanise Populi. 



RHODII, Populi Greci. 44. 
Eoma, urbs Italis. 233 



SALAMIS , urbs Grxciae, ^4/= 
*/?«'<&* nominatur. 7 

Samothracia , Infula maris iEgxi, 
Thraciae adjacens. 122 

Samarita. Populi. 217 

Sangarius , fiuvius Afiae per Phry- 
giam Bithyniamque in Pon~ 
tum illabens. 3 jo 

Sci.zthus, Infula maris ^Egsei. 83 
Sciroboa , mons in confinio Pon- 

Scytha , Popuh Afiae. 66 

Sejfus , urbs Hellefponti. 2 1 
5/«o^,urbs Paphlagoniae. 23. 44 
Soz.a , urbs Dandaricse. 256 
Siraci, ad Caucafum Populi, 256" 
Stratooix , uibs Afiae, 52 



434 



INDEX GEOCRAPHICUS. 



TANAIS, fluvius Sarm. 
Europ, maximus , illam ab 
Afia dilterminans. 227 

Tanrus, mons Arabiae. 24. 42. 

314 

Temijfenfes , Itali , qui evaferunt 

ex Afia. 8 1 

Teinm , oppidum Ponti. 48 

Tenedos, oppidum in mareiEgaeo. 

1 12 

Teclofages , Tro3i , Toliftobogi , 

Toliffiobrogi , fcilicet Galli qui 

urbes condiderunt in Gala- 

tia, fcu Gallo-Grcxcia. 307 

Thcudofia, urbs Panticapaei. 203 

Thracia, reg. Europae, inter Moe- 

fiam & Macedoniam. 219 

Thebani Populi JEgypti. I 8 

Tibareni Poptdi Cappadoc. 123 

Tigranecentt , urbs Armeabe maj. 



ad Nicephorium flumen. 1 3 £ 
Timonitides , Cappadociae. 3 J7 
Tinr/r,uibs condita a Gallis. 30 j 
Tralis , urbs Lydiae inter Magne- 

fiam & Maeandrum flumen. 

227 
Trapez.Hs , urbs juxta Pont. Eux. 

Sinopenfium colonia. 67 
Troades , Graeciae Populi- 111. 

Tyathtra , urbs marit. m 



u 



SPES , 
cos. 



urbs prope 

Z 

JLlATHES, fluvius. 
Zela , urbs Ponti. 
Zeles, urbs Hifpahis ad 



Sira- 
2.56 

16 

208 
Ere- 

233 



F I N I S; 



Typis Jacobi Chardon. 1725. 



^iPPROBATIO REGII CENSORIS. 

ILIuitrifTimi Regiorum Sigillorum Cuftodis juffu, librum, cui 
titulus eft , jF»annis Foy Vaillant Arfacidarn?» Imferium , &c. 
& Athttmenidarum Imperium , &c. accutate perlegi ; eumque , ut- 
pote genuinum viri in re nummaria. exercitatiflimi foetum , dignum 
judicavi, qui typis mandetur. Datum Lutetije Parifiorum die iS. 
Junii ann. 1723. 

BURETTE, 



PR IVILEGE DU R T. 

LOUIS PAR LA GRACE DE DIEU ROY DE JFRANCE Et DE 
NAVARRE : A nos am.z & feaux Confcillers les gcns tenans nos Cours de 
Parlemcnt, Maitres desRequetes ordinairesdc notre Hdtel , Grand Confeil, Prevdt 
de Paris , Baillifs , Senechaux, leursLieutenans Civils, &autres nos Juftkicrs qu'il 
apartiendra, SALUT. Ndtre b;en-ame Chaivies Moette, Libraire a 
Paris , Nous ayant fait remontrcr qu'il fouhaiteroit faire iaaprimer & donner au 
Public un Ouvrage qui a polir titre Arfacidarum Imperium , five Hifioria Kegunr 
Fartborum , Ponti, Bofphori C^ hithynie , ad fidem Numifmatum accommodata , Autore J. 
Foy FadUnt , s'il Nous plaifoit lui accorder nos Lettres de Privilege fur ce neccf- 
faires. A ces Causes, voulant favorablement traitcr ledit Expofant , & re- 
connoitre fon zele , Nous lui avons permis & Permettons par cesprefentesdcfaire 
imprimer ledit Ouvrage en tels volumes , forme, margc, caraderes, conjointc- 
ment ou feparement & autant dc fois que bon lui femblera , & dc le vendre 3 
fairevendre & debiter partout ndtreRoyaume pendantletems de huitannees con- 
fecutives, a compter du jour de la datc dcfdites Prefeates. Faifons defenfcs a toutes 
fertes de perfonnes de quelquc qualite & conditionsqu'ellcs foient,d'en introduirc 
d'impreflion etrangere dans aucun lieu de ndtre obeiflance ; Comme aufli a tous 
Libraires, Imprimeurs & autres d'imprimer , faire imprimcr, vendre,faire vendre, 
debiter ni contrefairc ledit Livre cn tout ni cn partie, ni d'en faire aucuns extraits 
fous que!que pretexte que cefoit, d'augmentation , correfiion. changcmentde ti-- 
treou autrcment, fans la permiflion expreflecc par ccrit dudit Expofant ou de ceus 
qui auront droit de lui, a peine de confilcation des exempiaiies contrcfaits , de' 
quinze cens livres d'amende ccntre chacundes conrrcvcnans, dont un tiers a- 
Nous , un tiersa 1'Hdtel-Dicu de Paris , 1'autrc tiers audit Expofant; & detous 
depens , dommages & interets : A la chargc que ccs Prefeetes feront enregiftreer 
tout au long fur le Regiftre de la Communaute des Libraires & Impnmeurs de 
Paris , & ce dans trois mois de la date d'icelles ; que l'impreflion de ce Livre 
ferafaite dans ndtre Royaume & non aillcurs , en bon papier & en beaux carafte- 
res, conformcment aux Reglemens de la Librairie ; & qu'avant que dc 1'expofer en- 
Yente,le Manufcrit ou Imprime quiaura feryi de copie a 1'iiriprefljon dtidit Livre 3 » 
fcra remis dans le meme etat oii 1'Approbatiorf y aura ete donnee es- 
mains de ndrre tres-cher & feal Chevalier GarJe des Sccaux de Francc 
le> ficur Fleuriau d'Armeuonville - y & qu'il ea fera enfuite reaets dcux exen^- 



p'aires dans notre Bibliotheque publique , un dans celle de notre Chatetf» 
du Louvre , & un dans celle de notredit tres-cher & feal Chevalier Garde 
des Sceaux de France le fieur Heuriau d'ArmenonviIle , lc tout a peine 
de nullite des Prefentes ; du contenu defquelles Vous mandons & enjoignons 
dc faire jouir 1'Expofant ou fes ayans-caufes , pleinement & paifiblement , fans 
fcuffiir qu'il leur foit fait aucun trouble ou empechement ; Voulonsquela Copie 
defdites Piefeutes qui feia imprimee tout au long au commenccment ou a la fin 
dudit Livre , foit tenue pour ducment fignifiee , & qu'aux Copies collationnees 
par I'un de nos amez & feaux Confeillers-Secrctaires foi foit ajoutee comme a 
1'Original. Commandons au premier notte Huiflier ou Sergent fur cc requis ile 
faire pour 1'execution d'ice]les tous aftes requis & neceflaires , fans deinander au- 
tre permillion, & nonobilant clameurde Haro, Chaite Normande & Lettres a ee 
contraires : Car tcl eit notre plaifir. Donne a Pans le fcptiemc jour du mois de 
Juillct l'an de grace mil fcpt cens vingt-trois, & de notre regne le huitieme. 
Par leRoi en fon Confeil , De S. Hilaire. 

Reoiflre fur le Rcgifire V. de la Communaute des Libraires & Impri- 
meurs de Paris page 301. N°. 585. confor?n;'ment aux Reghmcns & 
nottamment <t l Arrefi du Confeil du 13. Aouli 1703 . A Paris le dix~ 
fept JuiiUt mil fcpt cens vingt-trois. 

Ballard , Syndic. 






ADDENDA DELENDA ET EMENDENDA 
in Tomo primo. 



Pagina i. Iinea 2. ditionis. p. 1. 1. 7. 
Hyftafpis. I. 1». «Voyoxu I. 3. ut & 
fro feu &. p. 4. I. 9. Antiochus. p. f . 
I. 28. Artabanum IV. p. 7. 1. 24. Peti- 
tus. 1. 27 • RELIQUO. 1. 30. Reges I. 
ji; a quo' 1. 37, CONVICTU. p. 8. 1. 
22. <fe& ab illa. 1. 23. Vi&orias ab ea fe 
recepifle. p. 9. 1. 9. & Macedonas. I. 
10. nuncupant. 1. 16. infolenti fro am- 
bitiofo. p. if. 1. 8. concinentibus. p. \6 
1. 12. Simo. p. 17. I. 20. Attilio. p. 18. 
1. 8. decurfatus. I. 12. conditoris. p. 19. 
1, 1. ab eodem. 1. 10. Hyde. p. 20. I. 1. 
tntelare. p. 25. 1. 11. confiebat. 1. 30. 
confc:to. p. 16. 1. 13. vi illud. 1. 20. fir- 
mus fro cuneus. p. 29. 1. 31, vultus 
fro nullus. 1. 19. dele opem. I. 20. fic eft 
fro fict. p. 33. I. 2. Henningem. 1. 4. 
regnavit. I. <. Hic fro Rex ifte. p. 34. 
1. 10. Adramyttenus. p. $6. 1. 28. ddt 
regno. p. 39. 1. 1. cap. 4. p. 41. adjacet 
Media; t>r» ad Mediam attingit. p. 42. 
1. 4. nuper fr» mox. p. 44. 1. 10. Mi- 
thridates accepto de ftrenui Regis caede 
nuntio. 1. 23. Arios. p. 4?. 1. 23. ex 
Principibus fuis unum. p. 46. 1. 2. Ofo- 
rius. 1. 19. Rhodogunam. I.26 fed cle- 
mentia. p. 49. 1. 4. attamen is dde ifte. 
1. 9- vox iila. 1. 10. AIMHTriOK 
1. 23. dde iflis. 1. z6. itidem. I. 30. Va- 
Jeiii. p. 52. I. 16. invifus. p. 53. 1. 13. 
trecenta fr» fextum. 1. 13. lib. ?. p 55. 
I. 16. Obfequeni. 1. 30. defercus. p. $7. 
1. i. Nicatoris. 1. 8. ilelt belli. 1. 27, cu- 
pitam. p. 59. I. 1. fibi , Uge fi fibi. 1. 
23. Dcmetrio. I. 35. obfervantur. p. 60. 
LS. in fequentium. p. fi.I. n.populata 
Paithia fro Provinciis illorum depopu- 
latis. p 6z. I. 17. ■BccctXfcas p. 63.I. 3. 
Tochari. I. 6. Dionyfius. 1. 14. prorfus. 
I. 18. at rcliclo. p. 64. I. 3. Iinperii. 
1. 5. huic rcs geflje. p. 65. 1. 4. aliofq; 
1. 22. cum Armeniis. p. t6. I. 13. con- 
tiguam. 1. 14. pcrtinentem. 1. 14. magis 
occafum 1. 18. ide Tigranes. I. 19. 
Juftiaus lib. 4. p. 70. I. 7. QUI. p. 73. 
1. 26. Parthorum poene. p. 75. 1. 15. 
nummot p. 76. 1, 18. ddt Principis. p. 



82. I. 7. de'e Principem. p. 86. I. 19. 
infomniis p. 87. I. 16. cepi Cottr.m. 1. 
18. Cyzicum.l. 26 inopia r.urlus ambos. 
p. 88. 1. 13. conditor. 1. 27. exercitum. 
p- 89. I- 5. valles ditioni fax ut permit- 
tat , expofcit. 1. n. ftatuiflet fro ma- 
luiflet. p. 91. 1. 6. qnem. 1. 8. invafu- 
rum. p. 92. 1. 2^. repetitum , poftula- 
tumque. p. 101. L 16. Atropato.p. 103. 
1. 1. Babyloniis. p. 10 6. 1. 1. Aftrum ei 
fimile. 1. 7. fummatum. I. 37. cumque. 
I. 38. Diodoti fugeret. p. 109. 1. 1»; 
gefturum. 1. 21. Vola pili. I. 25. magno 
cum periculo. I. 26. curam fro metum. 
p. 112. 1. 21. incedat. 1. 27. immififler. 
p. 114. 1. 8. infeftabantur. p. 118. I. 3. 
advolant. p. 121. 1. 17. Solinus, 1. 21 
fe Craflum vivum adducere fubornato. 
1. z^.ide Craflum vivum adducere. 1. 28. 
nunrium fro euntium. p. 124. 1. 30. 
Caflius. p. 125. I. 4. relata. p. 127' 1» 
7. factum. 1. 11. Mallela. 1. 19. 
llle fen Parthcs latio immimv.tes 
Egerrf jujlo domitos triumpho. 
p. 128. J. 8. inteftinos. p.129.!. 9. patet. p. 
131.L2.Antor.ius vero. 1. 18. Didii. p 134. 
I. 24. Stratoniceam. p. 135. 1. 4. fub mi- 
tium. p. 139. 1. 21., metum. p. 141. I. 
4. Magus. 1. 1 1. Parrliic. p. 145. 1. 13. cx- 
pendamus. p. 146. 1. 23. feu. p. 148 1. 
16. fubditarum in. p. 154-1. 1. in eos. I, 
y. receflit. 1. 28. equitatui. 1. 30, com- 
pendiofioris. p. 169. I. 10. prsftolate- 
tur. I. 15. efteminarunt. p. 171. I. 11. 
fibi quoque vitam eripuiflet : Czfar Ale- 
xandrije apud Antonium invenit per 
miilto». p. 173. 1. 6. delt nummum ip- 
fum hic exhibere. 1. 25. dde Epift. p. ' 
174. 1. 2. muncris. 1. 15. autem pro ifta. 
p. 175. 1. 2. Eftypa. 1. 18. ide ifta. I. 
19. Armenhni. p. 176. 1. 18. Imperatori, 
I. 20. ide iftis. p. 177. 1. 10. dcle qur 
1. 18. Sarafpadum Cerofpadem 1. 21. 
dde enim. p. 180. I. 6. jam vidct. p. 
185. 1. io. prsefertim vcro Nafi hujuj 
cum illius Nafo fimilitudo. p.Tg 186. 1. 
18. Bracteola fro lamina. p. 187. I. r. 
Phrahataces Phrahaus IV. fiiius fuit cx 



Thermufa. p. 1S9. !. 4. idt jpfe Orode?. 
p. 192. 1. 27. agens apud Djhai. p. I*9J. 

I. 10. cap. 3. p. i«i. i. 1. Nummus hic 
Vononi Phrahatis IV. filio Romce prius 
obfidi adfignatur. p. 197. 1. 18. accolen- 
tes. p. 203. 1. 10. admonitionibus. p. 
20f. I. 27. Babylonics. p. 206. I. 12. 
exercucrat. p. 208. I. 9. hoftis. p. 210. 
L 11. fingerent. p. 211. 1. 24. monet 1. 

II. omina p. 212. 1. 7. dde nomen. p. 
213. J. 4. Abdagefen. i. 6. Hifque 111 
Hircanis.l. 9- dominationi. 1. 25. dif- 
jectos. 1. 27. hofteique. p. 214.1. ;. au- 
eloritas. I. 27. crat iplius. 1. 28. Arma- 
mentaiiis. p. 217. 1- 2 j . acccrljttim. p. 
218. 1. 19. fi vcrii. p, 222. 1. 14. cuin 
auxilio. 1. 19. xreo. I. ij. ftrangularent. 
p. 131. I. 8. qtios. p. .234.I. 18. dccef- 
iifle. p. 13^- 1- J. I\c«iium/i-o Principa- 
tuin. p. 237. 1. i6, ufui. j>. 138. I. i<5. 
exercitarc. p. 139. . 1. .23. infe&ationes. 
». 24?. 1. 27. Rcgna. p. .246. 1. 2, redi- 
miculis p ro pendulis. p. zfi. i. '6. cum 
*is. p. 252. 1. 19. compeJe. p. 15J. 1. 
8. antiftio. p. f.%6. 1. 18. Sy riam. p. 
157. 1. rt. qucrentc. p. 258. 1. 26. Avia. 
1. 31. qu£ novis. p. 261. 1. 10. qua» G. 
p. 262,1. 9. & Mcdi an. p. 2^3. 2. rr. 
tentorio ejus non. 166. 1. 30. Verulano. 
p. 267. 1. 17. fluvio. p. 169. 1. 13. omi- 
aibus. p. 279. 1. 18. reliquas. p. 272.!. 



i°. admonere. p. i-jf. 7. 1?. quarta -4j 
duoJecima. p. 2S8. I. i'p Cxfar iis. .p. 
289. 1. 11. vivus. p. 291. I. n.confugit. 
P- 236. 1. 6. Neroncm reJiidtuim,. p. 
29/. 1. 5. cunctis. p. 300. 1. 14. fupe- 
rioribus. p. 309. 1. 9. Heniochonem. 
p. 31T. 1. 11. deferta cft. p. 322. 1. 30. 
percuiTus iit. p. 326. 1. 28. at optimo. 
p. 340. I. 22. {ingulo arino. p. 348. I. 
37. ideo. p. 3,-4. 1. S. abduci. p. 358. 1. 
}o. fic ut. p. 365. 1. ty. pone caputVo- 
Iogciis. p. 370.I.16. far. 875. p. 371.I. 
8. Caracalla omnem Rcge dcilitutam 
cepit , & ut Ofthoenes iibi concili.ri 
poilet. p 376. 1, 27. haud. p. 379. l.'j. 
quippe qui prxlium. p. 39?. 1. k. A11- 
no V. C. iot2. p. 397. I. .. ignotos. 
p. 399. 1. 25. captus ab co inrer alios 
captivos ante fe in triumpho Alcxan- 
driam introducitur. 1. 2'. caput ampu- 
tatum. p. 400. 1. 19. rebellaverunt. ,p. 
404. 1. 2. Maximinus. EaiLm pagina 404. 
fycceAit. Hic , cum Religionem Chriftia- 
nam deferere coadi .fuillent Armenii ; 
fadufque & ipfe eflei Idolorum cultor ; 
miraculo quod.irn pcrcitus , CHRISTI 
fidem fub Conftarumo Magno aaiplccti- ' 
tiu-. Sozom.lib. 10. Sub Conftantio Aug. 
Conftantini Magni filio. p. 40^. 1. 6. Ti- 
granes fe Periis cum regno dedijilfct. I. 
14. in Armcnia. 



Atmaiium p, II. I. 3 r. 7SSL. p. 19. 1. 6. Iaurum j>n manura. 



www* 







i«Hi 



'*.-%& 



iiVC ' W* J 



BHHfa 






■■'» *wm 



JZtJX. 



HgfS 

■ "V' ' « ' 



:-■-• 



Sr